Recenzje

Richarda Dawkinsa nie trzeba przedstawiać. Piotr Gąsiorowski pisał na Eksperymencie Myślowym o dwóch jego książkach: „Na skrzydłach wyobraźni. Walka człowieka i ewolucji z grawitacją” i „Opowieść przodka. Pielgrzymka do początków życia” W „Genetycznej księdze umarłych” Dawkins proponuje spojrzenie na genotyp i fenotyp jako dwa uzupełniające się sposoby utrwalenia kroniki życia organizmu i jego przodków. Oba składają się na archiwum jego historii ewolucyjnej. Dawkins przekonuje, że tę przeszłość można całkiem precyzyjnie odczytać. Oczywiście nie wprost i nie ze stuprocentową dokładnością, ale poprzez dedukcję i wykorzystanie posiadanej wiedzy można stworzyć jej dość precyzyjny, logiczny obraz. Podobnie, badacze skamielin potrafią z fragmentu żuchwy odczytać i wywnioskować niewiarygodną wprost ilość informacji: płeć, wzrost, dietę i wiele innych rzeczy składających się na ówczesną, starożytną rzeczywistość dawno umarłego osobnika. Organizm jako zapis przeszłości Tytułowa metafora jest najważniejszą ideą książki. Zarówno genotyp jak i noszący go organizm są rezultatem nakładania się na siebie niezliczonych pokoleń mutacji, rekombinacji i działania doboru naturalnego. Dawkins proponuje zastosować metody inżynierii wstecznej, aby z jego cech dzisiejszych zrekonstruować historię przemian organizmu. Obecny kształt ciała, sposób poruszania się, ubarwienie, narządy zmysłów, obyczaje godowe czy metody zdobywania pokarmu mogą dostarczać wskazówek do określenia warunków skłaniających do takich, a nie innych zmian genetycznych. Ewolucja pod presją doboru naturalnego dostosowuje organizm do zmieniającego się środowiska. Jest to działanie reaktywne, wtórne, odpowiedź na zmiany, które już zachodzą i mają rzeczywisty wpływ na przeżycie organizmu lub jego śmierć, na dożycie wieku rozrodczego albo zgon przed jego osiągnięciem. Można śmiało powiedzieć, że to sprawa życia i śmierci. Przemiany ewolucyjne narastają na tym, co jest obecnie, warstwa po warstwie. Dziób ptaka wydłuża się stopniowo na bazie „starego” dzioba poprzedniej generacji. Obecny kamuflaż zwierzęcia może wiele powiedzieć o środowisku, w którym przez pokolenia musiało ono unikać drapieżników, by przeżyć. Budowa kończyn może zdradzać sposób poruszania się przodków, a określone zachowania – historię presji związanych z rozrodem i skuteczną walką z konkurencją. Współczesny organizm staje się w ten sposób świadectwem i archiwum wydarzeń, których sam nigdy nie doświadczył (ale doświadczyli tego jego przodkowie). Podobnie dzieje się w DNA. Oczywiście nie oznacza to, że DNA jest dosłownym, zorganizowanym i w pełni odtwarzalnym zapisem wszystkich wydarzeń z przeszłości. To nie informatyczny backup, tylko raczej pozostałości, których nie opłacało się z genomu wyrzucać. Genom nie przechowuje kompletnej kroniki życia przodków, którą można po prostu odczytać i w razie potrzeby zrekonstruować jego fragment sprzed milionleci, jak w „Parku Jurajskim”. Jest raczej rezultatem procesów ewolucyjnych, a jego interpretacja wymaga porównywania wielu organizmów i wielu genomów. Tytułowa metafora Dawkinsa jest jednak niezwykle użyteczna: pozwala zrozumieć, dlaczego współczesne organizmy zawierają tak wiele informacji o swojej historii. Dobór naturalny – rzeźbiarz, który rzeźbi bez planu i wizji ostatecznej Dawkinsa przekonuje, jak każdy ewolucjonista, że niezwykle skuteczne i skomplikowane rozwiązania biologiczne mogą powstawać bez udziału świadomego projektanta. Dobór naturalny nie przewiduje przyszłości, on tylko reaguje. (Uwaga, w tym miejscu łapię się na personifikacji, upodmiotowieniu doboru naturalnego, napisałem przecież „on”, jakby był obdarzony wolą). Nic bardziej mylnego, dobór naturalny to tylko zbiór reguł matematycznych i praw fizycznych, które oddziałują na materię żywą (poprzez chemię) powodując jej zmiany. To taka gra w „życie”, ale na inną skalę. W książce znajdziemy wiele przykładów mimikry, kamuflażu, przystosowań do zdobywania pokarmu, zachowań godowych i relacji między drapieżnikami a ofiarami. Autor pokazuje zarówno rozwiązania w oczywisty sposób skuteczne, jak i pomysły osobliwe, które wydają się biologicznymi pomyłkami. To właśnie te drugie bywają szczególnie interesujące. Ewolucja nie tworzy organizmów od podstaw, korzystając z nieograniczonego zestawu materiałów. Modyfikuje istniejące struktury, a nowe rozwiązania powstają na bazie wcześniejszych. W rezultacie organizmy są pełne kompromisów, pozostałości ewolucyjnych i starych konstrukcji, a także ślepych ścieżek; nie sposób uznać tych rozwiązań za idealne. Ewolucja nie dokłada ciągle nowych warstw na stare, jest także sprawnym destruktorem, kasuje niepotrzebne już rozwiązania i mechanizmy. Inaczej po krótkim czasie zbudowałaby monstrualny, niezdolny do życia nowotwór zamiast dobrze radzącego sobie w życiu organizmu/gatunku. Tym razem genetyka na drugim planie Mimo tytułu książka nie koncentruje się przede wszystkim na molekularnych mechanizmach dziedziczenia. Jej głównym bohaterem jest historia życia odczytywana z organizmów. Genetyka stanowi ważną podstawę tej opowieści, ale więcej miejsca zajmuje anatomia i zachowanie zwierząt. To ważne zastrzeżenie dla osób, które znowu spodziewają się genetycznego punktu widzenia. Jest to książka o śladach i tropach, które ewolucja pozostawia w żywych organizmach. Warto? Na szczególne uznanie zasługują ilustracje Jany Lenzovej, które nie są jedynie dekoracją. Są ważną częścią przekazu Dawkinsa. Jana Lenzová ilustrowała też poprzednią książkę Dawkinsa „Na skrzydłach wyobraźni” i autor widocznie uznał dalszą współpracę z właśnie tą ilustratorką za niezbędną. Czy polecam książkę? Tak, jak wszystkie książki Richarda Dawkinsa, Poza treścią i ilustracjami wyróżnia ją solidne tłumaczenie Tomasza Lanczewskiego i więcej niż solidna postać edytorska – twarda oprawa, szlachetnie zaprojektowana okładka, dobry papier, skład i łamanie. Czyli wszystko, co powinna mieć dobrze wydana książka. „Genetyczna księga umarłych” jest przeznaczona przede wszystkim dla osób zainteresowanych biologią ewolucyjną i historią życia. Nie wymaga specjalistycznego przygotowania, ale najlepiej czyta się ją posiadając podstawową wiedzę o genetyce i rozumiejąc mechanizmy doboru naturalnego.

