Recenzje

Książka to świetne wprowadzenie do historii i przyszłości eksploracji Marsa. Przebrniemy w niej przez pierwsze marzenia astronomów aż po plany kolonizacji tej surowej, ale niezwykle intrygującej planety. Andrew May w przystępny sposób prowadzi czytelnika przez dekady badań nad Marsem: od teleskopowych obserwacji, przez pierwsze bezzałogowe sondy, aż po nowoczesne łaziki i ambitne wizje firm takich jak SpaceX (tutaj mały minus, że książka była napisana już w 2017 roku, dlatego przy tak dynamicznym rozwoju technologicznym niektóre plany SpaceX są przestarzałe, a osobiście znam wiele nowszych faktów). Autor z pasją i sporą dawką wiedzy przekazuje, jak zmieniało się nasze spojrzenie na Marsa - i jak realna stała się dziś wizja życia poza Ziemią. To jedna z tych książek popularnonaukowych, które nie wymagają od nas doktoratu z astrofizyki. Trudniejsze zagadnienia są w przystępny sposób wyjaśnione, aby każdy miał pojęcie o czym mowa. Idealna dla każdego, kto patrzy nocą w niebo i myśli: „co dalej?”.

📖 Nie będę tu przytaczać opisu z obwoluty - to każdy może sobie wygooglować. Sama chciałam sprawdzić, czy nadal interesują mnie tego typu tematy, zwłaszcza że obecnie AI jest bardzo modne wśród „zwykłych użytkowników” internetu. Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, że sztuczna inteligencja jest obecna w naszym życiu już od wielu lat. Sama uczyłam się o niej ponad 20 lat temu na studiach! Książka liczy około 200 stron i jest napisana przystępnym językiem. Czytając ją, poczułam się trochę jak w 2002 roku - znów studiowałam, znów wróciły tematy programowania, projektowania i przepływu sygnału. Dowiedziałam się m.in., jak bardzo te zagadnienia przypominają działanie biologicznych neuronów. Autor tłumaczy to w prosty, momentami żartobliwy sposób. Niektóre rozdziały wymagają skupienia - czasem warto coś przemyśleć, a nawet wrócić kilka stron. Spora część wiedzy to poziom szkoły średniej, ale bardzo pomogło mi przygotowanie ze studiów: fizyka, matematyka, metody numeryczne czy projektowanie układów cyfrowych. Szczególnie zapadła mi w pamięć wzmianka o średniej harmonicznej - przypomniały mi się laboratoria, na których ją kiedyś liczyliśmy 😉 Warto też przed lekturą odświeżyć sobie wiedzę o wektorach, macierzach i tym podobnych pojęciach. Nie chcę Was zanudzać szczegółowym omówieniem zawartości, ale zdradzę, że książka porusza m.in. jak działa AI, jak się uczy i... czy można ją shackować! Są tu naprawdę ciekawe przykłady - sama bym nie wpadła na to, że to możliwe, a jednak! To nie jest książka typu "jak używać AI", nie znajdziecie tu instrukcji obsługi narzędzi - to pozycja dla tych, którzy chcą zrozumieć, czym właściwie jest sztuczna inteligencja (świetne porównanie do czarnej skrzynki czy filtrów!). Na końcu autor przechodzi do znanego wszystkim czatu GPT. Dzięki tej książce - jeśli zdecydujecie się ją przeczytać - lepiej zrozumiecie, czy warto ufać AI. I nie chodzi tylko o ChatGPT, ale o wszelkie uczące się algorytmy, które nas otaczają. Warto też pamiętać, że rozwój sztucznej inteligencji jest wykładniczy - to, co było aktualne rok temu, dziś może być już historią. A teraz pytanie do Was: czy chcecie się przekonać, o czym myśli AI i co tak naprawdę ma w środku? 😉

W nauce często bywa tak, że odkrywamy pewne rzeczy stopniowo. Wiedząc więcej, korygujemy wcześniejsze założenia, poprawiamy błędy, dopisujemy przypisy do przypisów. Ale co, jeśli powiem Wam, że istnieje dziedzina, w której mimo całych wieków badań jesteśmy w stanie opisać… zaledwie 5% wszechświata. Clegg zabiera nas na wycieczkę po ciemnej stronie wszechświata - dosłownie. Ciemna materia i ciemna energia to hipotezy próbujące wyjaśnić, dlaczego galaktyki poruszają się tak, jak się poruszają, skąd bierze się przyspieszona ekspansja kosmosu i… gdzie podziała się cała reszta rzeczywistości, której nie widzimy, nie mierzymy, ale której efekty da się zaobserwować. To prawdziwe popscience, i to w bardzo solidnym, przystępnym wydaniu. Książka składa się z sześciu rozdziałów, które prowadzą czytelnika krok po kroku przez największe kosmiczne niewiadome. Mamy tu trochę historii nauki - od filozofów antycznej Grecji przez Newtona, aż po współczesnych fizyków i ich bolączki z Modelami Standardowymi. Ale najważniejsze: nie trzeba mieć doktoratu z astrofizyki, by za tym nadążyć. Jest sporo przypisów (i są naprawdę sensownie wyjaśnione), a język jest klarowny i nieprzytłaczający. Dla mnie to książka idealna dla każdego, kto choć raz zadał sobie pytanie: a co jeśli to wszystko działa inaczej, niż myślimy? Albo: czy naprawdę jesteśmy w stanie pojąć skalę tego, co nas otacza? Clegg nie daje prostych odpowiedzi. I bardzo dobrze - bo tu nie o odpowiedzi chodzi, a o świadomość skali niewiedzy, która napędza największe naukowe przełomy. Zresztą, autor uczciwie przedstawia nie tylko dominujące teorie, ale też alternatywy (jak choćby MOND, czyli zmodyfikowaną dynamikę newtonowską), nie popadając w zachwyty ani nad jednym, ani drugim. To książka, którą można przeczytać jednym tchem albo na spokojnie, rozdział po rozdziale, robiąc notatki na marginesach i wyszukując potem nazwiska z bibliografii. I choć oryginał ma już kilka lat, tematyka nadal jest aktualna, bo, umówmy się, naukowcy wciąż nie ogarniają, czym dokładnie jest ciemna materia i ciemna energia. Polecam, szczególnie jeśli interesuje Was kosmos, granice ludzkiej wiedzy i to poczucie… no wiecie, że jesteśmy całkiem malutcy wobec ogromu rzeczy, których nie rozumiemy. Ale to właśnie sprawia, że nauka jest taka fascynująca.

