Wydanie drugie 2019

© Copyright Krzysztof Puszczewicz, Wrocław 2012-2019.

Wszelkie prawa zastrzeżone do niniejszej publikacji

oraz do serii „Wielka Księga Olimpiad Szachowych”.

Projekt okładki: Sebastian Paszkiewicz.

© Wszelkie prawa do wersji elektronicznej: KWI Publishing

Strona Wydawcy: https://kwi-publishing.co.uk/

Oficjalna strona serii: https://szachy-kwi.eu

United Kingdom 2019

ISBN 978-1-911283-43-0

Skład wersji elektronicznej: Marcin Kapusta

konwersja.virtualo.pl

Spis treści

Seria Olimpiad

XVII Olimpiada Hawana, 23 października – 20 listopada 1966 r.

Półfinały, 26 października 1966 r. „Ekipa gospodarzy startuje z kompletem punktów”

Półfinały, 27 października 1966 r. „Sensacyjny pogrom Szwedów”

Półfinały, 28 października 1966 r. „Turcja wygrywa z Islandią”

Półfinały, 29 października 1966 r. „Sensacyjna porażka Forintosa”

Półfinały, 30 października 1966 r. „Mongołowie wygrywają z Austriakami”

Półfinały, 31 października 1966 r. „Piękna postawa Finlandii w meczu z Bułgarią”

Półfinały, 3 listopada 1966 r. „Calvo wygrywa z Korcznojem”

Wyniki eliminacji

Wyniki indywidualne zespołów

Finały, 4 listopada 1966 r. „Robert Byrne wygrywa z Bentem Larsenem”

Finały, 5 listopada 1966 r. „Wrzawa wokół meczu USA – ZSRR”

Finały, 6 listopada 1966 r. „USA i Jugosławia gromią przeciwników do zera”

Finały, 7 listopada 1966 r. „Ekipa ZSRR gromi Duńczyków. Pierwsza porażka Najdorfa”

Finały, 8 listopada 1966 r. „Kubańczycy wygrywają pierwszą partię w finale”

Finały, 10 listopada 1966 r. „Porażki Larsena i Portischa”

Finały, 11 listopada 1966 r. „Druga z rzędu porażka Larsena”

Finały, 12 listopada 1966 r. „Trzecia z rzędu porażka Larsena”

Finały, 13 listopada 1966 r. „Jedyna porażka Steina”

Finały, 14 listopada 1966 r. „Polska wysoko wygrywa z Indonezją”

Finały, 15 listopada 1966 r. „Larsen wygrywa z Gligoriciem”

Finały, 16 listopada 1966 r. „Larsen wygrywa z Najdorfem”

Finały, 17 listopada 1966 r. „Gheorghiu wygrywa z Fischerem”

Finały, 18 listopada 1966 r. „Spór w sprawie brązowych medali”

Wyniki w finale A

Wyniki drużynowe

Wyniki w finale B

Wyniki w finale C

Wyniki w finale D

Rezultaty końcowe

Wyniki indywidualne zespołów

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Seria Olimpiad

“Wielka Księga Olimpiad Szachowych” – poczynając od 1927 roku – opisuje kolejne rozgrywane zawody olimpijskie – firmowane przez FIDE - zarówno męskie jak i kobiece. Najbardziej aktualne informacje dotyczące wydanych pozycji książkowych w serii, znajdują się na oficjalnej stronie: https://szachy-kwi.eu

Seria będzie zawierać poniższe pozycje książkowe:

Olimpiady męskie

Olimpiady kobiece

1. Pierwsza Olimpiada Szachowa - Londyn 1927

1. Pierwsza Kobieca Olimpiada Szachowa - Emmen 1957

2. II Olimpiada Szachowa - Haga 1928

2. II Kobieca Olimpiada Szachowa - Split 1963

3. III Olimpiada Szachowa - Hamburg 1930

3. III Kobieca Olimpiada Szachowa - Oberhausen 1966

4. IV Olimpiada Szachowa - Praga 1931

4. IV Kobieca Olimpiada Szachowa - Lublin 1969

5. V Olimpiada Szachowa - Folkestone 1933

5. V Kobieca Olimpiada Szachowa - Skopje 1972

6. VI Olimpiada Szachowa - Warszawa 1935

6. VI Kobieca Olimpiada Szachowa - Medellin 1974

7. VII Olimpiada Szachowa - Sztokholm 1937

7. VII Kobieca Olimpiada Szachowa - Hajfa 1976

8. VIII Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1939

8. VIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1978

9. IX Olimpiada Szachowa - Dubrownik 1950

9. IX Kobieca Olimpiada Szachowa - Valletta 1980

10. X Olimpiada Szachowa - Helsinki 1952

10. X Kobieca Olimpiada Szachowa - Lucerna 1982

11. XI Olimpiada Szachowa - Amsterdam 1954

11. XI Kobieca Olimpiada Szachowa - Saloniki 1984

12. XII Olimpiada Szachowa - Moskwa 1956

12. XII Kobieca Olimpiada Szachowa - Dubaj 1986

13. XIII Olimpiada Szachowa - Monachium 1958

13. XIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Saloniki 1988

14. XIV Olimpiada Szachowa - Lipsk 1960

14. XIV Kobieca Olimpiada Szachowa - Nowy Sad 1990

15. XV Olimpiada Szachowa - Złote Piaski 1962

15. XV Kobieca Olimpiada Szachowa - Manila 1992

16. XVI Olimpiada Szachowa - Tel Awiw 1964

16. XVI Kobieca Olimpiada Szachowa - Moskwa 1994

17. XVII Olimpiada Szachowa - Hawana 1966

17. XVII Kobieca Olimpiada Szachowa - Erewań 1996

18. XVIII Olimpiada Szachowa - Lugano 1968

18. XVIII Kobieca Olimpiada Szachowa - Elista 1998

19. XIX Olimpiada Szachowa - Siegen 1970

19. XIX Kobieca Olimpiada Szachowa – Stanbuł 2000

20. XX Olimpiada Szachowa - Skopje 1972

20. XX Kobieca Olimpiada Szachowa – Bled 2002

21. XXI Olimpiada Szachowa - Nicea 1974

21. XXI Kobieca Olimpiada Szachowa – Calvia 2004

22. XXII Olimpiada Szachowa - Hajfa1976

22. XXII Kobieca Olimpiada Szachowa – Turyn 2006

23. XXIII Olimpiada Szachowa - Buenos Aires 1978

23. XXIII Kobieca Olimpiada Szachowa – Drezno 2008

24. XXIV Olimpiada Szachowa - Valletta 1980

24. XXIV Kobieca Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2010

25. XXV Olimpiada Szachowa - Lucerna 1982

25. XXV Kobieca Olimpiada Szachowa – Stambuł 2012

26. XXVI Olimpiada Szachowa - Saloniki 1984

26. XXVI Kobieca Olimpiada Szachowa – Tromso 2014

27. XXVII Olimpiada Szachowa - Dubaj 1986

27. XXVII Kobieca Olimpiada Szachowa – Baku 2016

28. XXVIII Olimpiada Szachowa - Saloniki 1988

28. XXVIII Kobieca Olimpiada Szachowa – Batumi 2018

29. XXIX Olimpiada Szachowa - Nowy Sad 1990

29. XXIX Kobieca Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2020

30. XXX Olimpiada Szachowa - Manila 1992

31. XXXI Olimpiada Szachowa - Moskwa 1994

32. XXXII Olimpiada Szachowa - Erewań 1996

33. XXXIII Olimpiada Szachowa - Elista 1998

34. XXXIV Olimpiada Szachowa - Stambuł 2000

35. XXXV Olimpiada Szachowa - Bled 2002

36. XXXVI Olimpiada Szachowa - Calvia 2004

37. XXXVII Olimpiada Szachowa - Turyn 2006

38. XXXVIII Olimpiada Szachowa - Drezno 2008

39. XXXIX Olimpiada Szachowa – Chanty-Mansyjsk 2010

40. XL Olimpiada Szachowa – Stambuł 2012

41. XLI Olimpiada Szachowa - Tromso 2014

42. XLII Olimpiada Szachowa - Baku 2016

43. XLIII Olimpiada Szachowa - Batumi 2018

44. XLIV Olimpiada Szachowa - Chanty-Mansyjsk 2020

Dodatkowe informacje znajdziesz

na oficjalnej stronie internetowej serii

“Wielka Księga Olimpiad Szachowych”

https://szachy-kwi.eu

Przylot Polaków do Hawany
Doda, Kostro, Filipowicz, Balcerowski i Śliwa
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

XVII Olimpiada
Hawana, 23 października – 20 listopada 1966 r.

Zorganizowana w Hawanie, kolejna Olimpiada Szachowa, przeszła do historii jako jedna z najlepiej zorganizowanych! Zawody zostały przeprowadzone w luksusowym hotelu „Habana Libre”, gdzie także zakwaterowano zawodników. W najważniejszych punktach Hawany zainstalowano wielkie tablice demonstracyjne, aby mieszkańcy stolicy mogli śledzić najciekawsze pojedynki! Cztery razy dziennie wychodził elegancki biuletyn zawierający wszystkie partie, wydano okolicznościową serię znaczków pocztowych oraz nakręcono film dokumentujący przebieg zawodów! Prasa, radio i telewizja poświęcały sporo miejsca na wywiady z głównymi „aktorami” imprezy, teksty partii, zdjęcia i omówienia przebiegu zawodów. Grano na marmurowych (!) szachownicach, pięknymi figurami, które po każdej rundzie chowano do specjalnych futerałów. Obsługa techniczna ustawiająca bierki przed grą zwracała uwagę, aby skoczki były zawsze skierowane głowami do centrum szachownicy!

Na każdym kroku towarzyszył zawodnikom przepych, jakże obcy dla biednego narodu kubańskiego! Ale premier Fidel Castro chciał „pokazać się światu” i hojną ręką podarował kilka milionów dolarów, co wówczas było „astronomiczną” sumą, na koszty organizacyjne Olimpiady.

Uczestnicy Turnieju Narodów stawali się miłymi gośćmi organizatorów już od momentu znalezienia się w Madrycie, Meksyku i Pradze, skąd wyczarterowanymi samolotami wieziono ich do stolicy Kuby. Każdą ekipę uroczyście witano, wręczano przy wtórze orkiestry kwiaty, przydzielano tłumacza i… samochód osobowy na czas trwania zawodów!

Nad przebiegiem Olimpiady i odbywającym się, tradycyjnie w tym samym czasie, Kongresem FIDE, czuwał personel liczący około 1000 osób, specjalnie przeszkolonych na odpowiednich kursach oraz licząca blisko 150 osób „armia” tłumaczy! Doskonale działało świetnie wyposażone centrum prasowe.

Na czele Komitetu Organizacyjnego stanął osobiście Fidel Castro, a członkami zostali m.in. prezydent Kuby Dorticos, liczni ministrowie i przedstawiciele związków kulturalnych i sportowych.

Wielkie zaangażowanie organizatorów zostało uwieńczone sukcesem: padł bardzo wyśrubowany rekord z Tel Awiwu i do Hawany przyjechały 52 reprezentacje! Nie zabrakło także ekipy USA, mimo że Amerykanie nie utrzymywali w tym czasie stosunków dyplomatycznych z komunistyczną i łamiącą prawa człowieka Kubą. Jednakże nie zjawiła się „srebrna” ekipa NRF!

Do XVII Olimpiady zgłoszono 301 zawodników, ale ostatecznie do stolików szachowych zasiadło 294, czyli w ilości tej, jaką można było oglądać dwa lata wcześniej w Tel Awiwie. Wśród nich było 38 arcymistrzów i 45 mistrzów międzynarodowych! Planowano rozegrać 1944 partie, finalnie było ich 1924, bowiem aż 20 oddano walkowerem! Po Chaude de Silans i Renoy-Chevrier, do walki z mężczyznami stanęła, po raz trzeci, kobieta – Berna Carrasco – występująca na I szachownicy rezerwowej Chile. Występ nie był udany: pani Carrasco przegrała wszystkie cztery grane przez siebie partie.

Jaroslav Šajtar, broniący barw Czechosłowacji na Olimpiadach w 1952 i 1954 roku, został sędzią głównym Olimpiady, a jego głównymi zastępcami mianowano Dorazila i Calero.

Grano popołudniami: rundy rozpoczynały się o godzinie 16,00. Wyjątkiem były ostatnie rundy zarówno eliminacji, jak i finałów, które rozpoczęły się już o 9,00 rano. Tempo gry ciągle wynosiło 2,5 godziny na 40 ruchów i po jednej godzinie na każde następne 16.

W Olimpiadzie zadebiutowały cztery zespoły: Maroko, Nikaragua, Panama i Hongkong. Niestety, żadna z nich nie przebiła się nawet do finału C!

Tym razem kompletem arcymistrzów dysponowała nie tylko ekipa ZSRR, ale i jugosłowiańska! Władze sowieckie postanowiły odmłodzić swoją drużynę i po raz pierwszy od 1952 roku zabrakło miejsca dla Keresa! Także nie znalazł uznania w oczach działaczy znakomity Botwinnik, Smysłow oraz ówczesny piąty szachista świata – Geller! W efekcie tych zabiegów, średnia wieku Rosjan wynosiła około 30 lat! Na pierwszej szachownicy zagrał mistrz świata Petrosjan, na drugą awansował Spasski, po przerwie znowu można było zobaczyć mistrza gry kombinacyjnej, Tala, niżej grali znani już z poprzednich Olimpiad, Stein i Korcznoj. Na drugiej szachownicy rezerwowej zadebiutował Lew Poługajewski. Jugosławia postawiła na rutynę i ponownie wystawiła znanych arcymistrzów: Gligoricia, Parmę, Ivkova, Matanovicia i debiutującego na Olimpiadzie w szlifach arcymistrzowskich Matulovicia. Byli oni bardzo ograni, bowiem występowali przez cały rok, praktycznie bez przerwy i rozegrali po około 150 partii turniejowych! Kilka dni po Olimpiadzie wystartowali w turnieju w Hiszpanii! Ekipa USA przyjechała w niezwykle silnym składzie: R. Fischer, Byrne, Benkö, Evans i dawno nie oglądany Rossolimo! Piątkę arcymistrzów uzupełniał „zwykły” mistrz Addison, znany z występu w Tel Awiwie. Brakowało tylko Reshevsky’ego, ale jego udział był niemożliwy, gdyż jak zawsze chciał grać na I szachownicy! Czterema arcymistrzami dysponowały Węgry i Czechosłowacja! Na czele Rumunii wystąpił coraz silniej grający Gheorghiu (także jako arcymistrz!). Ze znanych zawodników zagrali także Pomar i Medina z Hiszpanii, F. Olafsson (nareszcie!) z Islandii, B. Larsen z Danii, Yanofsky z Kanady, Uhlmann i Pietzsch (już arcymistrz!) z NRD, O’Kelly z Belgii, których obecność niezwykle zwiększyła szanse „ich” zespołów na zajęcie wysokich miejsc!

Nareszcie Argentyna pojawiła się z Najdorfem, Panno i Bolbochanem na czele! Ciekawe, ze ten ostatni, mimo znakomitej gry na Olimpiadach, zdobył tytuł arcymistrzowski dopiero 11 lat po hawańskiej Olimpiadzie!

Zabrakło natomiast m.in. Euwego i Donnera z Holandii, Robatscha z Austrii, Kottnauera z Anglii i Kuppera ze Szwajcarii.

W zespole szwedzkim nie wystąpił Stahlberg. Jak się potem okazało, Tel Awiw był jego ostatnim występem, bowiem zmarł nagle na atak serca, w maju 1967 roku, zdążywszy jednie wziąć udział w uroczystym otwarciu turnieju w Leningradzie, do którego był zapisany.

Ceremonia otwarcia hawańskich zmagań miała miejsce 25 października w Pałacu Sportu. Przewodniczył mu minister szkolnictwa kubańskiego J.L. Gobel w obecności aż 15 000 widzów! Po odegraniu hymnów FIDE i organizatorów, ślubowanie olimpijskie złożyli: Petrosjan (po rosyjsku), Antoine (po francusku), E. Jimenez (po hiszpańsku), R. Byrne (po angielsku) i Baumgartner (po niemiecku).

Tak jak poprzednio, dokonano rozstawienia zespołów, po czym podzielono je na 7 grup eliminacyjnych, z których dwie pierwsze awansowały do finału A, następne dwie – do B, kolejne dwie – do C i pozostałe do najmniejszego finału D. Harmonogram rozgrywek tak zaplanowano, aby finały A, B i C zakończyły się jednocześnie.

Rozgrywki eliminacyjne rozegrano w dniach 26 października – 3 listopada 1966 roku. Wyniki losowania w poszczególnych grupach były następujące:

Grupa

Skład grup

1

1. Hongkong, 2. Filipiny, 3. ZSRR, 4. Szwajcaria, 5. Hiszpania, 6. Szwecja 7. Monako i 8. Urugwaj.

2

1. Islandia, 2. Austria, 3. Turcja, 4.Mongolia, 5. Meksyk, 6. Jugosławia i 7. Indonezja.

3

1. Polska, 2. Boliwia, 3. Norwegia, 4. Ekwador, 5. USA, 6. Portugalia i 7. Izrael.

4

1. Argentyna, 2. Chile, 3. Anglia, 4. Francja, 5. Dania, 6. Afryka Południowa i 7. Irlandia

5

1. Włochy, 2. Cypr, 3. Czechosłowacja, 4. Szkocja, 5. Kanada, 6. NRD i 7. Luksemburg.

6

1. Kuba, 2. Liban, 3. Holandia, 4. Panama 5. Wenezuela, 6. Węgry, 7. Belgia i 8. Tunezja.

7

1. Nikaragua, 2. Maroko, 3. Bułgaria, 4. Finlandia, 5. Grecja, 6. Puerto Rico, 7. Kolumbia i 8. Rumunia.

Na posiedzeniu Polskiego Związku Szachowego ustalono skład polskiej ekipy olimpijskiej. Delegatem na Kongres FIDE został prezes Jerzy Putrament, kierownikiem ekipy wiceprezes Stefan Furs, a kapitanem, tak jak na poprzedniej Olimpiadzie, Andrzej Filipowicz. W skład drużyny weszli: mistrz międzynarodowy Jacek Bednarski (m.in. za dobry wynik w międzynarodowym turnieju w Polanicy Zdroju), mistrz międzynarodowy Zbigniew Doda (najlepszy z Polaków w Polanicy Zdroju: 6 miejsce; 7,5 punktów z 15 partii), Jerzy Kostro (mistrz Polski), mistrz międzynarodowy Bogdan Śliwa, Witold Balcerowski i Andrzej Filipowicz.

W grupach eliminacyjnych 2 – 5 liczba drużyn była nieparzysta, dlatego przy zespołach, które miały jeszcze przed sobą dzień wolny (pauzowanie), tradycyjnie będzie widnieć „gwiazdka”.

15 października 1966 roku polska reprezentacja odleciała do Hawany. Pierwszy etap podróży skończył się po jednej godzinie lotu w Pradze. Tu na lotnisku Polacy mogli się po raz pierwszy spotkać ze znakomitą organizacją kubańskiej Olimpiady. Od Pragi bowiem znaleźli się pod opieką Komitetu Organizacyjnego, który od momentu przybycia szachistów do Pragi, Meksyku i Madrytu, pokrywał wszystkim ekipom całkowite koszty podróży i pobytu w Hawanie.

Na lotnisku w Hawanie
Od lewej: Balcerowski, Doda, Filipowicz, Śliwa, tłumaczka,
Furs, Kostro i Bednarski
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

Dziewczęta kubańskie w widowisku teatralnym „Żywe szachy” – otwarcie Olimpiady
Zdjęcie: „Szachowa Moskwa”
numer 21/1966

O pierwszych przeżyciach polskich szachistów opowiada Andrzej Filipowicz (styczeń 1965 rok). „Noc spędzamy w znanym praskim hotelu „International”, a następnego dnia po południu dwoma specjalnymi samolotami linii „Cubana Aviacion” wspólnie z innymi drużynami krajów Demokracji Ludowej odlatujemy do Hawany. Nasza teoretycznie dwudziestogodzinna podróż (z dwoma postojami w irlandzkim Shannon i Gander – Nowa Funlandia) trwała aż cztery dni. Mianowicie po starcie z Shannon, po dwóch godzinach lotu nastąpił defekt jednego z silników i po paru godzinach wróciliśmy z powrotem do Shannon. Reperacja samolotu trwała aż trzy dni, które spędzaliśmy w jedynym budynku Shannon (poza portem lotniczym) – nowoczesnym hotelu „Internationale”. Najbliższe miasto Limerick jest oddalone o około 30 kilometrów.

Wreszcie 19 października o pierwszej w nocy startujemy i przybywamy tego samego dnia o godzinie 17,00 (według lokalnego czasu – godzina 11,00). Długa i serdeczna ceremonia powitania przy dźwiękach orkiestry kubańskiej, powitalny koktajl, pierwsze zdjęcia i wywiady, po czym odjazd do jednego z najwspanialszych hoteli Ameryki „Habana Libre”. Ten 25. piętrowy budynek udekorowany olbrzymimi neonami o tematyce szachowej stał się w okresie Olimpiady centralnym punktem Kuby. Codziennie parotysięczne tłumy Kubańczyków wypełniały salę gry, przyległe korytarze i halle oraz liczne pomieszczenia z demonstrowanymi partiami. Na korytarzach i w salach zainstalowano telewizory przekazujące bezpośrednio z sali najbardziej atrakcyjne pojedynki dnia. Położona na pierwszym piętrze hotelu sala gry „Salon de Embajadores” mogła zadowolić najbardziej wybrednych pod tym względem szachistów. Duża przestrzeń, doskonałe, równomierne oświetlenie, znakomicie działająca klimatyzacja, piękna dekoracja, a przede wszystkim zasługujące na dodatkowy opis, wprost unikalne stoliki szachowe.

Stoliki miały specjalnie wbudowane szachownice wykonane z ciemnozielonego i białego marmuru. Poza tym, stolik był zaopatrzony w skórzane oparcia dla rąk, otwory na chorągiewki, wysuwane popielniczki oraz szereg innych urządzeń. Premier Fidel Castro ofiarował takie stoliki wszystkim zawodnikom grającym na pierwszych szachownicach i obiecał przesłać w najbliższym czasie. Nad przebiegiem każdego meczu czuwał inspektor mający obok siebie dwóch pomocników prowadzących zapis wszystkich partii meczu. Inspektorzy z całą surowością przestrzegali zakazu o nierozmawianiu graczy w czasie rundy. Graczom tej samej drużyny nie wolno było nawet zbliżyć się do siebie w czasie meczu, a podczas partii za plecami zawodników mógł znajdować się jedynie kapitan drużyny. Biuletyn turniejowy w bardzo dobrej szacie graficznej wychodził punktualnie i szybko. Znakomite warunki zakwaterowania, nieograniczone i świetne wyżywienie, wspaniały basen hotelowy do dyspozycji uczestników, nieograniczone ilości kawy i napojów chłodzących w czasie rund, specjalna seria znaczków pocztowych, oddanie do dyspozycji każdej drużyny samochodu z szoferem i specjalnego przewodnika – tłumacza.

Nie zawiodła również prasa. Trzy dzienniki hawańskie „El Mundo”, „Granma” i „Juventus Rebelde” poświęcały codziennie duże pełne strony na szczegółowe omówienie przebiegu rundy wraz z licznymi fotografiami i najlepszymi partiami. Nie można też zapomnieć o olbrzymiej neonowej szachownicy zamontowanej na głównej ulicy Hawany, obok hotelu „Habana Libre”, na której codziennie demonstrowano najciekawszą partię Olimpiady. Obok tego na całym mieście znajdowały się liczne szachownice połączone telefonicznie z salą gry i pokazujące aktualne pozycje kubańskich graczy.

Po lewej: Bednarski i Filipowicz w saloniku szachowym
Po prawej: Doda, Filipowicz i tłumaczka
Oba zdjęcia: Andrzej Filipowicz

Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Dyrektor INDER-u J. Batancourt oraz Dyrektor Techniczny Olimpiady Prezes Federacji Szachowej Kuby J. Barreras pomyśleli dosłownie o wszystkim. Ponad 900 osobowy personel techniczny oraz 150 osobowa ekipa tłumaczy, specjalnie szkolone od dwóch lat dbały o to, aby strona organizacyjna Olimpiady stała na tak wysokim poziomie.

Dzięki wcześniejszemu przybyciu mieliśmy trochę czasu na aklimatyzację. W czasie Olimpiady temperatura na Kubie wahała się w granicach +30 stopni Celsjusza, przy czym nie odczuwało się różnicy między temperaturami dnia i nocy.

Następnego dnia w Pałacu Sportu odbyło się w obecności Fidela Castro i 15 tysięcy widzów uroczyste otwarcie Olimpiady. Odbył się wówczas pokaz „żywych szachów” (Lasker – Capablanca z turnieju w Moskwie w 1936 roku) i wielki pokaz gimnastyczny w wykonaniu uczniów Hawańskiej Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego”.

My dodamy tylko, że w dniu otwarcia zorganizowano koncert z udziałem 300 najlepszych artystów Kuby. „To wszystko wydaje się przepięknym snem” powiedział wówczas do dziennikarza dziennika „Granma” kapitan zespołu libańskiego Antonio Galeb. Wiele ciepłych słów pod adresem organizatorów na konferencji prasowej wyrazili mistrz świata Tigran Petrosjan (ZSRR) i bardzo wymagający Robert Fischer (USA). Wszystkich widzów ogarnął szał autografów

Cadillac i szofer Francisco do dyspozycji ekipy polskiej
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

Teraz krótko o tym, co się „działo” w latach 1965 i 1966 przed kubańską Olimpiadą.

Rok 1965.

Oczywiście sezon szachowy otworzył tradycyjny turniej w Hastings 1964/1965. Oto wyniki: 1. Keres (ZSRR) 8 punktów z 9 partii (remisy z Gheorghiu i Noną Gaprindaszwili), 2 – 3. Gheorghiu (Rumunia) i Gligorić (Jugosławia) po 6,5 p., 4. Pfleger (NRF) 6 p., 5. Mistrzyni świata Nona Gaprindaszwili (ZSRR) 5 p., 6. Hindle (Anglia) 4,5 p., 7. Rocha (Brazylia) 3,5 p., 8 – 9. Littlewood N. i Lee (obaj Anglia) 2 p. i Mardle (Anglia) 1 p. Mistrzyni świata z zawodnikami, którzy ją wyprzedzili zdobyła 0,5 punktu z 4 partii, ale z pozostałymi aż 4,5 p. z 5 partii.

Jako drugi, jak zawsze, wystartował turniej w Beverwijk. Wygrali Geller (ZSRR) i Portisch (Węgry) po 10,5 punktu z 15 partii. Geller przegrał z Langewegiem, a Portisch z Lehmanem. Dalej szli: 3. Bobocow (Bułgaria, jedyny bez porażki) 10 p. 4 – 5. Donner (Holandia) i Ivkov (Jugosławia) po 8,5 p., 6. Lehmann (NRF) 8 p., 7 – 10. Bagirow (ZSRR), Johannessen (Norwegia), Langeweg (Holandia) i Pachman (Czechosłowacja) po 7,5 p., 11. Matanović (Jugosławia) 7 p., 12 – 14. Van Scheltinga (Holandia), Lengyel (Węgry) i Smederevac (Jugosławia) po 6 p., 15. Medina (Hiszpania) 5,5 p. i van den Berg (Holandia) 3,5 p.

