© Copyright Krzysztof Puszczewicz, Wrocław 2012-2019.

Wszelkie prawa zastrzeżone do niniejszej publikacji

oraz do serii „Wielka Księga Olimpiad Szachowych”.

Projekt okładki: Sebastian Paszkiewicz.

© Wszelkie prawa do wersji elektronicznej: KWI Publishing

Strona Wydawcy: https://kwi-publishing.eu/

Oficjalna strona serii: https://szachy-kwi.eu

United Kingdom 2019

eBook-Mobi ISBN: 978-1-911283-68-3

eBook-ePub ISBN: 978-1-911283-69-0

Spis treści

Seria Olimpiad

XXI Olimpiada

Półfinały, 7 czerwca 1974 r.

Półfinały, 8 czerwca 1972 r.

Półfinały, 9 czerwca 1974 r.

Półfinały, 10 czerwca 1974 r.

Półfinały, 11 czerwca 1974 r.

Półfinały, 12 czerwca 1974 r.

Półfinały, 13 czerwca 1974 r.

Półfinały, 14 czerwca 1974 r.

Półfinały, 15 czerwca 1974 r.

Wyniki eliminacji

Wyniki indywidualne zespołów

Finały, 16 czerwca 1974 r.

Finały, 16 czerwca 1974 r.

Finały, 17 czerwca 1974 r.

Finały, 18 czerwca 1974 r.

Finały, 19 czerwca 1974 r.

Finały, 20 czerwca 1974 r.

Finały, 21 czerwca 1974 r.

Finały, 22 czerwca 1974 r.

Finały, 23 czerwca 1974 r.

Finały, 24 czerwca 1974 r.

Finały, 25 czerwca 1974 r.

Finały, 26 czerwca 1974 r.

Finały, 27 czerwca 1974 r.

Finały, 28 czerwca 1974 r.

Finały, 29 czerwca 1974 r.

Wyniki w finale A

Wyniki w finale B

Wyniki w finale C

Wyniki w finale D

Wyniki w finale E

Rezultaty końcowe

Wyniki indywidualne zespołów

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji ebooka.

Seria Olimpiad

“Wielka Księga Olimpiad Szachowych” – poczynając od 1927 roku – opisuje kolejne rozgrywane zawody olimpijskie – firmowane przez FIDE - zarówno męskie jak i kobiece. Najbardziej aktualne informacje dotyczące wydanych pozycji książkowych w serii, znajdują się na oficjalnej stronie:

https://szachy-kwi.eu

Seria będzie zawierać poniższe pozycje książkowe:

Olimpiady męskie

1. Pierwsza Olimpiada Szachowa - Londyn 1927

2. II Olimpiada Szachowa - Haga 1928

3. III Olimpiada Szachowa - Hamburg 1930

4. IV Olimpiada Szachowa - Praga 1931

5. V Olimpiada Szachowa - Folkestone 1933

6. VI Olimpiada Szachowa - Warszawa 1935

7. VII Olimpiada Szachowa - Sztokholm 1937

8. VIII Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1939

9. IX Olimpiada Szachowa - Dubrownik 1950

10. X Olimpiada Szachowa - Helsinki 1952

11. XI Olimpiada Szachowa - Amsterdam 1954

12. XII Olimpiada Szachowa - Moskwa 1956

13. XIII Olimpiada Szachowa - Monachium 1958

14. XIV Olimpiada Szachowa - Lipsk 1960

15. XV Olimpiada Szachowa - Złote Piaski 1962

16. XVI Olimpiada Szachowa - Tel Awiw 1964

17. XVII Olimpiada Szachowa - Hawana 1966

18. XVIII Olimpiada Szachowa - Lugano 1968

19. XIX Olimpiada Szachowa - Siegen 1970

20. XX Olimpiada Szachowa - Skopje 1972

21. XXI Olimpiada Szachowa - Nicea 1974

22. XXII Olimpiada Szachowa - Hajfa1976

23. XXIII Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1978

24. XXIV Olimpiada Szachowa - Valletta 1980

25. XXV Olimpiada Szachowa - Lucerna 1982

26. XXVI Olimpiada Szachowa - Saloniki 1984

27. XXVII Olimpiada Szachowa - Dubaj 1986

28. XXVIII Olimpiada Szachowa - Saloniki 1988

29. XXIX Olimpiada Szachowa - Nowy Sad 1990

30. XXX Olimpiada Szachowa - Manila 1992

31. XXXI Olimpiada Szachowa - Moskwa 1994

32. XXXII Olimpiada Szachowa - Erewań 1996

33. XXXIII Olimpiada Szachowa - Elista 1998

34. XXXIV Olimpiada Szachowa - Stambuł 2000

35. XXXV Olimpiada Szachowa - Bled 2002

36. XXXVI Olimpiada Szachowa - Calvia 2004

37. XXXVII Olimpiada Szachowa - Turyn 2006

38. XXXVIII Olimpiada Szachowa - Drezno 2008

39. XXXIX Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2010

40. XL Olimpiada Szachowa – Stambuł 2012

41. XLI Olimpiada Szachowa - Tromso 2014

42. XLII Olimpiada Szachowa - Baku 2016

43. XLIII Olimpiada Szachowa - Batumi 2018

44. XLIV Olimpiada Szachowa - Chanty-Mansyjsk 2020

Olimpiady kobiece

1. Pierwsza Kobieca Olimpiada Szachowa - Emmen 1957

2. II Kobieca Olimpiada Szachowa - Split 1963

3. III Kobieca Olimpiada Szachowa - Oberhausen 1966

4. IV Kobieca Olimpiada Szachowa - Lublin 1969

5. V Kobieca Olimpiada Szachowa - Skopje 1972

6. VI Kobieca Olimpiada Szachowa - Medellin 1974

7. VII Kobieca Olimpiada Szachowa - Hajfa 1976

8. VIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1978

9. IX Kobieca Olimpiada Szachowa - Valletta 1980

10. X Kobieca Olimpiada Szachowa - Lucerna 1982

11. XI Kobieca Olimpiada Szachowa - Saloniki 1984

12. XII Kobieca Olimpiada Szachowa - Dubaj 1986

13. XIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Saloniki 1988

14. XIV Kobieca Olimpiada Szachowa - Nowy Sad 1990

15. XV Kobieca Olimpiada Szachowa - Manila 1992

16. XVI Kobieca Olimpiada Szachowa - Moskwa 1994

17. XVII Kobieca Olimpiada Szachowa - Erewań 1996

18. XVIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Elista 1998

19. XIX Kobieca Olimpiada Szachowa – Stanbuł 2000

20. XX Kobieca Olimpiada Szachowa – Bled 2002

21. XXI Kobieca Olimpiada Szachowa – Calvia 2004

22. XXII Kobieca Olimpiada Szachowa – Turyn 2006

23. XXIII Kobieca Olimpiada Szachowa – Drezno 2008

24. XXIV Kobieca Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2010

25. XXV Kobieca Olimpiada Szachowa – Stambuł 2012

26. XXVI Kobieca Olimpiada Szachowa – Tromso 2014

27. XXVII Kobieca Olimpiada Szachowa – Baku 2016

28. XXVIII Kobieca Olimpiada Szachowa – Batumi 2018

29. XXIX Kobieca Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2020

Dodatkowe informacje znajdziesz

na oficjalnej stronie internetowej serii

“Wielka Księga Olimpiad Szachowych”

https://szachy-kwi.eu

XXI Olimpiada

Nicea, 6 – 30 czerwca 1974 r.

Na Kongresie FIDE, który odbył się w Skopje w 1972 roku przyznano Francuskiej Federacji Szachowej prawo przeprowadzenia kolejnej Olimpiady. Rozpisany we Francji przetarg na organizację tej wielkiej imprezy wygrał kurort Nicea, który swoją nazwę zawdzięczał bogini zwycięstwa Nike. Niestety, Komitet Organizacyjny pod kierownictwem Raoula Bartolo nie sprostał w pełni wszystkim wyzwaniom, jakie niesie zawsze przygotowanie tak gigantycznej imprezy. W efekcie zapanował spory zamęt tuż przed otwarciem Olimpiady, jak również w trakcie jej przebiegu. Na lotnisku zorganizowano stoisko informacyjne dla przylatujących zespołów, które powiadamiało o przydziale miejsc hotelowych. Hotele były oddalone o kilka kilometrów od sali gry, a ponieważ brakowało… autobusów, wielu zawodników często szło na rundę piechotą. Całość warunków socjalnych dopełniały, z iście francuską oszczędnością, serwowane obiady o tak niskim standardzie, że kapitanowie drużyn złożyli w tej sprawie oficjalny protest. Nic to jednak nie pomogło i część ekip zaczęła żywić się na własny koszt. Biedne kraje socjalistyczne nie stać było oczywiście na taki luksus, toteż musiały korzystać z oficjalnych posiłków do końca rozgrywek. Przedsmakiem niedociągnięć organizacyjnych była konieczność półtoragodzinnego oczekiwania zmęczonych podróżą drużyn na autobusy, które w końcu dowiozły ich do hoteli, z których niektóre znajdowały się w pobliżu… hałaśliwych ulic.

Do rozgrywek przeznaczono ogromnej wielkości salę Pałacu Wystaw (Palais des Expositions), której połowę wypełniły stoiska wystawowe. Drugą część zagospodarowano jako salę gry. Podzielono ją na początku na osiem sektorów, czyli zgodnie z liczbą grup półfinałowych, a potem już tylko na pięć większych, bo tyle było finałów. Podłogę wyłożono polietylenowym dywanem. Dzięki temu do minimum wyciszono odgłosy kroków. Pozwoliło to kibicom podchodzić blisko do stolików grających, od których ich oddzielały gustowne, metalowe barierki. Wygodne krzesła przeznaczone dla szachistów były… dwukolorowe: białe i czarne, zgodne z kolorem bierek, jakimi przyszło zawodnikowi walczyć. Mnóstwo kwiatów i zieleni dopełniało ładny wystrój sali gry. W centrum postawiono wysoką, aż dwunastometrową białą wieżę, wewnątrz której przebywali członkowie Komitetu Organizacyjnego i sędzia główny Olimpiady Aleksander Kotow. Można było tu zakupić sprzęt szachowy, komplety szachów o różnych wykrojach, wykonane z różnych materiałów od tworzywa sztucznego począwszy na srebrze kończąc. Stoiska z książkami szachowymi ściągały wielu fanów królewskiej gry. Dużym powodzeniem cieszył się kram z wyrobami folklorystycznymi Pakistanu. Na stoisku pocztowym można było zaopatrzyć się w „olimpijski” znaczek pocztowy o wartości jednego franka, okolicznościowe koperty i oczywiście specjalny kasownik. Frontowa ściana sali turniejowej ozdobiona została ogromnej wielkości mapą w jednym kolorze, bez granic, zaś nad nią figurowało hasło: FIDE – Gens Una Sumus.

Mimo wielu rekordów, jakie przyniosły nicejskie zmagania, widzów nie było zbyt dużo, bardziej ich kusiła… plaża, wszak była wówczas na Lazurowym Wybrzeżu pełnia lata!

Dla kibiców przygotowano wiele rozrywek. Seanse gry jednoczesnej (symultany) prowadzili m.in. znani sowieccy arcymistrzowie Efim Geller i Siemion Furman. Alberic O’Kelly codziennie wygłaszał w części wystawowej sali prelekcję, na którą składały się ciekawsze partie rundy, ogólny opis przebiegu rywalizacji. Te codzienne spotkania ze znanym belgijskim arcymistrzem spotykały się z ogromnym zainteresowaniem publiczności. Rozegrano także partię między prezydentem FIDE Euwem, a „Turkiem” imitującym słynny automat Kempelena. „Turek” ubrany był w egzotyczne szaty. Musiał być w nim ukryty silny szachista, bowiem Euwe musiał się sporo „napocić”, aby wygrać pojedynek w dalekiej końcówce wieżowej! Zorganizowano także w miejscowej operze wieczór poświęcony amerykańskiemu kompozytorowi Gershwinowi. Solistą był wysoko notowany we Francji pianista Daniel Weyenberg.

Znaczek poczty w Mali wydany z okazji Olimpiady

Źródło: stampboards.com

Znaczek poczty francuskiej wydany z okazji Olimpiady

Źródło: philatelicdatabase.com

Znaczki poczty nigeryjskiej wydane z okazji Olimpiady

Źródło: libero.it

Znaczki poczty węgierskiej wydane z okazji Olimpiady

Źródło: archiwum autora

Kiedy szachiści wypełnili salę gry, okazała się jednak duszna, tym bardziej, że niezbyt dobrze działała klimatyzacja. A przecież miała 150 metrów długości i 93 metry szerokości!

Na konferencji prasowej organizatorzy przyznali, że zaskoczyły ich trudności w wydawaniu biuletynu ze wszystkimi partiami. Dzienna porcja wynosiła 132 partie. Trudność polegała na braku personelu, który przygotowywałby zapisy, gdyż blankiety zawodników często miały bardzo dużo błędów. Na poprzednich Olimpiadach zapis do biuletynu olimpijskiego prowadzili specjalni sekretarze! W Nicei takich osób nie było. Partie odtwarzała nieliczna ekipa na podstawie zapisu prowadzonego przez zawodników, a następnie poddawanego kontroli przez specjalnie zaprogramowany komputer. Ilość błędów była jednak ogromna, a korekta czasochłonna, toteż postanowiono zrezygnować z drukowania wszystkich partii, a ukazujący się, często z dużym opóźnieniem, biuletyn zawierał jedynie 40 wybranych partii! Wyjątkiem była pierwsza runda, z której wydrukowano wszystkie partie. Tak, więc Olimpiada w Nicei, poświęcona 50-leciu FIDE była pierwszą w historii Olimpiadą bez pełnego biuletynu! Była to wielka szkoda dla przyszłych historyków szachowych!

Z tego też powodu zamieszczamy jedynie partie, które zawierał komplet biuletynów olimpijskich oraz zamieszczone przez periodyki szachowe z różnych krajów. Dość istotne jest, że partie zawodników polskich zachowały się wszystkie dzięki zapobiegliwości Władysława Litmanowicza, który po każdej rundzie skrzętnie zbierał zapisy od grających, a następnie zamieścił je w miesięczniku „Szachy” w numerach 8 – 9/1974.

Karki pocztowe z Nigerii

Źródło: Archiwum autora

Do zmagań olimpijskich zgłosiło się aż 80 zespołów! Ostatecznie nie przybyły ekipy Boliwii, Indii, Paragwaju i Peru, natomiast Nikaragua zgłosiła… skład dwuosobowy! Jak się później wyjaśniło, federacja szachowa tego kraju pomyliła przepisy Olimpiad w kategorii mężczyzn z rozgrywanymi wśród kobiet, gdzie rzeczywiście zasadniczy skład był wówczas złożony z dwóch szachistek. Zezwolono jej na grę, ale po przegraniu w pierwszej rundzie meczu z Chile w stosunku 0,0 : 4,0 i gdy okazało się, że brakujący zawodnicy do Francji nie przyjadą, wycofała swój akces. Ponadto Afryce Południowej i Rodezji nie pozwolono dokończyć rozgrywek, mimo wniosku Kongresu FIDE z 1972 roku po pamiętnym wycofaniu się Albanii, że wszystkie kraje będące członkami FIDE mogą brać udział w Olimpiadzie. Jednakże z inicjatywy Maroka bojkotem turnieju zagroziły Tunezja, Syria, Jordania i… kraje obozu socjalistycznego. Po bardzo ostrej dyskusji FIDE musiała ustąpić. Może dziwić jedynie, dlaczego wobec tego pozwolono ekipom Afryki Południowej i Rodezji wziąć udział w eliminacjach? Tak czy inaczej przy XXI Olimpiadzie ostatecznie figurowały 73 zespoły, a więc rekord Skopje został znacznie przekroczony! Ale to nie był koniec kłopotów! Ekipa Algierii spóźniła się na rozgrywki, nie mogła wziąć udziału w eliminacjach i dopuszczono ją do finału E!

Główny hol

Zdjęcie: Archiwum autora

Uroczyste otwarcie Olimpiady

Od lewej Betbeder, Euwe, mer Nicei Bertolo i Rabel-Mendez

Zdjęcie: „Szachy” numer 8/1974

Napis na rycinie: „Emblemat XXI Olimpiady (po lewej).