Valentina Alto, autorka docenionej książki „Generatywna sztuczna inteligencja z ChatGPT i modelami OpenAI”, powraca z nową publikacją, która trafia w sam środek dynamicznych zmian, jakie przynosi rozwój dużych modeli językowych (LLM). Jej najnowsze dzieło, „LLM w projektowaniu oprogramowania”, to praktyczny przewodnik po tym, jak efektywnie wykorzystywać potencjał LLM do tworzenia inteligentnych aplikacji i agentów. Książka wyróżnia się szerokim ujęciem tematu — Alto nie ogranicza się do jednego modelu czy narzędzia. Zamiast tego prezentuje przekrojowo najważniejsze koncepcje związane z architekturą LLM oraz ich unikatowymi cechami. Czytelnik pozna zastosowania modeli językowych w różnorodnych kontekstach: od przetwarzania danych nieustrukturyzowanych, przez tworzenie inteligentnych agentów przy pomocy frameworka LangChain, aż po użycie wiedzy nieparametrycznej i wektorowych baz danych. Szczególnie cenne są rozdziały poświęcone multimodalnym modelom podstawowym, które wychodzą poza tekst i obejmują inne formaty danych, takie jak grafika czy dźwięk — to zapowiedź tego, jak wszechstronne mogą być przyszłe inteligentne systemy. Autorka nie pomija również kwestii krytycznych dla współczesnych twórców oprogramowania: odpowiedzialności, etyki i bezpieczeństwa. Praktyczne wskazówki dotyczące ograniczania ryzyka i projektowania aplikacji odpornych na szkodliwe zachowania modeli stanowią solidne uzupełnienie technicznych treści.

W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku wiele osób było przekonanych, że ludzie wylądują na Marsie przed końcem XX wieku. Tak się nie stało że względu na kwestie finansowe i polityczne oraz konflikty priorytetów.  🔭 Znany wszystkim Elon Musk uważa, że kolonizacja Marsa jest kluczowa dla przetrwania ludzkości. Uważa on, że nasza planeta zostanie zniszczona przez wzrost temperatury słońca. Według niego stworzenie marsjańskiej kolonii na czerwonej planecie może być możliwe w ciągu następnych trzydziestu lat. Plan ten wydawał mi się abstrakcyjny, ale ta książka zmieniła moje myślenie.  Autor stawia tezę,że ludzkość jest w stanie stanąć na Marsie. Stworzył on kompendium wiedzy na temat tej planety.  Oglądany przez teleskop Mars przypomina mniejsza wersję naszej planety. Długość marsjańskiego ,,dnia" jest prawie taką samą, jak na ziemi. Jest wiele innych podobieństw: na Marsie również występują pory roku, zjawiska pogodowe, a jego bieguny pokryte są lodem. Jest to kolejna po ziemi planeta w układzie słonecznym i dociera na nią mniej światła słońca, co jest gwarantem bezpieczeństwa.  Czy na Marsie może istnieć życie? Dlaczego góry na Marsie są tak duże?  W jaki sposób człowiek może dotrzeć na Marsa?  Czego dowiedzieliśmy się za pomocą sondy Marinera 4? Jak wygląda marsjański krajobraz?  O tym przeczytacie w tej książce.  Kiedy we wrześniu 2016 roku na Międzynarodowym Kongresie Astronomicznym przedstawiciel Space X uznał kolonizację Marsa za konieczność, obecni przecierali oczy ze zdumienia. Aleee... Gdyby wziąć pod uwagę długą historię wymierania gatunków na naszej planecie dowodzi, iż katastrofy rzeczywiście się zdarzają. Zdobycie przczółku na Czerwonej Planecie mogłoby dać człowiekowi drugą szansę.  Jeśli interesuje Was kosmos i jego eksploracja, koniecznie musicie sięgnąć po ten tytuł 🙂