W turnieju B ze znanych zawodników weteran Gereben (Szwajcaria) był piąty (7 punktów z 11 partii) zaś H. Kramer (Holandia) szósty – siódmy (5 p.). Wygrał Holender Van Geet z dorobkiem 8,5 p.

Mecz pretendentów (ćwierćfinały) Keres – Spasski odbył się w Rydze w dniach 7 – 24 kwietnia 1965 roku. Wygrał Spasski w stosunku 6,0 : 4,0.

Mecz pretendentów (ćwierćfinały) Geller – Smysłow miał miejsce w Moskwie w dniach 17 – 28 kwietnia 1965 roku. Wygrał Geller w stosunku 5,5 : 2,5.

Dobrą obsadę miał turniej w Sarajewie. Wyniki: 1. Suetin (ZSRR) 10,5 punktu z 15 partii, 2 – 3. Matulović (Jugosławia) i Poługajewski (ZSRR) po 10 p., 4. Uhlmann (NRD) 9,5 p., 5 – 6. Tringow (Bułgaria) i Forintos (Węgry) 9 p., 7. Hort (Czechosłowacja) 8 p., 8 – 10. Lengyel (Węgry), Malich (NRD) i Trifunović (Jugosławia) po 7,5 p. itd..

Hamilton i Purdy triumfowali w mistrzostwach Australii z udziałem 26 zawodników na dystansie 15 rund systemem szwajcarskim. Uzyskali po 11 punktów.

Mistrzem Brazylii został Rocha – 14 punktów z 17 partii.

W otwartych mistrzostwach USA grało 142 zawodników na dystansie 8 rund systemem szwajcarskim. Wygrali R. Byrne i Reshevsky po 7 punktów. Tytuł mistrza otrzymał mający lepszą wartościowość Reshevsky.

Wyniki „Turnieju Pokoju” w Zagrzebiu, jaki miał miejsce w dniach 12 kwietnia – 9 maja. 1 – 2. Ivkov (Jugosławia) i Uhlmann (NRD) po 13,5 punktu z 19 partii. 3. Petrosjan (ZSRR) 12,5 p., 4 – 5. Parma (Jugosławia) i Portisch (Węgry) po 12 p. Portisch z pierwszą trójką zdobył 3 punkty z 3 partii! Dalej szli: 6. Bronstein (ZSRR) 11,5 p., 7. Larsen (Dania) 10,5 p., 8 – 10. Matanović (Jugosławia), Padewski (Bułgaria) i Filip (Czechosłowacja) po 9,5 p., 11 – 13. Antoszin (ZSRR), Marović i Minić (obaj Jugosławia) po 9 p., 14 – 17. Bisguier (USA), Gipslis (ZSRR), Gligorić i Damjanović (obaj Jugosławia) po 8,5 p., 18. Udovcić (Jugosławia) 6 p., 19. Golombek (Anglia) 5 p. i Bertok (Jugosławia) 4 p.

Tradycyjny turniej w Mar del Placie odbył się w dniach 19 marca – 9 kwietnia. Triumfował wiecznie młody Najdorf (Argentyna) 12,5 punktu z 15 partii. Kolejne miejsca zajęli: 2. Stein 11 p., 3. Awerbach (obaj ZSRR) 10,5 p., 4 – 6. Benkö (USA), Bolbochan i Panno (obaj Argentyna) po 9,5 p., 7. Gheorghiu (Rumunia) 9 p., 8. Sanguinetti 8,5 p., 9. Rossetto (obaj Argentyna) 8 p. itd.

Hawana, 19 listopada 1966 rok – symultana na 6849 szachownicach
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

Mecz pretendentów (ćwierćfinały) Tal – Portisch miał miejsce w Bled w dniach 26 czerwca – 9 lipca 1965 roku. Wygrał Tal w stosunku 5,5 : 2,5.

Mecz pretendentów (ćwierćfinały) Larsen – Ivkov miał miejsce także w Bled w dniach 26 czerwca – 11 lipca 1965 roku. Wygrał Larsen w stosunku 5,5 : 2,5.

XIX mistrzostwa Bułgarii odbyły się bez udziału czołówki krajowej. Wygrał Minew z dorobkiem 9,5 punktu z 13 partii. Dalej szli: 2. Radułow 9 p., 3. Spasow 8 p., 4 – 6. Bobekow, Daskałow i Spiridonow po 7 p. itd.

Sensacyjnie finiszował III turniej międzynarodowy w Natanji (Izrael). Wygrał Czerniak z wynikiem 10 punktów z 11 partii. Daleko od zwycięzcy „wylądowali”: 2 – 4. Gligorić (Jugosławia), Kraidman (Izrael) i Matanović (Jugosławia) po 7,5 p., 5. Domnitz (Izrael) 6,5 p., 6. Ciocaltea (Rumunia) 5,5 p., 7. Porath (Izrael) 4,5 p., 8 – 9. Dunkelblum (Belgia) i Soos (Rumunia) po 4 p. itd.

Mecz Rumunia – Polska na 12 szachownicach wygrali Rumuni w stosunku 15,5 : 8,5.

Mecz pretendentów (półfinał) Geller – Spasski miał miejsce w Rydze w dniach 26 maja – 9 czerwca 1965 roku. Wygrał Spasski w stosunku 5,5 : 2,5.

Mecz pretendentów (półfinał) Larsen – Tal miał miejsce w Bled w dniach 23 lipca – 8 sierpnia 1965 roku. Wygrał Tal w stosunku 5,5 : 4,5.

Na przełomie maja i czerwca odbył się turniej w Mariańskich Łaźniach (Czechosłowacja). 1 – 2. Hort (Czechosłowacja) i Keres (ZSRR) po 11 p. z 15 partii, 3. Szamkowicz (ZSRR) 10,5 p., 4 – 5. Uhlmann (NRD) i Filip po 9 p., 6. Pachman (obaj Czechosłowacja) 8,5 p., 7. Fuchs (NRD) 8 p., 8. Stahlberg (Szwecja) 7,5 p., 9 – 10. Bednarski (Polska) i Jansa (Czechosłowacja) po 7 p., 11 – 12. Jimenez (Kuba) i Kavalek (Czechosłowacja) po 6,5 p., 13. Robatsch (Austria) 5,5 p., 14. Lehmann (NRF) 5 p., 15 – 16. Pirc (Jugosławia) i Pomar (Hiszpania) po 4 p. Arcymistrz Arturo Pomar wycofał się z turnieju po rozegraniu siedmiu rund.

Mistrzem Finlandii został 20. letni Westerinen, który zdobył 10,5 punktu z 13 partii. W przyszłości został pierwszym arcymistrzem w historii swojego kraju i długo samotnie dzierżył ten tytuł. Wicemistrzem został Kanko (pierwsza szachownica w Tel Awiwie 1964).

W mistrzostwach Szwajcarii triumfowali znany „olimpijczyk” Walther i mniej znany Markus – po 7,5 punktu z 9 partii. Dalej szli: Nievergelt 5,5 p., Blau 5 p, Roth 4,5 p. itd.

W swoich mistrzostwach kraju zwyciężyli: Lee (Anglia), van Seters (Belgia), Zuidema i Prins (Holandia), Pedersen (Dania) i Yanofsky (Kanada – już po raz ósmy!).

Mecz pretendentów (finał) Spasski – Tal miał miejsce w Tbilisi w dniach 1 – 26 listopada 1965 roku. Wygrał Spasski w stosunku 7,0 : 4,0.

Memoriał Capablanki rozegrany w Hawanie zebrał aż 22 zawodników. Jego skład był najlepszy w historii i już więcej tego sukcesu organizatorzy nie powtórzyli. Oto wyniki: 1. Smysłow (porażki z Ivkovem, Fischerem i Jimenezem) 15,5 p., 2 – 4. Bez porażki Geller (obaj ZSRR), Ivkov (Jugosławia) i Fischer (USA) po 15 p., 5. Chołmow (ZSRR) 14,5 p., 6. Pachman (Czechosłowacja) 13 p., 7. Donner (Holandia) 12,5 p., 8. Robatsch (Austria) 12 p., 9. Bilek (Węgry) 11,5 p., 10. Parma (Jugosławia) 11 p., 11 – 12. Pietzsch (NRD) i Szabo (Węgry) po 10,5 p., 13 – 14. O’Kelly (Belgia) i Tringow (Bułgaria) po 10 p., 15. E. Jimenez (Kuba) 9,5 p., 16. Ciocaltea (Rumunia) 9 p., 17. Doda (Polska) 8 p., 18 – 19. Lehmann (NRF) i Wade (Anglia) po 7,5 p., 20. Cobo 5,5 p., 21 – 22. G. Garcia i F. Perez (wszyscy Kuba) po 4 p. Polak Zbigniew Doda z pierwszą „10” uzyskał zaledwie 2 punkty (cztery remisy).

Turniej w Ułan Bator (Mongolia) zebrał 18 szachistów. Wygrał Antoszin (ZSRR), który zdobył 14 punktów bez porażki. Drugi był Mjagmarsuren 13 punktów. Miejsce 3 – 4. Ujtumen (obaj Mongolia) i Szamkowicz (ZSRR) po 12 p. Na dzielonym ostatnim miejscu (dokładniej: 16 – 18 lokata) znalazł się Plater (Polska), który uciułał 4,5 punktu.

Turniej w Belgradzie: 1 – 2. Gheorghiu (Rumunia) i Matulović (Jugosławia) po 7,5 punktu z 13 partii, 3 – 7. Kavalek (Czechosłowacja), Karaklajić, Minić (obaj Jugosławia), Tringow (Bułgaria) i Flesch (Węgry) po 7 p., 8 – 11. Velimirović, Ostojić, Rakić i Sokolov I. (wszyscy Jugosławia) po 6,5 p., 12 – 14. Dely (Węgry), Milić (Jugosławia) i Śliwa (Polska) po 5 p. Kolejny tragiczny wynik polskiego szachisty.

Od lewej: Fidel Castro, Filipowicz, Balcerowski i Bednarski
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

Kopenhaga (3 – 24 października 1965). 1 – 3. Gligorić (Jugosławia), Suetin i Tajmanow (obaj ZSRR) po 11 punktów z 15 partii, 4. Larsen (Dania) 10,5 p., 5. Hort (Czechosłowacja) 10 p., 6. Dückstein (Austria) 9 p., 7. Barcza (Węgry) 8,5 p., 8. Hamman (Dania) 8 p., 9. Honfi (Węgry) 7,5, Enevoldsen (Dania) 7 p. itd.

Międzynarodowy turniej w Chile (13 października – 3 listopada 1965 r.). 1. Smysłow 11 punktów z 13 partii, 2. Geller (obaj ZSRR) 10,5 p., 3. Foguelman (Argentyna) 10 p. Dopiero na 5 – 8 pozycji znalazł się arcymistrz Pilnik (Argentyna) 6,5 p., a na 12. olimpijczyk Ader z Chile.

Rok 1966.

Nowy sezon otworzył oczywiście turniej w Hastings rozegrany w dniach 29 grudnia 1965 – 7 stycznia 1966 r. Podajemy wyniki: 1 – 2. Spasski (ZSRR) i Uhlmann (NRD) po 7,5 punktu z 9 partii, 3. Wasjukow (ZSRR) 6 p., 4 – 5. Gligorić (Jugosławia) i Pfleger (NRF) po 5,5 p., 6. Gheorghiu (Rumunia) 4 p., 7. Hartoch 3,5 p., 8. Lee 3 p., 9. Littlewood (wszyscy Anglia) 2 p. i Aleksandra Nicolau (Rumunia) 0,5 p.

Tuż za Hastings wystartował tradycyjnie Beverwijk (12 – 30 stycznia 1966 rok). Rezultaty: 1. Poługajewski (ZSRR) 11,5 punktu z 15 partii, 2. Szabo (Węgry) 11 p., 3. Bilek (Węgry) 10,5 p., 4. Ivkov (Jugosławia) 10 p., 5. Ney (ZSRR) 8,5 p., 6. Langeweg (Holandia) 7. Filip (Czechosłowacja) 7,5 p., 8 – 9. Donner i van den Berg (obaj Holandia) po 7 p., 10. Damjanović (Jugosławia) 6,5 p., 11 – 13. Bobocow (Bułgaria), Czerniak (Izrael) i Kuijpers (Holandia) po 6 p., 14. Bachtiar (Indonezja) 5,5 p., 15. Van Scheltinga (Holandia) 5 p. i 16. Lehmann (NRF) 4 p.

Wyniki turnieju B: 1. Ghitescu (Rumunia) 8,5 punktu z 11 partii, 2 – 4. Ostojić (Jugosławia), Ree (Holandia) i Westerinen H. (Finlandia) po 7 p., 5. Smederevac (Jugosławia) 6,5 p., mistrzyni świata Nona Gaprindaszwili (ZSRR) 6 p. itd.

W mistrzostwach Rumuni zagrało aż 22 zawodników systemem „każdy z każdym”! Mistrzostwo zdobył Gheorghiu z wynikiem 17 punktów z 21 partii bez porażki. Wyprzedził kolejnego rywala aż o 3 punkty! Kolejne miejsca zajęli: 2. Ciocaltea 14 p., 3. Partos 13,5 p., 4 – 9. Ghitescu, Iordachescu, Mititelu, Naku, Nacht i Pawłow po 12 p. 10. Soos (!) 10,5 p. itd.

Reykjavik 12 – 28 stycznia. 1. Olafsson (Islandia) 9 punktów z 11 partii, 2. Wasjukow (ZSRR) 8,5 p., 3. O’Kelly (Belgia) 8 p., 4. Palmason 7 p., 5. Thorbergsson (obaj Islandia) 6,5., 6 – 7. Böök (Finlandia) i Bhend (Szwajcaria) po 5 p., 8. Kristinsson 4,5 p., 9. Thorsteinsson 4 p., 10. Kieninger 3,5 p., 11. Sigurjonsson 3 p. i 12. Halfdanarson (wszyscy Islandia) 2 p.

Wenecja 13 – 20 marca. 1. Ivkov (Jugosławia) 5 punktów z 7 partii, 2. Antoszin (ZSRR, jedyna porażka z Golombkiem) 4,5 p., 3 – 4. Tatai (Włochy) i Golombek (Anglia) po 4 p., 5 – 7. Hamman (Dania), Schmidt P. (NRF) po 3,5 p. i 8. Fletcher (Dania) 0 p.

W meczu o tytuł mistrza świata rozegranym w Moskwie w dniach 9 kwietnia – 9 czerwca Petrosjan pokonał Spasskiego w stosunku 12,5 : 11,5.

W meczu o prawo do „rezerwowego” i gry w kolejnych meczach pretendentów bez eliminacji, rozegranym w Kopenhadze (marzec – kwiecień) Larsen pokonał Gellera 5,0 : 4,0. Przed ostatnią partią wynik był remisowy!

Sarajewo (marzec – kwiecień). 1 – 2. Tal (ZSRR) i Cirić (Jugosławia) po 11 punktów z 15 partii. Tal przegrał z Janoseviciem i Jansą. 3 – 4. Ivkov (Jugosławia) i Pachman (Czechosłowacja) po 10 p., 5 – 6. Matulović (Jugosławia) i Pietzsch (NRD) po 9 p., 7 – 8. Minew (Bułgaria) i Janosević (Jugosławia) po 8 p., 9 – 10. Kotow (ZSRR) i Jansa (Czechosłowacja) po 7,5 p. itd.

W Hawr (Francja) rozegrano w kwietniu ładny turniej. Wygrał Larsen (Dania) 9 punktów z 11 partii. Dalej szli: 2 – 3. Krogius i Poługajewski (obaj ZSRR) po 7 p., 4 – 5. Matanović (Jugosławia) i Forintos (Węgry) po 6,5 p., 6 – 7. Bobocow (Bułgaria) i Rolland (Francja) po 6 p., 8 – 10. Bouteville (Francja), Dückstein (Austria) i Mazzoni po 4,5 p., 11. Roos 4 p. i Zinser (wszyscy Francja) 0,5 p. Sensacyjną klęskę poniósł olimpijczyk z Tel Awiwu 1964 – Sylvain Zinser.

Mar del Plata (12 – 31 marca). 1. Smysłow 11 punktów z 15 partii, 2. Stein (obaj ZSRR) 10,5 p., 3. Portisch (Węgry) 9,5 p., 4. Reshevsky (USA) 9 p., 5 – 6. Bolbochan (Argentyna) i Uhlmann (NRD) po 8 p., 7 – 8. Rossetto i Sanguinetti po 7,5 p., 9 – 12. Pelikan, Pilnik (pokonał Steina i Portischa!), Schweber i Emma po 6,5 p., 13 – 15. R. Garcia, Guimard i Eliskases po 6 p. i Rubinetti (wszyscy Argentyna) 5 p.

Ekipa kubańska
Zdjęcie: „Szachowa Moskwa” numer 19/1966

Turniej w Bukareszcie rozegrano w dniach 24 kwietnia – 11 maja. Wygrał Korcznoj (ZSRR) 12,5 punktu z 14 partii. Kolejne miejsca zajęli: 2. Gheorghiu (Rumunia) 10 p., 3. Kavalek (Czechosłowacja) 9,5 p., 4 – 5. Soos (Rumunia) i Matulović (Jugosławia) po 9 p., 6. Czerniak (Izrael) 8 p., 7. Minić (Jugosławia) 7,5 p., 8 – 9. Kolarow (Bułgaria) i Bednarski (Polska) po 7 p., 10 – 11. Ghitescu i Ciocaltea po 5,5 p., 12 – 13. Partos (wszyscy Rumunia) i G. Garcia (Kuba) 14. Pawłow 3,5 p. i 15. Niamcu (obaj Rumunia) 1,5 p.

Rozegrano historyczne, bo pierwsze mistrzostwa Turcji! Odbyły się w Stambule i miały wyłonić reprezentację kraju. Pierwszym mistrzem został doktor Siracettin Bilyap z Ankary. Wyniki: Bilyap 6,5 punktu z 9 partii. Przegrał tylko z Günsavem. Kolejne miejsca zajęli: 2. Erözbek 6 p., 3 – 4. Ibrahimoglou i Süer po 5,5 p., 5. Onat 5 p., 6. Vekhilli 4,5 p., 7. Saridga 4 p., 8. Tebi 3,5 p., 9. Günsav 3 p. i Öztürk 1,5 p. Nie wziął udziału czołowy zawodnik Coskun Külür.

Turniej w węgierskiej miejscowości Kecskemet. 1 – 2. Hort (Czechosłowacja) i Portisch, obaj bez porażki, po 6,5 punktu z 9 partii, 3. Bilek (obaj Węgry) 5,5 p., 4. Padewski (Bułgaria) 5 p., 5. Szabo (Węgry) 4,5 p., 6. Simagin (ZSRR) 4 p., 7 – 8. Barcza i Honfi po 3,5 p., 9 – 10. Lengyel (wszyscy Węgry) i Pietzsch (NRD) po 3 p.

Zdjęcie: Archiwum autora

Turniej w Tel Awiwie zebrał 16 szachistów z ośmiu krajów. Zagrało czterech arcymistrzów i sześciu mistrzów międzynarodowych. 1. Gligorić (Jugosławia) 11,5 punktu z 15 partii bez porażki, 2 – 3. Matanović (Jugosławia) i Kraidman (Izrael) po 10 p., 4. Gheorghiu (Rumunia) 9 p., 5 – 6. Kagan (Izrael) i Yanofsky (Kanada) po 8,5 p., 7 – 8. Guthi i Czerniak (obaj Izrael) po 7,5 p., 9 – 10. Szilagyi (Węgry) i Śliwa (Polska) po 6,5 p. itd.

67. mistrzostwa Szwajcarii wygrał Bhend zdobywając 5,5 punktu z 8 partii. Na pozycji 2 – 3 znaleźli się Glauser i Machian po 5 p.

Santa Monica 18 lipca – 16 sierpnia. To był prawdziwy turniej gwiazd! Rozegrano go systemem dwukołowym. Wszyscy uczestnicy mieli tytuł arcymistrza. Wyniki: 1. Spasski (ZSRR) 11,5 punktu z 18 partii, 2. Fischer (USA) 11 p., 3. Larsen (Dania) 10 p., 4 – 5. Portisch (Węgry) i Unzicker (NRF) po 9,5 p., 6 – 7. Petrosjan (ZSRR) i Reshevsky (USA) po 9 p., 8. Najdorf (Argentyna) 9. Ivkov (Jugosławia) 6,5 p i Donner (Holandia) 6 p. Spasski jako jedyny nie przegrał żadnej partii. Larsen wygrał z Petrosjanem w stosunku 2,0 : 0,0! Wynik mini meczu Spasski – Fischer brzmiał 1,5 : 0,5 na korzyść Rosjanina.

Fidel Castro wita lidera szachów portugalskich Joaquima Durao
Zdjęcie: Archiwum autora

Półfinały, 26 października 1966 r.
„Ekipa gospodarzy startuje z kompletem punktów”

Grupa: 1

Wyniki I rundy:

Hongkong

0,5 : 3,5

Urugwaj

Filipiny

2,5 : 1,5

Monako

ZSRR

3,5 : 0,5

Szwecja

Szwajcaria

1,0 : 3,0

Hiszpania

W zespole ZSRR zadebiutował 32. letni Lew Poługajewski, w przyszłości uczestnik meczów kandydatów do tytułu mistrza świata. Urodził się 21 listopada 1934 roku w Mohylewie. W przeciwieństwie do kolegów, rozwój jego kariery szachowej nie był zbyt szybki. Dopiero po roku 1960 wszystko potoczyło się błyskawicznie. W latach 1966 – 1984 reprezentował swój kraj na Olimpiadach Szachowych. W latach 1961 – 1989 walczył w drużynowych mistrzostwach Europy (6 złotych medali drużynowych i 3 złote medale za wynik indywidualny). Dwa razy sięgał po tytuł mistrza ZSRR (1967 i 1968 rok). Jego lista zwycięstw turniejowych do Olimpiady w Hawanie była następująca:

• Mariańskie Łaźnie 1959

• Mar del Plata 1962

• Bad Liebenstein 1963 (razem z Gipslisem)

• Soczi 1963

Po Olimpiadzie, do 1990 roku Poługajewski zanotował jeszcze 11 takich triumfów. W latach 1970 – 1987 niezmiennie uczestniczył w turniejach międzystrefowych, zaś w latach 1974, 1977 i 1980 grał w meczach pretendentów. Napisał sześć książek o tematyce szachowej.

W meczu ZSRR – Szwecja, w partii Nilsson – Spasski, czarne po debiucie niczego nie uzyskały i szybko podpisano remis. Niemniej szybko Petrosjan rozprawił się z Johanssonem, a Stein z debiutantem Westmanem. Poługajewski pokonał Janssona (po Tel Awiwie 1964 – drugi występ olimpijski) w ciekawej i dość skomplikowanej końcówce dopiero w dogrywce.

Stan po I rundzie:

1 – 2

Urugwaj i ZSRR

3,5

3

Hiszpania

3,0

4

Filipiny

2,5

5

Monako

1,5

6

Szwajcaria

1,0

7 – 8

Hongkong i Szwecja

0,5

1. Partia hiszpańska [C77]
Ko Chi (Hongkong) – Alvarez del Monte (Urugwaj)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.c3 d6 6.Gc2 Ge7 7.0–0 0–0 8.d4 Gg4 9.h3 Gf3 10.gf3 Sh5 11.Kh2 Gg5 12.Wg1 Gc1 13.Hc1 Sf4 14.Hf1 ed4 15.Wg4 Hf6 16.Kg3 Sh5 17.Kh2 Se5 18.cd4 Sf3 19.Kh1 Sd4 20.Gd1 Sf4 21.Sc3 He5 22.Wg3 Wae8 23.Gg4 h5 24.Gd1 We6 25.Se2 Sfe2 26.Ge2 He4 27.Kh2 He2 28.Hg2 Wg6 29.Wc1 h4 30.Wg4 Sf3 31.Kh1 Wg4 32.hg4 We8 33.Wf1 We4 34.Hh3 Wg4 35.Wc1 Hf2 i białe poddały się.

2. Obrona nowoczesna [A41]
Roux-Cabral (Urugwaj) – Sin Kuen (Hongkong)

1.d4 g6 2.Gg5 d6 3.e3 Gd7 4.Gd3 Gg7 5.c3 Sc6 6.Sf3 Sf6 7.Sbd2 a6 8.h3 0–0 9.0–0 We8 10.Hc2 Hc8 11.Gh4 e5 12.Gg3 a5 13.a4 Sd8 14.Wac1 ed4 15.ed4 Se6 16.Wfe1 Gh6 17.Wa1 Sh5 18.Gh2 Shf4 19.Gf1 Sd5 20.Hb3 Sf6 21.Gb5 c6 22.Gf1 Gf4 23.Sc4 Gh2 24.Kh2 Hc7 25.Sb6 Wab8 26.g3 Kg7 27.Gd3 d5 28.We3 Sf4 29.Sd7 We3 30.fe3 Sd3 31.Sf6 He7 32.Sg4 h5 33.Sge5 Sf2 34.Wf1 Se4 35.Hc2 f6 36.Sd3 Hc7 37.Sf4 Kh6 38.Sd2 We8 39.Se4 We4 40.c4 He7 41.cd5 g5 42.d6 i czarne poddały się.

3. Obrona francuska [C01]
Fung Yee Wang (Hongkong) – Olivera A. (Urugwaj)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.ed5 ed5 4.Sf3 Gd6 5.Sc3 Se7 6.Ge2 c6 7.0–0 0–0 8.We1 Hc7 9.h3 Sg6 10.Gd3 Sf4 11.Se2 Sd7 12.Gf4 Gf4 13.Sf4 Hf4 14.Hd2 Hd2 15.Sd2 Sf6 16.We7 Gd7 17.Wae1 Wfe8 18.We8 We8 19.We8 Se8 i remis.

4. Obrona sycylijska [B36]
Olivera J. (Urugwaj) – Hobson (Hongkong)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 d6 5.c4 Sf6 6.Sc3 g6 7.f3 Gg7 8.Sc2 0–0 9.Ge3 Gd7 10.Ge2 Wc8 11.0–0 b6 12.Hd2 We8 13.Wad1 Ge6 14.b3 Sd7 15.Sb5 Sf8 16.f4 Hd7 17.Sbd4 Sd4 18.Sd4 Gg4 19.f5 Ge2 20.He2 Ge5 21.Hf3 f6 22.g4 g5 23.Kg2 e6 24.Wh1 Gd4 25.Gd4 e5 26.Gf2 We7 27.Wd5 Hc7 28.Whd1 Wd8 29.Ge1 Wed7 30.Gb4 a5 31.Ga3 Hc6 32.Hd3 Kf7 33.Kf3 Ke7 34.Hd2 Hc7 35.h4 h6 36.hg5 hg5 37.Wh1 We8 38.Wh6 Kf7 39.Gd6 Hd8 i czarne poddały się.

