Jeśli czytasz ten tekst, prawdopodobnie masz za sobą przynajmniej jedno spotkanie z błędem, którego nie dało się odtworzyć. Kod działał wczoraj, dziś nie działa. Na Twoim komputerze wszystko jest w porządku, ale na produkcji najwyraźniej obowiązują inne prawa fizyki. Albo odwrotnie - wszystko działa. Co, szczerze mówiąc, też potrafi być podejrzane.
 

Dzień Programisty to idealny moment, żeby na chwilę oderwać się od ticketów, alertów, pull requestów i komunikatów o błędach. Ale skoro jesteśmy programistami, administratorami, analitykami, specjalistami od AI i ludźmi, którzy z własnej woli otwierają terminal, to nawet świętowanie może mieć wartość praktyczną.
 

Tegoroczne hasło brzmi: 404? NOT TODAY.
 

I chyba trudno o lepsze podsumowanie tego, czego wszyscy chcielibyśmy od technologii. Żeby system działał. Żeby dokumentacja była aktualna. Żeby zapytanie SQL zwróciło dokładnie to, czego potrzebujemy. Żeby model AI nie wymyślił czegoś z pełnym przekonaniem. I żeby po trzech godzinach debugowania problem okazał się czymś bardziej spektakularnym niż brakujący przecinek.
 

Z okazji Dnia Programisty przygotowaliśmy ranking 10 książek dla osób, które nie chcą zatrzymywać się na poziomie „działa, więc nie ruszaj”. Od AI i dużych modeli językowych przez Pythona, C++ i SQL aż po Linux, sieci i cyberbezpieczeństwo.
 

Zaczynamy.

Skąd w ogóle wziął się Dzień Programisty?

Dzień Programisty nie ma przypadkowej daty. Obchodzimy go 256. dnia roku, czyli zazwyczaj 13 września.
 

Dlaczego właśnie 256?
 

Bo to liczba, która w świecie komputerów ma wyjątkowo dobrą reputację. Jest równa 2⁸, czyli liczbie różnych wartości, które można zapisać za pomocą ośmiu bitów. Innymi słowy: jednym bajtem.
 

256 pojawia się w informatyce częściej, niż mogłoby się wydawać. Wartości od 0 do 255 spotykamy choćby w klasycznej reprezentacji kolorów RGB, adresacji IPv4 czy szeroko rozumianej pracy z danymi binarnymi.
 

Co ciekawe, liczba 256 ma też jeszcze jedną zaletę - daje branży świetną okazję do świętowania. I dobrze, bo w codziennej pracy programistycznej powodów do świętowania nie zawsze trzeba szukać długo. Czasem wystarczy wdrożenie bez rollbacku.
 

404? Not today - czyli wiedza zamiast zgadywania

W technologii można oczywiście zgadywać. Można wpisać błąd do wyszukiwarki i liczyć, że ktoś miał dokładnie ten sam problem siedem lat temu. Można zapytać AI. Można skopiować fragment kodu ze Stack Overflow i mieć nadzieję, że nikt nie zauważy. Czasem to działa.
 

Ale wraz ze wzrostem poziomu skomplikowania systemów zgadywanie przestaje być strategią. Kiedy pracujesz z modelami AI, infrastrukturą, bezpieczeństwem, bazami danych albo dużym systemem napisanym przez kilkanaście osób, znajomość samych narzędzi często nie wystarcza. Trzeba rozumieć, dlaczego coś działa.
 

I właśnie dlatego tegoroczny ranking nie ogranicza się do jednej technologii. Są tu książki o fundamentach matematycznych AI, o budowaniu aplikacji wykorzystujących modele bazowe, o analizie ruchu sieciowego i bezpieczeństwie. Jest Python, C++, Linux i SQL. Jest też książka o tym, jak przejść od fascynacji LLM-ami do tworzenia produktów, które rzeczywiście można wdrożyć.
 

Krótko mówiąc: zestaw dla ludzi, którzy wolą wiedzieć, co dzieje się pod maską.
 

1. Dlaczego maszyny się uczą? O pięknie matematyki i działaniu współczesnej sztucznej inteligencji

Okładka - Dlaczego maszyny się uczą? O pięknie matematyki i działaniu współczesnej sztucznej inteligencji - Anil Ananthaswamy

(druk)

43.47 zł 69.00 zł (-37%)

(41,40 zł najniższa cena z 30 dni)