Wesoły człowieczek Philibert – także emblemat Olimpiady

Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 2/1974

Akt oficjalnego otwarcia Turnieju Nacji miał miejsce 6 czerwca 1974 roku o godzinie 15,30 w przeznaczanym na rozgrywki Pałacu Wystaw. Przemówienie powitalne wygłosił przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Raoul Bertolo. Orkiestra wojskowa zagrała „Marsyliankę” oraz marsz Philiberta, specjalnie skomponowany dla uczczenia Olimpiady w Nicei. Potem nastąpiła prezentacja ekip, a właściwie kapitanów drużyn w kolejności alfabetycznej. Tu nastąpił kolejny poślizg organizacyjny. Z powodu opóźnienia autobusu nie wzięli udziału w otwarciu kapitanowie zakwaterowani w hotelu „Frantel”, a wśród nich kapitan polskiego teamu.

Po uroczystym otwarciu członkowie Komitetu Organizacyjnego i FIDE, główny sędzia Aleksander Kotow, kapitanowie ekip i dziennikarze przeszli do sali konferencyjnej, aby rozpocząć odprawę techniczną. Naradę prowadził A. Kotow. Na początku próbował mówić po francusku, ale kiedy na sali odezwały się głosy domagające się tłumaczenia z francuskiego, znany arcymistrz przerzucił się na język angielski. Przede wszystkim zaproponował ponownie utworzyć szesnastoosobowe finały, do których awansowałyby zespoły rozdzielone według rankingu FIDE, do ośmiu grup półfinałowych. Propozycja ta została przyjęta jednogłośnie. Drużyny, których zawodnicy nie mieli rankingu FIDE zostały rozstawione według miejsc zajętych w Skopje, a te, które tam nie grały – w kolejności alfabetycznej.

Stoisko z szachami

Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 19/1974

Pierwszą „dziesiątkę” stanowili oczywiście faworyci. Prezentowała się ona tak: 1. ZSRR 2665, 2. USA 2586, 3. Jugosławia 2566, 4. Węgry 2554, 5. RFN 2534, 6. Czechosłowacja 2521, 7. Bułgaria 2475, 8. Argentyna 2491, 9. Holandia 2478 i 10. Izrael 2465. Przy zespole podano średni ranking zasadniczej czwórki, który był kryterium na kolejnych Olimpiadach, natomiast w Nicei decydował średni ranking wszystkich zawodników w drużynie, dzięki czemu Bułgaria zajęła wysoką, siódmą pozycję. Polska ze średnim rankingiem 2430 (całej szóstki – 2384) zajęła dopiero 17 miejsce. Zawodnikom nieznajdującym się na liście profesora Elo, do celów statystycznych, wpisywano najniższy ranking, czyli 2200. Mimo dobrego rozwiązania kwestii podziału ekip na grupy półfinałowe, przed zawodnikami stanęła konieczność rozegrania 9 rund (grupa 7) i 15 kolejnych w finałach od A do D (finał E był mniej liczny), co oznaczało łącznie 24 dni „pracy”! Dlatego postanowiono, że XXI Olimpiada w Nicei będzie ostatnią rozegraną systemem kołowym i począwszy od kolejnej wprowadzony zostanie system szwajcarski!

Sędzia główny Kotow obwieszcza koniec rundy

Zdjęcia: „Szachy Ryga” numer 20/1974 (po prawej) i Archiwum autora

Rozgrywki eliminacyjne rozpoczęły się 7 czerwca 1974 roku i trwały bez przerwy do 15 czerwca. Jedynie w grupie 7 liczba ekip była parzysta i nie mieli oni żadnego dnia wolnego! Już 16 czerwca rozpoczęły się zmagania finałowe! Trwały także nieprzerwanie do 29 czerwca. Rundy rozpoczynały się codziennie o godzinie 15,00 i trwały do 20,00, a na drugi dzień rano dogrywano niedokończone partie. Wyjątkowo niezbędni okazali się w Nicei zawodnicy rezerwowi, bowiem mało kto mógłby wytrzymać ten prawdziwy maraton szachowy, jeśli weźmie się pod uwagę także poranne dogrywki! Tempo gry nadal wynosiło 2,5 godziny na 40 posunięć i po jednej godzinie na każde następne 16.

Postanowiono także, że mecze rozegrane w eliminacjach będą zaliczone w finałach, co nie miało miejsca, jak pamiętamy, w Skopje.

Z ważnych absencji warto wskazać brak mistrza świata, Roberta Fischera, który od zdobycia tytułu nie uczestniczył w żadnych rozgrywkach szachowych, Roberta Hübnera nie mogącego dojść do siebie po pełnym konfliktów ćwierćfinałowym meczu pretendentów z Tigranem Petrosjanem, kiedy to musiał po prostu poddać mecz przed czasem. Grano przy hałaśliwej ulicy, co nie przeszkadzało Petrosjanowi chorującemu na słuch! Organizatorzy nie chcieli zmienić sali gry, toteż rozstrojony nerwowo niemiecki arcymistrz poddał cały mecz. Nie przybył także Bent Larsen, który postawił warunek, że zagra tylko wtedy, jeżeli wyniki partii olimpijskich nie będą brane pod uwagę przy układaniu listy Elo na 1 lipca 1975 roku! Warto także zaznaczyć, że Kongres FIDE w Nicei nadał tytuł arcymistrza Torremu, jako pierwszemu azjatyckiemu szachiście. Oprócz niego, z zawodników biorących udział w Olimpiadzie, ten zaszczytny tytuł otrzymali Jan Timman (już I szachownica Holandii), Vlastimil Jansa, Gyula Sax i Gyözö Forintos.

Do najbardziej „barwnych” postaci Olimpiady należał 64. letni Mieczysław Najdorf. Okazał się nieoczekiwanie jednym z najstarszych uczestników! Polski, a następnie argentyński szachista pobił rekord należący do tej pory do Stahlberga. Łącznie z Olimpiadą w Nicei rozegrał łącznie 211 partii olimpijskich (+91 =97 –23), zaś jego oponent arcymistrz Gedeon Stahlberg „tylko” 200 w trzynastu Olimpiadach!

Kiosk z pamiątkami – Nicea 1974

Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 17/1974

Przyszły mistrz świata Anatolij Karpow w Nicei

Zdjęcie: Archiwum autora

Figury, figury, figury – Nicea 1974

Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 17/1974

Zdarzało się dotychczas, że wraz z mężczyznami walczyła kobieta, ale w Nicei doszło do bezprecedensowej sytuacji: w zespole Wysp Dziewiczych USA grały dwie szachistki, Karen Fyfe-Reussner i Renata Bushnaq, przy czym już w trakcie rozgrywek okazało się, że jedna z nich nie potrafiła zapisywać na blankiecie posunięć…

Kompletem arcymistrzowskim dysponowały ZSRR (na pozycji lidera wystąpił młody Karpow), Węgry i Jugosławia. Piątką arcymistrzów dysponowała ekipa USA. Coraz bardziej rozwijał się talent arcymistrza Anderssona, którego występ był bez porównania lepszy niż w Skopje. Na pierwszej szachownicy Izraela zagrał emigrant z ZSRR arcymistrz Liberzon. Po długiej przerwie Islandię reprezentował Fridrik Olafsson. Ciekawostka: w listopadzie 2015 roku odbyły się w Islandii XX Drużynowe Mistrzostwa Europy. Gospodarze obok zasadniczej drużyny, wystawili zespół o nazwie „Islandia – Legendy”, w której na szachownicy rezerwowej zagrał 80. letni Fridrik Olafsson!

Po raz pierwszy Najdorf oddał pozycję lidera Argentyny grając dopiero na III szachownicy, ale 64. letni senior nad nie miał większej formy.

Nieoczekiwanie nie przybyła silna drużyna NRD. Spekulowano, że powodem tej absencji były niewielkie szanse na zajęcie miejsca „punktowanego”, czyli w pierwszej szóstce. Dobrze, że tak nie myślały inne federacje, bo wówczas liczebność uczestników Olimpiad nawiązałaby do tych przedwojennych!

Wyspy Dziewicze wzięły „rozwód” i po raz pierwszy wystąpiły w barwach dwóch reprezentacji: Wysp Dziewiczych Brytyjskich i Wysp Dziewiczych USA.

Stoisko z literaturą szachową – Nicea 1974

Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 17/1974

W Nicei zadebiutowały: Trynidad & Tobago, Algieria i Bahamy.

Jedynie Algieria grała w „czwórkę”. Pozostałe zespołu legitymowały się pełnym składem: zasadnicza czwórka i dwóch rezerwowych!

W Nicei do gry zasiadło 445 zawodników (47 arcymistrzów i 66 mistrzów międzynarodowych). Rozegrać mieli 3156 partii. Było ich jednak „tylko” 3085 na skutek m.in. skreślenia z listy zespołów Afryki Południowej i Rodezji. Ta ostatnia na szczęście zdecydowała się grać do końca, zaś zespół Afryki Południowej wyjechał na trzy rundy przed końcem rozgrywek.

Wyniki losowania w poszczególnych grupach były następujące:

Grupa

Skład grup

1

1. Polska, 2. Brazylia, 3. Mongolia, 4. Walia, 5. ZSRR, 6. Szkocja, 7. Antyle Holenderskie, 8. Jordania i 9. Puerto Rico.

2

1. Dania, 2. Panama, 3. USA, 4. Australia, 5. Luksemburg, 6. Ekwador, 7. Anglia, 8. Kanada i 9. Rodezja.

3

1. Iran, 2. Wenezuela, 3. Finlandia, 4. Kuba, 5. Jugosławia, 6. Włochy, 7. Urugwaj, 8. Irak i 9. Pakistan.

4

1. Tunezja, 2. Węgry, 3. Syria, 4. Japonia, 5. Nikaragua, 6. Chile, 7. Belgia 8. Hiszpania, 9. Malta i 10. Malezja.

5

1. Portugalia, 2. Irlandia, 3. Hongkong, 4. Afryka Południowa, 5. RFN, 6. Szwecja, 7. Islandia, 8. Guernsey i 9. Trynidad i Tobago.

6

1. Singapur, 2. Rumunia, 3. Andora, 4. Czechosłowacja, 5. Norwegia, 6. Liban, 7. Nowa Zelandia, 8. Monako i 9. Kolumbia.

7

1. Bułgaria, 2. Turcja, 3. Wyspy Owcze, 4. Francja, 5. Indonezja, 6. Izrael, 7. Filipiny, 8. Cypr, 9. Wyspy Dziewicze Brytyjskie i 10. Dominikana.

8

1. Meksyk, 2. Grecja, 3. Wyspy Dziewicze USA, 4. Argentyna, 5. Austria, 6. Holandia, 7. Szwajcaria, 8. Bahamy i 9. Maroko.

Ostry protest przeciwko silnemu zestawieniu grupy 2 wypowiedział kapitan zespołu USA Benkö. Istotnie, miały w niej grać USA, Kanada, Anglia i Dania, a awansowały tylko po dwie drużyny do każdego z finałów!

Opowiada Władysław Litmanowicz (5 czerwca 1974 r.). „Kiedy odlatywałem z Warszawy było deszczowo i chłodno (około 140C). Wieczorem, około godziny 19,00 w Nicei było słonecznie (ponad 200C). Na lotnisku stoisko informacyjne komitetu organizacyjnego, które powiadamia przybywające ekipy o przydziale miejsc hotelowych.

Wieczorny spacer po ulicach miasta pozwala zorientować się, że reklamowany przez organizatorów konkurs wystaw sklepowych na najefektowniejsze wmontowanie motywów szachowych nie osiągnął zbyt wysokiego poziomu. Nie jest to oczywiście winą organizatorów. Po prostu miejscowy handel potraktował konkurs raczej lekko”.

Sala gry – widzów od szachistów oddzielały gustowne barierki

Zdjęcie: Archiwum autora

W dwa dni po zakończeniu XXXI Mistrzostw Polski (Zielona Góra, 17 II – 7 III 1974) – zarząd Polskiego Związku Szachowego na posiedzeniu w Łodzi zakwalifikował do drużyny olimpijskiej czterech zawodników oraz ustalił skład sześcioosobowego turnieju w Mielcu, z którego mieli wyłonić się pozostali dwaj nasi reprezentanci. Obok automatycznie wchodzących do ekipy mistrzów międzynarodowych Włodzimierza Schmidta (mistrza Polski) i Zbigniewa Dody oraz Krzysztofa Pytla (dwaj najlepsi pominąwszy Schmidta i Bednarskiego na liście rankingowej FIDE z 1 VII 1974 roku), jako czwarty został wytypowany mistrz międzynarodowy Jerzy Kostro na tzw. miejsce Polskiego Związku Szachowego. Wyniki dodatkowych eliminacji były następujące: Jan Adamski, Jerzy Pokojowczyk i Andrzej Sydor – po 6,5 p., Aleksander Sznapik – 5 p., Andrzej Filipowicz – 3,5 p. i Zbigniew Szymczak – 2 p. W przypadku dzielenia miejsc o awansie decydowało miejsce zajęte na mistrzostwach Polski, dlatego nominację do Nicei otrzymali mistrz Jan Adamski (III lokata) i… zaledwie kandydat na mistrza Jerzy Pokojowczyk (VII). Andrzej Sydor odpadł, bo… nie brał udziału w czempionacie Polski!

Olimpiadzie w Nicei towarzyszyły symultany

Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 17/1974

Źródło: dugima.narod.ru

Na trenera i kapitana drużyny nominowany został mistrz Stefan Witkowski, zaś kierownictwo nad całą reprezentacją objął wiceprezes Polskiego Związku Szachowego Stefan Furs.

Przygotowania do Olimpiady ograniczono do meczu treningowego na sześciu szachownicach w Łodzi ze Szwajcarią i rewanżu w Raperswil, a także 10 dniowego zgrupowania w Zakopanem, z mistrzami Romualdem Grąbczewskim i Stefanem Witkowskim w charakterze trenerów, połączonego z meczem na czterech szachownicach z ekipą NRD. Tym razem odstąpiono od sprowadzenia trenera sowieckiego z pomocy, którego korzystano w latach 1968, 1970 i 1972.

Na konferencji prasowej poprzedzonej odprawą techniczną zawodników, postawione zostały ekipie olimpijskiej zadania. I tak w nawiązaniu do pierwotnej wersji regulaminu zakwalifikowanie się do „dwunastki” drużynowego finału A miało być uznane za wynik bardzo dobry. Zajęcie jednego z pierwszych czterech miejsc w finale B – za wynik dobry, zaś każdy inny miał być potraktowany za niespełnienie postawionych wymagań, czyli za rezultat zły.

Jeden z dziennikarzy zapytał, jaki wynik Polski Związek Szachowy uznałby za dostateczny, ale odpowiedzi niestety nie otrzymał. I oto życie samo dało odpowiedź po rozszerzeniu finału A do szesnastu zespołów. Ewentualne zajęcie pierwszego miejsca w finale B, gdzie zawsze gra wiele dobrych ekip, można uznać za rezultat zadawalający, czyli „dostateczny”.

Przy zespołach, które jeszcze nie pauzowały, jak zawsze, widnieć będzie gwiazdka (*).

Trwa runda…

Zdjęcie: Archiwum autora

Teraz krótko o tym, co się „działo” w latach 1973 i 1974 przed francuską Olimpiadą.

Rok 1973

Sezon otworzył oczywiście turniej w Hastings, który dobył się na przełomie 1972 i 1973 roku. To był już 48. Turniej! Obsada znowu była szesnastoosobowa. Wygrał ówczesny „turniejowy mistrz świata” Bent Larsen. Zapachniało wcześniej sensacją, kiedy mistrz angielski Hartston narzucił na starcie niespotykane tempo i do ostatniej rundy był niemal pewnym kandydatem do dwóch trofeów: normy arcymistrzowskiej wynoszącej 10 punktów i zdobycia nagrody 5000 funtów szterlingów ufundowanych przez milionera Slatera dla pierwszego angielskiego arcymistrza. Niestety, w dwóch ostatnich rundach egzaminowali go znakomici arcymistrzowie Uhlmann i Larsen. Hartston obie partie przegrał i  do pełnego szczęścia zabrakło mu pół punktu. Szczegóły przedstawia tabela:

XXX Mistrzostwa Polski rozegrano w Gdyni w latach 4 – 24 lutego 1973 roku. Sensacyjny sukces święcił najmłodszy uczestnik Andrzej Maciejewski z „Caissy” Bydgoszcz.