5. Obrona królewsko – indyjska [E62]
Naranja (Filipiny) – Casa (Monako)

1.c4 Sf6 2.Sc3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.d4 d6 6.Sf3 Sc6 7.0–0 Sa5 8.b3 c5 9.Gb2 a6 10.dc5 dc5 11.Sa4 Sd7 12.Gg7 Kg7 13.Hd5 Hc7 14.Sg5 e6 15.He6 Sf6 16.Hb6 Hb6 17.Sb6 Wb8 18.Wad1 h6 19.Se4 Se4 20.Ge4 We8 21.Gf3 Gf5 22.Wfe1 Wbd8 23.Wd5 Sc6 24.Wed1 Sd4 25.Wd8 Wd8 26.Kg2 We8 27.e3 Sf3 28.Kf3 We6 29.Sa4 b6 30.Sc3 h5 31.Ke2 Wc6 32.f3 Ge6 33.e4 Kf8 34.Wd8 Ke7 35.Wa8 a5 36.e5 Gf5 37.h4 Ke6 38.We8 Kd7 39.Wf8 Ke7 40.Wb8 Kd7 41.Wb7 Ke6 42.f4 f6 43.Sd5 Gg4 44.Ke3 i czarne poddały się.

6. Obrona królewsko – indyjska [E77]
Weiss (Monako) – De Castro (Filipiny)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f4 0–0 6.Sf3 c5 7.d5 e6 8.Ge2 ed5 9.ed5 We8 10.0–0 Sa6 11.We1 Sc7 12.h3 Wb8 13.a4 b6 14.Gd3 a6 15.Gd2 Gd7 16.Hc2 b5 17.ab5 ab5 18.b3 We1 19.We1 bc4 20.bc4 Sa6 21.Hc1 Sb4 22.Gb1 Hc8 23.Sg5 h6 24.Sge4 Se8 25.Sg3 f5 26.We2 Sf6 27.Hd1 Ha6 28.Hf1 We8 29.We8 Ge8 30.Kh2 h5 31.He2 Gf7 32.Sb5 Ha1 33.He1 h4 34.Se2 Ha6 35.Gb4 cb4 36.Hb4 Se8 37.Gd3 Hb6 38.Hd2 Hf2 39.Sbc3 Sf6 40.Sd1 Hc5 41.He3 Ha3 42.Sf2 Ha1 43.Hc1 Ha7 44.Sh1 Sh5 45.g3 hg3 46.Seg3 Sg3 47.Kg3 Hd4 48.Sf2 Gf6 49.Kf3 Gh4 50.He3 Ha1 51.Kg2 Gf6 52.Gf1 Gd4 53.He2 Hc3 54.Hf3 Hd2 55.Ge2 He1 56.Gf1 Hd2 57.h4 Ge3 58.Kg3 g5 59.Sd3 gf4 60.Sf4 Hd4 61.Sg2 He5 62.Kh3 Gh6 63.Hg3 Kf8 64.He5 de5 65.Kg3 Ke7 66.Kf2 Kd6 67.Se3

67…Gg6? (Po 67…Ge3! partia powinna zakończyć się remisem) 68.h5 Gh7 69.Gh3 Ge3 (Teraz ten ruch jest spóźniony) 70.Ke3 Kc5 71.Gf1 Kd6 72.Kf3 i czarne poddały się.

7. Obrona skandynawska [B01]
Balinas (Filipiny) – Donne (Monako)

1.e4 d5 2.ed5 Hd5 3.Sc3 Ha5 4.d4 c6 5.Sf3 Gg4 6.Ge2 e6 7.0–0 Sf6 8.h3 Gh5 9.Se5 Ge2 10.He2 Sbd7 11.We1 Ge7

12.Sf7 0–0 13.Sg5 Hf5 14.He6 He6 15.Se6 Wf7 16.Sg5 i czarne poddały się. Pierwsze zwycięstwo odniesione na hawańskiej Olimpiadzie!

8. Obrona francuska [C10]
Kostjoerin (Monako) – Campomanes (Filipiny)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sd2 de4 4.Se4 e5 5.de5 Hd1 6.Kd1 Sc6 7.Gf4 Gf5 8.Sg3 0–0–0 9.Kc1 Ge6 10.Gd3 Gc5 11.f3 Gd4 12.Gf5 Sge7 13.Ge6 fe6 14.S1e2 Sg6 15.Sd4 Sd4 16.Ge3 Sc6 17.b3 Sce5 18.Kb2 h5 19.Se4 Wd5 20.Sg5 We8 21.Wae1 Sh4 22.We2 Sc6 23.Se4 Sf5 24.Whe1 b6 25.Gf2 a6 26.Sc3 Wd6 i remis.

9. Obrona sycylijska [B84]
GM Petrosjan (ZSRR) – Johansson (Szwecja)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Ge2 e6 7.f4 Sc6 8.Ge3 Hc7 9.0–0 Gd7 10.Sb3 b5 11.a3 Ge7 12.Wf2 b4 13.ab4 Sb4 14.Gf3 Wc8 15.g4 h6 16.g5 hg5 17.fg5 Sh7 18.Hd2 Sf8 19.Hd4 Sc6 20.Hg7 Wh7 21.Hg8 Se5 22.Ge2 Gc6 23.Wa6 Wd8 24.Wc6 Sc6 25.Gb5 i czarne poddały się.

10. Partia hiszpańska [C95]
Nilsson (Szwecja) – GM Spasski (ZSRR)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 0–0 8.c3 d6 9.h3 Sb8 10.d4 Sbd7 11.c4 Gb7 12.Sc3 c6 13.c5 ed4 14.cd6 Gd6 15.Hd4 Gc7 16.Gg5 c5 17.He3 c4 18.Gc2 We8 19.Wad1 Hb8 20.Hc1 b4 21.Sd5 Gd5 22.ed5 Hb5 23.We8 We8 24.d6 Gb6 25.Gh4 Hc6 26.Gd3 Wc8 27.Gf5 We8 28.Gd3 Wc8 29.Gf5 We8 30.Gd3 i remis.

Trwa mecz ZSRR – Szwecja; na pierwszym planie: Spasski
Na drugim planie: Petrosjan (po lewej) – Johansson
Zdjęcie: Archiwum autora

Petrosjan (po lewej) i Spasski – mecz o mistrzostwo świata
Zdjęcia: „Szachmaty w ZSRR” numer 6/1966

11. Obrona królewsko – indyjska [E70]
GM Stein (ZSRR) – Westman (Szwecja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Gg5 h6 6.Gh4 c5 7.d5 0–0 8.Sf3 e6 9.Sd2 ed5 10.cd5 a6 11.a4 We8 12.Ge2 Sbd7 13.0–0 g5 14.Gg3 Se5 15.f4 gf4 16.Gf4 He7 17.Kh1 Sg6 18.Gg3 Sd7 19.Sc4 Sde5 20.Se3 Wb8 21.Wb1 Gf6 22.Sf5 Gf5 23.ef5 Sf8 24.Se4 Sh7 25.b4 cb4 26.Wb4 Sg5 27.Sf6 Hf6 28.Hd4 He7

29.f6!! Hd7 30.Hh4 Kh7 31.Ge5 We5 32.Gd3 i czarne poddały się.

12. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A77]
Jansson (Szwecja) – GM Poługajewski (ZSRR)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 c5 4.d5 ed5 5.cd5 g6 6.Sc3 Gg7 7.e4 0–0 8.Ge2 We8 9.Sd2 d6 10.0–0 Sbd7 11.f3 a6 12.Sc4 Sb6 13.Se3 Sh5 14.f4 Sf6 15.Gf3 Wb8 16.a4 Gd7 17.We1 Sc8 18.Sc2 Kh8 19.e5 Sg8 20.Se4 de5 21.Sc5 Gf5 22.fe5 We5 23.Gf4 We1 24.Se1 Sd6 25.g4 g5 26.Ge3 Gg6 27.Gd4 a5 28.Sg2 Wc8 29.Gg7 Kg7 30.Hd4 Hf6 31.Hf6 Sf6 32.Sb3 b6 33.Se3 Sd7 34.We1 Sc5 35.Sc5 Wc5 36.Wd1 Kf6 37.Kf2 Gc2 38.Wa1 Ke5 39.We1 Kf6 40.Wa1 Ke7 41.We1 Kd7 42.Wa1 Gg6 43.Wa3 Kc7 44.b4 Wc1 45.ba5 ba5 46.Ke2 Wc5 47.Wb3 f6 48.Wa3 f5 49.gf5 Sf5 50.Sf5 Gf5 51.Ke3 Wc4 52.Kf2 Gd7 53.Gd1 Wd4 54.Gb3 Wd3 55.Kg2 Kd6 56.Kf2 Kc5 i białe poddały się.

13. Obrona Caro – Kann [B14]
IM Bhend (Szwajcaria) – GM Pomar (Hiszpania)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.ed5 cd5 4.c4 e6 5.Sf3 Sf6 6.Sc3 Ge7 7.cd5 Sd5 8.Gd3 0–0 9.0–0 b6 10.Sd5 ed5 11.Hc2 h6 12.We1 Gb7 13.Gf4 Sc6 14.a3 Gd6 15.Hd2 Sa5 16.Gc2 Gf4 17.Hf4 Wc8 18.Gd3 Sc4 19.We2 i remis.

14. Obrona Caro – Kann [B16]
IM Medina (Hiszpania) – Walther (Szwajcaria)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Se4 Sf6 5.Sf6 gf6 6.Sf3 Gg4 7.Ge2 e6 8.Gf4 Sd7 9.Hd2 Sb6 10.0–0–0 Sd5 11.Gh6 Gh6 12.Hh6 Hc7 13.Hg7 Gf3

14.Hh8 Kd7 15.Ha8 Ge2 16.Hf8 Gd1 17.Hf7 Se7 18.Kd1 Hf4 19.We1 Hg4 20.f3 Hd4 21.Kc1 Hf4 22.Kb1 i czarne poddały się.

15. Obrona francuska [C16]
IM Blau (Szwajcaria) – Menvielle (Hiszpania)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.e5 Hd7 5.Sge2 b6 6.a3 Gc3 7.Sc3 Se7 8.Gd3 0–0 9.Se2 c5 10.c3 Ga6 11.Sg3 Gd3 12.Hd3 Sbc6 13.0–0 Wac8 14.Sh5 cd4 15.cd4 Sf5 16.Ge3 He7 17.g4 Hh4 18.Kh1 Kh8 19.Wg1 Se3 20.fe3 Sa5 21.Wg3 Wc7 22.Wf1 Wfc8 23.Sf4 He7 24.Wg2 Kg8 25.e4 de4 26.He4 Wc4 27.He3 Hb7 28.Kg1 Wc2 29.Hd3 Hc7 30.Wgf2 Wf2 31.Wf2 Hc1 32.Kg2 Sc4 33.Hf3 He3 34.Hb7 Wf8 35.Se6 Sd6 36.Hf3 Hf3 37.Wf3 fe6 38.Wf8 Kf8 39.ed6 Ke8 40.Kf3 Kd7 41.Ke4 Kd6 42.g5 b5 43.h4 g6 44.b3 a5 i remis.

16. Obrona Grünfelda [D91]
Calvo R. (Hiszpania) – Glauser (Szwajcaria)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d5 4.Sf3 Gg7 5.Gg5 Se4 6.cd5 Sg5 7.Sg5 e6 8.Sf3 ed5 9.e3 0–0 10.Ge2 c6 11.0–0 Ge6 12.b4 Sd7 13.Wc1 Wc8 14.Hb3 He7 15.Wfd1 Sf6 16.b5 cb5 17.Sb5 a6 18.Sc3 Se4 19.Se1 Sc3 20.Wc3 Wc3 21.Hc3 Wc8 22.Hb3 Gf8 23.Sd3 Ha3 24.Hb7 Ha2 25.Sf4 a5 26.Se6 He2 27.Wf1 Hc4 28.Sc5 We8 29.Sd7 Ge7 30.Se5 Ha2 31.g3 f6 32.Sg4 Kf8 33.Wc1 He2 34.Hd7 Hf3 35.Sh6 He4 36.Wc6 Wb8 37.Wc1 f5 38.g4 Kg7 39.g5 i czarne poddały się.

Grupa: 2

Wyniki I rundy:

Austria

2,5 : 1,5

Indonezja

Turcja

1,0 : 3,0

Jugosławia

Mongolia

2,5 : 1,5

Meksyk

Islandia

-

Pauza

W zespole Indonezji pojawiło się sporo nowych nazwisk. Lim Hong Gie, Suwandhio i Hutagalung przeżyli swoją jedyną przygodę z Olimpiadą, natomiast Herman Suradiradja grał z przerwami do 1980 roku, przy czym od 1978 w szlifach arcymistrzowskich. W czasie zmagań hawańskich Suradiradja miał 19 lat. Pierwsze sukcesy odniósł dopiero w Lublinie 1976 (2 miejsce), Primorsku 1977 (1 miejsce) oraz Płowdiwie 1978 (1 – 2 miejsce). Były to turnieje klasy bardziej „mistrzowskiej” niż „arcymistrzowskiej”. Jest pierwszym w historii szachów indonezyjskich posiadaczem tytułu arcymistrza. W eliminacjach nie wystąpił, lecz dopiero od trzeciej rundy finału B.

W tej rundzie Indonezja podpisała z Austrią trzy remisy i uległa na czwartej „desce”, gdzie Suwandhio przegrał z Winiwarterem (drugi i ostatni występ olimpijski). Dzielna kawaleria turecka obroniła dwa remisy na ostatnich szachownicach w starciu z faworyzowanymi Jugosłowianami. Remisy w spotkaniach Onat – Parma i Matanović – Ibrahimoglu były oczywiście sporymi niespodziankami. Pierwsza z tych partii zakończyła się już po trzech godzinach gry, a w drugiej wytworzyła się bardzo ciekawa końcówka wieżowa, w której Turek bronił się bardzo dokładnie i nastąpiła zgoda na remis dopiero w drugiej dogrywce.

Matanović (po lewej) i Ivkov
Zdjęcie: „Chess Review” numer 6/1967

Stan po I rundzie:

1

Jugosławia*

3,0

2 – 3

Mongolia* i Austria*

2,5

4 – 5

Meksyk* i Indonezja*

1,5

6

Turcja*

1,0

7

Islandia

0,0

17. Gambit hetmański [D53]
Prameshuber (Austria) – Bachtiar (Indonezja)

1.d4 Sf6 2.Sf3 e6 3.c4 d5 4.Sc3 Ge7 5.Gg5 0–0 6.cd5 Sd5 7.Ge7 He7 8.e3 Sc3 9.bc3 c5 10.Gd3 Sd7 11.Hc2 h6 12.0–0 b6 13.a4 Gb7 14.Gh7 Kh8 15.Ge4 Wab8 16.a5 b5 17.a6 Ge4 18.He4 Wb6 19.Wfb1 Hd6 20.dc5 Sc5 21.Hd4 Hc7 22.He5 He5 23.Se5 Kg8 24.Wa5 Wfb8 25.g3 f6 26.Sf3 Wa6 27.Wab5 Wb5 28.Wb5 Se4 29.Wb8 Kh7 30.Sd4 Sc3 31.We8 Kg6 32.We7 f5 33.Kg2 Kf6 34.Wb7 Se4 35.f3 Wa2 36.Kg1 Sc3 37.f4 Se2 38.Se2 We2 39.Wa7 We3 40.Kf2 Wc3 41.h4 g5 42.hg5 hg5 43.Wa6 Wc2 44.Ke3 g4 45.Wa3 Wg2 46.Kd4 We2 47.Kd3 We1 48.Kd2 Wb1 49.Ke2 Wb6 50.Wa7 Wb2 51.Kf1 Wd2 52.Wb7 Wd8 53.Ke2 We8 54.Wa7 We7 55.Wa6 Wc7 56.Wa2 Ke7 57.Wd2 Wc6 58.Ke3 Wd6 59.Wa2 Kd7 60.Wc2 Wc6 61.Wd2 Kc7 62.Wb2 Wc3 63.Kf2 Kc6 64.We2 Wf3 65.Kg2 Kd5 66.We5 Kd6 67.We2 Wd3 68.Kf2 Wd4 69.We5 Wd2 70.Kf1 Wd5 71.We3 Wd4 72.We5 We4 73.Wa5 Kc6 74.Kf2 Kb6 75.Wa8 Kc5 76.Wc8 Kd4 77.Wd8 Kc3 78.Wd6 Kc4 79.Wa6 Kc5 80.Wa5 Kb6 81.Wa8 Wc4 82.Wd8 Wc6 83.Wb8 Kc5 84.Wb1 Wb6 85.Wc1 Kd4 86.Wd1 Kc3 87.Wc1 Kd2 88.We1 Wc6 89.We3 i remis.

18. Partia angielska [A26]
Wotulo (Indonezja) – Kinzel (Austria)

1.c4 e5 2.Sc3 d6 3.g3 g6 4.Gg2 Gg7 5.d3 Se7 6.e4 Sbc6 7.Sge2 Ge6 8.Ge3 Hd7 9.h4 h5 10.Sd5 0–0 11.Hd2 Kh7 12.b4 Sg8 13.a4 Sce7 14.a5 c6 15.Se7 Se7 16.Wb1 a6 17.0–0 d5 18.cd5 cd5 19.Gc5 de4 20.Ge7 He7 21.de4 Wfd8 22.Hb2 Gc4 23.Wfe1 Gh6 24.Wbd1 Wd1 25.Wd1 Wd8 26.Wd8 Hd8 27.Hc2 Ge6 28.Gf1 Hd2 29.Hc5 He1 30.g4 hg4 31.He5 Hb4 32.h5 gh5 33.Sg3 Hd2 34.Sh5 Hg5 35.Hh2 Kg6 36.Sg3 Gg7 37.Sf5 Gc3 38.Hc7 Hd2 39.Hb8 Gf5 40.ef5 Kg7 41.Hb7 Hf4 42.Hg2 Gd4 43.Ge2 g3 44.f6 Kh6 45.Hh3 Kg5 46.Hh5 Kf6 47.Hf3 i remis.

19. Obrona hetmańsko – indyjska [E16]
Stoppel (Austria) – Lim Hong Gie (Indonezja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 Gb4 4.Gd2 He7 5.g3 b6 6.Gg2 Gb7 7.0–0 Gd2 8.Hd2 0–0 9.Sc3 d5 10.Se5 Sbd7 11.Wac1 c6 12.cd5 ed5 13.f4 Wad8 14.Sd1 c5 15.Sf2 Se5 16.fe5 Se4 17.Hd3 c4 18.He3 Sf2 19.Wf2 f6 20.Wcf1 fe5 21.Wf8 Wf8 22.Wf8 Kf8 23.de5 Hc5 24.Hc5 bc5 25.Gh3 Ke7 26.Kf2 d4 27.Ke1 g6 28.Kd2 Ge4 29.Gc8 Gd5 30.a3 h5 31.h4 Kf7 32.Kc1 Ge4 33.Kd2 Ke7 34.Ga6 Gd5 35.Gc8 Kd8 36.Gh3 Ke7 37.Gc8 Ge6 38.Gb7 Kd7 39.e4 Kc7 40.Gd5 Kd7 i remis.

20. Obrona francuska [C15]
Suwandhio (Indonezja) – Winiwarter (Austria)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.a3 Gc3 5.bc3 de4 6.Hg4 Sf6 7.Hg7 Wg8 8.Hh6 Wg6 9.He3 c5 10.Se2 Sc6 11.dc5 e5 12.Sg3 Gg4 13.Gd2 Hd5 14.h3 Ge6 15.c4 Hd4 16.Wb1 0–0–0 17.c3 He3 18.Ge3 h5 19.Ge2 h4 20.Sf1 Wg2 21.Sd2 Wdg8 22.Kd1 Kc7 23.Kc2 a6 24.Kb2 Sd7 25.Gf1 W2g7 26.We1 f5 27.f4 Kc8 28.fe5 Sce5 29.Gd4 Wg3 30.Kc2 Gf7 31.Gf2 Wg2 32.Gg2 Wg2 33.Ge3 Sf3 34.Wef1 Sd2 35.Wf2 Sc4 36.Gd4 Wf2 37.Gf2 Sde5 38.Gh4 Sf3 39.Gg3 Sa3 40.Kc1 Sc4 41.h4 Gh5 42.Wd1 Sfe5 i białe poddały się.

21. Obrona sycylijska [B22]
Süer (Turcja) – GM Gligorić (Jugosławia)

1.e4 c5 2.c3 e6 3.d4 d5 4.ed5 ed5 5.dc5 Gc5 6.Sf3 Sc6 7.Ge2 Sge7 8.Sbd2 0–0 9.Sb3 Gb6 10.Gg5 f6 11.Gc1 We8 12.0–0 Gg4 13.Gf4 Sg6 14.Gg3 f5 15.h3 Gh5 16.c4 f4 17.Gh2 d4 18.Hd2 Hf6 19.Wae1 Wad8 20.Gd1 We1 21.We1 d3 22.c5 Gc7 23.We4 Sh4 24.Sh4 Gd1 25.Hd1 Hh4 26.Sd2 Sd4 27.Ha4 Se2 28.Kf1 Hh5 29.We7

29…Hc5! (Pod „ostrzałem” są pola „c1” i „e7”, co oznacza, że los partii jest przesądzony na korzyść czarnych) 30.Hb3 Kh8 i białe poddały się.

22. Partia hiszpańska [C93]
GM Ivkov (Jugosławia) – Bilyap (Turcja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 d6 8.c3 0–0 9.h3 h6 10.d4 We8 11.Sbd2 Gf8 12.Sf1 Gd7 13.Sg3 Sa5 14.Gc2 c5 15.b3 Sc6 16.d5 Se7 17.b4 cb4 18.cb4 a5 19.Gd2 ab4 20.Gb4 Sg6 21.Se2 Sh5 22.Gd3 Shf4 23.Sf4 Sf4 24.Gf1 Hf6 25.Kh2 Wec8 26.g3 Sg6 27.Gd3 Ge7 28.He2 Gd8 29.Kg2 Wab8 30.Wec1 Wc1 31.Wc1 He7 32.Wb1 Ge8 33.Ge1 Ha7 34.Gb5 Gb5 35.Wb5 Wa8 36.Hb2 Kh7 37.h4 Ha2 38.h5 Sh8 39.Ha2 Wa2 40.Wb8 Ge7 41.Wb7 Gf8 42.Gb4 f6 43.Sh4 Kg8 44.Wb8 Wa6 45.Sg6 i czarne poddały się.

23. Debiut Collego [D05]
Onat (Turcja) – GM Parma (Jugosławia)

1.d4 Sf6 2.Sf3 e6 3.Sbd2 d5 4.e3 c5 5.c3 Sbd7 6.Gd3 Hc7 7.0–0 Ge7 8.e4 de4 9.Se4 Se4 10.Ge4 0–0 11.He2 Sf6 12.Gd3 b6 13.dc5 Hc5 14.Gg5 Gb7 15.Gf6 Gf6 16.Ge4 Hc7 17.Wfd1 Wad8 18.Gb7 Hb7 19.h3 g6 20.Se5 Hc7 21.Sg4 Gg7 22.a3 Wd1 23.Wd1 Wd8 24.Se3 h5 25.Wd8 Hd8 26.Hd1 Hc7 27.Hd3 Gh6 28.Hd4 b5 29.Kf1 Gf8 30.Ke2 Gc5 31.He4 Hd7 32.g4 i remis.

24. Obrona Caro – Kann [B19]
GM Matanović (Jugosławia) – Ibrahimoglu (Turcja)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Se4 Gf5 5.Sg3 Gg6 6.Sf3 Sd7 7.h4 h6 8.Gd3 Gd3 9.Hd3 Sgf6 10.Gf4 e6 11.0–0–0 Sd5 12.Gd2 Hc7 13.c4 S5f6 14.Kb1 0–0–0 15.Gc3 Gd6 16.Se4 Se4 17.He4 Sf6 18.Hc2 h5 19.Whe1 Whe8 20.We2 Sg4 21.Sg5 g6 22.g3 Kb8 23.He4 Hd7 24.Hf3 f6 25.Se4 Ge7 26.Wde1 Ka8 27.Wd2 Hc7 28.Wed1 f5 29.Sg5 Gf6 30.He2 Hd7 31.We1 We7 32.f3 Sh6 33.He3 Sf7 34.Gb4 Gg5 35.hg5 Wee8 36.b3 Hc7 37.f4 Hd7 38.Kc2 Sd6 39.Gd6 Hd6 40.He5 Ha3 41.Kb1 Hb4 (W tym miejscu partię przerwano)

42.Wd3 Wd7 43.We2 He7 44.Kb2 c5 45.d5 ed5 46.He7 Wde7 47.We7 We7 48.Wd5 b6 49.Wd6 We3 50.Wg6 Wg3 51.Wf6 h4 52.Wf5 Wg4 53.Kc3 h3 54.Kd3 Kb7 55.Wf7 Kc6 56.Wh7 Wf4 57.Wh3 Wg4 58.Wh6 Kd7 59.Wg6 Wg2 60.a4 Wg3 61.Ke4 Wb3 62.a5 Wc3 63.a6 Wc4 64.Kf5 b5 65.Wg7 Kc6 66.Wa7 Kb6 67.Wa8 Wc1 68.g6 Wf1 69.Ke5 We1 70.Kf6 Wf1 71.Ke5 We1 i remis!

25. Obrona sycylijska [B68]
IM Mjagmarsuren (Mongolia) – Iglesias (Meksyk)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Gg5 e6 7.Hd2 Ge7 8.0–0–0 a6 9.f4 Gd7 10.Sf3 Hc7 11.e5 de5 12.fe5 Sg8 13.Se4 f6 14.Gf4 f5 15.Sd6 Gd6 16.Hd6 Hd6 17.Wd6 Sge7 18.Gc4 Sc8 19.Wd2 Sb6 20.Whd1 h6 21.Gb3 Sa5 22.Kb1 Sb3 23.ab3 0–0–0 24.c4 Gc6 25.Sd4 Ge4 26.Ka2 Whe8 27.h4 Wd7 28.Ge3 Sa8 29.b4 Sc7 30.g3 Wg8 31.Sb3 Wd2 32.Wd2 b5 33.Sc5 bc4 34.Se4 fe4 35.Wd4 c3 36.bc3 Sd5 37.Gd2 e3 38.Ge1 Wf8 39.c4 Wf2 40.Kb3 Wf1 41.cd5 We1 42.de6 e2 43.e7 Wb1 44.Ka2 Wa1 45.Kb2 Wb1 46.Kc2 Wc1 47.Kd3 e1H 48.e8H Kb7 49.Wd7 Wc7 50.Wc7 Kc7 51.He7 Kc6 52.He8 Kc7 53.He7 Kc6 54.Hc5 Kd7 55.Hd6 Ke8 56.Hc6 Ke7 57.Hb7 Kf8 58.Hc8 Ke7 59.Hc7 Kf8 60.Hd6 Ke8 61.Kd4 Hg3 62.Kc5 Hh4 63.Kb6 Hc4 64.e6 Hc8 65.Hd5 g5 66.He5 Ke7 67.Hg7 Ke6 68.Hh6 Kf5 69.Hh7 Kf4 70.Hh2 Kg4 71.He2 Kh4 72.Hh2 i remis.

26. Gambit hetmański [D53]
Acevedo (Meksyk) – IM Ujtumen (Mongolia)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Ge7 5.e3 h6 6.Gh4 0–0 7.Gd3 b6 8.cd5 Sd5 9.Ge7 He7 10.Sd5 ed5 11.Sf3 c5 12.0–0 c4 13.Gb1 Sd7 14.Hc2 Sf6 15.Se5 g6 16.He2 Gb7 17.f4 Kg7 18.Wf3 Wac8 19.g4 c3 20.bc3 Wc3 21.Gd3 Ha3 22.g5 hg5 23.fg5 Se4 24.Waf1 Sg5 25.Wg3 Wd3 26.Wg5 We3 27.Hf2 We5 28.Hf6 Kh6 29.We5 Ga6 30.Hf4 Kg7 31.We3 Hb4 32.Hf6 i czarne poddały się.