Czy masz czasem wrażenie, że w marketingu robisz WSZYSTKO, a efektów i tak nie widać? 🤔 Albo widać, ale nie tak dużo w stosunku do tego, ile inwestujesz w to swojej energii? Książka „Lena Marketing” Allana Diba (wyd. Onepress) to był dla mnie kubek zimnej wody, a jednocześnie forma ratunku dla przedsiębiorcy. Ta książka pozwala nauczyć się: - jak przestać tracić czas na losowe działania i skupić się na tym, co realnie przynosi zysk. - podejście Lean - czyli maksymalne efekty przy minimalnych nakładach energii i budżetu; - nie czułam w niej formy akademickich nudnych wykładów, za to mnóstwo gotowych systemów l, narzędzi i taktyk, które można wdrożyć od zaraz. Moim zdaniem to lektura obowiązkowa, więc u mnie na półce zostanie zwłaszcza jeśli nie chcesz przepalać budżetu i chcesz zacząć budować biznes mądrze, nie ciężko. Moja ocena: 9.5/10 

Czy wy również zadaliście sobie kiedyś pytanie: czy łatwo mną manipulować? Ja dość często się nad tym zastanawiam. Mimo że czasami zauważam, że ktoś próbuje wywrzeć na mnie wpływ, i tak zdarza mi się zgadzać na rzeczy, na które wcale nie mam ochoty. Niby wiem, czego chcę, a jednak trudno mi odmówić. Książka jest napisana lekkim i przystępnym językiem, dzięki czemu bardzo szybko się ją czyta, mimo około 250 stron ciągłego tekstu. Szczególnie podobały mi się przykładowe dialogi, które pomagają lepiej zrozumieć opisywane mechanizmy i odnieść je do codziennych sytuacji. Książka pokazuje, jak inni ludzie potrafią wpływać na nasze myślenie, decyzje i zachowanie. Nie tylko za pomocą słów, ale również gestów, działań i umiejętnego wykorzystywania naszych emocji. Podczas czytania niejednokrotnie łapałam się na myśli, że przecież sama znalazłam się kiedyś w podobnej sytuacji. To właśnie sprawia, że treść jest tak ciekawa i skłania do refleksji. Myślę, że warto ją przeczytać, aby lepiej rozumieć mechanizmy manipulacji, ale przede wszystkim nauczyć się bardziej świadomie podejmować decyzje i stawiać granice. Polecam! ❤