Mistrz Polski Krzysztof Pytel (po prawej) gra z Włodzimierzem Schmidtem

Poniżej szczegóły:

Źródło „Szachy” numer 3/1973

Sławny XXXV Hoogovenschaaktoernooi w Wijk aan Zee odbył się w dniach 15 stycznia – 3 lutego i zebrał doborową stawkę w turnieju głównym:

Pierwsza trójka turnieju głównego, od lewej: Tal, Bałaszow i Wasjukow

Zwycięzcy turnieju mistrzowskiego Quinteros i Ghitescu

oraz „jedynaczka” Ałła Kusznir.

Zdjęcia i tabelki: „Szachy” numer 4/1973

Wyniki turnieju mistrzowskiego:

Tabelka: „Szachy” numer 5/1973

Memoriał Capablanki rozegrany w Cienfuegos (Kuba) rozegrano na przełomie marca i kwietnia. Dobrze wypadł nowy sowiecki talent Giennadij Kuźmin.

Tabelka: „Szachy” numer 5/1973

W Warszawie odbył się w dniach 14 – 16 maja mecz Polska – Szwecja zakończony remisem 10,0 : 10,0. Na pierwszej szachownicy w mini meczu Schmidt – Andersson podpisano da remisy.

Trwa partia Schmidt – Andersson, w głębi po lewej gra Bednarski

Maciejewski (po prawej) – Ek, wygrał Szwed 1,5 : 0,5

Zdjęcia: „Tidskrift För Schack” numer 5/1973

Dominacja szachistów sowieckich trwała i na czele wielkiego turnieju w Las Palmas (Hiszpania) na dwóch najwyższych miejscach znaleźli się Tigran Petrosjan i uczestnik wcześniejszych Olimpiad Leonid Stein:

Tabelka: „Szachy” numer 6/1973

W dniach 2 – 20 czerwca odbył się w Leningradzie pierwszych z dwóch turniejów międzystrefowych kolejnego cyklu o tytuł mistrza świata.

Wygrał Karpow, nowa gwiazda światowych szachów i przyszły mistrz świata oraz jego główny rywal, także sowiecki arcymistrz – Wiktor Korcznoj.

Uderza niepowodzenie Larsena. Do meczów pretendentów awansowało trzech pierwszych zawodników.

Od lewej: Korcznoj i Karpow

Tabelka i zdjęcia: „Szachy” numer 7/1973

XII Mistrzostwa świata juniorów odbyły się w Thornaby (Wielka Brytania) dniach 16 lipca – 4 sierpnia. Tytuł zdobył przyszły sowiecki arcymistrz Aleksander Bielawski.

W lipcu, w przeddzień odlotu szachowej reprezentacji ZSRR na drużynowe mistrzostwa Europy zmarł na atak serca Leonid Stein.

Drugi i ostatni turniej międzystrefowy odbył się w Petropolis (Brazylia) w dniach 23 lipca – 20 sierpnia . Średni ranking uczestników był identyczny jak w Leningradzie i wynosił 2545. Także tu do meczu pretendentów awansowało trzech najlepszych zawodników.

Sensacyjny triumf święcił młody szachista brazylijski Mecking. Ostatni był mistrz świata juniorów z 1972 roku Werner Hug, pierwsza szachownica Szwajcarii na Olimpiadach w Skopje 1972 i Nicei 1974.

Mistrzostwa Szwecji przyniosły wyniki:

Poniżej migawki z tego turnieju:

Wahlblom (po lewej) – Helmertz

Nordström (po lewej) – Lekander

Ekenberg (po lewej) – Ornstein (triumfator)

Tabelka i zdjęcia: „Tidskrift För Schack” numer 6/1973

Wielki sukces święcił Borys Spasski w mistrzostwach ZSRR, które jako tzw. Wyższa Liga odbyły się w dniach 1 – 27 października. Mistrz świata juniorów Aleksander Bielawski był ostatni…

Tabelka: „Szachy” numer 1/1974

III turniej w Montilla – Moriles (Hiszpania) rozegrano w dniach 22 sierpnia – 1 września. Pierwszą nagrodę zdobył arcymistrz Lubomir Kavalek (USA), który wyprzedził Helmuta Pflegera (RFN) dodatkową wartościowością. Najsilniejszy szachista fiński Heikki Westerinen był dopiero siódmy.

Tabelka: „Suomen Shakki” numer 5/1973

W Lipsku (ówczesnej Niemieckiej Republice Demokratycznej, czyli NRD) odbył się historyczny dla polskich szachów turniej, w którym polski szachista, po raz pierwszy po wojnie, wypełnił pierwszą normę arcymistrzowską. Był nim Włodzimierz Schmidt. Ważność tej normy wynosiła 3 lata. Zwyciężył Aleksiej Łutikow (niespodzianka!) wraz z Vlastimilem Hortem. Szczegóły w tabelce.

Tabelka: „Szachy” numer 1/1974

Trzech Rosjan przybyło do Madrytu, gdzie w dniach 25 listopada – 16 grudnia odbył się VIII międzynarodowy turniej szachowy i… zdobyło trzy pierwsze nagrody. Wysokie miejsce zajął 22. letni Ulf Andersson, gwiazda szwedzkich szachów, a Julio Kaplan, mistrz świata juniorów z 1967 roku, (jeszcze w barwach Puerto Rico) wygrał tylko dwie partie z „ogonem” tabeli. Sensacyjnie słabo wypadł Lajos Portisch.

Turniej z łatwością wygrał 22. letni Anatolij Karpow. Wszystkie partie między sowieckimi arcymistrzami zakończyły się remisem.

Szczegóły madryckich zmagań pokazuje tabelka.

Tabelka: „Szachy” numer 2/1974

W trakcie wielkiego turnieju w Manili, na który nie zaproszono szachistów z krajów socjalistycznych, pojawił się dawno nie widziany Robert Fischer, który rozegrał dwie partie: 10. minutową podczas wywiadu telewizyjnego z Florencio Campomanesem (przyszłym rezydentem FIDE) i drugą zakończoną po pięciu minutach remisem, z prezydentem Marcosem – na otwarciu turnieju. Poniżej wyniki turnieju:

Tabelka: „Szachy” numer 3/1974

Mistrzostwa USA w El Paso:

Tabelka: „Tidskrift För Schack” numer 10/1973

Rok 1974

Sezon 1974 otworzył jak zawsze turniej w Hastings (27 grudnia 1973 – 13 stycznia 1974). W końcu zagrał w turnieju głównym polski zawodnik – Krzysztof Pytel.

Tabelka: „Szachy” numer 3/1974

XXXVI Hoogovenschaaktoernooi w Wijk aan Zee odbył się w dniach 14 stycznia – 2 lutego. Był to festiwal, w którym zorganizowano wiele grup. My podajemy trzy najważniejsze:

Turniej kobiet:

Od lewej: Browne, Donner i Planinc

Od lewej: Matulović, Hecht i Kurajica

Od lewej: Popow, Maria Ivanka i Aleksandra Nicolau

Turniej główny:

Turniej mistrzowski:

Wszystkie zdjęcia i tabelki z Wijk aan Zee: „Szachy” numer 3/1974

W San Juan (stolicy Puerto Rico), w dniach 14 – 28 stycznia, rozegrano ćwierćfinałowy mecz pretendentów, w którym Borys Spasski pokonał Roberta Byrne’a 3,0 : 0,0. Nie liczono remisów, wraz z którymi wynik meczu brzmiał 4,5 : 1,5.

W Auguście (USA, stan Georgia), w dniach 18 stycznia – 13 lutego, rozegrano ćwierćfinałowy mecz pretendentów, w którym Wiktor Korcznoj pokonał Henrique’a Meckinga 3,0 : 1,0. Nie liczono remisów, wraz z którymi wynik meczu brzmiał 7,5 : 5,5.

W Palma de Mallorce (Hiszpania), w dniach 18 stycznia – 17 lutego, rozegrano ćwierćfinałowy mecz pretendentów, w którym Tigran Petrosjan pokonał Lajosa Portischa 3,0 : 2,0. Nie liczono remisów, wraz z którymi wynik meczu brzmiał 7,0 : 6,0.

XXXI Mistrzostwa Polski rozegrano w Zielonej Górze w dniach 17 lutego – 7 marca. Poniżej wyniki:

Tabelka: „Szachy” numer 5/1974

W Moskwie (ZSRR), w dniach 17 stycznia – 3 lutego, rozegrano ćwierćfinałowy mecz pretendentów, w którym Anatolij Karpow pokonał Lwa Poługajewskiego 3,0 : 0,0. Nie liczono remisów, wraz z którymi wynik meczu brzmiał 5,0 : 2,0.

XI Memoriał Capablanki rozegrano w Camaguey, gdyż Kubańska Federacja Szachowa chciała uczcić 460 rocznicę powstania prowincji o tej samej nazwie. Obsada turnieju głównego była świetna: 6 arcymistrzów i 8 mistrzów międzynarodowych, co zapewniło rozgrywkom IX kategorię. Normy na wyższe tytuły wynosiły odpowiednio: GM – 10 punktów i IM – 7,5 punktu.

Ulf Andersson przełamał dobrą passę szachistów sowieckich i zwyciężając pozostawił za sobą Gufelda i Wasjukowa.

Włodzimierz Schmidt nie wytrzymał trudów siedmiu ostatnich rund i do upragnionej normy GM zabrakło 1,5 punktu.

Wyniki turnieju:

Tabelka: „Szachy” numer 6/1974

W Leningradzie (ZSRR), w dniach 12 kwietnia – 10 maja, rozegrano półfinałowy mecz pretendentów, w którym Anatolij Karpow pokonał Borysa Spasskiego 4,0 : 1,0. Nie liczono remisów, wraz z którymi wynik meczu brzmiał 7,0 : 4,0.

W Odessie (ZSRR), w dniach 12 – 24 kwietnia, rozegrano półfinałowy mecz pretendentów, w którym Wiktor Korcznoj pokonał Tigrana Petrosjana 3,0 : 1,0. Nie liczono remisów, wraz z którymi wynik meczu brzmiał 3,5 : 1,5.

Półfinały grano do czterech zwycięstw, ale Petrosjan do szóstej partii nie przystąpił tłumacząc to złym stanem zdrowia.

Zegary szachowe reklamowane w latach 70. ubiegłego wieku

Reklama: „Tidskrift För Schack” numer 10/1973

Lista rankingowa A na dzień 1 lipca 1974 roku.

Poniżej 30 czołowych szachistów świata.

1

GM

Robert Fischer

USA

2780

2

GM

Anatolij Karpow

ZSRR

2700

3

GM

Wiktor Korcznoj

ZSRR

2670

4

GM

Borys Spasski

ZSRR

2650

5

GM

Lajos Portisch

Węgry

2645

6

GM

Tigran Petrosjan

ZSRR

2640

7

GM

Michaił Tal

ZSRR

2635

8

GM

Bent Larsen

Dania

2630

GM

Lew Poługajewski

ZSRR

2630

10

GM

Lubomir Kavalek

USA

2625

11

GM

Henrique Mecking

Brazylia

2615

GM

Robert Hübner

RFN

2615

13

GM

Efim Geller

ZSRR

2610

14

GM

Lubomir Ljubojević

Jugosławia

2605

15

GM

Vlastimil Hort

Czechosłowacja

2600

GM

Giennadij Kuźmin

ZSRR

2600

GM

Jan Smejkal

Czechosłowacja

2600

GM

Wasilij Smysłow

ZSRR

2600

19

GM

Dawid Bronstein

ZSRR

2595

GM

Robert Byrne

USA

2595

21

GM

Svetozar Gligorić

Jugosławia

2585

22

GM

Mark Tajmanow

ZSRR

2580

GM

Ulf Andersson

Szwecja

2580

24

GM

Walter Browne

USA

2575

GM

Władimir Sawon

ZSRR

2575

26

GM

Nikołaj Krogius

ZSRR

2570

GM

Władimir Tukmakow

ZSRR

2570

28

GM

Paul Keres

ZSRR

2565

29

GM

Jewgienij Wasjukow

ZSRR

2560

GM

Siemion Furman

ZSRR

2560

Nagrodę za najlepszą partię otrzymał pojedynek Stean (Anglia) – Browne (Australia). W konkursie przegrały z nią niemniej atrakcyjne partie: Padewski (Bułgaria) – Whiteley (Anglia), Sax (Węgry) – Kestler (RFN), Korcznoj (ZSRR) – Quinteros (Argentyna), Rantanen (Finlandia) – Reshevsky (USA), Uddenfeldt (Szwecja) – Reshevsky (USA), Jones I. (Walia) – Dueball (RFN), Portisch (Węgry) – Radułow (Bułgaria) i Petrosjan (ZSRR) – Visier (Hiszpania).

Warto zauważyć, że wśród kandydatek znajdowały się dwa zwycięstwa weterana Samuela Reshevsky’ego.

Półfinały, 7 czerwca 1974 r.

„Syryjczyk Rifai wygrywa z arcymistrzem Pomarem”

Grupa: 1

Wyniki I rundy:

Brazylia

2,5 : 1,5

Puerto Rico

Mongolia

3,0 : 1,0

Jordania

Walia

4,0 : 0,0

Antyle Holenderskie

ZSRR

3,5 : 0,5

Szkocja

Polska

-

Pauza

Opowiada Władysław Litmanowicz. „Polacy pauzują. Śledzimy z zainteresowaniem grę naszych głównych konkurentów do drugiego miejsca w grupie – Brazylijczyków i Mongołów. Brazylia występuje bez Meckinga, który wprawdzie przyjechał, ale czuje się źle. Mecz z Puerto Rico wygrywają Brazylijczycy z trudem. Mongolia nieoczekiwanie traci punkt z Jordanią.

Odnotowujemy kilka sensacji w poszczególnych partiach, a więc remis Tala z Jamiesonem (Szkocja) oraz przegraną Pomara z Rifai (Syria). Holendrzy prawdopodobnie już w pierwszej rundzie zaprzepaścili szanse na finał A przegrywając wysoko z Austrią 1,0 : 3,0.

Z dziennikarskiego obowiązku notuję złą pracę centrum prasowego, które praktycznie nie istnieje. Dziennikarze otrzymują z kilkugodzinnym opóźnieniem zestawienia par, brak informacji o zakończonych partiach”.

Ekipa Brazylii przyjechała do Nicei w składzie:

• 22. letni Henrique Mecking: 2 występ, zaś następny miał miejsce dopiero w Bled 2002,

• 65. letni Helder Camara: 3 występ,

• 26. letni Herman Van Riemsdijk: 2 występ,

• 26. letni Alexandru Segal: debiut, od następnej Olimpiady grał w szlifach mistrza międzynarodowego,

• 35. letni Adaucto Nobrega: 3 i ostatni występ,

• 34. letni Peter Toth: 3 i ostatni występ.

XLI Mistrzostwa Brazylii rozegrano miesiąc po Olimpiadzie (1 – 2. Miranda i Segal po 13 punktów z 17 partii, 3. Trois 12,5 p., 4. A. Rocha 12 p. itd.), zatem kryterium musiały być mistrzostwa z 1973 roku. Rozegrano je w dniach 3 – 21 lipca 1973 roku uzyskując wyniki: 1 – 2. Van Riemsdijk i Segal po 13 punktów z 18 partii, 3. Camara 12 p., 4 – 5. Nobrega i P. Toth po 11,5 p. itd.

Mecking nie grał. Jak widzimy cała pierwsza piątka znalazła się w składzie, zatem Brazylia wysłała do Nicei swoich najsilniejszych zawodników.