27. Partia włoska [C53]
Cagan (Mongolia) – Araiza (Meksyk)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Gc5 4.c3 He7 5.d4 Gb6 6.0–0 Sf6 7.a4 a6 8.We1 d6 9.h3 Gd7 10.d5 Sd8 11.Gd3 h6 12.Ge3 Ge3 13.We3 Sh5 14.c4 Sf4 15.Gf1 g5 16.Kh2 g4 17.g3 Sg6 18.Se1 h5 19.h4 f5 20.ef5 Gf5 21.Sg2 0–0 22.Sc3 Sf7 23.Gd3 Sh6 24.b4 Kg7 25.Wa2 Gd3 26.Wd3 Sf5 27.Se4 Sd4 28.Sg5 Wf6 29.c5 We8 30.cd6 cd6 31.Wc3 Hf8 32.Hd2 Sf3 33.Sf3 gf3 34.Se3 e4 35.Wac2 Se5 36.Wc7 We7 37.We7 He7 38.Hc1 Sd3 39.Wc7 Sc1 40.We7 Wf7 41.Sf5 Kf6 42.Wf7 Kf7 43.Sd6 Ke7 44.Se4 Se2 45.d6 Ke6 46.a5 Sd4 47.Sc5 Kd6 48.Sb7 Kc6 49.Sc5 Kb5 50.Sa6 Ka6 51.g4 hg4 52.Kg3 Sf5 53.Kg4 Se3 54.Kf3 Sd5 55.h5 Sb4 56.h6 Sd3 57.h7 Se5 58.Ke4 Sf7 59.Kf5 i czarne poddały się.

28. Obrona Grünfelda [D73]
Camarena (Meksyk) – Zorigt (Mongolia)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.c4 Gg7 4.Sc3 d5 5.g3 0–0 6.Gg2 Sc6 7.0–0 dc4 8.Ha4 Sd4 9.Sd4 Hd4 10.Ge3 Hg4 11.Wad1 e5 12.f4 ef4 13.Gf4 c6 14.Hc4 He6 15.Hb4 Sh5 16.Gg5 f6 17.Gc1 f5 18.g4 a5 19.Ha3 Sf6 20.gf5 gf5 21.e4 fe4 22.Wd6 He5 23.Gf4 Hh5 24.Sd1 Gg4 25.Sf2 Sd5 26.Gg3 Gf3 27.We1 e3 28.Sd3 Gg2 29.Kg2 Hf3 30.Kg1 Gd4 31.Wd5 e2 32.Wd4 Hf1 i białe poddały się.

Grupa: 3

Wyniki I rundy:

Boliwia

0,0 : 4,0

Izrael

Norwegia

3,0 : 1,0

Portugalia

Ekwador

0,5 : 3,5

USA

Polska

-

Pauza

Polska ekipa wystąpiła na razie w roli obserwatorów. Ich potencjalni konkurenci nie próżnowali. Ekipa Izraela zdobyła komplet punktów, a Norwegia pozwoliła Portugalii „złapać” tylko dwa remisy na niższych szachownicach. Zatem poprzeczka została postawiona wysoko – stwierdził Andrzej Filipowicz.

Andrzej Filipowicz wspomina pierwsze dni po przylocie na Kubę. „Mieszkaliśmy w dwuosobowych pokojach i mieliśmy salonik na spotkania, gdzie tradycyjnie grywaliśmy blitze. 20 października cała nasza ekipa wyruszyła autokarem do Varadero (150 kilometrów od Hawany), jednego z największych i najpiękniejszych kurortów na Karaibach, położonego na półwyspie Hicacos. Organizatorzy zafundowali gościom dzień na aklimatyzację, ale nam pozostały cztery dni. Ja zresztą zostałem w Hawanie, bo źle zniosłem podróż samolotem i nie chciałem jechać autokarem w upale. Przez kilka dni spacerowałem po mieście i nie raz zaskoczył mnie zachód słońca, po którym natychmiast nastała noc i miałem kłopoty ze znalezieniem drogi do hotelu. Nasze pokoje sąsiadowały z pokojami drużyny Filipin, więc codziennie grałem blitze z Rosendo Balinasem i Florencio Campomanesem”. Ciąg dalszy wspomnień znajdziemy na dalszych stronach książki.

Wracamy do przebiegu rundy. Ekipa USA, niezwykle silnie w tym roku obsadzona, nieoczekiwanie „zgubiła” pół punktu z outsiderem, zespołem Ekwadoru. W pierwszej zakończonej partii Rossolimo – Oswaldo Yepez nastąpiły liczne uproszczenia i białe zgodziły się na remis, bowiem niczego do tego momentu nie osiągnęły. Po pięciu godzinach gry Amerykanie zwyciężyli w partiach Olavo Yepez – Fischer i R. Byrne – Cevallos. Po krótkiej dogrywce kolejny punkt dorzucił Evans wygrywając ciekawą lekkofigurową końcówkę z „trzecim” Yepezem, czyli z Trotzkym.

Stan po I rundzie:

1

Izrael*

4,0

2

USA*

3,5

3

Norwegia*

3,0

4

Portugalia*

1,0

5

Ekwador*

0,5

6 – 7

Polska i Boliwia*

0,0

29. Obrona Caro – Kann [B19]
Garcia J. (Boliwia) – IM Porath (Izrael)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 de4 4.Se4 Gf5 5.Sg3 Gg6 6.Sf3 Sd7 7.h4 h6 8.Gd3 Gd3 9.Hd3 Sgf6 10.Gd2 e6 11.0–0–0 Hc7 12.Whe1 0–0–0 13.Hb3 c5 14.Gc3 Sd5 15.dc5 Sc5 16.Hc4 f6 17.Se4 Wd7 18.Sc5 Hc5 19.Hc5 Gc5 20.Gd4 Gd4 21.Wd4 e5 22.Wc4 Wc7 23.Wc7 Kc7 24.Wd1 Sf4 25.g3 Se6 26.c3 g5 27.hg5 hg5 28.Kc2 Sc5 29.Wd2 Wa8 30.We2 b5 31.Sd2 Kd6 32.Se4 Se4 33.We4 f5 34.We2 e4 35.Kd2 Wh8 36.a3 Kd5 37.Kc2 f4 38.gf4 gf4 39.Kd2 a5 40.Kc2 Ke5 41.Kb3??

41…f3 42.Wd2 Wh1 43.Kc2 Kf4 44.Wd8 i białe poddały się.

Rumuńskie znaczki poświęcone Olimpiadzie
Zdjęcie: Archiwum autora

30. Gambit hetmański [D63]
IM Kraidman (Izrael) – Martinez (Boliwia)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Sbd7 5.Sf3 Ge7 6.e3 0–0 7.Wc1 dc4 8.Gc4 c5 9.0–0 b6 10.d5 ed5 11.Sd5 Gb7 12.Gf4 Sd5 13.Gd5 Gd5 14.Hd5 Sf6 15.He5 We8 16.Wfd1 Hc8 17.b3 Gd8 18.Hb2 Sh5 19.Gd6 Gc7 20.b4 Gd6 21.Wd6 Sf6 22.bc5 Se4

23.cb6 Sd6 24.Wc8 Wec8 25.h4 Wab8 26.Ha3 Wb6 27.Ha7 Wcb8 28.Se5 W8b7 29.Ha8 Wb8 30.Hd5 W8b7 31.a4 h6 32.a5 Wa6 33.Sc6 Se8 34.Hd8 i czarne poddały się.

Tal (po prawej) – Spasski; mecz pretendentów
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 1/1966

31. Partia pionem hetmańskim [A49]
Salazar G. (Boliwia) – IM Czerniak (Izrael)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.0–0 d6 6.Sbd2 Sbd7 7.e4 e5 8.c3 b6 9.Hc2 We8 10.b3 Gb7 11.We1 c5 12.d5 b5 13.a4 a6 14.ab5 ab5 15.Wa8 Ga8 16.c4 b4 17.Gb2 Gb7 18.Wa1 Hb6 19.Hb1 Sf8 20.h3 Sh5 21.Gc1 f5 22.Wa2 Gc8 23.Se1 Sf6 24.f3 We7 25.Ha1 Gh6 26.Sf1 Gc1 27.Hc1 Wa7 28.Ha1 Wf7 29.Kh2 fe4 30.fe4 Se4 31.Ge4 Wf1 32.Wa8 Hb7 33.Wa2 Hf7 34.Gg2 Wf2 35.Sd3 Wa2 36.Ha2 Gf5 37.Sf2 Gb1 38.Hd2 h5 39.h4 Hf5 40.He3 Sh7 41.Gh3 Hc2 42.Hf3 Kg7 43.Ge6 Sf6 44.Kh3 Hc3

45.Hc3 bc3 46.g4 e4 47.g5 Se8 i białe poddały się.

32. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A79]
Kagan (Izrael) – Carvajal (Boliwia)

1.c4 Sf6 2.Sc3 d6 3.d4 g6 4.e4 Gg7 5.Sf3 0–0 6.Ge2 c5 7.d5 e6 8.0–0 ed5 9.cd5 We8 10.Sd2 Sa6 11.f3 Sc7 12.a4 Sh5 13.Sc4 Gd4 14.Kh1 Hf6 15.Hd2 Gd7 16.g4 Sg7 17.Hh6 He7 18.Gf4 Gc3 19.Gd6 Hd8 20.bc3 Sd5 21.ed5 We2 22.Wae1 We1 23.We1 Hf6 24.We3 Se8 25.Hf8 i mat.

33. Obrona królewsko – indyjska [E76]
IM Johannessen (Norwegia) – Durao (Portugalia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f4 c5 6.dc5 Ha5 7.Gd3 Hc5 8.Sf3 0–0 9.He2 Sc6 10.Ge3 Ha5 11.0–0 Sg4 12.Gd2 f5 13.h3 Sh6 14.Wab1 fe4 15.Ge4 Sf5 16.Kh2 Sfd4 17.Sd4 Sd4 18.Hd3 Gf5 19.Wbe1 Ge4 20.Se4 Ha2 21.Gc3 d5 22.Sd2 e5 23.Wa1 e4 24.Hg3 Ha1 25.Wa1 Se2 26.He3 Sc3 27.bc3 dc4 28.He4 Kh8 29.Sc4 b5 30.Se5 Wae8 31.Wa7 Wf4 32.Sg6 Kg8 i czarne poddały się.

34. Partia hiszpańska [C70]
Rocha (Portugalia) – Zwaig (Norwegia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 b5 5.Gb3 Sa5 6.0–0 Sb3 7.ab3 d6 8.Sc3 Gb7 9.d3 g6 10.Gg5 f6 11.Ge3 Sh6 12.Se1 Gg7 13.f4 ef4 14.Gf4 0–0 15.Hd2 Sf7 16.Sf3 Hd7 17.Wae1 Wae8 18.Hf2 Se5 19.Ge5 de5 20.Hg3 f5 21.Hh3 Gc8 22.Hh4 Hd6 23.Kh1 Gb7 24.h3 h6 25.Sh2 Kh7 26.Sf3 c5 27.Sg5 Kg8 28.Sf3 b4 29.Sa4 Wc8 30.Hg3 fe4 31.de4 Wf4 32.Wd1 Hf6 33.Sd2 Wd8 34.Wf4

34…ef4 35.Hf2 Ge4 36.We1 Gc2 37.Sc5 Hd4 38.Hd4 Gd4 39.Sa6 Gf2 40.We2 Ge3 41.Sb4 Gd1 i białe poddały się.

35. Partia pionem hetmańskim [A49]
Hoen (Norwegia) – Cordovil (Portugalia)

1.Sf3 Sf6 2.b3 d6 3.d4 Gg4 4.e3 Sbd7 5.h3 Gh5 6.Gb2 c6 7.Ge2 Hc7 8.0–0 e5 9.c4 Ge7 10.Sc3 a6 11.g4 Gg6 12.Se1 h5 13.g5 Se4 14.f4 Sg3 15.Wf2 h4 16.Gg4 f5 17.Gf3 e4 18.Ge2 Hd8 19.d5 c5 20.Hd2 Gg5 21.fg5 Hg5 22.Wg2 Se5 23.Sd1 0–0–0 24.b4 Gh5 25.Gh5 Wh5 26.Ge5 de5 27.bc5 f4 28.Hf2 Hf5 29.Kh2 f3 30.Wg1 Wg5 31.Sc3 Wf8 32.Sg2 Sf1 33.Waf1 Wg3 34.Hg3 hg3 35.Kg3 Wh8 36.Sh4 Hg5 37.Kh2 Hh4 38.Wg3 g5 39.Sd1 Hh7 40.Sf2 Hf5 41.Wfg1 Wh5 42.Wg4 Kc7 43.W1g3 b6 44.cb6 Kb6 45.Wg1 Kc5 46.Wd1 Kc4 47.d6 Wh7 48.Kg3 Kb5 49.Se4 f2 50.Wf1 Wh4 i remis.

36. Partia hiszpańska [C77]
Ribeiro (Portugalia) – Kristiansen (Norwegia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.He2 b5 6.Gb3 Ge7 7.d4 d6 8.de5 Se5 9.Se5 de5 10.0–0 0–0 11.Wd1 Gd6 12.Gg5 h6 13.Gh4 He7 14.Sc3 c6 15.a4 b4 16.Sb1 Gc5 17.h3 g5 18.Gg3 h5 19.Kh1 h4 20.Gh2 g4 21.Sd2 Kg7 22.Sc4 Gd4 23.c3 bc3 24.bc3 Gc3 25.He3 i remis.

37. Obrona królewsko – indyjska [E91]
Yepez Ol. (Ekwador) – GM Fischer (USA)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Sf3 0–0 6.Ge2 Sbd7 7.Gg5 h6 8.Gh4 g5 9.Gg3 Sh5 10.Hd2 e6 11.d5 ed5 12.cd5 We8 13.Sd4 Sg3 14.hg3 Sf6 15.f3 c6 16.0–0–0 cd5 17.ed5 Hb6 18.Gb5 We5 19.Whe1 Sh5 20.g4 We1 21.We1 Gg4 22.fg4 Gd4 23.gh5 Gc3 24.Hc3 Hb5 25.Hf3 We8 26.Wf1 Hd7 27.Hf6 He7 28.He7 We7 29.Wf6 Wd7 30.Kd2 Kg7 31.Wf2 We7 32.Kd3 We5 33.Kd4

33…f5 34.Wc2 Kf6 35.Wc7 We7 36.Wc8 We4 37.Kd3 Ke5 38.Wh8 Wg4 39.Wh6 Wg2 40.Kc3 Kd5 41.Wh7 Wg3 i białe poddały się.

Robert Fischer
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 4/1966

38. Obrona sycylijska [B95]
GM Byrne R. (USA) – Cevallos (Ekwador)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 e6 7.Hd3 Ge7 8.f4 Hc7 9.Ge2 Sc6 10.0–0–0 Gd7 11.Gf3 Wc8 12.Whe1 Sd4 13.Hd4 Gc6 14.f5 e5 15.Hd2 b5 16.Gf6 gf6 17.We2 h5 18.Kb1 b4 19.Sd5 Gd5 20.Hd5 Hb6 21.Wed2 Kf8 22.Ge2 h4 23.Gc4 Wh7 24.g3 Hc6 25.Hc6 Wc6 26.Gd5 Wc5 27.gh4 Wh4 28.Wg2 Gd8 29.Wd3 Ke7 30.a3 ba3 31.Wa3 a5 32.Wag3 Gb6 33.Wg7 Wd5 34.ed5 e4 35.W7g4 Wg4 36.Wg4 e3 37.c3 Kf8 38.Kc2 i czarne poddały się.

Tablice elektroniczne w centrum Hawany
Zdjęcie: Archiwum autora

39. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A62]
Yepez T. (Ekwador) – GM Evans (USA)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.d5 e6 4.Sc3 ed5 5.cd5 d6 6.Sf3 g6 7.g3 Gg7 8.Gg2 0–0 9.0–0 Sa6 10.Sd2 Sc7 11.a4 b6 12.Sc4 Ga6 13.Sa3 We8 14.We1 Sd7 15.f4 f5 16.e4 fe4 17.Se4 Sf6 18.Sc3 Hd7 19.Sc2 We1 20.Se1 We8 21.h3 Hf7 22.Sc2 h5 23.Hf3 We7 24.Gd2 He8 25.We1 We1 26.Ge1 Gb7 27.Hd1 a6 28.b4 Gc8 29.bc5 bc5 30.Sa3 Gf5 31.Sc4 He7 32.Kf1 Sce8 33.Kg1 Kf8 34.Gf1 Se4 35.Se4 He4 36.Gf2 Hc2 37.Hc2 Gc2 38.a5 Gc3 39.Se3 Ge4 40.Ga6 Ga5 41.Gc4 Gd2 42.g4 Sf6 43.f5 Ge3 44.Ge3 gf5 45.Gf4 Ke7 46.gh5 Gd5 47.Gd5 Sd5 48.Gg5 Kf7 49.Kf2 Sf6 i białe poddały się.

40. Debiut Pietrowa [C43]
GM Rossolimo (USA) – Yepez Os. (Ekwador)

1.e4 e5 2.Sf3 Sf6 3.d4 ed4 4.e5 Se4 5.Hd4 d5 6.ed6 Sd6 7.Gd3 Sc6 8.Hf4 Ge7 9.Sc3 Ge6 10.Ge3 Gf6 11.0–0 0–0 12.Wad1 Gc3 13.bc3 Hf6 14.Hf6 gf6 15.a4 Gg4 16.Wb1 Wfe8 17.Sd2 Kg7 18.Sc4 Sc4 19.Gc4 Se5 20.Gd5 c6 21.Ga2 b6 22.f4 Sc4 23.Gc4 We3 24.Gd3 Wae8 25.Kf2 W3e7 26.h3 Gd7 27.a5 b5 i remis.

Na pierwszym planie: Trotzky Yepez (po prawej) – Evans
Na drugim planie: Oswaldo Yepez (po prawej) – Rossolimo
Zdjęcie: alamy.com

Grupa: 4

Wyniki I rundy:

Chile

1,5 : 2,5

Irlandia

Anglia

2,5 : 1,5

Afryka Południowa

Francja

0,5 : 3,5

Dania

Argentyna

-

Pauza

W zespole angielskim pojawili się nowi zawodnicy. Na drugiej szachownicy zagrał Peter Lee (grał na Olimpiadach w latach 1966 – 1970), William Hartston (1966, 1970 – 1978) i największa nadzieja szachów angielskich Raymond Keene (1966 – 1980, od 1978 roku w randze arcymistrza). 23. letni Lee był mistrzem Anglii w 1965 roku. Kształcił się w Oxfordzie, który reprezentował w meczach szachowych corocznie w latach 1963 – 1966. 19. letni William Hartston dopiero rozpoczynał karierę szachową. W latach 1973 i 1975 sięgnął po tytuł mistrza kraju. W 1967 i 1980 roku był wicemistrzem. Ważniejsze sukcesy, to wyniki uzyskane w Londynie 1968 (2 miejsce), Vrnjačkiej Banji 1972 (3 miejsce), Sarajewie 1976 (1 miejsce), Beer Szewie 1976 (3 miejsce), Decinie 1976 (3 miejsce) i Esbjergu 1977 (dzielone 2 miejsce). Największym sukcesem zakończył się jego udział w tradycyjnym turnieju w Hastings 1972/73, gdzie zajął 3 miejsce za Larsenem i Uhlmannem, ale m.in. przed Hortem i Smysłowem. Bardzo młody był także Raymond Keene. Miał 18 lat. Jego pierwszym sukcesem było zajęcie pierwszego miejsca w mistrzostwach Anglii juniorów w 1964 roku. W latach 1965 i 1967 grał w mistrzostwach świata juniorów. Sukcesem zakończył się drugi udział, kiedy zdobył wicemistrzostwo. Mistrzem świata został nieoczekiwanie Julio Kaplan z Puerto Rico. Na trzecim miejscu znalazł się Jan Timman w przyszłości najlepszy szachista Holandii i przez wiele lat czołowy szachista świata. Dopiero 1971 rok przyniósł Keene’owi tytuł mistrza kraju. Jak widzimy Anglicy po raz kolejny zdecydowanie odmłodzili swój skład. Czasy m.in. Golombka i Wade’a zdecydowanie już minęły.

Ekipa Danii wreszcie pod wodzą Larsena grała fantastycznie. Każdy, kto śledzi przebieg kolejnych Olimpiad doskonale wie jak obecność tego wybitnego arcymistrza zagrzewała do boju pozostałych zawodników z drużyny. Warto jeszcze zauważyć, że Andersen i weteran Jens Enevoldsen byli mistrzami międzynarodowymi. Jednakże na drugiej szachownicy grał świetnie spisujący się w Tel Awiwie Brinck Claussen. W meczu Francja – Dania jedyne pół punktu dla Francuzów zdobył Zinser, który nie potrafił wygrać końcówki „wieża plus goniec przeciwko wieży” i po ponad stu posunięciach zgodził się na remis. Sensacyjnej porażki doznał młody Lee (Anglia) w partii z Kroonem (Afryka Południowa). To nie koniec niespodzianek. Zespół Chile przegrał ze słabiutką Irlandią. W meczu padły trzy remisy, a silny Letelier przegrał z Heidenfeldem.

Stan po I rundzie:

1

Dania*

3,5

2 – 3

Irlandia* i Anglia*

2,5

4 – 5

Afryka Południowa* i Chile*

1,5

6

Francja*

0,5

7

Argentyna

0

Mistrzostwa świata juniorów w Jerozolimie 1967

U góry Julio Kaplan (po lewej) i Jan Timman (w Hawanie nie wystąpił)
Poniżej Raymond Keene
Kaplan i Keene zagrali na drugiej szachownicy rezerwowej swoich ekip
Zdjęcia: „Chess Review” numer 10/1967

41. Obrona francuska [C13]
IM Letelier (Chile) – Heidenfeld (Irlandia)

1.d4 e6 2.e4 d5 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Ge7 5.e5 Sg8 6.Ge3 b6 7.Sf3 Ga6 8.Ga6 Sa6 9.He2 Sb8 10.0–0 Hd7 11.Wfe1 Sc6 12.Sb1 Gd8 13.Sbd2 Sge7 14.c3 Sf5 15.Gg5 Gg5 16.Sg5 h6 17.Sh3 0–0–0 18.Ha6 Kb8 19.b4 Sfd4 20.b5 Sc2 21.Ha4 S6b4 22.cb4 Sa1 23.Wa1 d4 24.Hb3 Hb5 25.Sc4 d3 26.a4 Hd5 27.Wd1 g5 28.f3 Hc6 29.Sf2 Wd4 30.Se3 d2 31.Se4 Whd8 32.b5 Hd7 33.Hb2 We4 34.fe4 Hd3 35.Sf1 He4 36.Wd2 Wd2 37.Sd2 Ha4 38.h3 Hd1 39.Kh2 He2 40.Hd4 Hb5 41.Hd8 Kb7 42.Hf6 Hb4 43.Sf3 Hf4 44.Kg1 Hf6 45.ef6 a5 46.Se5 a4 47.Sf7 Kc8

48.Sd6?? (Remisowało dawało 48.Sg5!! Kd7! 49.f7 Ke7 50.Se6 Kf7 51.Sd4. Białe przeoczyły kolejny ruch czarnych) 48…Kd7!! (Wygrywające posunięcie) 49.Sb5 c6 50.Sd4 a3 51.f7 a2 52.f8S Ke8 53.Sb3 Kf8 54.Kf2 Ke7 55.Ke3 Kd6 56.Kd4 c5 57.Kc3 Ke5 i białe poddały się.

42. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A63]
Cassidy R. (Irlandia) – Larrain (Chile)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.d5 e6 4.Sc3 ed5 5.cd5 d6 6.Sf3 g6 7.g3 Gg7 8.Gg2 0–0 9.0–0 a6 10.a4 Sbd7 11.Sd2 Wb8 12.Sc4 Se8 13.a5 He7 14.We1 Se5 15.Sb6 Sc7 16.Gf4 Sb5 17.Sb5 ab5 18.Hb3 b4 19.Ge5 Ge5 20.Sc4 We8 21.Kh1 Gd7 22.f4 Gg7 23.e4 Gb5 24.We2 Gd4 25.Wae1 Hf6 26.e5 Gc4 27.Hc4 de5 28.fe5 We5 29.We5 Ge5 30.Hc5 Hd6 i remis.

43. Obrona Alechina [B05]
Jimenez H. (Chile) – Keogh (Irlandia)

1.e4 Sf6 2.e5 Sd5 3.Sf3 d6 4.d4 Gg4 5.Ge2 e6 6.0–0 Ge7 7.c4 Sb6 8.Sc3 0–0 9.Ge3 S8d7 10.b3 Hc8 11.Sg5 Gf5 12.ed6 cd6 13.Gd3 Gd3 14.Hd3 Sf6 15.f4 h6 16.Sf3 Sbd7 17.Kh1 a6 18.a4 We8 19.Wae1 Hc7 20.We2 b6 21.Wfe1 d5 22.Wc1 dc4 23.bc4 Wad8 24.Se4 Se4 25.He4 Gd6 26.Se5 Wc8 27.h3 f5 28.Hb1 Sf6 29.Hb3 Se4 30.Wb2 Wb8 31.Hd3 Wed8 i remis.

44. Obrona Grünfelda [D95]
Reilly (Irlandia) – Orpinas (Chile)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d5 4.Sf3 Gg7 5.e3 0–0 6.Hb3 c6 7.Gd2 e6 8.Ge2 Sbd7 9.0–0 b6 10.Wac1 Gb7 11.Wfd1 Wc8 12.Ha3 a6 13.b4 He7 14.Hb3 Wfd8 15.a4 e5 16.de5 Se5 17.cd5 cd5 18.Se5 He5 19.Gf3 Se4 20.Se4 de4 21.Ge2 i remis.

45. Obrona holenderska [A80]
Clarke (Anglia) – Dreyer (Afryka Południowa)

1.d4 f5 2.Sc3 d5 3.Sf3 Sf6 4.Gg5 e6 5.e3 Ge7 6.Se5 0–0 7.Ge2 Sbd7 8.f4 c5 9.0–0 a6 10.a4 Se5 11.fe5 Se8 12.Ge7 He7 13.a5 Gd7 14.Hd2 Wc8 15.Wf3 Sc7 16.h3 Gb5 17.Kh2 Ge2 18.Se2 Se8 19.Sf4 g6 20.Sd3 c4 21.Sc5 Sg7 22.Wb1 g5 23.b3 c3 24.Hc3 g4 25.Wff1 Hh4 26.He1 Hh6 27.Hd2 Wc7 28.c4 Sh5 29.cd5 ed5 30.Sd3 Wg7 31.Sf4 Kh8 32.Sh5 Hh5 33.Wg1 Wfg8 34.Wbf1 Wg6 35.Hd3 Wg5 36.Hb1 Hg6 37.He1 Wh5 38.g3 Wh3 39.Kg2 Wc8 40.Wh1 Wh1 41.Kh1 Wc2 i remis.