Karolina Jarosz, Kamila Rowińska „Przedsiębiorca pełen talentów. Jak zbudować zespół na mocnych stronach” Za mną lektura tej książki i czytając ją oczywiście moje myśli kierowały się również w kierunku tego, jak przełożyć pewne kwestie na środowisko edukacyjne. „Przestrzeganie swoich wartości może być kosztowne, jest jednak warte swojej ceny”. To jedno ze zdań, które zaznaczyłam podczas lektury. Zatrzymałam się przy nim również w kontekście misji i wartości, którymi kierujemy się jako szkoła. Książka jest skierowana przede wszystkim do przedsiębiorców, ale myślę, że wśród Was nie brakuje osób zarządzających zespołami czy prowadzących własne ośrodki. Widzę w niej również sporo treści, które mogą zainteresować dyrektorki i dyrektorów szkół. W końcu zarządzanie placówką edukacyjną to także praca z zespołem, dostrzeganie mocnych stron pracowników i podejmowanie decyzji zgodnych z przyjętymi wartościami. W książce znajdziemy praktyczne ćwiczenia, ale też historie z doświadczeń zawodowych autorek, nawiązujące do zagadnień omawianych w poszczególnych rozdziałach. I to właśnie te fragmenty były dla mnie najciekawsze. W edukacji dużo mówimy o rozwijaniu talentów i mocnych stron uczniów. A co z mocnymi stronami nauczycieli? Na ile uwzględniamy je w zarządzaniu zespołami?

Najbardziej podoba mi się w tej książce to, że nie pozwala wygodnie czytać o cudzej naiwności. Zamiast zastanawiać się, dlaczego inni tak łatwo dają się przekonać, musiałem przyjrzeć się własnemu poczuciu niezależności. Bo przecież ja wiem, co robię, reklamy rozpoznaję, a swoje zdanie mam przemyślane. No właśnie, czy na pewno? Matylda Kozakiewicz bardzo sensownie podważa tę pewność. I robi to bez wyśmiewania czytelnika. Pokazuje po prostu, że podatność na wpływ nie jest jakąś szczególną wadą ludzi nierozsądnych. Jest częścią działania umysłu, również mojego. Duży plus daję za sposób tłumaczenia. Autorka sięga do badań psychologicznych i znanych reguł wpływu społecznego, ale nie zostawia mnie z samymi nazwami. Wzajemność, potrzeba konsekwencji, sympatia czy uleganie autorytetom nabierają sensu wtedy, gdy widać je w zwyczajnych sytuacjach. Ktoś zrobił mi przysługę i już trudniej odmówić. Opowiedziałem się za czymś i później niezręcznie mi zmienić zdanie. Lubię rozmówcę, więc trochę mniej uważnie sprawdzam, czy ma rację. To moje skojarzenia z omawianymi mechanizmami, ale właśnie tę możliwość odnoszenia wiedzy do własnego życia bardzo w tej książce cenię. Nie muszę zapamiętać każdego terminu, żeby zrozumieć, co się ze mną dzieje. Szczególnie zainteresowała mnie część o dezinformacji i kształtowaniu opinii. Tutaj temat wychodzi poza rozmowę dwóch osób i obejmuje to, co codziennie oglądam na ekranie. Podoba mi się zestawienie tych obszarów, bo łatwo potraktować reklamę, internetową popularność i własne przekonania jako zupełnie osobne sprawy. Tymczasem mechanizmy wpływu potrafią się powtarzać, choć zmieniają się ich opakowania. Ja wynoszę z tego przede wszystkim potrzebę sprawdzania, dlaczego właściwie uznaję coś za wiarygodne. Czy przekonuje mnie argument, czy raczej osoba, która go podaje? Czy rzeczywiście coś wiem, czy tylko wiele razy już to słyszałem? Takie pytania są mi dużo bardziej potrzebne niż kolejny powód do oburzania się, że inni wierzą w niesprawdzone informacje. Dobrze odbieram też samo podejście do obrony przed manipulacją. Wiedza o technikach jest ważna, ale nie wystarczy nauczyć się ich nazw i ogłosić własną odporność. Trzeba jeszcze dopuścić możliwość, że samemu też się im ulega. Mi akurat ta myśl bardzo odpowiada, chociaż nie jest szczególnie wygodna. Odbiera przyjemność stania z boku i oceniania wszystkich dookoła, za to daje sensowny początek pracy nad własnymi reakcjami. Nie czytam tej książki jako instrukcji podejrzewania każdego o złe zamiary. Bardziej jako zachętę, żeby nie mylić pewności siebie z trafnością osądu i dać sobie prawo do ponownego przemyślenia decyzji. Pozornie wolny umysł. Psychologia wpływu i manipulacji cenię więc za przystępność i za to, że psychologia nie kończy się tutaj na opisie eksperymentu. Mogę odnieść ją do własnych wyborów, rozmów i sposobu odbierania informacji. Najwięcej daje mi właśnie ten osobisty wymiar, a nie możliwość rozpoznawania kolejnych sztuczek u innych. Polecam, zwłaszcza jeśli ktoś lubi rozumieć, skąd bierze się jego zgoda, sprzeciw albo przekonanie, że coś jest oczywiste. Ja po takiej lekturze wolę chwilę dłużej pomyśleć, niż zbyt szybko zapewniać, że na mnie to przecież nie działa.