Stan po I rundzie:

1

Walia*

4,0

2

ZSRR*

3,5

3

Mongolia*

3,0

4

Brazylia*

2,5

5

Puerto Rico*

1,5

6

Jordania*

1,0

7

Szkocja*

0,5

8 – 9

Polska i Antyle Holenderskie*

0,0

1. Obrona hetmańsko – indyjska [E16]

IM Camara (Brazylia) 2365 – Torres (Puerto Rico) 2200

1.d4 Sf6 2.Sf3 e6 3.c4 b6 4.g3 Gb7 5.Gg2 Gb4 6.Gd2 He7 7.0–0 Gd2 8.Hd2 0–0 9.Sc3 d6 10.Wfd1 Se4 11.Se4 Ge4 12.He3 f5 13.Sg5 Gg2 14.Kg2 We8 15.Hf3 Sd7 16.h4 h6 17.Sh3 Hf7 18.Hc6 Wac8 19.e3 e5 20.Hd5 Hd5 21.cd5 Sf6 22.de5 de5 23.d6 cd6 24.Wd6 Wc2 25.b4 Kf7 26.b5 Ke7 27.Wd3 Wd8 28.Wd8 Kd8 29.a4 Wb2 30.Kf1 Sd7 31.Sg1 Ke7 32.Se2 Sc5 33.Sc3 Wb3 34.Sd5 Kd6 35.Wd1 Wd3 36.Wd3 Sd3 37.Sc3 Sc5 38.Ke2 Ke6 39.f3 Kd6 40.g4 fg4 41.fg4 e4 42.h5 Ke5 43.Kf2 Sd7 44.Kg2 Sc5 45.Kg3 Sd3 46.Kh4 Sb2 47.Kg3 Sc4 48.Sd1 Sd2 49.Sc3 Sc4 50.Sd1 Sd2 51.Sc3 i remis.

Anatol Karpow w Nicei (po prawej)

Zdjęcie: Archiwum autora

2. Obrona sycylijska [B33]

Moraza (Puerto Rico) 2210 – Van Riemsdijk (Brazylia) 2365

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 e6 6.Sdb5 d6 7.Gf4 e5 8.Gg5 a6 9.Sa3 Ge7 10.Gf6 Gf6 11.Sd5 Gg5 12.Sc4 b5 13.Sce3 0–0 14.Gd3 g6 15.0–0 Ge6 16.c4 Wc8 17.b3 f5 18.ef5 gf5 19.f4 ef4 20.Sf4 Hb6 21.He2 Wce8 22.Hf2 Se5 23.Gc2 bc4 24.Kh1 Sg4 25.Sg4 Hf2 26.Wf2? (26…Sh6!) 26…fg4

27.Se6? (Po dwóch grubych błędach białe szybko przegrywają. Poprawne było 27.g3) 27…Wf2 28.Gh7 Kh7 29.Sg5 Kg6 30.h4 Wee2 i białe poddały się.

3. Obrona słowiańska [D11]

Segal (Brazylia) 2350 – Colon Romero A. (Puerto Rico) 2200

1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.g3 Gf5 4.Gg2 e6 5.0–0 Sbd7 6.c4 c6 7.b3 Gd6 8.Gb2 0–0 9.Sbd2 Se4 10.Sh4 We8 11.Se4 Ge4 12.f3 Gg6 13.Sg6 hg6 14.f4 f5 15.Hc1 Kf7 16.Gf3 Sf6 17.e3 Wh8 18.Kg2 Wc8 19.a4 Wh7 20.Ga3 Gb8 21.Hc3 Hc7 22.h4 Wch8 23.Wh1 We8 24.a5 Whh8 25.Whc1 Hd7 26.Gc5 Hd8 27.Hb4 Hc7 28.Ha3 Hd8 29.Wc2 Hc7 30.Wac1 Hd8 31.Wa2 Hc7 32.Wca1 Wc8 33.Hb4 Sd7 34.Ge7 Sf6 35.Gf6 Kf6 36.Wc1 Hd7 37.a6 b6 38.Wac2 Gd6 39.Ha4 b5 40.cb5 cb5 41.Ha5 Wc2 42.Wc2 Wb8 43.g4 b4 44.g5 Kf7 45.h5 gh5 46.Gh5 g6 47.Ge2 Wc8 48.Wc8 Hc8 49.Hb5 Hc7 50.Kf3 Hc8 51.Gf1 i remis.

4. Obrona francuska [C11]

Freyre (Puerto Rico) 2200 – Nobrega (Brazylia) 2340

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sd2 de4 4.Se4 Sf6 5.Gg5 Ge7 6.Sf6 Gf6 7.Gf6 Hf6 8.Sf3 Sc6 9.c3 0–0 10.Gd3 e5 11.Se5 Se5 12.de5 He5 13.He2 We8 14.0–0–0 He2 15.Ge2 Ge6 16.Gf3 c6 i remis.

5. Partia hiszpańska [C91]

Lhagwa (Mongolia) 2310 – Al-Mallah (Jordania) 2200

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 0–0 8.d4 d6 9.c3 Gg4 10.Ge3 We8 11.h3 Gh5 12.Sbd2 Sa5 13.Gc2 Sd7 14.b4 ed4 15.cd4 Sc6 16.Hb1 Gf6 17.a4 Sf8 18.ab5 ab5 19.Wa8 Ha8 20.d5 Gf3 21.Sf3 Se5 22.Se5 Ge5 23.Gd3 Hb7 24.Hc2 Sg6 25.Wc1 Se7?? (Czarne podstawiają piona i wpadają od razu w przegraną pozycję)

26.Hc7 Wb8 27.Ga7 Hc7 28.Wc7 We8 29.Gb5 f5 30.Ge8 i czarne poddały się.

6. Debiut gońca [C24]

Arafat (Jordania) 2375 – IM Ujtumen (Mongolia) 2405

1.e4 e5 2.Gc4 Sf6 3.d3 Ge7 4.Sf3 d6 5.Sc3 0–0 6.Gd2 c6 7.a3 d5 8.Gb3 de4 9.Se4 Se4 10.de4 Gg4 11.h3 Gh5 12.He2 Sd7 13.g4 Gg6 14.0–0–0 Hc7 15.Gc3 Wae8 16.Sd2 Sc5 17.h4 Sb3 18.Sb3 f6 19.h5 Gf7 20.Sd2 b5 21.Sf3 a5 22.He1 Wa8 23.b3?? (Kolejny zawodnik z Jordanii i kolejna podstawka)

23…Ga3 24.Gb2 He7 25.He3 a4 26.Hc3 ab3 27.cb3 Gb2 28.Hb2 Hb4 29.Sd2 Wa3 30.Kc2 Hc5 31.Kb1 Wfa8 32.Wh3 Wa2 33.Ha2 Wa2 34.Ka2 Hc2 35.Ka3 Hd1 36.Wd3 Ge6 37.Wd6 c5 38.Kb2 Gb3 i białe poddały się.

7. Obrona sycylijska [B52]

IM Mjagmarsuren (Mongolia) 2375 – Hamam (Jordania) 2200

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.Gb5 Gd7 4.Gd7 Sd7 5.d4 cd4 6.Sd4 Sgf6 7.Sc3 g6 8.0–0 Gg7 9.f4 h5 10.Kh1 Sg4 11.Sf3 Wc8 12.Sd5 e6 13.Se3 Hb6 14.Sg4 hg4 15.Sg5 g3 16.h3 Gd4 17.c3 Gf2 18.b3 Ke7 19.c4 Wh5 20.Ga3 f6 21.Se6 Ke6 22.Hg4 Ke7 23.Wad1 Gc5 24.Gc5 Hc5 25.Hg6 Wch8 26.Hg3 Hc6 27.Wd5 f5 28.ef5 Kd8 29.Wfd1 Kc7 30.Kh2 W5h6 31.Hg7 W8h7 32.Hc3 Sf6 33.Ha5 Kc8 34.W5d4 Sg4 35.Kg1 Se3 36.W1d2 Wg7 37.Wd5 a6 38.Hc3 Wg3 39.Hd3? (Należało grać 39.f6)

39…Whh3 40.f6 Wh8 41.Wg5 Hf3 42.Wf2 Wg5 43.fg5 Hh5 44.Wf5 Hh1 45.Kf2 Hg2 46.Ke3 Wh3 47.Kd4 Wd3 48.Kd3 Hh3 49.Ke4 Hg4 50.Wf4 Hg5 51.f7 He7 52.Kd3 Hf8 53.Wf6 Kd7 54.Ke4 Ke7 55.Kf5 Hc8 56.Kg5 Hc5 57.Wf5 Hg1 58.Kh4 Kf8 59.Wf3 Hh2 60.Kg5 Ha2 61.Kf6 He2 62.Wf5 Hb2 63.Ke6 Hb3 i białe poddały się.

8. Obrona królewsko – indyjska [E94]

Sanoseyan (Jordania) 2200 – Gungabazar (Mongolia) 2200

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sf3 Gg7 4.Sc3 0–0 5.e4 d6 6.Ge2 e5 7.d5 Sbd7 8.0–0 a5 9.a3 Sc5 10.Hc2 a4 11.Ge3 Sb3 12.Wad1 Gd7 13.h3 Sh5 14.Sd2 Sd4 15.Gd4 ed4 16.Gh5 dc3 17.bc3 gh5 18.f4 f5 19.Wde1 fe4 20.Se4 Gf5 21.g4 hg4 22.hg4 Ge4 23.We4 Hh4 24.Wf2 Wae8 25.Wh2 Hg3 26.Wg2 Hc3 27.Hc3 Gc3 28.Wge2 We4 29.We4 Kf7 30.f5 We8 31.Wf4 Gd2 32.Wf3 We4 33.Wg3 h6 i białe poddały się.

9. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A65]

Williams (Walia) 2405 – Zalm (Antyle Holenderskie) 2200

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 c5 4.d5 ed5 5.cd5 d6 6.e4 Ge7 7.Sf3 0–0 8.Ge2 We8 9.Sd2 Sbd7 10.f4 a6 11.a4 Wb8 12.0–0 Gf8 13.Hc2 Sb6 14.a5 Sbd5 15.ed5 We2 16.Se2 Sd5 17.Sf3 Hf6 18.Sg3 Gg4 19.Gd2 b5 20.Sg5 Hh6 21.f5 Hh4 22.Wae1 c4 23.S5e4 h6 24.h3 Gh3 25.gh3 Hh3 26.Wf3 Sf6 27.Sf6 gf6 28.He4 Wd8 29.Hd5 i czarne poddały się.

10. Partia angielska [A37]

Fernan (Antyle Holenderskie) 2200 – Hutchings (Walia) 2310

1.c4 c5 2.Sc3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 Sc6 5.Sf3 e6 6.0–0 Sge7 7.d3 0–0 8.e4 d5 9.cd5 ed5 10.ed5 Sd5 11.Se4 b6 12.We1 Gb7 13.Wb1 h6 14.a3 Hd7 15.Hc2 Wad8 16.b3 f5 17.Sed2 Sc3 18.Wb2 Wfe8 19.We8 We8 20.Gf1 Sd4 21.Sd4 Gd4 22.Gg2 Gg2 23.Kg2 We2 24.Sf3 Wc2 25.Wc2 Gg7 26.Wd2 Hd5 27.Gb2 Sb5 i białe poddały się.

11. Obrona królewsko – indyjska [87]

Jones I. (Walia) 2210 – Croes (Antyle Holenderskie) 2200

1.c4 Sf6 2.Sc3 g6 3.e4 d6 4.d4 Gg7 5.f3 0–0 6.Ge3 e5 7.d5 Sbd7 8.Hd2 Se8 9.Gg5 f6 10.Gh4 g5 11.Gf2 a5 12.g4 Wf7 13.Sge2 Sf8 14.Sg3 Sg6 15.0–0–0 Gf8 16.Sf5 h6 17.h4 Wh7 18.hg5 fg5 19.Ge3 Sf4 20.Se2 Sf6 21.Sf4 ef4 22.Gd4 Sd7 23.Hc3 He8 24.Kb1 b6 25.Wd2 Se5 26.Wdh2 Gf5 27.ef5 Hd7 28.We2 Gg7 29.We4 Gf6 30.Gd3 Hg7 31.Gc2 Kf7 32.Ga4 Wah8 33.c5 dc5 34.Ge5 i czarne poddały się.

12. Kontrgambit Falkbeera [C31]

Rigaud (Antyle Holenderskie) 2200 – Cooper (Walia) 2215

1.e4 e5 2.f4 d5

3.fe5?? Hh4 4.g3 He4 5.Kf2 Gc5 i białe poddały się. Prawdopodobnie (nie zachował się komplet partii) najkrótsze rozstrzygnięcie w Nicei!

13. Partia angielska [A33]

GM Karpow (ZSRR) 2700 – Pritchett (Szkocja) 2350

1.Sf3 c5 2.c4 Sc6 3.Sc3 Sf6 4.d4 cd4 5.Sd4 e6 6.g3 Hb6 7.Sb3 Gb4 8.Gg2 d5 9.Sd2 d4 10.Sa4 Hc7 11.0–0 Ge7! 12.a3 0–0 13.b4 e5 14.Hc2 Ge6 15.Sb3 Wad8 16.Sac5 Gc8 17.e4?! (Lepsze było 17.Se4) 17...Gc5 18.Sc5 d3 19.Sd3 (Ale nie 19.Hc3? z powodu 19...Sd4 20.Hd3 Gg4 i pozycja jest na granicy równowagi) 19...Sd4 20.Hb2 Gg4 21.We1 (Po 21.f3 grałbym 21...Sf3 22.Gf3 Wd3 z równą grą) 21...Wfe8! 22.f4?

22…ef4?? (Czarne mogły wygrać po 22...Se2 23.We2 Ge2 24.He2 (jeśli 24.Se5, to 24…Gc4) 24...Hc4 25.Gf1 Hd4 i białe mogą się poddać) 23.Gf4 Hc4 24.Se5 Hc2 25.Wa2 Hb2 26.Wb2 Ge6 27.a4 Sd7 28.Sd3 Sb6 29.Sc5 Sc4 30.Wf2 Gc8?? (Błąd spowodowany niedoczasem. Należało grać 30...b6) 31.Gc7 Pozycja białych jest wygrana 31…b6 32.Gd8 bc5 33.Wc1 Se5 34.Wc5 Gg4 35.Wd5 Sdf3 36.Kh1 f6 37.Gc7 Wc8 38.Wd8 Wd8 39.Gd8 Kf7 40.h3 i czarne poddały się. Uwagi: Craig Pritchett, 1974 rok.

14. Obrona francuska [C00]

McKay (Szkocja) 2330 – GM Korcznoj (ZSRR) 2670

1.e4 e6 2.He2 c5 3.Sf3 Sc6 4.g3 Hc7 5.Sa3 a6 6.Gg2 Sf6 7.0–0 Ge7 8.d3 d6 9.Sc4 b5 10.Sd6 Gd6 11.e5 Se5 12.Se5 Gb7 13.Gb7 Hb7 14.Sg4 Sd7 15.h4 0–0 16.a4 Wae8 17.ab5 ab5 18.He4 Hc7 19.Hg2 Sb8 20.Gd2 Sc6 21.Wa6 Sd4 22.c3 Sb3 23.Ge3 f5 24.Hc6 Gg3 25.fg3 Hg3 26.Hg2 Hg4 27.Hg4 fg4 28.Wb6 Wd8 29.Wb5 Wd3 30.Wf8 Kf8 31.Kf2 g3 32.Ke2 c4 33.Wg5 Wd5 34.Wg3 Sa5 35.Gd4 g6 36.Ge3 Wb5 37.Gc1 Sb7 38.Wg4 Sd6 39.Kf3 Kf7 40.Gf4 e5 41.Gc1 Wd5 42.Ke2 h5 43.Wg2 Wd3 44.Wh2 Sf5 i białe poddały się.