46. Obrona sycylijska [B22]
Kroon (Afryka Południowa) – Lee (Anglia)

1.e4 c5 2.c3 Sf6 3.e5 Sd5 4.d4 cd4 5.Gc4 Hc7 6.He2 Sb6 7.Gd3 Sc6 8.Sf3 d5 9.ed6 Hd6 10.Sd4 Sd4 11.cd4 g6 12.He5 He5 13.de5 Gg7 14.f4 0–0 15.Sc3 Gf5 16.Gf5 gf5 17.Gd2 Wfd8 18.Wd1 f6 19.e6 Wd6 20.0–0 We6 21.Sb5 We4 22.Gc3 a6 23.Sd4 e6 24.Wde1 Kf7 25.We4 fe4 26.We1 f5 27.Se6 Gc3 28.Sg5 Kg6 29.bc3 Sd5 30.Wd1 Sf4 (Czarne mają kompletnie wygraną pozycję)

31.h4 Sd3 32.Wb1 b5 33.a4 h6 34.Se6 Kf7? (34…ba4!) 35.Sd4 b4? (Czarne tracą przewagę. Aktualne było nadal 35.ba4!) 36.cb4 Kg6 37.b5 ab5 38.ab5 Wb8 39.b6 (Przewagę mają teraz białe!) 39…Sc5? (Konieczne było 39…Wb7) 40.Wb5! (Białe wyczuły, że mogą wygrać i grają bardzo dokładnie. W tej pozycji czarne straciły głowę i chcąc „na siłę” wygrać poświęcają niepoprawnie skoczka, po czym ich los jest przesądzony)

40…f4? (Duży błąd, ale w przegranej już pozycji) 41.Wc5! Wb6 42.Wf5 Wd6 43.h5 Kg7 44.Se2 Wd1 45.Kf2 e3 46.Kf3 Wf1 47.Ke4 Wf2 48.Kd3 Wg2 49.Sf4 Wg3 50.Ke2 Kh7 51.Wf7 Kg8 52.We7 Wg4 53.Ke3 Wg1 54.Kf3 Wf1 55.Kg4 Wg1 56.Kf5 Wf1 57.Wa7 Wb1 58.Sd5 Wg1 59.Sf6 Kf8 60.Wa8 Kf7 61.Wa7 Kf8 62.Sg4 Wa1 63.Wa1 i czarne poddały się.

47. Obrona sycylijska [B30]
Hartston (Anglia) – Heyns (Afryka Południowa)

1.e4 e6 2.d3 c5 3.Sf3 Sc6 4.g3 g6 5.d4 cd4 6.Sd4 d5 7.Gb5 Gd7 8.ed5 ed5 9.0–0 Gg7 10.We1 Sge7 11.Gg5 f6 12.Gf4 0–0 13.Gf1 Se5 14.c3 Gg4 15.Hb3 Hd7 16.Sd2 Wfe8 17.Se4 S7c6 18.Sc5 Hf7 19.Gg2 Se7 20.h3 Gc8 21.Sb5 Wd8 22.Sc7 Wb8 23.Wad1 Kf8 24.Sd5 b6 25.Se7 He7 26.Wd8 Hd8 27.Se6 Ge6 28.He6 He7 29.He7 Ke7 30.Wd1 Wc8 31.Kf1 Sc4 32.b3 Se5 33.c4 Wc7 34.Ke2 f5 35.Gg5 Ke8 36.Wd8 Kf7 37.Gd5 i mat.

48. Obrona królewsko – indyjska [E74]
Hangelbroek (Afryka Południowa) – Littlewood (Anglia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Ge2 0–0 6.Gg5 c5 7.d5 h6 8.Gh4 a6 9.a4 Ha5 10.Hd2 e6 11.Sf3 b5 12.cb5 ab5 13.0–0 g5 14.Gg3 b4 15.Sb5 Se4 16.Hc2 Sg3 17.hg3 ed5 18.Sd6 c4 19.Sc8 Wc8 20.Hf5 Sc6 21.Wab1 We8 22.Gd1 d4 23.Hd7 Hc5 24.We1 Wed8 25.Hg4 b3 26.Sd2 Hb4 27.Hh5 Hd2 28.Gf3 Wac8 29.Gc6 Wc6 30.We7 Wf6 i białe poddały się.

49. Obrona sycylijska [B34]
Mazzoni (Francja) – GM Larsen (Dania)

1.e4 c5 2.Sf3 g6 3.d4 Gg7 4.Sc3 cd4 5.Sd4 Sc6 6.Ge3 Sf6 7.Hd2 0–0 8.f3 d5 9.Wd1 Sd4 10.Gd4 de4 11.fe4 Ge6 12.Ge2 Ha5 13.0–0 Wfd8 14.He3 Sg4 15.Gg4 Gg4 16.Wd3 Wd4 17.Wd4 Gd4 18.Hd4 Ge6 19.Wd1 Wc8 20.a3 f6 21.Wd2 Kf7 22.h3 Hg5 23.Kh1 Wc4 24.Hf2 b5 25.He2 a5 26.Wd1 He5 27.We1 Hg3 28.Wf1 Wc5 29.Wf3 Hg5 30.Hd1 b4 31.ab4 ab4 32.Sa4 Wc4 33.Hd3 Hc1 34.Hf1 Hf1 35.Wf1 Wc2 i białe poddały się.

Hawana 1966 – otwarcie Olimpiady
Od lewej Petrosjan, Kashdan (kapitan zespołu USA), Muffang (kapitan ekipy Francji) i Betreuer Walter Kühnle (kapitan drużyny szwajcarskiej)
Zdjęcie: Archiwum autora

50. Obrona Nimzowitscha [E46]
Brinck Claussen (Dania) – Bouteville (Francja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 0–0 5.Sge2 d5 6.a3 Ge7 7.cd5 ed5 8.g3 c6 9.Gg2 Gf5 10.0–0 Sbd7 11.f3 Sb6 12.Sf4 c5 13.g4 cd4 14.Hd4 Ge6 15.b3 Hc7 16.Gb2 Gc5 17.Se6 fe6 18.Hd3 Hf4 19.Wae1 Hh6 20.Sb5 a6 21.Sd4 Wae8 22.h3 Hh4 23.f4 Gd6 24.g5 Sh5 25.Hd1 Sg3 26.Sf3 Hh5 27.Hd4 Wf7 28.Hb6 Gc7 29.Hd4 Sf1 30.Wf1 Hg6 31.Se5 Ge5 32.He5 Wfe7 33.Gf3 h5 34.e4 de4 35.Ge4 Hf7 36.g6 i czarne poddały się.

51. Obrona Pirca [B09]
Ducic (Francja) – IM Andersen (Dania)

1.e4 d6 2.d4 Sf6 3.Sc3 g6 4.f4 Gg7 5.Sf3 0–0 6.Gc4 Se4 7.Gf7 Wf7 8.Se4 h6 9.0–0 c6 10.Ge3 Sd7 11.c3 Sb6 12.Se1 Sd5 13.Gc1 Gf5 14.Sg3 Hd7 15.Sf5 Hf5 16.Hd3 He6 17.g3 Waf8 18.Sg2 g5 19.Gd2 gf4 20.Gf4 Hh3 21.Gd2 Wf5 22.Sh4 Wf1 23.Wf1 Wf1 24.Hf1 Hf1 25.Kf1 e6 26.Ke2 b5 27.Kd3 Kf7 28.b3 a6 29.Sg2 Sf6 30.Se3 h5 31.h3 Gh6 32.Sf1 Gf8 33.Gf4 d5 34.Sd2 Kg6 35.Sf3 Sd7 36.Sh4 Kf7 37.Gc7 Ge7 38.Sf3 Kg6 39.Gf4 Kf5 40.Gc7 c5 41.Ke3 c4 42.bc4 bc4 43.a4 Gf6 44.a5 Sf8 45.Se1 Gg5 46.Ke2 Sd7 47.Sc2 Sf6 48.Sb4 Se4 49.Sa6 Sc3 50.Kf3 Sb5 51.Gb6 Gf6 52.Ke3 e5 53.de5 Ge5 54.g4 Ke6 55.Sc5 Kd6 56.gh5 Gd4 57.Kd2 Gc5 58.h6 Gb4 59.Kc2 d4 60.a6 d3 61.Kc1 Kc6 62.Ge3 Gc3 63.Kd1 Gf6 64.Kd2 Sc7 65.a7 Kb7 66.h7 Se6 i białe poddały się.

52. Obrona sycylijska [B22]
IM Enevoldsen J. (Dania) – Zinser (Francja)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.c3 Sf6 4.d3 Sc6 5.Ge2 Hc7 6.0–0 Ge7 7.We1 0–0 8.Gf1 e5 9.Sbd2 d5 10.h3 d4 11.c4 a6 12.Sh2 b5 13.b3 Ge6 14.Ge2 Sa5 15.Wf1 Gd6 16.Gg4 Sg4 17.hg4 bc4 18.bc4 Wfb8 19.g3 Sc6 20.Sdf3 Ha5 21.Se1 Wb7 22.Kg2 Wab8 23.Gd2 Ha3 24.Wh1 Sb4 25.Gc1 Hc3 26.Gd2 Hb2 27.Wb1 Ha2 28.Gb4 Wb4 29.Wa1 Wb1 30.Wa2 Wd1 31.Wa6 Gf8 32.Sef3 Wd3 33.Se5 Wc3 34.Wha1 Gc4 35.Wa8 Wa8 36.Wa8 Ge6 37.g5 f6 38.gf6 gf6 39.Seg4 Kg7 40.Sf6 Ge7 41.Sh5 Kf7 42.Sf3 Gh3 43.Kh3 Wf3 44.Kg2 Wb3 45.Sf4 d3 46.Kf3 Gf6 47.Wc8 d2 48.Ke2 Gc3 49.Sd5 Ga5 50.Se3 Wb1 51.Sd1 Gb4 52.f4 Wb3 53.Kf2 h5 54.Wc6 h4 55.gh4 Wh3 56.Ke2 Wh4 57.Wc7 Ke8 58.Kd3 Wf4 59.Wh7 Wf1 60.Kc2 We1 61.Wh3 Kd7 62.We3 Ke6 63.e5 Wg1 64.We4 Wh1 65.We3 We1 66.Wh3 Ke5 67.Wd3 Wh1 68.Wd8 Wh4 69.Sb2 Ke6 70.Wd3 c4 71.Wd8 c3 72.Sd1 Wc4 73.Wd3 Ke5 74.Wh3 Wc5 75.Wh5 Kd6 76.Wh4 Ga5 77.Wa4 Gd8 78.Sc3 d1H 79.Kd1 Wc3 80.Kd2 Wh3 81.Wd4 Ke7 82.Wd5 Gc7 83.Kc2 Ke6 84.Wd3 Wh4 85.We3 Ge5 86.Wa3 Wh2 87.Kd3 Wh3 88.Ke4 Wh4 89.Kd3 Gd6 90.Wa5 Gb4 91.Wg5 Ge7 92.Wb5 Kd6 93.Wb7 Gd8 94.Wg7 Ge7 95.Wf7 Ke6 96.Wg7 Gd6 97.Wg8 Kd5 98.Wd8 Wh3 99.Ke2 Wa3 100.Kd2 Ke6 101.Ke2 Wh3 102.We8 Kf5 103.We3 Wh2 104.Kd3 Gf4 105.We2 i remis.

Grupa: 5

Wyniki I rundy:

Cypr

0,5 : 3,5

Luksemburg

Czechosłowacja

2,0 : 2,0

NRD

Szkocja

0,0 : 4,0

Kanada

Włochy

-

Pauza

W zespole czeskim grało już czterech arcymistrzów: Pachman, Hort, Filip i Kavalek! Po sześciu rundach ta czwórka miała na koncie 14 wygranych partii, dwa remisy i ani jednej porażki! Na drugiej szachownicy rezerwowej pojawił się 51. letni Maximilian Ujtelky, który reprezentował wcześniej Czechosłowację w latach 1954 i 1960. Znalazł się w zespole, bowiem sezon 1965/1966 miał bardzo udany: 4 miejsce w dobrze obsadzonym memoriale Akiby Rubinsteina w Polanicy Zdroju 1965 i 2 miejsce w Reggio Emilii 1965/66, gdzie wyprzedził go tylko Parma.

Już teraz los skojarzył faworytów grupy Czechosłowację i NRD. Na pierwszej szachownicy Pachman zadał Uhlmannowi jedyną porażkę w Hawanie! Wolfgang Uhlmann nie przejął się tym zbytnio i w odpowiedzi wygrał pięć partii z rzędu! Pietzsch zremisował szybko z Hortem, Malich rozgromił Jansę, a partia Kavalek – Fuchs finiszowała w dogrywce. Białe miały dwa piony przewagi, ale różnopolowe gońce nie dały im szansy na zwycięstwo.

Stan po I rundzie:

1

Kanada*

4,0

2

Luksemburg*

3,5

3 – 4

NRD* i Czechosłowacja*

2,0

5

Cypr

0,5

6 – 7

Włochy i Szkocja*

0,0

53. Debiut Richtera – Betbedera - Weresowa [D01]
Kleopas (Cypr) – Philippe (Luksemburg)

1.d4 d5 2.Sc3 Sf6 3.Gg5 Gf5 4.f3 Sbd7 5.Sd5 Sd5 6.e4 h6 7.Gh4 Se3 8.He2 Sf1 9.ef5 Sh2 10.Wh2 c6 11.Hd2 Hc7 12.Wh3 0–0–0 13.0–0–0 Wg8 14.f4 Sf6 15.Wb3 Wd5 16.Se2 Wf5 17.Hd3 e6 18.Gf2 g5 19.g3 gf4 20.gf4 Gd6 21.c4 Gf4 22.Sf4 Hf4 23.Ge3 He4 24.He4 Se4 25.d5 ed5 26.cd5 Wd5 27.Wd5 cd5 28.Ga7 h5 29.Wf3 f6 30.Gd4 Kd7 31.Wf5 Wg5 32.Wf4 Ke6 33.a4 Wg4 34.Wf1 h4 35.b4 f5 36.a5 Sg3 37.We1 We4 38.Wd1 Se2 i białe poddały się.

54. Obrona sycylijska [B84]
Schneider R. (Luksemburg) – Constantinou (Cypr)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 d6 6.Ge3 a6 7.Ge2 Hc7 8.f4 b5 9.a3 Gb7 10.Gf3 Sbd7 11.He2 Ge7 12.0–0 Sc5 13.Gf2 0–0 14.Wfe1 Wac8 15.Wac1 Wfd8 16.g4 d5 17.e5 Sfe4 18.Ge4 de4 19.b4 e3 20.Ge3 Sd7 21.Sb1 Sb6 22.Sd2 Sd5 23.S2f3 Sc3 24.Hf1 Sd5 25.Gd2 Hb6 26.Hd3 Sf4 27.Gf4 Gf3 28.Hf3 Hd4 29.Ge3 Hc3 30.Wf1 Kh8 31.Gb6 Wd7 32.Wf2 Gg5 33.Wcf1 Hf3 34.Wf3 f6 35.Gc5 h6 36.ef6 Gf6 37.Wd3 Wcd8 38.We3 We8 39.Wfe1 e5 40.W1e2 We6 41.Kg2 Wd5 i remis.

55. Obrona sycylijska [B33]
Lantsias (Cypr) – Feller (Luksemburg)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e5 5.Sb3 Sf6 6.Sc3 Gb4 7.Gd3 d5 8.ed5 Sd5 9.Gd2 Gc3 10.Gc3 Sc3 11.bc3 0–0 12.0–0 Ge6 13.Ge4 Hc7 14.Hf3 Wac8 15.Wfe1 b6 16.Gc6 Hc6 17.Hc6 Wc6 18.We5 Wc3 19.Sd4 Wd8 20.Se6 fe6 21.We2 Kf7 22.g3 Wdc8 23.Wc1 W8c4 24.We3 Wc2 25.Wc2 Wc2 26.Wa3 a5 27.Kg2 Ke7 28.Kf3 Kd6 29.Wd3 Kc7 30.a3 b5 31.h4 Wc6 32.Ke3 Wd6 33.Wc3 Wc6 34.Wd3 Wc4 35.h5 Kc6 36.f4 b4 37.ab4 ab4 38.Kd2 Wc5 39.g4 Wd5 40.g5 Wd3 41.Kd3 Kd5 i białe poddały się.

Wolfgang Pietzsch
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 3/1966

56. Obrona Philidora [C41]
Dietrich (Luksemburg) – Madelia (Cypr)

1.e4 e5 2.Sf3 d6 3.d4 ed4 4.Sd4 Ge7 5.Sc3 Sf6 6.Gc4 c6 7.0–0 0–0 8.Gb3 h6 9.Gf4 Hc7 10.We1 a6 11.e5 Se8 12.e6 f5 13.Hd3 g5 14.Sf5 gf4 15.Sh6 Kg7 16.Sf5 Kg8 17.Hh3 Wf5 18.Hf5 Sg7 19.Hf7 Kh8 20.Wad1 Hd8 21.Wd3 Gh4 22.Wh3 Hg5 23.Se4 Hh6 24.Sf6 i czarne poddały się.

57. Obrona Grünfelda [D86]
GM Pachman (Czechosłowacja) – GM Uhlmann (NRD)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d5 4.cd5 Sd5 5.e4 Sc3 6.bc3 Gg7 7.Gc4 0–0 8.Se2 Sc6 9.0–0 b6 10.Ge3 Gb7 Do tego momentu obaj partnerzy grali „utartym” szlakiem 11.Wc1! W tej pozycji grano 11.Hd2, po czym czarne wybierały 11…Sa5 12.Gd3 c5! i gra wyrównywała się 11…e6 12.Gd3! Celem tego ruchu jest na 12…Sa5 kontynuować 13.c4 i na 13…c5 odpowiedzieć 14.d5 12…Hd7 13.Hd2 Sa5 14.c4 f5 15.f3 Sc6 Lepsze było 15…fe4 16.fe4 Wf1 16.Gb1 Sa5 Propozycja remisu poprzez powtarzanie posunięć 17.Wfd1 Ha4 18.Sc3 Hd7 Złe było 18…Hb4 z powodu 19.Sb5! Hd2 20.Gd2! Ale, jak pokazuje Pachman, „niedostatek” 18. ruchu białych polega na tym, że hetman na polu „d7” stoi bardzo dobrze 19.Se2 Ha4 Ten ruch jest oczywistą propozycją zakończenia partii remisem 20.Sf4! Sc4 21.Wc4 Hc4 22.Wc1 Ha4 23.Se6 Wf7 24.Sg7 Po zniknięciu czarnopolowego gońca pozycja czarnego króla „trzeszczy w szwach” 24…Kg7 Jeżeli 24…Wg7, to 25.ef5 gf5 26.Gf5 Gf3 27.Gg5 itd. 25.ef5 gf5 26.Gf4 Goniec zmierza na groźną placówkę „e5” 26…h6

27.Ge5! Kg6 Na 27…Kh7 Pachman zamierzał odpowiedzieć 28.Hf4 Waf8 29.Gf5! Wf5 30.Wc7 itd. 28.Hf4 Gc8 29.g4 h5 30.gf5 Gf5 31.Hg3 i czarne poddały się. Uwagi: A. Ałksnis, styczeń 1967 rok.

58. Partia hiszpańska [C93]
GM Pietzsch (NRD) – GM Hort (Czechosłowacja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 d6 8.c3 0–0 9.h3 h6 10.d4 We8 11.Ge3 Gd7 12.Sbd2 Gf8 13.a3 Wc8 14.Gc2 g6 15.b4 Gg7 16.Wc1 Sh5 17.Sb3 Hf6 18.de5 Se5 19.Se5 He5 20.Sd4 Sf6 21.Sf3 Hh5 22.Gd4 Gc6 23.Sd2 Hd1 24.Wcd1 We7 25.f3 Sd7 26.Gg7 Kg7 27.Sf1 Sb6 28.Se3 Gd7 29.Gb3 Ge6 30.Ge6 fe6 31.c4 i remis.

59. Debiut Birda [A03]
GM Kavalek (Czechosłowacja) – IM Fuchs (NRD)

1.f4 d5 2.Sf3 g6 3.d3 Gg7 4.Sbd2 d4 5.e4 de3 6.Sc4 Sh6 7.Se3 Sf5 8.c3 c5 9.Hb3 b6 10.Sg5 0–0 11.Ge2 Gb7 12.Sf5 gf5 13.0–0 Hd5 14.Hd5 Gd5 15.Ge3 h6 16.Sf3 Sc6 17.Sh4 e6 18.Kf2 Gf6 19.Sf3 Wad8 20.Wfd1 Kh7 21.g3 Wd7 22.d4 Gf3 23.Gf3 cd4 24.Gc6 de3 25.Ke3 Wc7 26.Gf3 Kg7 27.Wd3 Wd8 28.Wad1 Wd3 29.Wd3 Kf8 30.Kd2 Ke7 31.Kc2 Wd7 32.Wd7 Kd7 33.Gh5 e5 34.fe5 Ge5 35.Gf7 f4 36.g4 f3 37.h3 Kd6 38.Kd3 f2 39.Ke2 Gf4 40.Kf2 Gc1 41.b3 Gd2 42.c4 Ke5 43.Ke2 Gb4 44.Kd3 Ge1 45.Ke3 Gb4 46.Kf3 Ge7 47.Kg3 a5 48.h4 Gd8 49.Ge8 Ge7 50.Gd7 Kd6 51.Gc8 Ke5 52.g5 hg5 53.h5 Kf6 54.Kf3 g4 55.Kg4 Kg7 56.Kf4 Gc5 57.Ke5 Gg1 58.Kd5 Gf2 59.Kc6 Gg1 60.Kb5 Gf2 61.b4 ab4 62.Kb4 Gg1 63.Kb5 Gf2 64.Gg4 Gg1 65.a4 Gf2 66.Ge2 Gg1 67.Kc6 Gf2 68.Kd6 Gg1 i remis.

60. Obrona staroindyjska [A56]
IM Malich (NRD) – IM Jansa (Czechosłowacja)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.d5 e5 4.Sc3 d6 5.e4 Ge7 6.Sf3 0–0 7.Ge2 Sbd7 8.0–0 Se8 9.a3 g6 10.Gh6 Sg7 11.Hd2 Sf6 12.b4 b6 13.Se1 Kh8 14.bc5 bc5 15.f4 ef4 16.Gf4 Sd7 17.Sd3 g5 18.Gg3 f5 19.e5 f4 20.ed6 Gd6 21.Gf2 Ga6 22.Se4 He7 23.Sd6 Hd6 24.Hc3 Wfe8 25.Wfe1 We4 26.Sb2 Wae8 27.Gf1 Sf6 28.Sa4 We1 29.We1 We1 30.He1 Sf5 31.Sc5 Sg4??

32.He8 Kg7 33.Se6 Kf6 34.Hh8 Kg6 35.Hg8 i czarne poddały się.

61. Obrona hetmańsko – indyjska [E12]
IM Fairhurst (Szkocja) – Vranesic (Kanada)

1.d4 Sf6 2.Sf3 b6 3.c4 e6 4.Sc3 Gb7 5.a3 d5 6.Gg5 Ge7 7.cd5 Sd5 8.Ge7 He7 9.Wc1 0–0 10.e3 Wd8 11.Gd3 c5 12.Sd5 Gd5 13.dc5 e5 14.e4 Gb7 15.cb6 ab6 16.He2 Sa6 17.0–0 Sc5 18.Wfd1 Wd3 19.Wd3 Ga6 20.Wcd1 Sd3 21.Wd3 Gd3 22.Hd3 Wd8 23.He2 Hd6 24.g3 Hd1 25.Hd1 Wd1 26.Kg2 f6 27.b4 b5 i białe poddały się.

62. Partia hiszpańska [C61]
Witt (Kanada) – Fallone (Szkocja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 Sd4 4.Sd4 ed4 5.0–0 c6 6.Gc4 Sf6 7.He2 d6 8.e5 de5 9.He5 Ge7 10.We1 b5 11.Gb3 d3 12.Sc3 Gb7 13.We3 Kf8 14.Wd3 Hb6 15.We3 Gc5 16.d4 Gb4 17.Gd2 We8 18.Sd5 We5 19.Gb4 Kg8 20.Sb6 We3 21.fe3 ab6 22.a4 g6 23.ab5 Kg7 24.Wa7 Wb8 25.bc6 i czarne poddały się.

63. Obrona nowoczesna [A41]
McAlpine (Szkocja) – Suttles (Kanada)

1.d4 g6 2.Gf4 Gg7 3.e3 d6 4.Sf3 Sc6 5.h3 e5 6.de5 de5 7.Hd8 Kd8 8.Gg5 f6 9.Gh4 Ge6 10.Sc3 Ke8 11.Gb5 Kf7 12.0–0 Sge7 13.e4 h5 14.Gg3 g5 15.Se2 Wad8 16.Wfd1 a6 17.Ga4 h4 18.Gh2 Sa5 19.Sc3 c5 20.a3 c4 21.b4 cb3 22.cb3 Gb3 23.Gb3 Sb3 24.Wab1 Sc5 25.Se1 Sc6 26.Sc2 Wd1 27.Sd1 Wd8 28.Kf1 Sa5 29.Sc3 Wd3 30.Se2 Se4 31.Ke1 Wd2 32.f3 We2 i białe poddały się.

Hawana 1966
Fidel Castro daje autograf Bondarewskiemu (kapitanowi ekipy ZSRR)
Z tyłu po prawej spogląda Robert Fischer
Zdjęcie: Archiwum autora

64. Obrona holenderska [A97]
Kalotay (Kanada) – Pritchett (Szkocja)

1.c4 f5 2.Sf3 Sf6 3.d4 e6 4.g3 Ge7 5.Gg2 0–0 6.0–0 d6 7.Sc3 He8 8.We1 Se4 9.Hc2 Hg6 10.Ge3 Sc3 11.Hc3 Sc6 12.b4 Gf6 13.b5 Sd8 14.Wac1 Sf7 15.Gf4 We8 16.Sh4 Gh4 17.gh4 e5 18.de5 de5 19.Gd2 f4 20.Kh1 Hf6 21.Wg1 Hh4 22.e3 Sh6 23.Gd5 Kh8 24.ef4 Sg4 25.Hg3 Sf2 26.Kg2 Hg3 27.hg3 Sd3 28.Wc3 e4 29.Ge3 Sb4 30.Wb1 Sd5 31.cd5 Wd8 32.Wc7 Wd5 33.Kf2 b6 34.Wb4 Gf5 35.Gd4 Wd7 36.Wbc4 h5 37.Wd7 Gd7 38.Wc7 Wd8 39.a4 Kg8 40.Wa7

40…Gb5 41.Wg7 Kf8 42.ab5 Wd4 43.Ke3 Wb4 44.Wg5 h4 45.gh4 Kf7 46.h5 Kf6 47.h6 Wb3 48.Ke4 Wh3 49.Wd5 Ke7 50.Ke5 Wh6 51.f5 Wh1 52.f6 Kf7 53.Wd7 Ke8 54.We7 Kf8 55.Kd6 Wd1 56.Kc6 Wf1 57.We6 Kf7 58.Wd6 Wc1 59.Kb6 Wb1 60.Kc6 i czarne poddały się.