Dlaczego maszyny się uczą? trafia na pierwsze miejsce nie dlatego, że AI jest dziś modne. AI jest wszędzie i właśnie dlatego coraz trudniej oddzielić rzeczywiste zrozumienie technologii od umiejętności wpisania dobrego promptu. Anil Ananthaswamy prowadzi czytelnika przez matematyczne idee stojące za współczesnym uczeniem maszynowym. To książka dla osób, które chcą zajrzeć głębiej - poza interfejs modelu, poza API i poza efektowne demonstracje. Pojawiają się tu między innymi wzorce, prawdopodobieństwo, podobieństwo, macierze, funkcje jądra czy uczenie głębokie. Brzmi poważnie? Bo trochę jest. Ale właśnie w tym tkwi siła tej książki. Nie próbuje udawać, że współczesna AI powstała z kilku magicznych linijek kodu. Jeśli pracujesz z uczeniem maszynowym albo po prostu chcesz lepiej rozumieć, dlaczego model potrafi nauczyć się rozpoznawać wzorce, ta książka daje solidne fundamenty. I przypomina, że pod całym współczesnym szumem wokół AI nadal znajduje się bardzo konkretna matematyka.

2. Wireshark. Analiza ruchu sieciowego i wykrywanie włamań

Okładka - Wireshark. Analiza ruchu sieciowego i wykrywanie włamań - Adam Józefiok

(druk)

89.40 zł 149.00 zł (-40%)

(89,40 zł najniższa cena z 30 dni)

Są problemy, których nie zobaczysz w kodzie. Aplikacja może działać poprawnie, serwer może odpowiadać, logi mogą nie pokazywać niczego podejrzanego, a mimo to coś dzieje się w sieci. I wtedy wchodzą narzędzia takie jak Wireshark. Książka Adama Józefioka skupia się na analizie ruchu sieciowego i wykrywaniu włamań. To pozycja dla osób, które chcą lepiej rozumieć komunikację zachodzącą między systemami, diagnozować problemy i szukać śladów niepożądanej aktywności. W praktyce analiza ruchu sieciowego jest jednym z tych obszarów, które wydają się abstrakcyjne do momentu, gdy trzeba znaleźć przyczynę problemu. Wtedy nagle okazuje się, że dobrze byłoby wiedzieć, co właściwie dzieje się między aplikacją, serwerem, urządzeniem i siecią. A „u mnie działa” nie jest niestety obsługiwanym protokołem komunikacyjnym.

3. Opus magnum C++. Wyprawa w głąb C++20. Tom 5

Okładka - Opus magnum C++. Wyprawa w głąb C++20. Tom 5 - Jerzy Grębosz

(druk)

47.40 zł 79.00 zł (-40%)

(47,40 zł najniższa cena z 30 dni)

C++ ma tę niezwykłą właściwość, że nawet po latach pracy z tym językiem można odkryć coś, co sprawi, że człowiek spojrzy na dokumentację i powie: „O. Tego jeszcze nie znałem”. Opus magnum C++. Wyprawa w głąb C++20. Tom 5 to kontynuacja podróży przez możliwości nowoczesnego C++. W tym tomie pojawiają się między innymi nowe atrybuty, operator trójstanowego porównania oraz rozwiązania wprowadzone wraz ze standardem C++20. To propozycja dla osób, które nie traktują C++ jako języka, którego „trzeba było nauczyć się na studiach”, ale jako narzędzie, które nadal się rozwija. Warto zauważyć, że C++20 nie jest tylko kolejnym zestawem nowych konstrukcji do zapamiętania. W wielu miejscach zmienia sposób, w jaki można pisać kod - prościej, czytelniej albo bardziej świadomie pod kątem wydajności. A Jerzy Grębosz od lat pokazuje, że nawet wymagający temat można omawiać w sposób, który zachęca do dalszej eksploracji. Piąty tom skupia się właśnie na konkretnych mechanizmach dostępnych w C++20.

4. Uczenie maszynowe z użyciem Scikit-Learn i PyTorch

Okładka - Uczenie maszynowe z użyciem Scikit-Learn i PyTorch. Koncepcje, narzędzia i techniki umożliwiające konstruowanie inteligentnych systemów - Aurélien Géron

(druk)

119.40 zł 199.00 zł (-40%)

(119,40 zł najniższa cena z 30 dni)

Jeżeli pierwsza książka w rankingu pomaga zrozumieć, dlaczego maszyny się uczą, to książka Auréliena Gérona pozwala przejść do kolejnego pytania: Dobrze, ale jak to zrobić w praktyce? Scikit-Learn i PyTorch to dwa narzędzia, które zajmują bardzo ważne miejsce w ekosystemie uczenia maszynowego. Jedno jest kojarzone z wygodną pracą nad klasycznymi modelami ML, drugie - między innymi z budowaniem i trenowaniem sieci neuronowych. To książka dla osób, które chcą przejść od teorii do eksperymentowania, tworzenia modeli i budowania inteligentnych systemów. I chyba właśnie dlatego tego typu pozycje są tak wartościowe. W uczeniu maszynowym bardzo łatwo obejrzeć prezentację i odnieść wrażenie, że wszystko jest proste. Dopiero własny projekt pokazuje, że pojawiają się dane, preprocessing, wybór modelu, metryki, przeuczenie, zasoby sprzętowe i cała lista problemów, których nikt nie umieścił na slajdzie. To właśnie wtedy zaczyna się prawdziwa nauka.