15. Obrona sycylijska [B78]

GM Spasski (ZSRR) 2650 – IM Levy D. (Szkocja) 2320

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 g6 6.Ge3 Gg7 7.f3 Sc6 8.Hd2 0–0 9.Gc4 Gd7 10.0–0–0 Hb8 Trudno krytykować tak wybitnego znawcę wariantu drakona, za jakiego uważany jest Levy, ale z mojego punktu widzenia, ostatni ruch czarnych jest całkowicie nieudany. Popularne kontynuacje 10…Wc8 lub 10…Ha5 są lepsze 11.h4 a5 Prawdopodobnie nowinka. Często gra się w tej pozycji 11…Wc8

12.Gh6 Se4 Nieudany manewr taktyczny. Złe było także 12…Sd4 13.Gg7 Sf3 14.gf3 Kg7 15.h5 Sh5 16.Wdg1 Kh8 17.Hg5 i białe wygrywają. Zasługiwało na uwagę 12…Sd4 13.Gg7 Kg7! 14.Hd4 b5 15.Gd5 b4! 16.Se2 e5! 17.Hd2 Sd5 18.Hd5 Ge6 z szansami na kontrę u czarnych, ale trzeba byłoby liczyć się z 14.h5 13.Se4 Gd4 14.h5! d5 Czarne starają się wprowadzić do gry hetmana, ale i to jest spóźnione 15.Gd5 He5 16.Gf8 Hd5 Przegrywało też 16…Wf8 17.hg6 Hd5 18.Hh6 itd. 17.Hh6! Sb4 W przypadku 17…g5 wystarczające było 18.Sf6 18.Wd4! Hd4 19.Ge7 i czarne poddały się.

Uwagi: Jurij Razuwajew, czerwiec 1974 r.

16. Obrona Caro – Kann [B16]

Jamieson P. (Szkocja) 2270 – GM Tal (ZSRR) 2635

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Se4 Sf6 5.Sf6 gf6 6.Gc4 Hc7? Poprawne było 6...Gf5 7.Hh5 e6 8.Se2 Sa6 9.Gf4 Słabsze: 9.Sf4 Gd6 10.Se6? Ge6 11.Ge6 He7 9…Hb6 Ale nie 9…Gd6 10.Gd6 Hd6 11.Ga6 i białe osiągają wyraźna przewagę 10.Gb3 Grając 10.0-0-0! Białe zdobywały przewagę 10…Sb4 11.0–0 Gd7 12.Gg3! Hb5 13.Hf3 Do idealnie równej pozycji prowadziło 13.Hb5 cb5 14.c3 Sc6! 15.d5 Sa5 13…Hg5 14.a3 Sa6 15.Sc3 f5 16.Gf4 Hg6

17.Sb5! Wg8! Ale nie 17…cb5? 18.Hb7 Wc8 19.Ha6 z ideą d5 18.Sd6 Gd6 19.Gd6 0–0–0 20.Gf4 Białe już stoją trochę lepiej 20...Ge8 21.Wad1 Po 21.c3? nastąpiłoby 21…c5! 21...Sc7  22.c4 Hg7 23.Hg3 Gorsze było 23.Ge5?! f6 24.Gc7 Gh5! i czarne wyrównują całkowicie grę 23...Hg3 24.hg3 b5 25.f3 Gorsze jest 25.Gc7 Kc7 26.cb5 cb5 ze względu na 27.d5! 25.bc4 26.Gc4 Sd5 Czarne wyrównały grę 27.Gd5 Wd5 28.Kf2 f6 29.Wh1 Gg6 30.Wc1 Kb7 31.Wc4 Wgd8 32.Whc1 Ge8 32...e5 33.de5 fe5 34.Ge3 33.Wb4 Ka8 34.We1 Gf7 35.Wc1 a5 36.Wbc4 36.Wa4!? Kb7 37.Wac4 36...e5 37.de5 fe5 38.Gg5 Wb8 39.W1c2 Ge8 40.b4 (40.Wa4! z ideą 41.b4) i remis!

Ekipa ZSRR w latach 1952 – 1972 uzyskała na Olimpiadach wyniki:

• Anatolij Karpow (2 występ) rozegrał 15 partii (+12 –1 =2),

• Wiktor Korcznoj (6 występ) rozegrał 69 partii (+42 –3 =24),

• Borys Spasski (6 występ) rozegrał 68 partii (+34 –0 =34),

• Tigran Petrosjan (9 występ) rozegrał 106 partii (+64 –1 =41),

• Michaił Tal (6 występ) rozegrał 72 partie (+50 –1 =21),

• Giennadij Kuźmin jest debiutantem.

Powoli zachodził proces odmładzania drużyny: w Siegen 1970 – średnia wieku 40,5 roku, Skopje 1972 – średnia wieku 37,3 roku i Nicea 1974 – średnia wieku 35,7 roku.

Trwa partia Jamieson (po prawej) – Tal

Zdjęcie: Archiwum autora

Petrosjan (siedzi po lewej) w otoczeniu fanów – Nicea 1974

Zdjęcie: Archiwum autora

Grupa: 2

Wyniki I rundy:

Panama

2,0 : 2,0

Rodezja

USA

2,0 : 2,0

Kanada

Australia

1,0 : 3,0

Anglia

Luksemburg

2,0 : 2,0

Ekwador

Dania

-

Pauza

Ekipa USA przyjechała do Nicei w składzie:

• 30. letni Lubomir Kavalek: 4 występ, w Tel Awiwie 1964 i Hawanie 1966 reprezentował Czechosłowację, mistrz USA m.in. w 1973 roku, 11 – 12 miejsce w Las Palmas z dorobkiem 6,5 punktu z 15 partii, 5 – 6 miejsce w Lanzarote z dorobkiem 6,5 punktu z 11 partii, 1 miejsce w Lone Pine (system szwajcarski) z dorobkiem 6 punktów z 7 partii, 1 – 2 miejsce w Solingen z dorobkiem 10 punktów z 14 partii, 2 – 3 miejsce w Montilli z dorobkiem 5 punktów z 9 partii, 6 – 7 miejsce w turnieju arcymistrzowskim w Manili z dorobkiem 8 punktów z 14 partii,

• 46. letni Robert Byrne: 7 występ, 1 miejsce w turnieju głównym w Wijk aan Zee z dorobkiem 11 punktów z 15 partii,

• 25. letni Walter Browne: 3 występ, w Siegen 1970 i Skopje 1972 reprezentował Australię, 11 – 12 miejsce w Las Palmas z dorobkiem 6,5 punktu z 15 partii, 1 miejsce w Chicago w mistrzostwach USA z dorobkiem 9,5 punktu z 13 partii,

• 62. letni Samuel Reshevsky: 8 występ, debiutował w Sztokholmie 1937 i był obok Najdorfa ogniwem łączącym z Olimpiadami przedwojennymi, po raz ostatni był mistrzem USA w 1969 roku, 5 – 8 miejsce w Chicago w mistrzostwach USA z dorobkiem 7 punktów z 13 partii,

• 36. letni William Lombardy: 5 występ, 3 – 4 miejsce w Torremolinos z dorobkiem 8,5 punktu z 13 partii, 4 miejsce w Olot z dorobkiem 7 punktów z 11 partii, 11 – 13 miejsce w turnieju głównym w Amsterdamie z dorobkiem 6,5 punktu z 15 partii,

• 22. letni James Tarjan: debiut, od następnej Olimpiady grał w szlifach arcymistrzowskich, 3 – 6 miejsce w turnieju B w Wijk aan Zee z dorobkiem 9 punktów z 15 partii, 6 – 7 miejsce w Torremolinos z dorobkiem 7,5 punktu z 13 partii, 9 – 11 miejsce w Los Angeles z dorobkiem 4,5 punktu z 11 partii, 6 – 7 miejsce w Banja Luce z dorobkiem 8 punktów z 15 partii,

Wszystkie wyniki turniejowe – 1974 rok.

James Edward Tarjan urodził się 22 lutego 1952 roku w Pomonie, mieście w USA w stanie Kalifornia w hrabstwie Los Angeles, liczącym około sto pięćdziesiąt tysięcy mieszkańców. W 1979 roku jedyny raz w swojej karierze wystąpił w turnieju międzystrefowym. Było to w Rydze, gdzie zajął 11 miejsce z dorobkiem 8 punktów z 17 partii (+4 –5 =8). Przed Olimpiadą w Nicei największy sukces osiągnął w Norwich 1972, gdzie zajął 2 miejsce. Wyprzedził go tylko Gyula Sax z Węgier. W 1984 roku porzucił wyczynową grę w szachy.

Mistrzostwa USA w 1974 roku (Chicago 12 VI – 1 VII) przyniosły wyniki: 1. Browne 9,5 punktu z 13 partii, 2 – 3. Benkö i Evans po 8 p., 4. Saidy 7,5 p., 5 – 8. Reshevsky, Bisguier, Grefe i Rogoff po 7 p., 9. N. Weinstein 6 p., 10 – 11. Zuckerman i Soltis po 5,5 p., 12. Commons 5 p., 13. Karklins 4,5 p. i 14. Gilden 3,5 p.

Opowiada Lew Abramow: „6 czerwca – ostatni dzień przed rozpoczęciem Olimpiady, jak zawsze, był najtrudniejszym dniem dla organizatorów tej wielkiej imprezy. Już rankiem miała miejsce ceremonia otwarcia Olimpiady w gmachu opery, gdzie po przywitaniu i życzeniu sukcesów, odbył się koncert. Rozpoczął się symbolicznie, bo od kompozycji sowieckiego kompozytora Borodina. Następnie zorganizowano przyjęcie ufundowane przez gospodarzy miasta.

Po południu w miejscu przyszłych zmagań, w Pałacu Wystaw, dokonano oficjalnego otwarcia, a natychmiast potem do pracy przystąpili kapitanowie drużyn i sędziowie.

Większość zespołów domagała się likwidacji jedynego dnia wolnego i zaliczenia meczów rozegranych w eliminacjach między awansującymi drużynami do rozgrywek finałowych (jak to miało miejsce w Lugano 1968 i Siegen 1970 – dopisek autora).

Pierwszy dzień zakończył się około północy na miejskim stadionie występami sportowymi i tanecznymi. Gwoździem programu był pokaz «żywych szachów». Przypomniano prawidła gry w szachy, a następnie odtworzono przebieg partii Fischer – Najdorf z Olimpiady w Złotych Piaskach 1962, a po niej «nieśmiertelną» partię Andersen – Kieseritzky. Każdemu zdjęciu bierki z szachownicy towarzyszył pokaz sportowej walki.

Jedną z najbardziej wyrównanych okazała się druga grupa. Już w pierwszym dniu odbył się «krwawy» mecz USA – Kanada. Według kolejności szachownic wygrali Suttles z Kavalkiem, Byrne z Biyiasasem, Browne z Yanofsky’m i Kuprejanow z Lombardy’m. wywalczenie remisu można było uznać za duże osiągnięcie szachistów amerykańskich.

A gdzie jest Fischer? – zapyta czytelnik. Wszelkie pogłoski o jego przybyciu okazały się nieprawdziwe. Teraz kapitan drużyny USA Koltanowski oficjalnie poinformował, że na przyjazd mistrza świata oczekuje się 14 czerwca”.

Olimpiada zaczęła się dla Amerykanów niezbyt pomyślnie: w starciu z niżej notowaną Kanadą nieoczekiwanie przegrali arcymistrzowie Kavalek i Lombardy. Na szczęście R. Byrne i Browne zdołali doprowadzić wynik meczu do remisu. W pozostałych meczach nie odnotowano niespodzianek.

Sala gry

Zdjęcie: Autora archiwum

Od lewej: Harry Sanborn, Walter Browne i Tery Shonkwiler

Zdjęcie: „Chess Life & Review” numer 3/1975

Stan po I rundzie:

1

Anglia*

3,0

2 – 7

Rodezja*, Panama*, Luksemburg*, Ekwador*, Kanada* i USA*

2,0

8

Australia*

1,0

9

Dania

0,0

17. Debiut Collego [D05]

Martinez J. (Panama) 2200 – Donnely (Rodezja) 2200

1.d4 Sf6 2.Sf3 c5 3.c3 e6 4.e3 d5 5.Gd3 Gd6 6.Sbd2 Sc6 7.0–0 0–0 8.We1 e5 9.de5 Se5 10.Se5 Ge5 11.h3 Gc7 12.e4 We8 13.ed5 We1 14.He1 Hd5 15.Gc4 Hd6 16.Sf3 Gf5 17.Ge3 Wd8 18.Gb3 Hc6 19.Wd1 We8 20.Hd2 h6 21.Sh4 Gh7 22.Sf3 Ge4 23.Se1 Wd8 24.He2 Wd1 25.Hd1 Sd5 26.Gc1 Sf6 27.Ge3 b6 28.He2 Hd6 29.g3 Gb7 30.Hc4 Gd5 31.Ha6 Gb3 32.ab3 He6 33.Ha7 Gg3 34.Ha8 Kh7 35.Hg2 Gd6 36.Sd3 Hb3 37.Hf1 c4 38.Hb1 Kg8 39.Sf4 Hb5 40.Kf1 Hc6 41.Hf5 Gb8 42.Gd4 Gf4 43.Hf4 Hh1 44.Ke2 Hh3 45.Hb8 Kh7 46.Hb6 Hd3 47.Ke1

47…Sd5 48.Hb8 He4 49.Ge3 Se3 50.fe3 He3 51.Kf1 f5 52.Hb5 Hd3 53.Kf2 f4 54.Hc5 Hg3 55.Kf1 Hf3 56.Ke1 He4 57.Kf1 Hb1 58.Kf2 Hb2 59.Kf3 Hc3 60.Kf4 Hd2 61.Kg3 Hg5 i białe poddały się.

18. Obrona sycylijska [B23]

Barlow (Rodezja) 2200 – Fabrega (Panama) 2200

1.e4 c5 2.Sc3 e6 3.g3 a6 4.Gg2 Hc7 5.d3 Sf6 6.f4 d6 7.Sh3 Ge7 8.0–0 Sc6 9.f5 b5 10.Gf4 b4 11.Sb1 Wb8 12.Sd2 Sd4 13.Sc4 e5 14.Gd2 Gd7 15.Sf2 Wd8 16.a3 a5 17.ab4 ab4 18.c3 Sc6 19.Hc2 bc3 20.bc3 Wb8 21.Wa2 0–0 22.Wfa1 Wb7 23.Sd1 Wa7 24.Gg5 Wa2 25.Ha2 h6 26.Gf6 Gf6 27.Sde3 Se7 28.Ha5 Ha5 29.Wa5 Sc8 30.Wa8 Gc6 31.Wb8 Ge7 32.Gh3 Sa7 33.Wb6 Ga8 34.Sd6 f6 35.Sb5 Sb5 36.Wb5 Wd8 37.Gf1 Kf7 38.Kf2 Gd6 39.Sc4 Ge7 40.Ke3 Gc6 41.Wb6 Ga8 42.Ge2 Wd7 43.Gd1 Kf8 44.Ga4 Wb7 45.Wa6 Wb8 46.Sb6 Kf7 47.Gb3 Ke8 48.Wa8 Wa8 49.Sa8 Gd8 50.d4 cd4 51.cd4 ed4 52.Kd4 Ga5 53.Kd5 Ke7 54.Kc6 Gc3 55.g4 Ge5 56.h3 Gc3 57.Sc7 Gd2 58.Se6 Kf7 59.Kd7 g6 60.Sf4 i czarne poddały się.

19. Obrona dwóch skoczków [C56]

Cuellar P. (Panama) 2200 – Levy M. (Rodezja) 2200

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Sf6 4.d4 ed4 5.0–0 Se4 6.We1 d5 7.Gd5 Hd5 8.Sc3 Ha5 9.Se4 Ge6 10.Seg5 0–0–0 11.Se6 fe6 12.We6 Gd6 13.Gg5 Wdf8 14.Gh4 g5 15.Gg3 Gg3 16.fg3 h5 17.He2 g4 18.Sh4 Hc5 19.Kh1 d3 20.Hd3 Hf2 21.Sg6 Wd8 22.He4 Wd4 23.We8 We8 24.He8 Wd8 25.He6 Kb8 26.Se5 Sd4 27.Sd7 Ka8 28.Hf6 Hf6 29.Sf6 Sc2 30.Wc1 Wd2 31.Sh5 Se3 32.Sf4 Wb2 33.Kg1 Wa2 34.We1 Wa3 35.Sd5 a5 36.Se3 b5 37.Sg4 b4 38.Se5 Wc3 39.Wa1 Wc5 40.Sd3 Wd5 41.Sb4 Wc5 42.Sa6 Wc4 43.Sc7 Wc7 44.Wa5 Kb7 45.Wd5 Kc6 46.Wd2 Wf7 47.h4 i czarne poddały się.