Zdjęcia: „Szachmaty w ZSRR” numer 9/1966

Grupa: 6

Wyniki I rundy:

Kuba

4,0 : 0,0

Tunezja

Liban

0,0 : 4,0

Belgia

Holandia

1,5 : 2,5

Węgry

Panama

0,5 : 3,5

Wenezuela

Już w pierwszej rundzie ambitni Holendrzy walczyli o zdobycie jak największej ilości punktów z faworytami grupy – szachistami węgierskimi. I tak czwórka zaprawionych w bojach mistrzów międzynarodowych zmierzyła się z doborową czwórką arcymistrzów z Węgier. Bouwmeester znakomicie rozegrał partię i Portisch szybko zaproponował mu remis, oczywiście skwapliwie przyjęty! Szabo i Bilek łatwo pokonali odpowiednio Prinsa (jedenasty udział w Olimpiadzie!) i Zuidemę, ale w jedynej dogrywanej partii Langeweg wygrał końcówkę wieżową z Lengyelem. Była to jedyna porażka w eliminacjach arcymistrza Gyözö Lengyela. Zagrzewani do boju przez liczną widownię Kubańczycy na pierwszym „posiedzeniu” wygrali dwie partie z Tunezyjczykami, a w dogrywkach pozostałe! W meczu Liban – Belgia, Dunkelblum (grał na Olimpiadach w latach 1928, 1933, 1937, 1950, 1954 – 1962, 1966 i 1968 – prawdziwa legenda szachów olimpijskich) wygrał z Salamehem walkowerem. Liban grał w trójkę, gdyż Salameh ostatecznie do Hawany nie przyjechał.

Tablice demonstracyjne w centrum Hawany
Zdjęcie: „Tidskrift För Schack” numer 10/1966

Stan po I rundzie:

1 – 2

Belgia i Kuba

4,0

3

Wenezuela

3,5

4

Węgry

2,5

5

Holandia

1,5

6

Panama

0,5

7 – 8

Liban i Tunezja

0,0

65. Obrona sycylijska [B99]
IM Jimenez E. (Kuba) – Belkadi (Tunezja)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 e6 7.f4 Ge7 8.Hf3 Hc7 9.0–0–0 Sbd7 10.Gd3 Sc5 11.Whe1 Gd7 12.e5 de5 13.fe5 Sd5 14.Ge7 Se7 15.Hg3 Sd3 16.Wd3 0–0 17.Hg5 Sg6 18.h4 f6 19.ef6 gf6 20.Hd2 Sf4 21.Wf3 e5 22.Sde2 Se2 23.He2 Gc6 24.Se4 Ge4 25.He4 Wad8 26.Wef1 Wd4 27.He1 He7 28.Hf2 Wg4 29.g3 Kg7 30.Wf5 e4 31.He3 Hd6 32.W5f4 Wf4 33.Hf4 Hf4 34.Wf4 f5 35.g4 Kg6 36.gf5 Wf5 37.We4 Wf7 38.Kd2 Kf5 39.Wb4 h5 40.Ke3 Wg7 41.Kf3 Ke5 42.We4 Kf5 43.Wc4 Ke6 44.Wc5 Wh7 45.Ke4 Kd6 46.Wg5 We7 47.Kd3 Wh7 48.a4 Kc6 49.a5 Wd7 50.Kc3 Wh7 51.Kb4 Kd6 52.c4 Kc6 53.Kc3 Kd6 54.b4 Kc7 55.b5 ab5 56.cb5 Kd6 57.Kd4 Kc7 58.Kc5 b6 59.ab6 Kb7 60.Kd6 Kb6 61.Ke6 Kc7 62.Kf6 Kd6 63.Kg6 Wh8 64.Wh5 Wg8 65.Kf5 Wf8 66.Kg4 Wf1 67.Wg5 Ke6 68.b6 Wb1 69.Wg6 Kf7 70.Wc6 Wb4 71.Kg5 Wb5 72.Kf4 Wb4 73.Ke5 Ke7 74.Wh6 Wb5 75.Kd4 Kd7 76.Wh7 Kd6 77.b7 Wb4 78.Kc3 Wb1 79.h5 Kd5 80.h6 i czarne poddały się.

66. Obrona Nimzowitscha [E56]
Bouaziz N. (Tunezja) – Ortega R. (Kuba)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 d5 4.Sc3 Gb4 5.e3 0–0 6.Gd3 c5 7.0–0 Sc6 8.a3 Ga5 9.dc5 Gc3 10.bc3 Ha5 11.Hc2 dc4 12.Gc4 Hc5 13.Gd3 h6 14.Wb1 a6 15.a4 e5 16.e4 He7 17.h3 Ge6 18.Ge3 Wfd8 19.Wfd1 Wd7 20.Ge2 Wd1 21.Wd1 Wc8 22.Sd2 Sd4 23.Gd4 ed4 24.c4 b5 25.ab5 ab5 26.Sb3 d3 27.Wd3 bc4 28.Wc3 cb3 29.Wc8 Gc8 30.Hc8 He8 31.He8 Se8 32.Kf1 b2 33.Gd3 Sd6 34.Ke1 Sc4 i białe poddały się.

67. Obrona królewsko – indyjska [E95]
Cobo (Kuba) – Ben (Tunezja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Ge2 0–0 6.Sf3 e5 7.0–0 Sbd7 8.We1 c6 9.Gf1 ed4 10.Sd4 Sc5 11.Sb3 Sb3 12.Hb3 Hc7 13.Wd1 Sg4 14.h3 Se5 15.f4 Sd7 16.Ge3 Sf6 17.Hc2 Ge6 18.f5 gf5 19.ef5 Gc8 20.Hf2 Ha5 21.g4 Wd8 22.Wd2 Se8 23.Wad1 Gf6 24.Se4 Ge7 25.f6 Gf8 26.Hh4 He5 27.Gg2 d5 28.Gd4 Hc7 29.Hg5 Kh8 30.Ge5 Hb6 31.c5 Gc5 32.Kh1 Gf8 33.Hh5 Gg4 34.hg4 de4 35.Hf7 i czarne poddały się.

68. Partia hiszpańska [C93]
Bouaziz S. (Tunezja) – Rodriguez Gonzales (Kuba)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 d6 8.c3 0–0 9.h3 h6 10.d4 We8 11.Sbd2 Gf8 12.Sf1 Gb7 13.Sg3 Sa5 14.Gc2 c5 15.de5 de5 16.He2 Hc7 17.Sf5 Kh7 18.g4 g6 19.g5 Sg8 20.Se3 Wad8 21.h4 h5 22.Kg2 c4 23.Gd2 Gc6 24.Wad1 Sb7 25.b4 Se7 26.Sf1 Gg7 27.a4 Wd7 28.a5 Sd8 29.Ge3 Se6 30.Wd7 Hd7 31.Wd1 Hb7 32.Gc1 Sc8 33.Sg1 Sf4 34.Gf4 ef4 35.Hf3 We4 36.Kh2 We3 37.Hh5 Kg8 38.Wd8 We8 39.We8 Ge8 40.He2 Gc6 41.Hd2 Hc7 42.Se2 f3 43.Seg3 Hd6 44.He3 He5 45.Ge4 Ge8 46.Gb7 Sd6 47.Ga6 He3 48.Se3 Gc3 49.Sd5 Gd4 50.Sf1 c3 51.Sfe3 Ge3 52.Se3 Gc6 53.Kh3 Ge4 54.Kg4 c2 55.Sc2 Gc2 56.Kf4 Kf8 57.Gb7 Sb7 58.a6 Sd6 i białe poddały się.

Mecz Kuba – Tunezja
Na pierwszym planie: N. Bouaziz (po prawej) – R. Ortega
Na drugim planie: Belkadi (po prawej) – E. Jimenez
Zdjęcie: alamy.com

69. Obrona sycylijska [B84]
Tarazi (Liban) – GM O’Kelly (Belgia)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.Sc3 a6 4.d4 cd4 5.Sd4 d6 6.Ge2 Sf6 7.0–0 Ge7 8.Ge3 Hc7 9.Hd2 b5 10.a3 Gb7 11.Gf3 Sbd7 12.Sde2 Se5 13.Sg3 Sf3 14.gf3 h5 15.h4 Sd7 16.Gg5 Se5 17.Kg2 Wc8 18.Ge7 He7 19.Wh1 Sg6 20.Hg5 Hg5 21.hg5 Wc5 22.f4 Sf4 23.Kf3 Sg6 24.Sh5 Wg5 25.Sg3 Wh1 26.Wh1 f5 27.Wd1 Ke7 28.Ke2 fe4 29.Sce4 We5 30.Kf3 Gc6 31.Wd4 Sh4 32.Kf4 Sf5 33.Sf5 Wf5 34.Ke3 We5 35.Kf4 We4 36.We4 e5 37.Ke3 Ge4 38.Ke4 Ke6 39.c3 d5 40.Ke3 g5 41.b3 g4 42.Kd3 Kd6 43.Ke3 a5 44.Kd3 a4 45.b4 Ke6 46.Ke3 Kf5 47.Kd3 Kf4 48.Ke2 e4 49.Kd2 Kf3 50.Ke1 e3 i białe poddały się.

70. Obrona sycylijska [B38]
Boey (Belgia) – Bedros (Liban)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sc6 5.c4 g6 6.Sc3 Gg7 7.Ge3 Sf6 8.Ge2 0–0 9.0–0 Gd7 10.Hd2 Sd4 11.Gd4 Gc6 12.f3 a6 13.Wfd1 Hc7 14.Wac1 Wac8 15.b4 Hb8 16.b5 ab5 17.cb5 Gd7 18.Ge3 Ge6 19.g4 Sd7 20.Sd5 Gd5 21.Hd5 Wc1 22.Wc1 Wc8 23.Wc8 Hc8 24.Kf2 Hc7 25.b6 Hb8 26.f4 Hc8 27.h3 Sc5 28.e5 e6 29.Hc4 Gf8 30.ed6 Gd6 31.Hd4 Hc6 32.Gf3 Hb6 33.h4 Hc7 34.h5 b6 35.h6 e5 36.fe5 Ge5 37.Hd5 Se6 38.Ha8 Hb8 39.Hb8 Gb8 40.Gb6 f5 41.gf5 gf5 42.Gd5 Kf7 43.a4 Kf6 44.Ge6 Ke6 45.a5 Kf6 46.a6 Kg5 47.Ke3 Kf6 48.Kd4 Ke6 49.Kc5 Kd7 50.Kd5 Kc8 51.Kc6 f4 52.Gd4 f3 53.Gf2 Kd8 54.Kb7 i czarne poddały się.

71. Obrona Nimzowitscha [E52]
Galeb (Liban) – Cornelis (Belgia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 d5 4.Sf3 Gb4 5.e3 0–0 6.Gd3 b6 7.0–0 Gb7 8.He2 Sbd7 9.cd5 ed5 10.Gd2 a6 11.Se5 Gd6 12.f4 c5 13.Wf3 Se4 14.Wh3 f5 15.Wd1 Sdf6 16.Ge1 He7 17.Gh4 b5 18.Gf6 Wf6 19.Hh5 Wh6 20.Hf3 Wh3 21.Hh3 Wf8 22.dc5 Ge5 23.Ge4 de4 24.fe5 He5 25.Wd7 Gc6 26.Wd2 Hc5 27.Sd1 Gd5 28.Sc3 b4 29.Wd5 bc3 30.Wc5 cb2 31.Hh5 b1H 32.Kf2 Ha2 33.Kf1 Wb8 34.Hd1 Wb1 35.Wc1 Hc4 36.Wc4 Wd1 37.Ke2 Wd5 i białe poddały się. Rzadko spotykany i „dowcipny” finał!

72. Partia nierozegrana
IM Dunkelblum (Belgia) – Salameh (Liban)

Białe wygrały walkowerem.

73. Gambit hetmański [D55]
IM Bouwmeester (Holandia) – GM Portisch (Węgry)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Ge7 4.Sf3 Sf6 5.Gg5 0–0 6.e3 h6 7.Gf6 Gf6 8.Wc1 c6 9.Gd3 dc4 10.Gc4 Sd7 11.0–0 e5 12.Se4 ed4 13.Sf6 Sf6 14.Hd4 Gg4 15.Hf4 We8 16.Wfd1 Ha5 17.b4 Hb6 18.Wd4 a5 19.a3 ab4 20.ab4 Ge6 21.Ge6 We6 22.Hf5 Wee8 23.g3 Wa2 24.Sd2 Ha7 25.Se4 i remis.

Mecz Holandia – Węgry
Bouwmeester (po prawej) – Portisch
Na drugim planie gra Szabo

Przy szachownicy Tigran Petrosjan; pierwszy po prawej stoi Spasski
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

Lodewijk Prins
Zdjęcie: Archiwum autora

74. Gambit budapeszteński [A52]
GM Szabo (Węgry) – IM Prins (Holandia)

1.d4 Sf6 2.c4 e5 3.de5 Sg4 4.Gf4 Gb4 5.Sd2 d6 6.a3 de5 7.Gg3 Gd2 8.Hd2 Hd2 9.Kd2 Sc6 10.f3 Sh6 11.e4 Ge6 12.Kc3 f6 13.Gd3 Sf7 14.Se2 Ke7 15.Gf2 Whd8 16.Whd1 Wd7 17.Gc2 Sd6 18.Gc5 Sa5 19.Ga4 Wdd8 20.b3 Gd7 21.Gd6 cd6 22.Gd7 Wd7 23.Wd5 b6 24.Sg3 g6 25.Sf1 Ke6 26.Se3 f5 27.ef5 gf5 28.f4 Wf7 29.Wad1 Sb7 30.We1 Sc5 31.fe5 de5 32.g4 fg4 33.Sg4 Wf3 34.Kc2 e4 35.We5 Kf7

36.W5e4 Wb3 37.Wf4 Kg6 38.Wg1 Kg5 39.Wf7 Wa3 40.Se3 i czarne poddały się.

75. Obrona sycylijska [B75]
IM Zuidema (Holandia) – GM Bilek (Węgry)

1.e4 c5 2.Sf3 g6 3.d4 Gg7 4.Sc3 cd4 5.Sd4 Sc6 6.Ge3 d6 7.Hd2 Sf6 8.f3 Gd7 9.0–0–0 Wc8 10.g4 Se5 11.h4 h5 12.g5 Sh7 13.Kb1 0–0 14.Ge2 Sc4 15.Gc4 Wc4 16.Hd3 Wc8 17.Whg1 a6 18.Sd5 e6 19.Sc3 We8 20.f4 e5 21.Sde2 ef4 22.Gf4 Gg4 23.Sd5 Wc5 24.Wd2 Ge2 25.We2 Wd5 26.Hd5 Hb6 27.Gc1 Hg1 28.Hb7 Sf8 29.Ha6 Gb2 i białe poddały się.

76. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A62]
GM Lengyel (Węgry) – IM Langeweg (Holandia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.g3 c5 4.d5 ed5 5.cd5 d6 6.Sc3 g6 7.Gg2 Gg7 8.Sf3 0–0 9.0–0 Sa6 10.h3 Sc7 11.e4 Sd7 12.Gg5 f6 13.Gf4 Se5 14.Sd2 b5 15.Ge3 b4 16.Se2 Ga6 17.Wb1 f5 18.ef5 gf5 19.Sb3 Sc4 20.Gc5 dc5 21.Sc5 Hd6 22.Sa6 Sa6 23.Sd4 Sc5 24.Hc2 Gd4 25.Hc4 Gg7 26.Wfc1 Se4 27.Ge4 fe4 28.He4 Wae8 29.Hc4 a5 30.Wc2 Hd7 31.Wd1 Wc8 32.Hd3 Gd4 33.Wc8 Gf2 34.Kg2 Hc8 35.d6 Hc6 36.Hd5 Hd5 37.Wd5 Gb6 38.Wg5 Kf7 39.Wb5 Wb8 40.Wh5 Kg6 41.Wb5 Kf6 42.Wh5 Wb7

43.d7! Wd7 44.Wh6 Kg7 45.Wb6 Wd2 46.Kf3 Wb2 47.g4 Wa2 48.h4 Wa3 49.Ke4 Wg3 50.Kf4 Wc3 51.Wb7 Kg8 52.Wb5 Wc4 53.Kf5 a4 54.Kf6 Wc6 55.Ke5 b3 56.Kd4 Wa6 i białe poddały się.

Hotel Habana Libre dzisiaj
Zdjęcie: Archiwum autora

77. Obrona holenderska [A85]
Perez F. (Panama) – Schorr (Wenezuela)

1.c4 f5 2.d4 Sf6 3.Sc3 g6 4.Sf3 Gg7 5.Hc2 0–0 6.e3 d6 7.Ge2 Sbd7 8.b3 e5 9.de5 de5 10.0–0 c6 11.Wd1 Ha5 12.Gb2 We8 13.a3 Sf8 14.b4 Hc7 15.c5 h6 16.Sd2 Ge6 17.Sc4 Gc4 18.Gc4 Kh7 19.Wd2 Wad8 20.Wad1 Wd2 21.Wd2 Wd8 22.Hd1 Wd2 23.Hd2 e4 24.Se2 Sg4 25.g3 Gb2 26.Hb2 Se5 27.Ga2 Hg7 28.Hb3 Sf3 29.Kg2 g5 30.Sd4 Sd4 31.ed4 f4 32.Hc4 Kh8 33.Gb1 He7 34.d5 cd5 35.Hd5 e3 36.Hd4 Kg8 37.fe3 fe3 38.He4 Hf6 39.He3 Hb2 i białe poddały się.

78. Obrona skandynawska [B01]
Diaz S. (Wenezuela) – Martinez J. (Panama)

1.e4 d5 2.ed5 Sf6 3.d4 Sd5 4.c4 Sf6 5.Sf3 Gg4 6.Ge2 e6 7.0–0 c5 8.h3 Gh5 9.d5 Gd6 10.de6 0–0 11.Sg5 Gg6 12.ef7 Gf7 13.Sf7 Wf7 14.Sc3 Sc6 15.Gg5 Sd4 16.Gd3 h6 17.Gf6 Hf6 18.Se4 Hf4 19.Sd6 Hd6 20.Ge4 We7 21.Gd5 Kh8 22.b4 Se2 23.Kh1 Sc3 24.bc5 Hc5 25.Hf3 Sd5 26.Hd5 Hd5 27.cd5 Wd8 28.Wfd1 Wed7 29.Wab1 b6 30.Wb5 Kg8 31.Kh2 Kf7 32.Kg3 Wd6 33.a4 Wg6 34.Kf3 Wf6 35.Ke2 We8 36.Kf1 Wb8 37.Wb4 Wd6 38.Wd3 Wbd8 39.Wbd4 Ke7 40.Ke2 Kf6 41.Ke3 We8 42.Kd2 Wc8 43.f4 Wc7 44.We3 Wcd7 45.We5 g5 46.g3 gf4 47.gf4 Wg7 48.Wde4 Wgd7 49.Wd4 Wg7 50.Kc3 Wg8 51.Wde4 Wg3 52.Kd4 Wh3 53.We6 We6 54.de6 Ke7 55.Ke5 h5 56.f5 Wf3 57.Wh4 We3 58.Kf4 We1 59.Wh5 Wf1 60.Ke5 We1 61.Kd5 a6 62.Wh7 Kd8 63.f6 b5 64.Kd6 i czarne poddały się.

79. Partia pionem hetmańskim [A48]
Van der Hans (Panama) – Villarroel (Wenezuela)

1.d4 Sf6 2.Sd2 g6 3.Sgf3 Gg7 4.e4 d6 5.Gd3 0–0 6.0–0 Sbd7 7.b3 c5 8.Gb2 cd4 9.Gd4 Sc5 10.b4 Sd3 11.cd3 d5 12.e5 Se8 13.We1 Sc7 14.Sb3 Gd7 15.Hd2 Se6 16.Ge3 Ga4 17.Sc5 Sc5 18.bc5 Wc8 19.Wab1 Gc6 20.d4 Hd7 21.Gh6 Hg4 22.h3 Hh5 23.Gg7 Kg7 24.Kh2 Wb8 25.g4 Hh6 26.Hh6 Kh6 27.Sh4 Kg7 28.f4 Wfc8 29.Sf3 Ga4 30.Wb4 Gc2 31.Wc1 Gd3 32.Wc3 Gc4 33.Sd2 Ga6 34.Wa3 h6 35.Sb3 e6 36.Sa5 b6 37.Sc6 Wc6 38.Wa6 Wc7 39.Wb2 Wbc8 40.cb6 ab6 41.Wab6 Wc2 42.Kg1 Wc1 43.Kg2 Wd1 44.a4 Wd4 45.Wa2 Wcc4 46.a5 Wf4 47.a6 Wa4 48.Wbb2 Wfb4 49.Wc2 Wc4 50.Wf2 Wa2 51.Wa2 Wc8 52.Kf3 f6 53.a7 Wa8 54.ef6 Kf6 55.Ke3 Ke5 56.Wa5 h5 57.gh5 gh5 58.h4 Kd6 59.Wa6 Kc5 60.We6 Wa7 61.Wh6 i remis.

80. Partia hiszpańska [C96]
Caro (Wenezuela) – Rivera (Panama)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 d6 6.We1 Ge7 7.c3 b5 8.Gb3 0–0 9.h3 Sa5 10.Gc2 c5 11.d4 Hd7 12.de5 Se8 13.Sbd2 Gb7 14.Sf1 f6 15.ed6 Sd6 16.Sg3 Wad8 17.He2 Sf7 18.Gf4 Gd6 19.Wad1 Hc7 20.Gd6 Sd6 21.e5 Gf3 22.ed6 Ge2 23.dc7 Wd1 24.Gd1 Gd1 25.Wd1 Sc6 26.Sf5 Kf7 27.c8H Wc8 28.Sd6 i czarne poddały się.

Grupa: 7

Wyniki I rundy:

Nikaragua

0,0 : 4,0

Rumunia

Maroko

0,0 : 4,0

Kolumbia

Bułgaria

3,5 : 0,5

Puerto Rico

Finlandia

2,5 : 1,5

Grecja

Na pierwszej szachownicy Bułgarii zagrał mistrz międzynarodowy Nikolai Milew, a dopiero niżej można było zobaczyć trójkę arcymistrzów. Stało się tak, gdyż Milew w 1966 roku zajął pierwsze miejsce w mistrzostwach kraju. W starciu ze słabiutkim Puerto Rico tylko Milew nie zdołał osiągnąć zwycięstwa. Nie udało mu się w partii z Miguelem Colonem Romero zrealizować przewagi piona w lekkofigurowej końcówce i w dogrywce podpisał remis. W meczu Finlandia – Grecja zagrali sami znajomi z poprzednich Olimpiad, czyli Ojanen (8), Westerinen (3), Kanko (2) i Rantanen (7 i ostatni) kontra Vizantiadis (3), Ornithopoulos (2), Anastasopoulos (5 i ostatni) i Papapostolou (4). W nawiasach podano, który to był start olimpijski zawodnika. Kolumbia zdobyła komplet punktów z debiutującymi w zmaganiach olimpijskich Marokańczykami. Wygrał dość szybko tylko De Greiff z Benisem. Pozostałe partie finiszowały prawie równo z gongiem obwieszczającym koniec rundy. W zespole rumuńskim, już na pierwszej szachownicy, zadebiutował w szlifach arcymistrzowskich Florin Gheorghiu. Start był udany: już po 22. ruchach zbudował siatkę matową i jego przeciwnik Tenorio zatrzymał zegar na znak kapitulacji.

Stan po I rundzie:

1 – 2

Kolumbia i Rumunia

4,0

3

Bułgaria

3,5

4

Finlandia

2,5

5

Grecja

1,5

6

Puerto Rico

0,5

7 – 8

Nikaragua i Maroko

0,0

81. Partia angielska [A25]
Tenorio (Nikaragua) – GM Gheorghiu (Rumunia)

1.c4 e5 2.Sc3 Sc6 3.e3 g6 4.Sf3 Gg7 5.d4 d6 6.Ge2 ed4 7.Sd4 Sge7 8.0–0 0–0 9.a3 Sd4 10.ed4 Sf5 11.d5 c5 12.Se4 h6 13.Wb1 Sd4 14.Gd3 f5 15.Sc3 f4 16.f3 g5 17.Gc2 Ge5 18.b4 b6 19.Se2 g4 20.Sd4 Gd4 21.Kh1 g3 22.bc5 Hh4 i białe poddały się.

Florin Gheorghiu
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 8/1967

82. Partia hiszpańska [C98]
IM Ciocaltea (Rumunia) – Morales (Nikaragua)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 d6 8.c3 0–0 9.h3 Sa5 10.Gc2 c5 11.d4 Hc7 12.Sbd2 Sc6 13.d5 Sd8 14.Sf1 Se8 15.g4 g6 16.Gh6 Sg7 17.Sg3 f6 18.Kh2 Sf7 19.Ge3 Gd7 20.Wg1 c4 21.He2 Hc8 22.Sd2 Sg5 23.f3 Kh8 24.h4 Sf7 25.Wg2 g5 26.Wh1 gh4 27.Sf5 Sf5 28.ef5 Sg5 29.Kg1 Wf7 30.Wh4 Hg8 31.Wgh2 Wg7 32.Kf1 Wf8 33.Se4 Wff7 34.Gg5 Wg5 35.Sg5 Hg5 36.Hd2 Hd2 37.Wd2 Gf8 38.b3 cb3 39.ab3 Gc8 40.Gd3 Gb7 41.c4 h6 42.cb5 Gd5 43.Gc4 Gc4 44.bc4 ab5 45.cb5 Wb7 46.Wd5 Kg7 47.Wh2 Kf7 48.Wc2 Ge7 49.Wc8 Wb6 50.Ke2 Gf8 51.Kd3 i czarne poddały się.

83. Partia angielska [A25]
Baca (Nikaragua) – IM Ghitescu (Rumunia)

1.c4 e5 2.Sc3 Sc6 3.g3 g6 4.Gg2 Gg7 5.e3 Sge7 6.Sge2 d6 7.d4 ed4 8.Sd4 Sd4 9.ed4 0–0 10.0–0 Sc6 11.Ge3 Gf5 12.Sd5 We8 13.Hd2 Ge4 14.Wfe1 Gg2 15.Kg2 Hd7 16.We2 Sd4 17.Gd4 We2 18.He2 Gd4 19.We1 c6 20.Sf4 Ge5 21.Sd3 Gf6 22.b3 h5 23.Hf3 Kg7 24.He4 d5 25.cd5 cd5 26.Hf3 Wc8 27.Hd1 Hf5 28.We2 h4 29.Sf4 d4 30.Hd3 h3 31.Kf1 Hg4 32.He4 Hd7 33.Sd3 Hb5 34.f4 Wc3 35.Wd2 Wc1 36.Kf2 Wa1 37.He2 Hd5 38.Hf3 Wf1 i białe poddały się.

84. Obrona królewsko – indyjska [E89]
Soos (Rumunia) – Aguilar (Nikaragua)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f3 0–0 6.Ge3 e5 7.d5 c6 8.Hd2 cd5 9.cd5 Sbd7 10.Sge2 a6 11.g4 Sc5 12.Sg3 Se8 13.h4 f5 14.gf5 gf5 15.Gg5 Hc7 16.b4 f4

17.Sh5 Sd7 18.Sg7 Sg7 19.Wc1 Sf6 20.Sa4 Hf7 21.Sb6 Wb8 22.Gf6 Hf6 23.Wc7 Hg6 24.h5 Hg3 25.Hf2 Hf2 26.Kf2 (Jeśli 26…Kh8, to 27.h6!, a na 26…h6 wygrywa 27.Wg1) i czarne poddały się.

85. Obrona francuska [C16]
Bakali (Maroko) – Cuartas C. (Kolumbia)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.e5 Hd7 5.Hg4 f5 6.Hg3 b6 7.h4 Ga6 8.Ge2 Ge2 9.Sge2 Sc6 10.Gd2 Sa5 11.a3 Gf8 12.b3 Se7 13.Sa4 Sec6 14.Sb2 Sb7 15.b4 Scd8 16.0–0 c5 17.c3 Sc6 18.Sd3 c4 19.Se1 Hf7 20.Sf4 Ge7 21.Sf3 0–0–0 22.Sg5 Gg5 23.Hg5 Se7 24.Hg3 Wdg8 25.Sh3 h6 26.f4 Hh5 27.Wf3 Sd8 28.a4 a6 29.a5 b5 30.Kf1 Sf7 31.Ke2 Sg6 32.Ge1 Sf8 33.Gd2 Sh7 34.Wh1 g5 35.hg5 hg5 36.Sf2 Hg6 37.fg5 Sfg5 38.Gg5 f4 39.Hf4 Sg5 40.Wh8 Wh8 41.Hf6 Hc2 42.Kf1 Wh1 43.Sh1 Hd1 i białe poddały się.