5. Inżynieria AI. Tworzenie aplikacji z wykorzystaniem modeli bazowych

Okładka - Inżynieria AI. Tworzenie aplikacji z wykorzystaniem modeli bazowych - Chip Huyen

(druk)

77.40 zł 129.00 zł (-40%)

(77,40 zł najniższa cena z 30 dni)

AI może wygenerować imponującą odpowiedź w kilka sekund. Ale stworzenie aplikacji, która działa stabilnie, bezpiecznie, przewidywalnie i w rozsądnych kosztach, to już zupełnie inna historia. Inżynieria AI to książka dla osób, które patrzą na modele bazowe nie tylko jak na technologiczną ciekawostkę, ale jak na element rzeczywistego systemu. Bo współczesna aplikacja wykorzystująca AI to nie tylko model. To również dane, architektura, integracje, jakość odpowiedzi, bezpieczeństwo, monitoring i pytanie, które prędzej czy później pojawi się w każdym projekcie: „Ile właściwie kosztuje każde zapytanie?” Szczerze mówiąc, właśnie ta perspektywa inżynierska jest dziś szczególnie potrzebna. Coraz więcej osób potrafi zbudować prototyp wykorzystujący LLM. Znacznie mniej potrafi przygotować rozwiązanie gotowe do pracy w prawdziwym środowisku.

6. Python. Wprowadzenie. Wydanie VI

Okładka - Python. Wprowadzenie. Wydanie VI - Mark Lutz

(druk)

119.40 zł 199.00 zł (-40%)

(99,50 zł najniższa cena z 30 dni)

Python od lat ma opinię języka, od którego łatwo zacząć. I to prawda. Ale Python ma też drugą stronę - można używać go przez kilka lat, a nadal odkrywać mechanizmy, których wcześniej się nie rozumiało albo po prostu nie potrzebowało. Python. Wprowadzenie. Wydanie VI Marka Lutza to potężne wprowadzenie do języka, które pozwala spojrzeć na Pythona znacznie szerzej niż przez pryzmat kilku bibliotek i tutoriali. To książka dla osób, które chcą zbudować solidne fundamenty. Niezależnie od tego, czy Python służy Ci do automatyzacji, analizy danych, tworzenia backendu czy pracy z AI. Ponad 1300 stron może na początku brzmieć jak ostrzeżenie, ale dla wielu osób będzie to raczej argument za tym, że można naprawdę zagłębić się w język.

7. LLMs w akcji. Od modeli językowych do dochodowych produktów

Okładka - LLMs w akcji. Od modeli językowych do dochodowych produktów - Christopher Brousseau, Matt Sharp

(druk)

89.40 zł 149.00 zł (-40%)

(74,50 zł najniższa cena z 30 dni)

Przez ostatnie lata wszyscy nauczyliśmy się rozmawiać z modelami językowymi.  Teraz czas nauczyć się budować z nimi coś więcej. LLMs w akcji skupia się na przejściu od samych modeli do aplikacji i produktów. To ważna różnica, bo możliwość wygenerowania odpowiedzi przez model nie oznacza jeszcze, że mamy produkt. Produkt musi rozwiązywać konkretny problem. Musi mieć użytkownika. Musi działać wystarczająco dobrze, żeby ktoś chciał z niego korzystać. I najlepiej, żeby przy okazji nie generował kosztów, które po pierwszym miesiącu wywołają lekką panikę w dziale finansowym. Autorzy prowadzą przez zagadnienia związane z wykorzystaniem LLM-ów w praktycznych projektach, a nacisk kładziony jest również na aspekty produkcyjne, takie jak skalowanie, bezpieczeństwo czy monitorowanie systemów opartych na modelach językowych.

8. CCNA 200-301. Zostań administratorem sieci komputerowych Cisco. Wydanie II

Okładka - CCNA 200-301. Zostań administratorem sieci komputerowych Cisco. Wydanie II - Adam Józefiok

(druk)

149.40 zł 249.00 zł (-40%)

(149,40 zł najniższa cena z 30 dni)

Sieć działa. Do momentu, kiedy nie działa. I wtedy nagle okazuje się, że znajomość kilku podstawowych poleceń nie wystarcza. Tematyka CCNA od lat pozostaje jednym z najlepszych punktów wejścia dla osób chcących uporządkować wiedzę o sieciach komputerowych. Routing, switching, adresacja IP, protokoły, bezpieczeństwo i infrastruktura - wszystko to tworzy fundament, bez którego trudno naprawdę rozumieć współczesne środowiska IT. CCNA 200-301. Zostań administratorem sieci komputerowych Cisco. Wydanie II to propozycja zarówno dla osób przygotowujących się do pracy w administracji sieciowej, jak i dla tych, którzy chcą po prostu lepiej rozumieć, co dzieje się pomiędzy użytkownikiem a serwerem.