20. Partia angielska [A26]

Hillmann (Rodezja) 2200 – Moreno (Panama) 2200

1.c4 e5 2.Sc3 Sc6 3.g3 g6 4.Gg2 Gg7 5.d3 d6 6.Sf3 Sf6 7.0–0 0–0 8.Wb1 Gd7 9.b4 Hc8 10.We1 Gh3 11.Gh1 h6 12.b5 Se7 13.a4 Sh5 14.Hb3 Kh7 15.Se4 Ge6 16.Ga3 Hd7 17.Hc2 f5 18.Sed2 b6 19.Gg2 f4 20.Se4 fg3 21.hg3 Wad8 22.Wbc1 Sf6 23.Wed1 Sf5 24.Gb2 Wf7 25.Sf6 Gf6 26.e4 Sd4 27.Sd4 ed4 28.Kh2 g5 29.Wh1 Ge5 30.Kg1 Wdf8 31.Hd2 He7 32.Wf1 Gg4 33.Gc1 Kg6 34.a5 Gf3 35.Gf3 Wf3 36.Kg2 Hf6 37.Wh3 Wg3 38.Wg3 Gg3 39.Kg3 Hf3 40.Kh2 Hh5 i białe poddały się.

Trwa runda

Zdjęcie: Archiwum autora

21. Obrona Pirca [B08]

GM Kavalek (USA) 2625 – GM Suttles (Kanada) 2455

1.e4 g6 2.d4 d6 3.Sf3 Gg7 4.Ge2 Sf6 5.Sc3 a6 6.a4 Nowość. W partii Weinstein – Suttles w Chicago 1973 grano 6.0-0 b5!? 7.e5! Sfd7 8.We1 Sc6?! 9.Gf4 de5 10.Se5 Sde5 11.de5 Se5 12.Ge5 Ge5 13.Gf3 Gc3 14.Hd8 Kd8 15.Wed1 Ke8 16.Ga8 Gb2 z równą grą. Czarne wzmocniłyby grę grając 9.e6! 6…0–0 7.0–0 b6 8.We1 Gb7 9.Gc4 e6 10.Gf4 Sbd7 11.Hd2?! b5 12.ab5 ab5 13.Wa8 Ha8 14.Gb5 Ge4! 15.Se4 Se4 16.We4 Albo 16.He3 Sdf6 17.Gd3 d5 18.Gc7?! Hb7 z przewagą czarnych 16…He4 17.Gd7 Wa8 Czarne mają pełną rekompensatę za oddany materiał 18.h4 Albo 18.h3 18…Hb7! 19.d5 e5! 20.Gh6 Hb2 21.h5 Wa1 22.Kh2 Hb1 23.Gg7 Hh1 24.Kg3 Kg7 25.Gh3?! Hc1 26.h6?

26…Kf6! Ruch zapewniający czarnym przewagę 27.c4 Hd2 28.Sd2 Kg5 29.Se4 Kh6 30.Gd7 f5 31.Sf6 Wa7 32.Gb5 g5 33.Sg8 Kg7 34.Se7 Kf6 35.Sc6 Wa3 36.Kh2 h5?! Niedokładność. Dobre było 36…Wa2 37.Sb8 h4?! 38.Sa6 g4 39.Sc7 Wa2 40.Kg1? Inne kontynuacje: 40.Se8 Kg5 41.c5 dc5 42.d6 Wd2 43.d7 c4! z lepszą pozycją czarnych albo 41.Sd6!? e4 z ideą 42.c5 Kf4 43.Gf1!? g3 44.fg3 hg3 45.Kg1 e3 i czarne wygrywają 40…g3 Wygrywające posunięcie 41.fg3 hg3 42.Kf1 e4 i białe poddały się.

Uwagi: Duncan Suttles, Jugosłowiański Informator Szachowy numer 17/1974 r.

22. Obrona sycylijska [B30]

IM Biyiasas (Kanada) 2420 – GM Byrne R. (USA) 2595

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 e6 4.0–0 Sge7 5.Sc3 Sg6 6.d3 Ge7 7.Gc6 bc6 8.e5 0–0 9.Se4 Hc7 10.Gg5 Gg5 11.Sfg5 He5 12.Hh5 h6 13.f4 Hd4 14.Kh1 d5 15.c3 Hd3 16.Wad1 Hc2 17.Wd2 Ha4 18.f5 ef5 19.Sf7 Wf7 20.Sd6 Wf6 21.Se8 Hh4 22.Hh4 Sh4 23.Sf6 gf6 24.We1 Kf7 25.Wde2 Sg6 26.We8 Gb7 27.Wa8 Ga8 28.b4 cb4 29.cb4 Se5 30.Wd1 Gb7 31.Kg1 Ga6 32.a4 Ke6 33.Wa1 d4 i białe poddały się.

23. Partia hiszpańska [C87]

GM Browne (USA) 2575 – GM Yanofsky (Kanada) 2435

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 d6 5.0–0 Gd7 6.d4 Sf6 7.c3 Ge7 8.We1 0–0 9.Sbd2 We8 10.h3 Gf8 11.a3 h6 12.b4 d5 13.Gc6 Gc6 14.Se5 de4 15.Gb2 Gd7 16.Hc2 Ge6 17.Se4 Se4 18.He4 Gd5 19.Hf5 b5 20.Sg4 Ge6 21.Hf3 Hg5 22.Se3 Gb3 23.We2 Wad8 24.Wae1 Wd6 25.Gc1 Wde6 26.Wb2 Gd5 27.Hg4 Hd8 28.Wf1 Wg6 29.Hd1 Gb7 30.d5 Hh4 31.Hf3 Gc8 32.Kh1 Wf6 33.Hd1 Gh3 34.Kg1 Gc8 35.g3 Hh3 36.Sg2 Gg4 37.f3 Gc8 38.Gf4 Gd6 39.We1 We1 40.He1 Gd7 41.Gd6 Wd6 42.Sh4 Wd5 43.g4 g5

44.Wh2 Hh4 45.Wh4 gh4 46.Hh4 Kg7 47.Hd8 c6 48.Hb6 Wd3 49.Kf2 Kg6 50.Ke2 Wd6 51.Ha6 Ge6 52.a4 ba4 53.Ha4 Gc4 54.Kf2 f5 55.gf5 Kf5 56.Ha5 Ke6 57.Hh5 Gd3 58.Hh6 Kd7 59.Hg7 Ke6 60.Ke3 Gc2 61.c4 Gb1 62.b5 cb5 63.cb5 Wd7 64.Hh6 Kf7 65.Hc6 We7 66.Kf2 We6 67.Hd7 We7 68.Hd5 i czarne poddały się.

24. Obrona sycylijska [B30]

IM Kuprejanow (Kanada) 2365 – GM Lombardy (USA) 2520

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 Hb6 4.Sc3 e6 5.a4 Sge7 6.0–0 a6 7.Gc4 g6 8.d3 Gg7 9.Gd2 h6 10.Hc1 g5 11.Ge3 d6 12.Sd2 Sg6 13.Wb1 Hc7 14.Se2 Sd4 15.Hd1 Gd7 16.Gd4 cd4 17.Gb3 0–0 18.f4 gf4 19.Sf4 Sf4 20.Wf4 d5 21.Hf3 Ha5 22.Hf2 Gc6 23.Wf1 de4 24.Se4 Ge4 25.We4 Kh8 26.Wf4 He5 27.Wf7 Wf7 28.Hf7 He3 29.Hf2 Hf2 30.Wf2 e5 31.Gd5 Wb8 32.Wf7 b6 33.g3 Kh7 34.Ge4 Kg8 35.Wc7 Gf6 36.Kg2 Gg5 37.h4 Gc1 38.b3 Gd2 39.Kh3 b5 40.ab5 ab5 41.Kg4 Kf8 42.Kh5 Wb6 43.g4 Wa6 44.Gc6 Wa1 45.Gb5 Wh1 46.Kg6 Wh4 47.Wf7 Kg8 48.Gd7 h5 49.Ge6 Wg4 50.Gg4 hg4 51.We7 i czarne poddały się.

George Kuprejanow – 1970 rok

Zdjęcie: Chess Canada

25. Obrona sycylijska [B22]

Jamieson R. (Australia) 2200 – IM Hartston (Anglia) 2480

1.e4 c5 2.c3 d5 3.ed5 Hd5 4.d4 e6 5.Sf3 Sf6 6.Ge2 Sc6 7.0–0 Ge7 8.Ge3 cd4 9.cd4 0–0 10.Sc3 Hd6 11.Wc1 a6 12.Hd2 Sb4 13.Se5 Sbd5 14.Gf3 Hd8 15.Wfd1 Gd7 16.Gg5 Gc6 17.Sc6 bc6 18.Gf6 Gf6 19.Se4 Wc8 20.Sf6 Hf6 21.Ha5 Se7 22.a3 Wfd8 23.Ha6 Sf5 24.Gc6 Sd4 25.Gb7 Wc1 26.Wc1 Sb3 27.Wc8 Wc8 28.Gc8 Hb2 29.g3 g6 30.Gb7 Sc5 31.Ha8 Kg7 32.Gg2 Hd4 i remis.

26. Obrona nowoczesna [A42]

IM Keene (Anglia) 2505 – Fuller (Australia) 2365

1.Sf3 g6 2.c4 c5 3.e4 Gg7 4.d4 d6 5.Sc3 Sc6 6.Ge3 Gg4 7.dc5 dc5 8.Hd8 Wd8 9.Gc5 Gc3 10.bc3 Sf6 11.Sd4 Se4 12.Sc6 bc6 13.Ga7 Sc3 14.Gb6 Wd6 15.f3 Gc8 16.a4 Gf5 17.g4 Gc2 18.Gc7 Wd1 19.Wd1 Sd1 20.Ge2 Kd7 21.Gg3 Wa8 22.Kd2 Wa4 23.Kc2 Wa2 24.Kb3 Wb2 25.Ka4 We2 26.Wd1 Ke6 27.We1 We1 28.Ge1 Ke5 29.Gc3 Kf4 30.Kb4 Kf3 31.Kc5 f5 32.gf5 g5 33.Kc6 h5 34.Kd5 h4 35.Ge5 g4 36.Ke6 i czarne poddały się.

27. Obrona sycylijska [B26]

Shaw T. (Australia) 2380 – IM Penrose (Anglia) 2450

1.e4 c5 2.Sc3 e6 3.g3 Sc6 4.Gg2 g6 5.d3 Gg7 6.Ge3 d6 7.Hd2 Ha5 8.Sf3 Sd4 9.0–0 Se7 10.Se1 Sec6 11.f4 f5 12.Sd1 Ha6 13.Sf2 0–0 14.Hd1 fe4 15.Se4 Sf5 16.Gc1 d5 17.Sf2 Gd7 18.Sf3 Sfd4 19.c3 Sf3 20.Gf3 Wad8 21.He2 i remis.

28. Obrona słowiańska [D16]

Whiteley (Anglia) 2340 – Woodhams (Australia) 2200

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Sf3 Sf6 4.Sc3 dc4 5.a4 Gg4 6.Se5 Gh5 7.g3 e6 8.Gg2 Gb4 9.Sc4 a5 10.0–0 Sbd7 11.h3 Sb6 12.Se5 Sfd7 13.Sd3 He7 14.Sf4 Gg6 15.Sg6 hg6 16.Hb3 e5 17.Ge3 0–0 18.Wfd1 ed4 19.Gd4 Sc5 20.Hc2 Sbd7 21.Sa2 Sa6 22.Sb4 Sb4 23.Hc3 f6 24.Wd2 Wfe8 25.Wad1 Wad8 26.Hc4 Kh7 27.Gc3 Se5 28.Hh4 Kg8 29.Gb4

29…Wd2?? 30.Gd2 Wd8 31.He4 Hd7 32.f4 Sf7 33.Kf2 Sd6 34.Hd3 He6 35.Wc1 f5 36.He3 Se4 37.Ge4 fe4 38.Kg2 i czarne poddały się.

29. Obrona sycylijska [B22]

Feller (Luksemburg) 2205 – IM Yepez O. (Ekwador) 2200

1.e4 c5 2.c3 e6 3.d4 cd4 4.cd4 Sf6 5.Sc3 Gb4 6.Gd3 d5 7.e5 Sfd7 8.Sf3 Sc6 9.0–0 a6 10.He2 Sb6 11.a3 Ge7 12.Ge3 Gd7 13.Sd2 Wc8 14.Wfc1 f5 15.ef6 Gf6 16.Sb3 0–0 17.Wd1 He7 18.f4 g6 19.Wac1 Hg7 20.Gb1 Wce8 21.Kh1 Sc4 22.Gf2 Sd6 23.Wd3 Sf5 24.Wcd1 Hh6 25.g4 Sfd4 26.Sd4 Hf4 27.Gg3 Hh6 28.Sf3 e5 29.g5 Gg5 30.Sg5 Hg5 31.Wd5 Gg4 32.Hd2 Gf3 33.Kg1 Hg4 34.Ga2 Kh8 35.Wd7 Sd4 36.Wd4 ed4 37.Hd4 Hd4 38.Wd4 h6 39.Wf4 Wf4 40.Gf4 Kh7 41.Kf2 Gc6 42.Gd5 i czarne poddały się.

30. Obrona Caro – Kann [B19]

Idrovo (Ekwador) 2200 – Milbers (Luksemburg) 2480

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Se4 Gf5 5.Sg3 Gg6 6.Sf3 Sd7 7.h4 h6 8.h5 Gh7 9.Gd3 Gd3 10.Hd3 Hc7 11.Gd2 Sgf6 12.0–0–0 e6 13.Whe1 0–0–0 14.He2 Gd6 15.Se5 Whf8 16.Kb1 c5 17.Se4 Se4 18.He4 cd4 19.Sd7 Wd7 i remis.

31. Obrona sycylijska [B33]

Schammo (Luksemburg) 2200 – Camaton (Ekwador) 2200

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 Sc6 6.Sdb5 d6 7.Gf4 e5 8.Gg5 a6 9.Gf6 gf6 10.Sa3 b5 11.Sd5 Ge6 12.c3 Gg7 13.Hd2 0–0 14.Wd1 Se7 15.Sc2 Sd5 16.ed5 Gd7 17.Ge2 f5 18.h4 Kh8 19.h5 Gf6 20.Hd3 Wg8 21.g3 Gg5 22.Se3 Hf6 23.Sf1 Wae8 24.a3 f4 25.Sd2 fg3 26.fg3 Hh6 27.g4 Gd2 28.Hd2 Hd2 29.Wd2 Gg4 30.Gg4 Wg4 31.Wf2 Wf4 32.h6 Wf2 33.Kf2 Wg8 34.Kf3 f5 35.Wh4 Wg6 36.Wh5 f4 37.Wh4 Kg8 38.Wh1 Kf7 39.Wh5 Kf6 40.Wh2 Kf5 41.Wh1 i białe poddały się.

32. Obrona francuska [C06]

Verduga (Ekwador) 2250 – Schneider R. (Luksemburg) 2200

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sd2 Sf6 4.e5 Sfd7 5.c3 c5 6.Gd3 Sc6 7.Se2 cd4 8.cd4 Sb6 9.0–0 Gd7 10.f4 g6 11.Sf3 a5 12.Ge3 Sb4 13.Gb1 Sc4 14.Gc1 a4 15.f5 gf5 16.Sf4 h5 17.Sg5 Ge7 18.h4 Gg5 19.hg5 Hb6 20.Gf5 ef5 21.a3 Sc6 22.Sd5 Hd4 23.Hd4 Sd4 24.Sf6 Ke7 25.Wd1 Se2 26.Kf2 Gb5 27.Sd5 i remis.

Od lewej: R. Byrne, Kavalek i Zuckerman

San Juan, Puerto Rico – mecz Spasski – Byrne R.