86. Obrona królewsko – indyjska [E68]
Alzate (Kolumbia) – Hadri (Maroko)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.c4 d6 6.0–0 Sbd7 7.Sc3 e5 8.e4 We8 9.d5 Sb6 10.b3 c6 11.Se1 cd5 12.cd5 Gd7 13.Ga3 Sc8 14.Sd3 b5 15.Gc1 a5 16.a3 Sb6 17.Ge3 Sg4 18.Gd2 f5 19.f3 Sf6 20.Wc1 Kh8 21.Ge3 Hb8 22.He2 Sc8 23.Hd2 Sg8 24.a4 b4 25.Sd1 Sf6 26.S1b2 Wf8 27.Sc4 fe4 28.fe4 Wa6 29.Kh1 Se7 30.Sf2 Seg8 31.He2 Gc8 32.Wc2 Sd7 33.Gh3 Sc5 34.Gc8 Wc8 35.Gc5 dc5 36.Se5 Ha7 37.Ha6 i czarne poddały się.

87. Obrona sycylijska [B21]
Benis (Maroko) – IM He Greiff (Kolumbia)

1.e4 c5 2.d4 cd4 3.Hd4 Sc6 4.Hd1 g6 5.Sc3 Gg7 6.Gd2 Sf6 7.Sf3 d6 8.Ge2 0–0 9.0–0 a6 10.a3 b5 11.Hc1 Gb7 12.Gd3 Sa5 13.Gg5 Wc8 14.Gh6 Sc4 15.Gg7 Kg7 16.We1 Hb6 17.h3 Wc5 18.We2 Wfc8 19.Gc4 Wc4 20.He1 e5 21.Wd1 b4 22.ab4 Hb4 23.Sd2 Wd4 24.Wb1 Hb6 25.We3 a5 26.Sb3 Wb4 27.Wa1 Wa8 28.Sa4 Hc7 29.f3 Gc6 30.Sc3 a4 i białe poddały się.

88. Obrona Caro – Kann [B12]
IM Sanchez G. (Kolumbia) – Benabud (Maroko)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Gf5 4.c4 e6 5.Sc3 Gb4 6.a3 Gc3 7.bc3 Se7 8.Sf3 h6 9.Gd3 Gd3 10.Hd3 dc4 11.Hc4 Sd7 12.0–0 Sb6 13.Hb4 0–0 14.c4 Hc7 15.Wb1 Wab8 16.a4 Sbc8 17.Ga3 Sg6 18.Wb3 Wd8 19.Wfb1 Sce7 20.Hd2 Sc8 21.He1 Sge7 22.He4 Hd7 23.g4 Sg6 24.h4 Sge7 25.Kh2 Kh8 26.h5 b6 27.Hf4 Sg8 28.a5 Hc7 29.g5 f5 30.gf6 Sf6 31.Gd6 Sd6 32.ef6 Hf7 33.fg7 Kg7 34.Hf7 Sf7 35.ab6 ab6 36.Wb6 Wb6 37.Wb6 Wc8 38.Se5 Sd8 39.Kg3 c5 40.dc5 Wc5 41.f4 Wc7 42.Wd6 Wc8 43.Wd7 Kf6

44.Kg4! Wa8 45.Wh7 Wa1 46.Sd7 i mat.

89. Obrona sycylijska [B23]
IM Minew (Bułgaria) – Colon Romero M. (Puerto Rico)

1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 d6 4.Sf3 a6 5.Ge2 g6 6.0–0 Gg7 7.He1 Sf6 8.d3 Gd7 9.Gd1 Wc8 10.Kh1 b5 11.a3 Ha5 12.Gd2 Hb6 13.Hh4 h6 14.Wb1 Ge6 15.He1 Hc7 16.Se2 a5 17.Sg3 Gg4 18.c3 0–0 19.Gb3 e6 20.Sg1 d5 21.h3 c4 22.Ga2 Gh5 23.e5 Sd7 24.Sh5 gh5 25.d4 Se7 26.Wd1 Hd8 27.Gb1 f5 28.ef6 Wf6 29.He2 He8 30.Ge1 Sf5 31.g4 hg4 32.hg4 Sd6 33.Gh4 Wf8 34.Wde1 Sf6 35.He6 He6 36.We6 Sde4 37.Gf6 Sf6 38.Gf5 Wb8 39.Se2 b4 40.ab4 ab4 41.Sg3 bc3 42.bc3 Wb3 43.We7 We8 44.Wfe1 Kf8 45.We8 Se8 46.Gg6 Sc7 47.Sf5 Gf6 48.We3 Wb6 49.Gh5 We6 50.Kg2 We3 51.Se3 Ke7 52.Gg6 Ke6 53.Gh7 Kf7 54.Kg3 Ge7 55.Gc2 Ga3 56.Sf5 Sb5 57.Sh6 Kf8 58.Sf5 Sc3 59.Kf2 Gc1 60.Se3 Sb5 61.Sd5 Sd4 i remis.

90. Obrona sycylijska [B98]
Suarez G. (Puerto Rico) – GM Bobocow (Bułgaria)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 e6 7.f4 h6 8.Gh4 Ge7 9.Hf3 Hc7 10.0–0–0 Sbd7 11.Ge2 g5 12.fg5 Se5 13.Hg3 Wg8

14.Sdb5? (Niepoprawna kombinacja) 14…ab5 15.Sb5 Ha5 16.gf6 Wg3 17.fe7 Wg5!! (Tego ruchu białe nie widziały ofiarując skoczka) i białe poddały się.

91. Partia hiszpańska [C85]
GM Tringow (Bułgaria) – Reissmann (Puerto Rico)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.Gc6 dc6 7.d3 Gg4 8.h3 Gf3 9.Hf3 0–0 10.Sd2 Sd7 11.Sc4 Gg5 12.Hg3 Gc1 13.Wac1 He7 14.d4 ed4 15.Hc7 b5 16.Sb6 Wad8 17.Wfd1 c5 18.c3 He5 19.He5 Se5 20.cd4 Wd4 21.f4 Sg6 22.Wd4 cd4 23.g3 We8 24.Kf2 h5 25.Kf3 Wd8 26.Sd5 f5 27.ef5 Sh4 28.Ke4 We8 29.Kd3 Sf5 30.g4 hg4 31.hg4 Sg3 32.a3 We2 33.Wc2 We1 34.Kd4 Wd1 35.Kc5 Sf1 36.We2 Sg3 37.We3 Sf1 38.We8 Kf7 39.We7 Kf8 40.Wa7 Sd2 41.Sc3 Wf1 42.Se2 Sc4 43.Wa6 Sb2 44.Kb5 Wf2 45.Sd4 Wd2 46.Se6 Kf7 47.Sg5 Ke7 48.Wa7 Ke8 49.Wg7 Wd4 50.Se6 Wa4 51.f5 Wa3 52.f6 Wf3 53.We7# i czarne poddały się.

92. Obrona królewsko – indyjska [E61]
Benitez F. (Puerto Rico) – GM Padewski (Bułgaria)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.e3 g6 4.Sf3 Gg7 5.Sc3 0–0 6.Gd3 b6 7.0–0 e6 8.He2 Gb7 9.Wd1 d6 10.a3 Sbd7 11.b4 a6 12.Gb2 Wc8 13.Wac1 Hc7 14.d5 ed5 15.Sd5 Gd5 16.cd5 b5 17.Gb1 Wfe8 18.Hd2 Hb7 19.Kf1 c4 20.Gc3 Sb6 21.Gc2 Wcd8 22.e4 Se4 23.Ge4 Gc3 24.Hc3 We4 25.Hf6 He7 26.He7 We7 27.Sd4 Wde8 28.Sc2 We2 29.g3 Kg7 30.Wd4 f5 31.h4 Kf6 32.Se3 Wa2 33.Sc2 i białe poddały się.

93. Obrona królewsko – indyjska [E69]
IM Ojanen (Finlandia) – Vizantiadis (Grecja)

1.d4 Sf6 2.c4 d6 3.Sc3 e5 4.Sf3 Sbd7 5.g3 c6 6.Gg2 Hc7 7.0–0 g6 8.e4 Gg7 9.h3 0–0 10.Ge3 Se8 11.Hd2 f5 12.Wad1 Sdf6 13.ef5 gf5 14.de5 de5 15.Wfe1 Sd7 16.Gh6 e4 17.Gg7 Sg7 18.Sh4 Se5 19.b3 Sd3 20.Wf1 Ge6 21.Hh6 He5 22.Se2 Wad8 23.He3 Ha5 24.f3 ef3 25.Hf3 Se5 26.He3 Sg6 27.Sg6 hg6 28.Sf4 Gf7 29.He7 Wd2 30.Wd2 Hd2 31.h4 We8 32.Hb7 We3 33.Ha7 Wg3 34.Hf2 Hf2 35.Wf2 Wg4 36.a4 Se8 37.Kf1 Wh4 38.Gc6 g5 39.Sd5 f4 40.Wg2 Wh1 41.Kf2 Wb1 42.Wg5 Kf8 43.b4 Gd5 44.Wd5 Wb2 45.Ke1 Wb4 46.Wd8 Wc4 47.We8 Kf7 48.Gd5 i czarne poddały się.

94. Partia pionem hetmańskim [A45]
Ornithopoulos (Grecja) – Westerinen (Finlandia)

1.d4 Sf6 2.f4 d6 3.e3 g6 4.Gd3 Gg7 5.Sf3 0–0 6.0–0 Sc6 7.c3 e5 8.fe5 de5 9.Sbd2 He7 10.Se4 Se4 11.Ge4 ed4 12.Gc6 dc3 13.Sd4 cb2 14.Gb2 He3 15.Kh1 bc6 16.We1 Hf4 17.Se2 Hd6 18.Gg7 Kg7 19.Hd6 cd6 20.Sd4 Gd7 21.We7 c5 22.Wd7 cd4 23.Wd1 Wfd8 24.Wd8 Wd8 25.Wd4 Kf6 26.Kg1 Ke5 27.Wa4 Wd7 28.Kf2 Wc7 29.h3 Kd5 30.Kf3 We7 31.Kf4 h6 32.h4 Kc5 33.h5 d5 34.Wa6 d4 35.hg6 fg6 36.Wg6 d3 37.Wg8 Wd7 38.Wc8 Kd4 39.Kf3 Wf7 40.Kg3 d2 41.Wd8 Ke3 42.We8 Kd3 43.Wd8 Ke2 44.We8 Kd1 45.Wc8 Wf1 i białe poddały się.

95. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A71]
Kanko (Finlandia) – Anastasopoulos (Grecja)

1.c4 Sf6 2.d4 c5 3.d5 e6 4.Sc3 ed5 5.cd5 d6 6.Sf3 g6 7.e4 Gg7 8.Gg5 h6 9.Gh4 g5 10.Gg3 Sh5 11.Gb5 Kf8 12.0–0 Sg3 13.hg3 a6 14.Ge2 b5 15.Hc2 Wa7 16.a4 b4 17.Sd1 Sd7 18.Se3 Se5 19.Sd2 Sg6 20.Sec4 Se5 21.Wad1 Gg4 22.Se5 Ge2 23.Sc6 Hd7 24.Sa7 Ha7 25.Sc4 Gd1 26.Wd1 He7 27.a5 Gd4 28.We1 Hf6 29.We2 Kg7 30.Ha4 h5 31.Hc6 h4 32.Hd6 hg3 33.Hg3 Hh6 34.Hh3 Hg6 35.Hf3 g4 36.Hf5 Hh6 37.Hg4 Kf6 38.e5 Ke7 i białe poddały się.

96. Obrona sycylijska [B21]
Papapostolou (Grecja) – Rantanen (Finlandia)

1.e4 c5 2.d4 cd4 3.c3 dc3 4.Sc3 e6 5.Sf3 d6 6.Gc4 Sc6 7.0–0 Ge7 8.He2 Sf6 9.Wd1 Gd7 10.Gg5 a6 11.a3 h6 12.Gh4 Wc8 13.Ga2 0–0 14.Wd3 Hc7 15.Gg3 Se5 16.Se5 de5 17.Wad1 Wfd8 18.h3 Gc6 19.He3 Wd3 20.Wd3 Wd8 21.Wd8 Gd8 22.f3 Hb6 23.Hb6 Gb6 24.Gf2 Gd4 25.Sd1 Kf8 26.b3 Ke7 27.Se3 Sd7 28.Sc2 Gc3 29.Ge1 Ge1 30.Se1 f5 31.ef5 ef5 32.Kf2 Gd5 33.Gb1 Gb3 34.Gf5 Sc5 35.Ke3 Gc4 36.f4 Kd6 37.fe5 Ke5 38.g4 Gd5 39.h4 a5 40.Gc2 b5 41.Gb1 Gc6 42.Gh7 Gd7 43.g5 hg5 44.hg5 Kd5 45.Sf3 Ge6 46.Sd4 Kc4 47.Gb1 b4 48.ab4 ab4 49.g6 b3 50.Se6 Se6 51.Ke4 Sd4 52.Ke5 Kc3 53.Kd5 Sc2 54.Ke6 Kb2 55.Kf7 Kb1 56.Kg7 Se3 57.Kf6 Sd5 58.Kf7 Se3 59.Kf6 b2 60.g7 Kc1 61.g8H b1H 62.Hg1 Sd1 63.Hg5 i remis! Ciekawy „wyścig” pionów!

Półfinały, 27 października 1966 r.
„Sensacyjny pogrom Szwedów”

Grupa: 1

Wyniki II rundy:

Urugwaj

0,0 : 4,0

Hiszpania

Szwecja

0,0 : 4,0

Szwajcaria

Monako

0,0 : 4,0

ZSRR

Hongkong

0,0 : 4,0

Filipiny

Rzadki obraz! Wszystkie mecze zakończyły się nie tylko jednakowym, ale i maksymalnym wynikiem. Sensacyjny był jedynie rezultat spotkania Szwecja – Szwajcaria. Epoka Stoltza, Lundina, Danielssona i Stahlberga minęła i na tę chwilę z potęgi szachowej Szwecja przeobraziła się w bardzo przeciętny zespół. Miało to minąć z pojawieniem się kolejnego wielkiego talentu w osobie Ulfa Anderssona, ale trzeba było jeszcze poczekać.

W ekipie szwedzkiej wystąpiło trzech debiutantów: Westman, Kinnmark i Backström. Trudno znaleźć cokolwiek na ich temat, toteż przewertowaliśmy roczniki 1965 i 1966 szwedzkiego miesięcznika szachowego „Tidskrift För Schack” i poniżej przedstawiamy znalezione tam fakty. 22. letni Ove Kinnmark pierwszy sukces święcił w regionalnym turnieju mistrzowskim w Göteborgu, gdzie w stawce siedmiu młodych mistrzów wygrał z wynikiem 5 punktów z 6 partii bez porażki. W mistrzostwach kraju w 1965 roku był 4 – 7 z wynikiem 9 punktów z 15 partii. Przegrał tylko jedną partię, ale pokonał brązowego medalistę Janssona. Mistrzostwa wygrali Martin Johansson i Zandor Nilsson – po 10,5 punktu. W lidze szwedzkiej Kinnmark reprezentował Göteborg. W ramach meczu Oslo – Göteborg 1965, na pierwszej szachownicy, przegrał z Johannessenem. Z kolei Jan Erik Westman miał wówczas 27 lat. Przygodę z szachami rozpoczął w 1955 roku, kiedy miał 16 lat. Zadebiutował wówczas w szwedzkiej lidzie szachowej, w barwach Uppsali, gdzie uzyskiwał wysokie rezultaty. W efekcie dostał nominację do drużynowych akademickich mistrzostw świata (3 punkty z 8 partii). Był wówczas studentem wydziału „Filozofii i estetyki” uniwersytetu w Uppsali. W 1966 roku w turnieju międzynarodowym w Uppsali pierwszy był Börje Jansson, drugi Jan Erik Westman (4,5 punktu z 6 partii). 15 zawodników grało 6 rund systemem szwajcarskim. Mistrzostwa Szwecji 1966 wygrał znowu Martin Johansson (10,5 punktu z 15 partii). Westman znalazł się na piątym miejscu (8,5 p.), a Kinnmark zajął dopiero 10. miejsce z dorobkiem 7 p. Backström nie grał. W 1966 roku rozegrano mecz Polska – Szwecja. Kinnmark dwukrotnie zremisował z Adamskim. Westman i Backström w meczu nie uczestniczyli.

Od lewej: Ove Kinnmark, Jan Erik Westman
Zdjęcie po lewej: soloscacchi.altervista.org
Zdjęcie po prawej: „Tidskrift För Schack” numer 7/1965

Stan po II rundzie:

1

ZSRR

7,5

2

Hiszpania

7,0

3

Filipiny

6,5

4

Szwajcaria

5,0

5

Urugwaj

3,5

6

Monako

1,5

7 – 8

Hongkong i Szwecja

0,5

97. Obrona sycylijska [B57]
Alvarez del Monte (Urugwaj) – GM Pomar (Hiszpania)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 Sf6 4.Sc3 cd4 5.Sd4 Sc6 6.Gc4 Gd7 7.Gb3 Wc8 8.0–0 g6 9.Ge3 Gg7 10.He2 Sg4 11.Sc6 bc6 12.Gf4 0–0 13.Wad1 Ha5 14.h3 Se5 15.Gd2 Ge6 16.Sd5 Hd8 17.Se3 Sd7 18.Gc3 Gc3 19.bc3 Ha5 20.c4 Sc5 21.Sg4 Hc3 22.f4 Gg4 23.hg4 a5 24.Wf3 Hb2 25.a4 Wb8 26.He3 Wb4 27.e5 Wfb8 28.ed6 ed6 29.Wd6 Sb3 30.cb3 Wb3 31.He4 Wf3 32.Hf3 Hc1 33.Kh2 Hc4 34.f5 Ha4 35.fg6 hg6 36.Wc6 Hd4 37.Hf6 Hg4 38.Wc3 He6 39.Hd4 Wb4 40.Hd8 Kg7 41.Hg5 Hd6 42.Kh3 Wb1 i białe poddały się.

98. Gambit hetmański [D64]
IM Medina (Hiszpania) – Roux-Cabral (Urugwaj)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Sf3 Sbd7 5.Gg5 Ge7 6.e3 0–0 7.Wc1 c6 8.Hc2 dc4 9.Gc4 Sd5 10.h4 We8 11.Se4 Sf8 12.h5 Gg5 13.Seg5 h6 14.Se4 Sf6 15.Se5 Se4 16.He4 Sd7 17.Wh3 f5 18.Hf5 Ha5 19.Ke2 Se5 20.He5 He5 21.de5 Gd7 22.Wd1 Wad8 23.e4 Gc8 24.Wd6 Kf8 25.Whd3 Ke7 26.b4 Wf8 27.f4 Wd6 28.ed6 Kd7 29.Ke3 b5 30.Gb3 Gb7 31.g4 a5 32.a3 ab4 33.ab4 Wa8 34.e5 Wf8 35.f5 ef5 36.e6 Ke8 37.gf5 i czarne poddały się.

99. Partia pionem hetmańskim [A49]
Olivera A. (Urugwaj) – Calvo (Hiszpania)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.b3 Gg7 4.Gb2 0–0 5.g3 d6 6.Gg2 Sbd7 7.0–0 c6 8.c4 a5 9.Sc3 e5 10.Hc2 ed4 11.Sd4 Sc5 12.Wad1 Hb6 13.Ga3 We8 14.Sc6 bc6 15.Wd6 Gf5 16.Wc6 Hc6 17.Gc6 Gc2 18.Ga8 Wa8 19.Gc5 Sd7 20.Sa4 Sc5 21.Sc5 Wd8 22.Sb7 Wd2 23.e3 Ge4 i białe poddały się.

100. Obrona staroindyjska [A53]
Franco (Hiszpania) – Olivera J. (Urugwaj)

1.d4 Sf6 2.c4 d6 3.Sc3 Sbd7 4.e4 e5 5.Sge2 c6 6.d5 Sc5 7.Sg3 cd5 8.cd5 Ge7 9.b4 Sa6 10.Ge2 0–0 11.Wb1 Gd7 12.0–0 Wc8 13.Hb3 Se8 14.Ge3 Wa8 15.Wfc1 Gg5 16.Sb5 Ge3 17.He3 Hb6 18.Hb6 ab6 19.Wb2 g6 20.h3 f6 21.Sf1 Kf7 22.Se3 Ke7 23.a4 Sb8 24.Sc3 f5 25.Sc4 b5 26.Sb6 i czarne poddały się.

101. Obrona Caro – Kann [B10]
Johansson (Szwecja) – IM Bhend (Szwajcaria)

1.e4 c6 2.c4 d5 3.ed5 cd5 4.cd5 Sf6 5.Sc3 g6 6.Gc4 Gg7 7.d4 0–0 8.Sge2 Sbd7 9.Sf4 Sb6 10.Gb3 Gg4 11.Hd3 Gf5 12.Hf3 Hd6 13.h3 Hb4

14.g4?? Ge4 i białe poddały się. Nieprawdopodobny ruch 14.g4?? był zwiastunem straszliwej klęski zespołu szwedzkiego! Wszak ich pogromcy, Szwajcarzy, grywali nawet w finale C!

102. Obrona francuska [C09]
Walther (Szwajcaria) – Nilsson (Szwecja)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sd2 c5 4.ed5 ed5 5.Sgf3 Sc6 6.Gb5 Gd6 7.0–0 Sge7 8.dc5 Gc5 9.Sb3 Gd6 10.c3 0–0 11.Sfd4 Gd7 12.Gd3 Se5 13.Gf4 S7g6 14.Gg6 hg6 15.We1 We8 16.Ge5 We5 17.We5 Ge5 18.Sf3 Gg4 19.h3 Gf3 20.Hf3 Hg5 21.Wd1 Wd8 22.g3 Gf6 23.Kg2 b6 24.Sd4 Gd4 25.Wd4 b5 26.Hd3 a6 27.a4 ba4 28.Wa4 Hc1 29.Wb4 a5 30.Wb7 He1 31.Wb5 Hc1 32.Wd5 Wd5 33.Hd5 Hb2 34.Ha5 Hb7 35.Kh2 Hc6 36.Hd8 Kh7 37.Hd4 g5 38.c4 Kg6 39.h4 gh4 40.Hh4 f6 41.Hd4 Kf5 42.g4 Ke6 43.Kg3 Hh1 44.He3 Kf7 45.f4 g6 46.Ha7 Ke6 47.Hb6 Ke7 48.Hc5 Kd7 49.Hd4 Ke6 50.He3 Kf7 51.g5 f5 52.Ha7 Ke6 53.Hb6 Kd7 54.Hb5 Kc7 55.Ha5 Kd7 56.Ha7 Kc8 57.Hc5 Kd7 58.Ha7 Kc8 59.He3 Kd7 60.Kf2 Hh2 61.Ke1 Kc6 62.Kd1 Hg2 63.Hd4 Ha2

64.Hd5 Kc7 65.Hf7 Kd8 66.Hd5 Kc7 67.Hf7 Kd8 68.Hg8 Kc7 69.Hg7 Kd8 70.Hg8 Kc7 71.Hh7 Kd8 72.Hh8 Kc7 73.Hg7 Kc8 74.Hg6 Hb1 75.Kd2 Hb2 76.Kd3 Hb1 77.Kc3 He1 78.Kd4 He4 79.Kc5 He3 80.Kb4 Hf4 81.Hg8 Kc7 82.Hg7 Kb6 83.Hf6 Ka7 84.g6 Hb8 85.Kc5 Hc7 86.Kd5 Ha5 87.Ke6 Ha6 88.Kf5 Hc4 89.Hf7 i czarne poddały się.

Fidel Castro w czasie wielkiej symultany, o której opowiemy później
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 2/1967

103. Partia hiszpańska [C86]
Westman (Szwecja) – IM Blau (Szwajcaria)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.He2 d6 7.c3 0–0 8.h3 Gd7 9.Gc2 We8 10.d3 h6 11.Wd1 Gf8 12.Sbd2 d5 13.Sf1 Gd6 14.Sg3 Se7 15.Sh2 Sg6 16.Sg4 d4 17.cd4 ed4 18.Wf1 Sg4 19.hg4 Hh4 20.Gd1 Se5 21.We1 Sg4 22.Hf3 Gb4 23.We2 Gd6 24.Gf4 Se5 25.Ge5 Ge5 26.Wc2 g6 27.Sf1 h5 28.g3 He7 29.Hg2 c5 30.Sd2 Wac8 31.Ge2 Gb8 32.Wf1 He6 33.f4 f5 34.Gf3 b6 35.Sc4 Gc7 36.ef5 Hf5 37.Ge4 Hf6 38.Sd2 Gb8 39.Sf3 Gf5 40.Sg5 Kg7 41.Gb7 Wc7 42.Ga6 We3 43.We2 We2 44.He2 We7 45.Hg2 Gc7 46.Gc4 Hf8 47.Hc6 He8 48.He8 We8 49.Kf2 h4 50.gh4 Gf4 51.Sf3 Kh6 52.We1 We1 53.Se1 Kh5 54.Kf3

54…Gc1 55.Sg2 Gb2 56.Kf4 Gc1 57.Kg3 Gd7 58.Gb3 b5 59.Se1 Gd2 60.Gd1 Kh6 61.Sf3 Ga5 62.Kf2 Gd8 63.Kg2 Gf5 64.Ge2 Ge6 65.a3 Gc7 66.Kf2 Gf4 67.Gd1 Gd7 68.Se1 Gc1 69.Sc2 Gf5 70.Ge2 Kg7 71.Kg3 Kf6 72.Kf3 Ke5 73.Kg3 c4 74.Sb4 Ga3 75.Sc6 Kd5 76.Gf3 Kc5 77.dc4 bc4 78.Se7 c3 i białe poddały się.

104. Partia hiszpańska [C88]
Glauser (Szwajcaria) – Kinnmark (Szwecja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 0–0 8.a4 Gb7 9.d3 Sa5 10.Ga2 d6 11.Gd2 c5 12.Ga5 Ha5 13.ab5 Hb5 14.Sa3 Hd7 15.Sc4 Wab8 16.Gb3 g6 17.Hd2 Kg7 18.Se3 Sh5 19.Gc4 f5 20.Ga6 Gc6 21.c3 Sf4 22.Hc2 Wf6 23.Sd2 h5 24.Gc4 g5 25.b3 g4 26.Gd5 Wbf8 27.d4 fe4 28.Gc6 Hc6 29.de5 We6 30.He4 He4 31.Se4 We5 32.Sc4 Wd5 33.Sb6 Wdf5 34.Wa7 W8f7 35.Sg3 We5 36.We5 de5 37.Se4 Se2 38.Kf1 Sc1 39.Sd5 Gf8 40.Wf7 Kf7 41.Sdf6 Sb3 42.Sh5 Ke6 43.Sef6 Kf5 44.Sd7 Gh6 45.Sg3 Ke6 46.Sb6 Gg5 47.Se4 Sd2 48.Sd2 Gd2 49.c4 e4 50.Ke2 Gc1 51.Sd5 Ke5 52.Se3 Kd4 53.Sg4 Kc4 54.Kd1 Gb2 55.Kc2 Ga1 56.h4 Kd5 57.h5 Ke6 58.Se3 Kf6 59.Kb3 Kg5 60.Kc4 Kh5 61.Kd5 Gd4 62.Ke4 Kg6 63.f4 Gb2 64.g4 Gf6 65.Sc4 Gd4 66.Se5 Kh6 67.g5 Kh7 68.f5 Gb2 69.f6 Gc3 70.Kf5 Gd4 71.g6 Kg8 72.f7 i czarne poddały się.