9. Jak działa Linux. Podręcznik administratora. Wydanie III

Okładka - Jak działa Linux. Podręcznik administratora. Wydanie III - Brian Ward

(druk)

59.40 zł 99.00 zł (-40%)

(59,40 zł najniższa cena z 30 dni)

Linux jest wszędzie. Na serwerach. W chmurze. W kontenerach. W urządzeniach embedded. W infrastrukturze, której użytkownik końcowy nigdy nie zobaczy. Można korzystać z Linuxa przez lata i znać zestaw poleceń potrzebnych do codziennej pracy. Ale czym innym jest korzystanie z systemu, a czym innym jest rozumienie, jak ten system działa. Książka Briana Warda prowadzi przez warstwy i mechanizmy Linuxa - od jądra i procesów, przez pamięć i urządzenia, aż po system plików, użytkowników, usługi i proces rozruchu. To bardzo dobra propozycja dla administratorów, DevOpsów, programistów pracujących z serwerami i wszystkich osób, które chcą lepiej rozumieć środowisko, w którym działa ich kod. W praktyce wygląda to trochę inaczej niż w tutorialach. Dopóki wszystko działa, abstrakcje są wygodne. Kiedy jednak serwer nie wstaje, proces znika albo system zaczyna zachowywać się w sposób kreatywny, zrozumienie tego, co dzieje się pod spodem, nagle staje się bezcenne.

10. SQL dla analityków danych. Skutecznie analizuj dane, wyciągaj wartościowe wnioski i opanuj zaawansowany SQL na potrzeby praktycznych zastosowań. Wydanie IV

Okładka - SQL dla analityków danych. Skutecznie analizuj dane, wyciągaj wartościowe wnioski i opanuj zaawansowany SQL na potrzeby praktycznych zastosowań. Wydanie IV - Jun Shan, Haibin Li, Matt Goldwasser, Upom Malik, Benjamin Johnston

(druk)

49.77 zł 79.00 zł (-37%)

(47,40 zł najniższa cena z 30 dni)

Na koniec technologia, która od lat jest uznawana za jedną z najważniejszych w pracy z danymi. I bardzo słusznie. SQL ma tę zaletę, że pozwala stosunkowo szybko zacząć pisać użyteczne zapytania. Ma też tę wadę, że po pewnym czasie zaczynają pojawiać się zapytania, których autor po miesiącu już sam nie chce czytać. SQL dla analityków danych to propozycja dla osób, które chcą wykorzystywać SQL bardziej świadomie - analizować dane, wyciągać wnioski i korzystać z zaawansowanych możliwości języka w praktycznych zastosowaniach. To szczególnie istotne dziś, kiedy organizacje mają coraz więcej danych, ale samo posiadanie danych nie oznacza jeszcze posiadania informacji. Trzeba jeszcze umieć zadać właściwe pytanie. A potem napisać właściwe zapytanie. Najlepiej takie, które nie wykonuje się przez 47 minut i nie obciąża całej bazy. Czwarte wydanie książki zostało zaktualizowane o współczesne funkcje i zastosowania SQL.

 

404? Not today. A jutro?

Oczywiście byłoby pięknie, gdyby zdobycie wiedzy oznaczało koniec problemów. Ale chyba wszyscy wiemy, że tak to nie działa.
 

Po przeczytaniu książki o Pythonie nadal pojawi się KeyError. Po książce o sieciach nadal zdarzy się problem z połączeniem. Po zgłębieniu Linuxa proces i tak kiedyś odmówi współpracy. A AI - cóż, AI prawdopodobnie nadal od czasu do czasu odpowie z pełnym przekonaniem na pytanie, na które odpowiedzi po prostu nie zna.
 

I może właśnie dlatego warto się rozwijać. Nie po to, żeby nigdy więcej nie zobaczyć błędu. Tylko po to, żeby gdy już się pojawi, wiedzieć, gdzie zacząć szukać.
 

Dzień Programisty to święto ludzi, którzy każdego dnia rozwiązują problemy, których często wcześniej nawet nie było. Ludzi, którzy zamieniają wymagania w systemy, dane w informacje, a pomysły w działające rozwiązania. Czasem zajmuje to pięć minut. Czasem pięć godzin. A czasem ktoś mówi: „To przecież drobna zmiana”.

 

A jeśli przy okazji chcesz zrobić własne „404? Not today!” dla braków w wiedzy, sprawdź naszą promocję z okazji Dnia Programisty i wybierz książki, ebooki oraz kursy, które pomogą Ci zrobić kolejny krok.