Zdjęcie: „Chess Life & Review” numer 4/1974

Grupa: 3

Wyniki I rundy:

Wenezuela

2,5 : 1,5

Pakistan

Finlandia

3,0 : 1,0

Irak

Kuba

4,0 : 0,0

Urugwaj

Jugosławia

3,0 : 1,0

Włochy

Iran

-

Pauza

Ekipa Jugosławii przybyła do Nicei w składzie:

• 51. letni Svetozar Gligorić: 13 występ, debiutował w Dubrowniku 1950 i grał niezmiennie do tego momentu, 5 miejsce w turnieju głównym w Hastings rozegranym na przełomie 1973 i 1974 roku z dorobkiem 9,5 punktu z 15 partii, 1 miejsce w Los Angeles z dorobkiem 7,5 punktu z 11 partii, 4 – 5 miejsce w Manili z dorobkiem 8,5 punktu z 14 partii,

• 23. letni Lubomir Ljubojević: 2 występ, 1 miejsce w Orense z dorobkiem 9,5 punktu z 11 partii, 1 miejsce w Las Palmas z dorobkiem 11 punktów z 15 partii, 6 – 7 miejsce w Manili z dorobkiem 8 punktów z 14 partii,

• 40. letni Borislav Ivkov: 10 występ, grał nieprzerwanie od Moskwy 1956, 1 – 3 miejsce w turnieju głównym w Amsterdamie z dorobkiem 10 punktów z 15 partii,

• 30. letni Albin Planinc: debiut i jedyny występ, 3 – 5 miejsce w turnieju głównym w Wijk aan Zee z dorobkiem 9 punktów z 15 partii, 10 miejsce w turnieju głównym w Amsterdamie z dorobkiem 7 punktów z 15 partii,

• 32. letni Dragoljub Velimirović: debiut, 3 – 4 miejsce w Reykjaviku z dorobkiem 10,5 punktu z 14 partii, 6 – 7 miejsce w turnieju głównym w Amsterdamie z dorobkiem 8 punktów z 15 partii,

• 32. letni Bruno Parma: 6 występ, 4 – 6 miejsce w Madonna Di Campiglio z dorobkiem 6 punktów z 10 partii.

Wszystkie wyniki turniejowe – 1974 rok.

Opowiada Lew Abramow. „7 czerwca Olimpiada przeszła «od słów do czynów». Grupy eliminacyjne – jak zawsze – dla części zespołów, to czysta formalność, ale dla pozostałych, decydujący etap walki, w którym każda połówka jest niezwykle cenna. Dlatego kapitanowie (a także uczestnicy) denerwują się przy każdej rundzie i przy każdej partii nie tylko w swoich meczach ale i granych przez konkurentów.

Ja byłem świadkiem sytuacji, w której kapitan zespołu Tunezji zwrócił się do kapitana ekipy węgierskiej:

– Widzisz, jak szlachetnie poddaje się dzisiaj bez dogrywki Bouaziz w partii z Csomem. Mam nadzieję, że będziecie grali z naszymi konkurentami tak bezkompromisowo jak z nami.

– Możesz być tego pewny – padła odpowiedź.

Nic dziwnego, że główna uwaga publiczności skupia się na grze sowieckich arcymistrzów. W Skopje wielką uwagę przyciągała także Jugosławia, ale w Nicei drużyna francuska, tutejszych gospodarzy, nie była zbyt silna.

Wiele emocji przeżyli kibice w czasie krótkiej partii Spasski – D. Levy. Zachwycił wszystkich remis w pojedynku Jamieson – Tal”.

Rozegrane w lutym 1974 mistrzostwa Jugosławii przyniosły wyniki: 1. Vukić 12 punktów z 17 partii, 2 – 4. Bukić, Sahović i Rukavina po 10,5 p., 5 – 6. Nemet i Nicevski po 10 p., 7. Joksić 9,5 p., 8. Rajković 9 p., 9 – 11. Sokołow, Żivković i Cvetković po 8,5 p. itd. Nikt z czołowych arcymistrzów nie zagrał w tym turnieju!

Jedyną niespodzianką indywidualną była porażka Fina Hurme z Irakijczykiem Tahą.

Gligorić (po lewej) i Kashdan wręczający mu nagrodę – turniej Los Angeles

Zdjęcie: „Chess Life & Review” numer 8/1974

Stan po I rundzie:

1

Kuba*

4,0

2 – 3

Finlandia* i Jugosławia*

3,0

4

Wenezuela*

2,5

5

Pakistan*

1,5

6 – 7

Irak* i Włochy*

1,0

8 – 9

Iran i Urugwaj*

0,0

33. Partia angielska [A25]

Gamboa (Wenezuela) 2200 – Butt (Pakistan) 2200

1.c4 e5 2.Sc3 Sc6 3.g3 Sf6 4.Gg2 Ge7 5.e3 0–0 6.Sge2 d6 7.0–0 Gg4 8.h3 Ge6 9.b3 d5 10.d4 ed4 11.ed4 Gb4 12.a3 Gc3 13.Sc3 Hd7 14.Kh2 h6 15.b4 Wad8 16.c5 Se4 17.Se2 Se7 18.f3 Sf6 19.g4 Sh7 20.Sf4 Sg6 21.Hd3 Sh4 22.Gd2 c6 23.Ge1 Sg2 24.Kg2 f5 25.Sg6 Wf6 26.Se5 Hc8 27.Gd2 Wdf8 28.a4 fg4 29.fg4 h5 30.Kg3 hg4 31.hg4 Wf1 32.Wf1 Sf6 33.Sg6 We8 34.Gg5 Se4 35.Kg2 Sg5 36.Wf8 Wf8 37.Se7 Kf7 38.Sc8 Gc8 39.Hg3 Se4 40.Hc7 Kg8 41.b5 cb5 42.ab5 Gg4 43.Hb7 Wf2 44.Kg1 Gf3 45.Hd5 Kh7 46.Hf5 Kh6 47.Hh3

Heikki Westerinen

Zdjęcie: „Tidskrift För Schack”

numer 1/1974

47…Kg5?? (Pozycja jest ostra, ale remisowa, co wykazałby ruch 47…Kg6! Jak za chwilę się przekonamy, ruch w partii jest przegrywający) 48.b6 Kf4 49.b7 Wb2 50.Hh2!! (No właśnie! Ten ruch nie byłby możliwy, gdyby nie położenie czarnego króla na f4) 50…Wh2 51.b8H Ke3 52.Kh2 Kd4 53.c6 i czarne poddały się.

34. Obrona sycylijska [B99]

Farooqui (Pakistan) 2200 – Sanchez C. (Wenezuela) 2200

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 e6 7.f4 Ge7 8.Hf3 Hc7 9.0–0–0 Sbd7 10.Ge2 b5 11.e5 Gb7 12.ef6 Gf3 13.Gf3 gf6 14.Ga8 fg5 15.f5 b4 16.fe6 bc3 17.ed7 Kd7 18.Gc6 Kc8 19.Whf1 g4 20.Gd5 Hb6 21.Gb3 We8 22.bc3 Gg5 23.Kb2 We7 24.Sf5 Wd7 25.Wd4 Gf6 26.Wg4 Ge5 27.Wc4 Kd8 28.Sd4 Gd4 29.Wd4 Hb7 30.Wf3 a5 31.a4 Ha6 32.Wfd3 Hb6 33.g4 h6 34.Wd5 Ke7 35.h3 Kf8 36.Wb5 Hd8 37.Wh5 Kg7 38.g5 hg5 39.Wg5 Kf6 40.h4 Hb6 i remis.

35. Obrona sycylijska [B20]

Caro (Wenezuela) 2210 – Ahmad N. (Pakistan) 2200

1.e4 e6 2.b3 c5 3.c4 Sc6 4.Sc3 Sf6 5.f4 d6 6.Sf3 Ge7 7.Ge2 0–0 8.0–0 Sd4 9.Gb2 Se2 10.He2 b6 11.Wad1 Gb7 12.d4 cd4 13.Sd4 a6 14.e5 Se8 15.f5 ef5 16.Sf5 Hc7 17.Se7 He7 18.ed6 Hg5 19.Se4 Hg6 20.d7 Sc7 21.Sd6 Gc6 22.Sf5 Hg2 23.Hg2 Gg2 24.Kg2 Se6 25.Kf2 Wfd8 26.Gg7 Sc5 27.Wg1 i czarne poddały się.

Sala gry

Zdjęcie: Archiwum autora

36. Obrona sycylijska [B54]

Ahmad I. (Pakistan) 2200 – Mijares (Wenezuela) 2200

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Gd3 g6 6.c3 Gg7 7.0–0 0–0 8.h3 Sc6 9.Sd2 Gd7 10.S2f3 Wc8 11.Ge3 a6 12.Hd2 Hc7 13.Wac1 Wfd8 14.Wfe1 Ha5 15.b3 Ge8 16.c4 Hc7 17.Gb1 e6 18.Gg5 Se5 19.Sh2 Hc5 20.Kh1 Sc6 21.Sc6 Gc6 22.b4 Hb6 23.Hf4 Se8 24.Gd8 Wd8 25.Hd2 Wd7 26.a3 Hd8 27.He2 Sc7 28.Gd3 d5 29.ed5 ed5 30.cd5 Gd5 31.Gc4 Gc4 32.Hc4 Gb2 33.Wc2 Ga3 34.Sg4 Sb5 35.We8 He8 36.Sf6 Kf8 37.Se8 Ke8 38.Hc8 i czarne poddały się.

37. Obrona sycylijska [B78]

IM Westerinen (Finlandia) 2465 – Al-Shakarchi (Irak) 2200

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 g6 6.Ge3 Gg7 7.f3 Sc6 8.Hd2 0–0 9.Gc4 Ha5 10.0–0–0 Gd7 11.Gb3 Wfc8 12.Kb1 Se5 13.Gg5 Sc4 14.Gc4 Wc4 15.Sb3 He5 16.Whe1 Wc3 17.bc3 Ge6 18.Ge3 Hb5 19.Gd4 a5 20.Ka1 a4 21.Sc1 Wc8 22.Sd3 Hc4 23.Sb4 Hc7 24.g4 Gc4 25.g5 Sh5 26.Sd5 Gd5 27.ed5 Gd4 28.cd4 Sg7 29.Wb1 Sf5 30.c4 Hd7 31.Wb4 Wc7 32.Web1 Kg7 33.Hb2 Hc8 34.c5 a3 35.Ha3 dc5 36.dc5 f6 37.gf6 Kf6 38.Wb6 Kf7 39.Wc1 Hd7 40.Hb3 Kg7 41.Hc3 Kf7 42.Hh8 Hd5 43.Hh7 Kf8 44.Hh8 Kf7

45.Wg6 (45…Kg6 46.Wg1 Kf7 47.Hg8 Kf6 48.Hd5) i czarne poddały się.

38. Obrona Pirca [B09]

Mubarak (Irak) 2200 – Poutiainen (Finlandia) 2200

1.e4 g6 2.d4 Gg7 3.f4 d6 4.Sc3 Sf6 5.Sf3 0–0 6.Gd3 Sa6 7.0–0 c5 8.e5 Sd7 9.Se4 cd4 10.ed6 Sac5 11.de7 He7 12.Sc5 Sc5 13.We1 Hd8 14.Gc4 Gf5 15.Se5 Wc8 16.b4 Se4 17.Gb3 Wc7 18.Gb2 Sc3 19.Hf3 Hc8 20.Hf2 Wd8 21.Hh4 Sd5 22.Wac1 Gf6 23.Hf2 Sb4 24.Gd4 Sd3 25.cd3 Wc1 26.Gb2 We1 27.He1 Ge6 28.Gd1 Hc5 29.d4 Hb5 30.Hd2 Ga2 31.Ge2 Ha4 32.h3 Ge6 33.Kh2 Gd5 34.Sg4 Gg7 35.f5 We8 36.Gd3 Hc6 37.fg6 hg6 38.Hf4 b5 39.h4 b4 40.Gb1 We2 i białe poddały się.

39. Obrona sycylijska [B98]

Rantanen (Finlandia) 2410 – Al-Kazzaz (Irak) 2200

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.Sc3 Sf6 4.d4 cd4 5.Sd4 a6 6.Gg5 e6 7.f4 Ge7 8.Hf3 Hc7 9.0–0–0 b5 10.Gb5 ab5 11.Sdb5 Hb6 12.e5 Gb7 13.Wd6 Gd6 14.Hb7 Hb7 15.Sd6 Kf8 16.Sb7 Se8 17.Wd1 h6 18.Gd8 Sc6 19.Gb6 g5 20.Ge3 Kg7 21.Wd7 Kg6 22.a3 Sg7 23.Sb5 Sf5 24.Gd2 Sb8 25.Wd3 Sc6 26.g4 Sfe7 27.c4 h5 28.f5 ef5 29.Wd6 Kh7 30.Gg5 hg4 31.Ge7 Se7 32.Wd7 Sg8 33.Wf7 Kg6 34.S7d6 Wh2 35.Sd4 g3 36.Se6 g2 37.Wg7 i czarne poddały się.

40. Obrona Pirca [B09]

Taha (Irak) 2200 – Hurme (Finlandia) 2200

1.e4 d6 2.d4 Sf6 3.Sc3 g6 4.f4 Gg7 5.Sf3 c5 6.dc5 Ha5 7.He2 Hc5 8.Ge3 Hb4 9.0–0–0 Sc6 10.a3 Ha5 11.Hb5 0–0 12.Ha5 Sa5 13.h3 Ge6 14.g4 Wfc8 15.f5 Gd7 16.Gd4 Gc6 17.Gd3 b6 18.b4 Sc4 19.Gc4 Se4 20.Se4 Ge4 21.Gf7 Kf8

22.Gd5 Wc2 23.Kb1 Gd5 24.Gg7 Kg7 25.Wd5 Wc3 26.Sd4 Wa3 27.Kb2 We3 28.fg6 hg6 29.Sc2 We4 30.We1 We1 31.Se1 Wf8 32.Wd3 Wf4 33.Kc3 a5 34.ba5 ba5 35.We3 Kf6 36.Sf3 e5 37.Kd2 Wb4 38.Wa3 a4 39.Ke2 d5 40.Sd2 e4 41.Wc3 g5 42.Wc5 Ke5 43.Ke3 Wd4 44.Wc3 Wb4 45.Wc5 Wb8 46.Wa5 Wh8 47.Sc4 Ke6 48.Wa6 Ke7 49.Wa7 Ke6 50.Wa6 Ke7 51.Se5 Wh3 52.Kd4 Wa3 53.Kd5 e3 54.Wa7 Kf8 55.Ke6 Wb3 56.Wa4 e2 57.We4 i czarne poddały się.

41. Obrona słowiańska [D18]

IM Garcia G. (Kuba) 2450 – Lamas (Urugwaj) 2200

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Sf3 Sf6 4.Sc3 dc4 5.a4 Gf5 6.e3 e6 7.Gc4 Gb4 8.0–0 Sbd7 9.Gd2 0–0 10.We1 Ha5 11.e4 Gg4 12.e5 Sd5 13.Gd3 f5 14.Sd5 Gd2 15.Hd2 Hd5 16.Gb1 Sb6 17.a5 Gf3 18.ab6 Gh5 19.ba7 Wfd8 20.Ga2 Hd7 21.Ha5 He7 22.Hb6 f4 23.f3 g5 24.h3 Gg6 25.Gb3 Gf5 26.Wa4 h5 27.d5 cd5 28.Hd4 h4 29.Wc1 Wd7 30.Wca1 Wc7 31.Wa5 Kf7 32.Hb6 Gd3 33.Gd1 Wc6 34.Hd4 Ga6 35.b4 Wc4 36.Hd3 Wb4 37.Hh7 Ke8 38.Hg8 Hf8 39.He6 He7 40.Wa6 ba6 41.Hc6 Kf7 42.Ha8 He5 43.Kh2 g4 44.hg4 h3 45.Hc8 hg2 46.Hf5 i czarne poddały się.

42. Obrona Pirca [B08]

Bademian (Urugwaj) 2200 – IM Garcia S. (Kuba) 2400

1.e4 g6 2.d4 Gg7 3.Sc3 d6 4.Gc4 Sf6 5.Sf3 0–0 6.e5 de5 7.Se5 c6 8.0–0 Sbd7 9.f4 Sb6 10.Gb3 a5 11.a4 Sbd5 12.Hf3 Ge6 13.Se2 Sd7 14.Gd2 Se5 15.fe5 f6 16.Hg3 fe5 17.Wf8 Hf8 18.de5 Hb8 19.Gc3 Ha7 20.Sd4 Kh8 21.Kh1 Gg8 22.Wf1 Sc3 23.bc3 Hc5 24.Gg8 Wg8 25.Sf3 Wf8 26.He1 Hc4 27.Wf2 Ha4 28.Wd2 Hg4 29.h3 He6 30.Hh4 h6 31.Kg1 b5 32.Wd4 a4 33.c4 a3 34.cb5 cb5 35.Wb4 a2 36.Hd4 Wf3 37.gf3 He5 i białe poddały się.

Gheorghiu (po lewej) i Gligorić – Chicago 1974

Zdjęcie: „Chess Life & Review” numer 8/1974

Sala gry

Zdjęcie: Guernsey Chess Club

Sala gry

Zdjęcie: Guernsey Chess Club

43. Partia angielska [A28]

IM Rodriguez J. (Kuba) 2390 – Ricetto (Urugwaj) 2200

1.c4 e5 2.Sc3 Sf6 3.Sf3 Sc6 4.a3 d6 5.g3 Ge7 6.Gg2 0–0 7.0–0 Ge6 8.d3 h6 9.b4 e4 10.de4 Gc4 11.Gb2 Sd7 12.Sd5 Sb6 13.Wc1 Gb5 14.Sd4 Ga4 15.Se7 He7 16.Sf5 Gd1 17.Se7 Se7 18.Wfd1 c6 19.Wd6 Wfd8 20.Wcd1 Wd6 21.Wd6 Kf8 22.Wd4 Ke8 23.e3 Sa4 24.Gc1 Sc3 25.Gf1 a5 26.Gd2 ab4 27.Wb4 Wa3 28.Wb7 Sg6 29.Gc3 Wc3 30.Kg2 Se5 31.Ge2 Wc2 32.Gd1 Wd2 33.Ga4 Sg4 34.Gc6 Kf8 35.h3 Sf2 36.e5 Sd3 37.Kg1 Se5 38.Ge4 We2 39.Wb3 g6 40.Kf1

40…Wh2? (Czarne stały odrobinę lepiej, ale wykonują przegrywające posunięcie) 41.Gg2 Kg7 42.Kg1 Wg2 43.Kg2 h5 44.Kf2 Kf6 45.e4 Kg5 46.Wb5 f6 47.Wb6 h4 48.gh4 Kh4 49.Kg2 Kg5 50.Kg3 f5 51.h4 Kh5 52.ef5 i czarne poddały się.

44. Partia angielska [A22]

Pastori (Urugwaj) 2200 – IM Estevez (Kuba) 2330

1.c4 Sf6 2.Sc3 e5 3.g3 Gb4 4.Gg2 0–0 5.a3 Gc3 6.bc3 e4 7.Sh3 Sc6 8.0–0 d6 9.d3 We8 10.Gg5 h6 11.Gf6 Hf6 12.Sf4 ed3 13.Sd5 Hd8 14.ed3 Gf5 15.Se3 Gg6 16.d4 Hd7 17.We1 Sa5 18.Gf1 We7 19.Gd3 Gd3 20.Hd3 Wae8 21.We2 Ha4 22.Wae1 Hd7 23.Sd5 We2 24.We2 We2 25.He2 c6 26.Se3 He6 27.Hd3 a6 28.d5 He5 29.f4 Hf6 30.Sf5 c5 31.Se3 He7 32.Sf5 Hd7 33.He4 Kf8 34.Se3 Kg8 35.Sf5 b5 36.cb5 ab5 37.Se7 Kh8 38.Sc6 Sb3 39.a4 ba4 40.Ha4 Sd2 41.Hc2 Sf3 42.Kf2 Sh2 43.Kg2 Sg4 44.He2 Sf6 45.c4 Hf5 46.Se7 Hb1 47.Sc6 Se4 48.Kh2 g6 49.Kg2 Kg7 50.g4 Sc3 51.Hd2 He4 52.Kg1 Hf3 53.Hb2 Kh7 i białe poddały się.

45. Obrona holenderska [A94]

GM Gligorić (Jugosławia) 2585 – IM Mariotti (Włochy) 2465

1.d4 e6 2.c4 f5 3.Sf3 Sf6 4.g3 Ge7 5.Gg2 0–0 6.0–0 d5 7.b3 c6 8.Ga3 Sbd7 9.Hc2 Se4 10.Ge7 He7 11.Sc3 Sd6 12.Sa4 b6 13.cd5 cd5 14.Wfc1 Ga6 15.Hb2 Wfc8 16.e3 Hd8 17.Sc3 Se4 18.Se2 Ge2 19.He2 Wc1 20.Wc1 Wc8 21.Hb2 b5 22.a3 a5 23.Se5 Se5 24.de5 b4 25.ab4 ab4 26.Ge4 fe4 27.Wc8 Hc8 28.Hd4 Hc3 29.Hb6 Hb3 30.He6 Kf8 31.Hd6 Ke8 32.Hc6 Kf8 33.Hd6 Ke8 34.He6 Kf8 35.Hd6 Ke8 36.Kg2 Hd1 37.He6 Kf8 38.Hd6 Ke8 39.Hb8 Kf7 40.Hc7 Ke8 41.Hc6 Ke7 42.Hd6 Ke8 43.Hc6 i remis.

46. Partia hiszpańska [C68]

IM Tatai (Włochy) 2430 – GM Planinc (Jugosławia) 2545

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Gc6 dc6 5.0–0 Gd6 6.d4 ed4 7.Hd4 f6 8.Ge3 Se7 9.Sbd2 Ge6 10.Wad1 0–0 11.Hc3 He8 12.Sc4 Wd8 13.Sd6 cd6 14.Sd4 (14.Hb4 c5 15.Hb7 Gc4 16.Wfe1 Sc6 17.Hb6 Wf7) 14...Gf7 15.Sb3 Gg6 16.Wfe1 Hf7 17.Hb4 Sc8 18.Gf4 Wd7 19.Wd2 c5 20.Hc3 b6 21.a4 Wfd8 22.f3 Se7 23.a5 b5 24.Wed1 He6 25.Sc1 Gf7 26.Gg3 Sc6 27.b3 b4 28.Hd3 d5 29.Ha6 de4 30.Wd7 Wd7 31.Hc8 Ge8 32.Wd7 Hd7 33.Hd7 Gd7 34.fe4 Sa5 35.Sd3 Sb7 36.Gf2 Gc6 37.Gc5 Ge4 38.Gb4 Kf7 39.Kf2 Sd8 40.Se1 Se6 41.Ke3 f5 42.Gd6 Ke8 43.c4 Gb1 44.Sd3 Kd7 45.Ge5 g5 46.g3 f4 47.gf4 gf4 48.Kd2 f3 49.Gg3 Gd3 50.Kd3 Sc5 51.Ke3 Sb3 52.Ge1 Kd6 53.Gb4 Ke5 i remis!

Albin Planinc – 1974 rok

Zdjęcie: R. C. Croes

47. Gambit centralny [C44]

GM Velimirović (Jugosławia) 2530 – IM Toth B. (Włochy) 2385

1.e4 e5 2.d4 ed4 3.Sf3 Sc6 4.c3 d5 Albo 4…d3 5.Gd3 d6 6.h3 Sf6 7.Gf4 Ge7 8.Sbd2 Sd7 9.Sc4 Sf6 10.Gc2 0-0 11.0-0 Sde5 12.Se3 Ge6 13.Sd2 b5 14.Gg3 Sa5 15.a4 Sac4 16.ab5 Se3 17.fe3 z przewagą białych, jak było w partii Ljubojević – Olafsson F. Las Palmas 1974 – dopisek redakcji; ciekawe było 4…dc3!? 5.ed5 Hd5 6.cd4 Gg4 Albo 6…Sf6!? 7.Ge2 Gb4 8.Sc3 Gf3 9.Gf3 Hc4 10.Hb3 Hb3 11.ab3 Sd4 Do równej gry prowadziło 11…Sge7!? 12.Gb7 Sc2 13.Ke2 Sa1 14.Gc6 Kf8 15.Ga8 Sb3 Po 15…a5 16.Wd1 białe uzyskiwały przewagę 16.Ge3 Sf6 (Jeżeli 16…a5, to znowu 17.Wd1! z przewagą białych 17.Sd5! Gd6 Jedyne posunięcie! Po 17…Sd5 18.Gd5 Sc5 19.Wc1 Se6 20.Ge6 fe6 21.Wc7 białe wygrywają 18.Sf6 gf6 19.Gd5 Sc5 20.Wa1 Ke7 Ciekawe było 20…Kg7!? 21.Wa7 We8 21.Wa7 Wb8 22.Wa2 f5 Albo 22…Se6!? 23.g3 Ge5 24.b3 z dużą przewagą białych 23.g3 Se6 24.f4 Sc5 25.Gd4 Pozycja jest równa ze wskazaniem na białe. Słabościami są pola f7 i f5 25…Se4 26.Wa5 Wb4 27.Kd3 c5 28.Wa7 Kd8 29.Gc3 Sc3 30.bc3 Wb2 31.h4 Ge7 32.Kc4 Wb1 33.Gf7 Po 33.Gc6 nastąpiłoby 33…Wd1 33…Wg1 34.Kd5 Wg3 35.Kc6 Gh4 36.Wd7 Kc8 37.Ge6 Wg6! Jedyne, ale wystarczające posunięcie. Po 37…Kb8 38.Wh7 Wg6 39.Wh4 We6 40.Kc5 białe wygrywają 38.Kd5 Kb8 39.Wh7 Gg3 40.Gf5

40…Wg8? Błąd spowodowany niedoczasem. Należało grać 40…Wb6! 41.Kc5 Gf2 42.Kc4 Gg3 z remisem; po 42.Kd5 Wb5 43.Ke4 Wc5 44.Wh3 Ge1 też jest remis; kontynuacja 41.Ke5 Wb3 także niczego białym nie daje 41.Ge6 Wd8 42.Ke4 Pozycja białych jest wygrana 42…c4 43.f5 Wd3 44.f6 Gd6 Albo 44…Wc3 45.Wh3 i białe wygrywają 45.Wd7! i czarne poddały się.

Uwagi: Nikolai Minew, Jugosłowiański Informator Szachowy numer 17/1974 r.

Dragoljub Velimirović – Jan Donner; rok 1971

Zdjęcie: Archiwum autora

Budynek, w którym odbyła się Olimpiada

Zdjęcie: Archiwum autora

48. Obrona Pirca [B07]

Cosulich (Włochy) 2430 – GM Parma (Jugosławia) 2510

1.e4 d6 2.d4 Sf6 3.Sd2 g6 4.Sgf3 Gg7 5.Gd3 0–0 6.0–0 Sc6 7.c3 Sh5 8.Sc4 e5 9.de5 Se5 10.Sfe5 de5 11.a4 Sf4 12.Gf4 ef4 13.We1 Ge6 14.Hf3 Hg5 15.g3 Wad8 16.Gf1 Hc5 17.b3 Hg5 18.Wac1 fg3 19.hg3 h5 20.e5 h4 21.Hg2 hg3 22.Hg3 Hg3 23.fg3 Wd7 24.Wcd1 Wfd8 25.Wd7 Wd7 26.Kf2 Kf8 27.b4 b6 28.Ke3 We7 29.Kf4 Gh6 30.Kf3 Gd5 31.Kf2 Gg7 32.We3 We6 33.b5 We7 34.g4 Gc4 35.Gc4 Ge5 36.Wf3 Gd6 37.Gd5 Kg7 38.c4 f6 39.Wd3 Kh6 40.Kf3 Kg5

i białe poddały się.

Przed wejściem do sali gry

Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 16/1974

Grupa: 4

Wyniki I rundy:

Tunezja

3,5 : 0,5

Malezja

Węgry

3,5 : 0,5

Malta

Syria

1,0 : 3,0

Hiszpania

Japonia

1,5 : 2,5

Belgia

Nikaragua

0,0 : 4,0

Chile

Ekipa Węgier przyjechała do Nicei w składzie:

• 47. letni Lajos Portisch: 10 występ, grał nieprzerwanie od Moskwy 1956,

• 41. letni Istvan Bilek: 9 i ostatni występ, miał najniższy ranking w zespole, ale został umieszczony na drugiej szachownicy, a słuszność decyzji wykazał uzyskując grą w Nicei ranking 2586, najwyższy z całej drużyny, triumfator turnieju w Eksjö, gdzie zdobył 5,5 punktu z 9 partii,

• 34. letni Istvan Csom: 4 występ,

• 22. letni Zoltan Ribli: 3 występ,

• 38. letni Gyözö Forintos: 6 i ostatni występ, debiutował w Monachium 1958, zajął 2 miejsce w Reykjaviku uzyskując 11 punktów z 15 partii i rozdzielając w tabeli arcymistrzów: triumfatora Smysłowa i Bronsteina, był drugi także w silnym turnieju w Nowym Sadzie pół punktu za Talem – zdobył 11 punktów z 15 partii,

• 22. letni Gyula Sax: 2 występ, zwycięzca turnieju we Vrnjačkiej Banji, gdzie zdobył 10,5 punktu z 15 partii, czwarty w turnieju głównym w Amsterdamie, gdzie uzyskał 9 punktów z 15 partii.

Wszystkie wyniki turniejowe – 1974 rok.

Praca trenerska na Węgrzech była na najwyższym poziomie i wszyscy mistrzowie międzynarodowi ze Skopje 1972 zameldowali się we Francji jako arcymistrzowie.

Największą sensacją było zwycięstwo Syryjczyka Rifai z arcymistrzem Pomarem. Pozostałe partie Hiszpanie gładko wygrali. Węgry zgubiły „połówkę” z Maltą, gdyż Portisch w partii z wielokrotnym reprezentantem Malty Camillerim już po 23 posunięciach wpadł w „bity” remis! Chile w meczu z Nikaraguą otrzymało dwa punkty walkowerem. Po tej rundzie Nikaragua wycofała się z Olimpiady, więc tego faktu nie odnotujemy traktując spotkanie jako „towarzyskie”.

Stan po I rundzie:

1 – 2

Tunezja* i Węgry*

3,5

3

Hiszpania*

3,0

4

Belgia*

2,5

5

Japonia*

1,5

6

Syria*

1,0

7 – 8

Malezja* i Malta*

0,5

9

Chile

0,0

49. Debiut Nimzowitscha [B00]

Bouaziz S. (Tunezja) 2365 – Chan Mu Fye (Malezja) 2200

1.e4 b6 2.d4 Gb7 3.Sc3 e6 4.Gd3 c5 5.dc5 bc5 6.Sf3 Sc6 7.0–0 d6 8.He2 Sge7 9.Wd1 Sg6 10.g3 Ge7 11.Ga6 Hb6 12.Gb7 Hb7 13.b3 0–0 14.Gb2 Wac8 15.Sa4 e5 16.h4 Sd4 17.Sd4 cd4 18.h5 Sh8 19.c3 dc3 20.Sc3 f6 21.Sd5 Hd7 22.Wac1 Sf7 23.Ha6 Wc1 24.Wc1 Gd8 25.Hc8 Hc8 26.Wc8 Sg5 27.Ga3 Se4 28.f3 Sc5 29.Gc5 dc5 30.Wc5 Wf7 31.Kf1 Wd7 32.Ke2 Kf7 33.g4 Ke6 34.Se3 g6 35.Wc6 Kf7 36.hg6 hg6 37.Sc4 Ge7

38.g5 Gd8 39.gf6 Gf6 40.Sd6 Kf8 41.Se4 Gd8 42.Wg6 Gb6 43.Wd6 Wd6 44.Sd6 Kg7 45.Kd3 Kf6 46.Ke4 Ke6 47.Sc4 Gc7 48.b4 i czarne poddały się.

50. Obrona hetmańsko – indyjska [E18]

Foo Lum Choon (Malezja) 2200 – IM Belkadi (Tunezja) 2340

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 b6 4.g3 Gb7 5.Gg2 Ge7 6.0–0 0–0 7.Sc3 Se4 8.Hc2 Sc3 9.bc3 f5 10.d5 c6 11.de6 de6 12.Sd4 Hc8 13.f4 Sa6 14.e4 c5 15.Sb5 Sc7 16.Ge3 Sb5 17.cb5 He8 18.a4 Gf6 19.e5 Gg2 20.Kg2 Ge7 21.Wfd1 Wd8 22.Hb3 Hf7 23.a5 Wd1 24.Hd1 Wd8 25.He2 He8 26.ab6 ab6 27.Wa6 Wb8 28.c4 Hd7 29.Kf2 h6 30.Hc2 g5 31.fg5 Gg5 32.Hd2 Hb7 i białe poddały się.