105. Obrona sycylijska [B94]
Casa (Monako) – GM Petrosjan (ZSRR)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 Sbd7 7.f4 Hb6 8.Hd2 Hb2 9.Wb1 Ha3 10.Ge2 b5 11.f5 Hc5 12.Ge3 Hc7 13.Sd5 Sd5 14.ed5 g6 15.0–0 Gg7 16.a4 ba4 17.Sc6 Se5 18.fg6 hg6 19.Gb6 Hd7 20.Hf4 0–0 21.Gd4 a3 22.c4

22…Sc6 23.Gg7 Kg7 24.dc6 Hc6 25.Hd4 e5 26.Hh4 f5 27.Wfd1 Wa7 28.Hg5 f4 29.h4 Gf5 30.Wa1 Waf7 31.Kh2 Hc5 32.Wa2 Wb8 33.Wad2 Hf2 34.Gd3 Hg3 35.Hg3 fg3 36.Kg3 Wb3 37.Kh2 Wd3 38.Wd3 Gd3 39.Wd3 a2 40.Wa3 Wf4 i białe poddały się.

106. Obrona skandynawska [B01]
GM Spasski (ZSRR) – Weiss (Monako)

1.e4 d5 2.ed5 Sf6 3.Gb5 Gd7 4.Gc4 Gf5 5.Sc3 Sbd7 6.d3 Sb6 7.Hf3 Sc4 8.dc4 Gc2 9.Gf4 a6 10.Sge2 Hc8 11.0–0 h6 12.Sd4 Gh7 13.Wfe1 Wb8 14.Wad1 g5

15.Gc7 Hc7 16.Hf6 Wg8 17.d6 Hd7 18.We7 Ge7 19.We1 Gg6 20.We7 i czarne poddały się.

Borys Spasski i Michaił Tal (w głębi) – Hawana 1966
Zdjęcie: Rosyjska Agencja Prasowa

107. Obrona nowoczesna [A41]
Donne (Monako) – GM Stein (ZSRR)

1.Sf3 d6 2.d4 Gg4 3.g3 Gf3 4.ef3 d5 5.Gg2 e6 6.0–0 Sd7 7.He2 c6 8.f4 Se7 9.Sd2 g6 10.Sf3 Gg7 11.c3 0–0 12.We1 c5 13.dc5 Sc5 14.Ge3 Wc8 15.Gd4 Gd4 16.Sd4 Sc6 17.Wad1 Hf6 18.Sc6 bc6 19.He3 Sa4 20.Hd4 Hd4 21.Wd4 Sb2 22.Gf1 Wb8 23.Wb1 c5 24.Wd2 Sa4 25.Wc1 c4 26.Ge2 Wb6 27.Gd1 Sc5 28.Ge2 Wfb8 29.f5

29…Wb1 30.Wb1 Wb1 31.Kg2 Wc1 i białe poddały się.

108. Obrona holenderska [A80]
GM Korcznoj (ZSRR) – Kostjoerin (Monako)

1.d4 f5 2.Sc3 Sf6 3.Gg5 c6 4.Gf6 ef6 5.e3 d5 6.Gd3 g6 7.Hf3 Ge6 8.h3 Gg7 9.Sge2 Sd7 10.g4 fg4 11.hg4 He7 12.Wh7 Sf8 13.Wh8 Gh8 14.Sf4 Gf7 15.0–0–0 0–0–0 16.Sa4 Gg7 17.Kb1 Gh6 18.Wh1 Gf4 19.Hf4 Se6 20.Hg3 Sg5 21.Sc5 Se4 22.Se4 de4 23.Ge2 g5 24.b3 Ge6 25.Wh5 Wf8 26.Hh2 Hc7 27.Hh1 Hg7 28.Wh7 Hg6 29.Hh2 Gf7 30.Gc4 Kd7

31.f3 b5 32.Gf7 Wf7 33.Wh6 Hg7 34.fe4 Hf8 35.Wh8 i czarne poddały się.

109. Obrona sycylijska [B92]
Ko Chi (Hongkong) – Naranja (Filipiny)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Ge2 e5 7.Sb3 Ge7 8.Ge3 0–0 9.0–0 Sbd7 10.Hd2 Sb6 11.Wad1 Ge6 12.Sa5 Hc7 13.f4 Sg4 14.f5 Se3 15.He3 Gd7 16.Kh1 f6 17.Sb3 Wfd8 18.Sd2 Wac8 19.Wfe1 Ge8 20.Sf1 Gf7 21.Hf3 d5 22.ed5 Gb4 23.Se3 Gc3 24.bc3 Hc3 25.Wf1 e4 26.Hf4 Sd5 27.Sd5 Gd5 28.Wc1 b5 29.h4 e3 30.Gd3 We8 31.Wce1 e2 32.Wg1 Gc4 33.Hf3 Hd2 34.Hd5 i białe poddały się.

110. Gambit królewski [C30]
De Castro (Filipiny) – Sin Kuen (Hongkong)

1.e4 e5 2.f4 Sc6 3.Sf3 d6 4.Gc4 h6 5.0–0 Gg4 6.c3 Sf6 7.Hb3 Sa5 8.Gf7 Ke7 9.Ha4 Kf7

10.fe5 de5 11.Se5 Ke6 12.Sg4 Sg4 13.Ha5 Hh4 14.Hd5 Ke7 15.Wf7 i czarne poddały się.

111. Obrona Pirca [B08]
Fung Yee Wang (Hongkong) – Balinas (Filipiny)

1.e4 d6 2.Sf3 Sf6 3.Sc3 g6 4.d4 Gg7 5.Ge2 0–0 6.0–0 Sbd7 7.Gg5 h6 8.Ge3 Kh7 9.Hd2 c5 10.Wad1 Sg4 11.dc5 Se3 12.He3 Sc5 13.e5 Ha5 14.ed6 ed6 15.Wd6 Gc3 16.bc3 Ge6 17.Sd4 Wae8 18.Se6 Se6 19.Gc4 Hc7 20.Hd3 Sf4 21.Hd4 Wd8 22.Wd8 Wd8 23.He4 Kg7 24.We1 Wc8 25.Gf1 Hc3 26.Hb7 He1 27.g3 Wc2 28.Ha7 Wf2 i białe poddały się.

112. Obrona Grünfelda [D73]
Campomanes (Filipiny) – Hobson (Hongkong)

1.d4 d5 2.g3 Sf6 3.Gg2 g6 4.Sf3 Gg7 5.c4 c6 6.Sc3 0–0 7.Hb3 e6 8.Se5 Sbd7 9.Sd7 Sd7 10.cd5 ed5 11.Ge3 Sb6 12.Wd1 We8 13.0–0 Sc4 14.Gf4 Ge6 15.Hb7 Hb6 16.Hb6 ab6 17.b3 Sa3 18.Gc7 b5 19.Gd6 Sc2 20.e3 Gf8 21.Gf8 Kf8 22.a4 ba4 23.Sa4 We7 24.Wd2 Sb4 25.Wc1 f5 26.Gf1 Gc8 27.Sc5 Wea7 28.Sd3 Sd3 29.Gd3 Gd7 30.Wb2 Ke7 31.b4 Wa1 32.Wa1 Wa1 33.Kg2 Wa3 34.Ge2 Wa8 35.h4 h5 36.Kf3 Kf6 37.Kf4 Wb8 38.Gf3 We8 39.b5 Wb8 40.b6 Wb7 41.Ge2 Wb8 42.b7 Ge8 43.Wb6 Gd7 44.Gb5 Kg7 45.Ga4 Kf7 46.Ke5 Ke7 47.Gc6 Gc6 48.Wc6 Wb7 49.Wg6 i czarne poddały się.

Lew Poługajewski
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 3/1966

Grupa: 2

Wyniki II rundy:

Jugosławia

4,0 : 0,0

Mongolia

Indonezja

2,0 : 2,0

Turcja

Islandia

3,5 : 0,5

Austria

Hongkong

0,0 : 4,0

Filipiny

W zespole jugosłowiańskim zadebiutował 31. letni arcymistrz Dragoljub Cirić. Urodził się w Nowym Sadzie 12 listopada 1935 roku. Na Olimpiadzie wystąpił jeszcze w Lugano 1968. W latach 1961 (złoty medal za wynik indywidualny na VII szachownicy) i 1965 reprezentował barwy kraju w drużynowych mistrzostwach Europy. W 1962 roku walczył w drużynowych akademickich mistrzostwach świata w Mariańskich Łaźniach (7 punktów z 11 partii na pierwszej szachownicy), gdzie Jugosławia zajęła drugie miejsce. Miejsce w drużynie zdobył sukcesami w Belgradzie 1963 (2 miejsce), Soczi 1965 (3 miejsce za Unzickerem i Spasskim) i Bośni 1966 (dzielone 1 miejsce z Talem).

W meczu Jugosławia – Mongolia, Gligorić rozbił pozycję Mjagmarsurena bardzo szybko i lider zespołu mongolskiego nie dotrwał nawet do dwudziestego posunięcia. Jako druga zakończyła się partia debiutanta Ciricia z także debiutującym na Olimpiadzie Zorigtem. Cirić zakończył partię widowiskowym posunięciem piona na pole „e2”, po którym oddawał „chwilowo” hetmana, aby w zamian zdobyć wieżę i hetmana przeciwnika. Pod koniec rundy kolejne punkty dorzucili Ivkov i Matulović.

Jak było do przewidzenia Islandia pod wodzą Olafssona niczym nie przypomniała „chłopca do bicia” z poprzedniej Olimpiady.

Stan po II rundzie:

1

Jugosławia*

7,0

2 – 3

Islandia i Indonezja*

3,5

4 – 5

Austria* i Turcja*

3,0

6

Mongolia*

2,5

7

Meksyk

1,5

113. Gambit hetmański [D27]
GM Gligorić (Jugosławia) – IM Mjagmarsuren (Mongolia)

1.d4 d5 2.c4 dc4 3.Sf3 Sf6 4.e3 e6 5.Gc4 c5 6.0–0 a6 7.a4 Sc6 8.He2 Ge7 9.Wd1 0–0 10.Sc3 Hc7 11.b3 cd4 12.ed4 Sb4 13.Gb2 Gd7 14.d5 ed5 15.He7 Sc6 16.Sd5 Sd5 17.Hg5 i czarne poddały się.

114. Partia hiszpańska [C97]
IM Ujtumen (Mongolia) – GM Ivkov (Jugosławia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 0–0 8.c3 d6 9.h3 Sa5 10.Gc2 c5 11.d4 Hc7 12.Sbd2 We8 13.Sf1 Gf8 14.Gg5 Sd7 15.Se3 Sb6 16.b3 f6 17.Gh4 Ge6 18.d5 Gd7 19.Sh2 c4 20.b4 Sb7 21.Shg4 Kh8 22.Sf5 Gf5 23.ef5 a5 24.We3 Hf7 25.Ge4 Wa7 26.f3 Wea8 27.a3 Ge7 28.Gf2 Gd8 29.Hc1

29…ab4 30.cb4 Sd5 31.We2 Gb6 32.Gb6 Sb6 33.He3 Wa6 34.Gb7 Hb7 35.Wd2 d5 36.Hc5 d4 37.Hb5 Hd5 38.Hd5 Sd5 39.Wc2 c3 i białe poddały się.

115. Partia hiszpańska [C81]
GM Matulović (Jugosławia) – Cagan (Mongolia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Se4 6.d4 b5 7.Gb3 d5 8.de5 Ge6 9.He2 Gc5 10.Ge3 Se7 11.Wd1 0–0 12.Sbd2 Ge3 13.He3 Sf5 14.He2 Sc5 15.c3 He7 16.Sd4 Sd4 17.cd4 Sd7 18.f4 c5 19.Gc2 Hh4 20.g3 Hh3 21.Hf2 Gg4 22.We1 Wac8 23.Wac1 f6 24.ef6 Wf6 25.dc5 Wh6 26.Gb3 Sf6

27.Se4 Se4 28.We4 Kh8 29.Gd5 Gf3 30.We5 Gd5 31.Wd5 Whc6 32.Wcd1 We8 33.Wd8 Hh5 34.He3 Wc8 35.He8 He8 36.We8 We8 37.c6 i czarne poddały się.

116. Obrona sycylijska [B80]
Zorigt (Mongolia) – GM Cirić (Jugosławia)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 e6 6.g3 Sc6 7.Gg2 Gd7 8.Ge3 a6 9.0–0 Ge7 10.f4 0–0 11.He2 Hc7 12.Wad1 Wac8 13.h3 b5 14.a3 Sd4 15.Gd4 e5 16.Ge3 Gc6 17.f5 Hb7 18.Sd5 Gd5 19.ed5 Gd8 20.g4 Gb6 21.Gb6 Hb6 22.Kh1 h6 23.h4 Wc4 24.Gf3 h5 25.g5 Wh4 26.Kg2 Sg4 27.Kg3 Wh2 28.Hd3 Sf2 29.He2 Sd1 30.Hd1 e4 31.Gh5 Wh5 32.Hh5 He3 33.Kg2 Hd2 34.Kg3 e3 35.Hd1

35…e2!! i białe poddały się. Cirić uzyskał na Olimpiadzie doskonały wynik 8 p. z 8 partii! Niestety, aby ubiegać się o nagrody, należało rozegrać minimum 12 pojedynków!

117. Obrona królewsko – indyjska [E67]
Bachtiar (Indonezja) – Süer (Turcja)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.0–0 d6 6.c4 Sbd7 7.Sc3 e5 8.Gg5 ed4 9.Sd4 h6 10.Gf6 Hf6 11.Sc2 Sb6 12.Se3 h5 13.Wc1 We8 14.Sed5 Hd8 15.Sb5 Sd5 16.cd5 We7 17.Hd2 Gd7 18.Sc3 Wb8 19.e3 c5 20.dc6 bc6 21.Hd6 Wb2 22.Gc6 Gc3 23.Wc3 Wb6 24.Hd4 He8 25.Gd5 Gh3 26.Wfc1 Kh7 27.Gg2 Gg2 28.Kg2 We4 29.Hd3 h4 30.Wc8 He7 31.W8c7 He6 32.Wf7 Kh6 33.Wfc7 h3 34.Kf1 Wd6 35.Hc3 Wd7 36.Hh8 Kg5 37.Wd7 Hd7 38.Wc5 Kg4 39.Hc8 Hc8 40.Wc8 Wb4 41.Wc2 Kf3 42.Wc1 Wb2 43.Kg1 Wa2 44.e4 Ke4 45.We1 Kd4 46.Kf1 a5 47.We3 a4 48.g4 Wb2 49.Wh3 Wb3 50.Wh8 Wb4 51.h3 Kc4 52.Wa8 Kb3 53.Kg2 a3 54.Kg3 Wa4 55.Wb8 Kc2 56.Wc8 Kd2 57.Wd8 Ke2 58.We8 Kf1 59.Wc8 a2 60.Wc1 Ke2 61.Wa1 g5 62.h4 gh4 63.Kh4 Kf3 64.Kh5 Wa6 65.g5 i remis.

118. Obrona hetmańsko – indyjska [E15]
Bilyap (Turcja) – Wotulo (Indonezja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.g3 c5 4.Sf3 b6 5.Gg2 Gb7 6.0–0 cd4 7.Sd4 Gg2 8.Kg2 Ge7 9.Sc3 0–0 10.Gf4 d6 11.Sdb5 Se8 12.e4 a6 13.Sa3 Sd7 14.He2 Hc7 15.Wac1 Hb7 16.f3 Wc8 17.Wfd1 Sdf6 18.Ge3 h6 19.Sc2 Gd8 20.Sd4 Gc7 21.b4 Sd7 22.a4 Gd8 23.b5 a5 24.Sc6 Gf6 25.Gd4 Gd4 26.Wd4 Se5 27.Se5 de5 28.Wdd1 Hc7 29.c5 bc5 30.Hd2 Hb6 31.Sb1 f5 32.ef5 ef5 33.Sa3 Sf6 34.Sc4 He6 35.Hd6 Wfe8 36.He6 We6 37.Sd6 Wf8 38.Wc5 e4 39.f4 Sg4 40.Sc4 e3 41.Se5 Se5 42.We5 We5 43.fe5 f4 44.gf4 Wf4 45.e6 e2 46.We1 Wa4 47.We2 Kf8 48.Wb2 Wc4 49.b6 Wc8 50.Kf3 Ke7 51.b7 Wb8 52.Wb6 a4 53.Ke4 a3 54.Wa6 Wb7 55.Wa3 Ke6 56.Wa6 Kf7 57.Kf4 Wb4 58.Kg3 We4 59.Kf3 We6 60.Wa5 Kf6 61.Wa4 Wb6 62.Wa3 Kg5 63.Kg3 Wg6 64.Wa5 Kf6 65.Kf3 Wg1 66.Kf2 Wg5 67.Wa6 Kf5 68.Kf3 Wg1 69.Wa5 Kg6 70.Kf2 Wg5 71.Wa3 Kh5 72.Wb3 Kh4 73.Wa3 Wg4 74.Wb3 g5 75.Wa3 Wb4 76.Kg2 Wb2 77.Kg1 g4 78.Wc3 We2 79.Wa3 h5 80.Wa5 We3 81.Kg2 Wf3 82.Wb5 Wf8 83.Wa5 Wg8 84.Wa3 Wg5 85.Wb3 We5 86.Wb2 Kg5 87.h3 i remis.

119. Gambit hetmański [D24]
Lim Hong Gie (Indonezja) – Onat (Turcja)

1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.c4 dc4 4.Sc3 a6 5.e3 b5 6.a4 b4 7.Sa2 e6 8.Gc4 c5 9.0–0 Gb7 10.He2 Sbd7 11.Wd1 Hc7 12.Gd2 a5 13.Sc1 Gd6 14.h3 0–0 15.Gb5 Wfc8 16.dc5 Sc5 17.Sd4 e5 18.Sf5 Gf8 19.f3 g6 20.Sg3 e4 21.f4 Gg7 22.Hf1 Se8 23.Wb1 Sd6 24.Sce2 Sb5 25.ab5 Sd3 26.b3 Hb6 27.Kh1 Hb5 28.Sd4 Gd4 29.ed4 Wc2 30.He2 e3 31.He3 We8 32.Hg1 Hd5 33.Kh2 Sf4 34.Wbc1 Wc1 35.Wc1 Sg2 36.Wc5 Hb3 37.d5 Sh4 38.Hf2 Gd5 39.Gh6 Sf3 40.Kg2 Sd2 41.Kh2 Sf3 i białe poddały się.

120. Obrona Nimzowitscha [E26]
Erözbek (Turcja) – Suwandhio (Indonezja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.a3 Gc3 5.bc3 c5 6.e3 b6 7.Sf3 0–0 8.Gd3 Gb7 9.0–0 Hc7 10.He2 d6 11.e4 Sbd7 12.Gg5 h6 13.Gh4 Wfe8 14.Sd2 cd4 15.cd4 e5 16.d5 Sh7 17.Gg3 Sc5 18.f4 ef4 19.Wf4 We7 20.Waf1 Wae8 21.Gc2 f6 22.h4 Gc8 23.Hf3 Sd7 24.Ga4 Se5 25.Hc3 Wd8 26.W4f2 Sg4 27.Wf3 h5 28.Hd4 Sf8 29.Wc3 Sg6 30.Gd1 Wde8 31.Gg4 Gg4 32.a4 Sf8 33.a5 Sd7 34.ab6 ab6 35.Wa1 Sc5 36.Wca3 Se4 37.Wa7 Sg3 38.Kh2 Sf5 39.Hf4 Hc5 40.We7 We7 i białe poddały się.

Górne zdjęcie: Fidel Castro wśród szachistów
Dolne zdjęcie: od lewej: Poługajewski, Spasski, Stein, Tal, Petrosjan i Korcznoj
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 2/1967

121. Gambit hetmański [D30]
GM Olafsson F. (Islandia) – Kinzel (Austria)

1.c4 e6 2.Sf3 d5 3.d4 c6 4.Hc2 Sf6 5.Gg5 Sbd7 6.Sbd2 Ge7 7.e3 Se4 8.Ge7 He7 9.Gd3 Sd2 10.Sd2 dc4 11.Sc4 Hb4 12.Sd2 h6 13.0–0 e5 14.Sc4 He7 15.Wae1 0–0 16.Hc3 e4 17.Gc2 Sf6 18.f3 Gf5 19.Se5 Gh7 20.Hb3 ef3 21.Gh7 Kh7 22.Wf3 He6 23.Hb7 Ha2 24.Wf6 gf6 25.Sd7 Wfc8 26.Sf6 Kg6 27.Sd7 He6 28.Se5 Kh5 29.Ha6 f6 30.He2 Kg5 31.h4 Kh4 32.Hf2 i czarne poddały się.

122. Obrona sycylijska [B48]
Stoppel (Austria) – IM Johannsson (Islandia)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e6 5.Ge3 Hc7 6.Sc3 a6 7.a3 b5 8.Ge2 Gb7 9.0–0 Sf6 10.f3 Gd6 11.g3 Ge7 12.Sc6 Gc6 13.Hd4 0–0 14.e5 Sd5 15.Sd5 Gd5 16.c3 d6 17.ed6 Gd6 18.f4 Wfd8 19.Hb6 He7 20.Gf2 Wd7 21.He3 Wc8 22.Wad1 Gc5 23.Hc1 Wcd8 24.Ge3 g6 25.Kf2 Gb3 26.Wd7 Wd7 27.We1 Hd6 28.Gc5 Hc5 29.He3 Hc7 30.Wc1 Hd8 31.Ke1 Ha8 32.Gf3 Hd8 33.Ge2 h5 34.h4 Ha8 35.Gf3 Hd8 36.Ge2 Wd5 37.Gf1 Wd1 38.Wd1 Hd1 39.Kf2 Gd5 40.Gd3 Ha1 41.Hd2 Hh1 42.He3 Hg2 43.Ke1 Hb2 44.Hc5 Gc4 45.Gc4 Hc3 46.Ke2 Hc4 47.Hc4 bc4 48.Ke3 Kf8 49.Kd4 Ke7 50.Kc4 Kd6 51.Kb4 f6 i białe poddały się.

Gong obwieszczał początek każdej rundy
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 1/1967

123. Obrona królewsko – indyjska [E62]
Palmason (Islandia) – Winiwarter (Austria)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sf3 Gg7 4.g3 0–0 5.Gg2 d6 6.0–0 Sc6 7.Sc3 Gg4 8.d5 Sa5 9.Sd2 c5 10.Hc2 a6 11.h3 Gd7 12.b3 b5 13.Gb2 Hc7 14.Wab1 Wab8 15.Wfe1 bc4 16.bc4 Wb4 17.Ga3 Wb1 18.Wb1 Wb8 19.e3 Se8 20.Gf1 Wb1 21.Scb1 Hb6 22.Sc3 Sc7 23.Hb2 Hb2 24.Gb2 Sa8 25.Sd1 Gb2 26.Sb2 Sb6 27.Kg2 Kf8 28.Kf3 e6 29.e4 Ke7 30.Ke3 h6 31.h4 f6 32.Gd3 g5 33.Ge2 Gc8 34.Gd1 Gd7 35.Gc2 Kd8 36.Gd1 Kc7 37.Kd3 Kd8 38.Ge2 Ke7 39.Ke3 Sc8 40.Gd3 Sb6 41.Ge2 e5 42.Gd3 Kf7 43.Ge2 Kg6 44.h5 Kg7 45.g4 Kf8 46.Gd1 Ke7 47.Kd3 Kd8 48.Kc3 Ke7 49.f3 Kd8 50.Gc2 Ke7 51.Sd1 Sb7 52.Se3 Sd8 53.Kb2 Kf8 54.Ka3 Ke8 55.Sdf1 Sf7 56.Sg3 Kd8 57.Se2 Kc7 58.Sc3 Kd8 59.Gb3 Kc7 60.Sa4 Sc8 i remis.

124. Obrona Caro – Kann [B14]
Janetschek (Austria) – Thorbergsson (Islandia)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.ed5 cd5 4.c4 Sf6 5.Sc3 e6 6.Sf3 Ge7 7.Gg5 0–0 8.Ge2 Sc6 9.0–0 dc4 10.Gc4 b6 11.a3 Gb7 12.Wc1 Wc8 13.Hd3 Sa5 14.Ga2 Gf3 15.gf3 Sh5 16.Gd2 Gg5 17.Se4 Gd2 18.Hd2 Sc6 19.Wfd1 Hh4 20.Hg5 Hg5 21.Sg5 Sf4 22.Gc4 Se7 23.Ga6 Wc1 24.Wc1 Sed5 25.Se4 Wd8 26.Sd6 Se7 27.Wc7 Wd6 28.We7 Kf8 29.Wa7 Wd4 30.Wb7 Wd1 31.Gf1 Sd5 32.Kg2 Wd2 33.b4 Wa2 34.h4 Wa3 35.Gc4 Sb4 36.Wb6 Sc2 37.Wb3 Wa7 38.Gd3 Sd4 39.Wb8 Ke7 40.Gh7 g6 41.h5 Kf6 42.hg6 fg6 43.Gg8 We7 44.f4 Sf5 45.Kf3 Kg7 46.Wa8 Sh6 47.Ge6 We6 48.Wb8 Wf6 49.Kg3 Sf5 50.Kg4 Sd4 51.Wb7 Kh6 52.Wb4 Se6 53.Wc4 Kg7 54.Wa4 Wf5 55.Kg3 Kf6 56.Wa6 Wd5 57.Wb6 Wd3 58.Kg4 Wd4 59.Kg3 Wa4 60.Wd6 Ke7 61.Wb6 Sf4 62.Wc6 Se6 63.Wb6 Kf6 64.Wb5 Sg7 65.Wb6 Kg5 66.Wb5 Sf5 67.Kg2 Kf4 68.Wb8 g5 69.Wf8 Wa2 70.Wb8 Se3 71.Kg1 Sd5 72.Wb5 Wd2 73.Wb3 Kg4 74.Wa3 Sf4 75.Wa4 Kf3 i białe poddały się.

Aleksandar Matanović
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 12/1967

Grupa: 3

Wyniki II rundy:

Portugalia

1,5 : 2,5

Ekwador

Izrael

2,5 : 1,5

Norwegia

Polska

3,0 : 1,0

Boliwia

USA

-

Pauza

Także w zespole izraelskim pojawił się debiutant, a mianowicie 24. letni Szymon Kagan. Był to początek jego długiej przygody z Olimpiadami. Grał niezmiennie w latach 1966 – 1982. W latach 1970 i 1972 był liderem. Najlepszy wynik osiągnął w Nicei 1974 – 81%. W bardzo ważnym meczu Izrael pokonał Norwegię. Doświadczeni mistrzowie międzynarodowi Porath, Kraidman i Czerniak zdobyli 2,5 punktu z 3 partii, ale przegrał „beniaminek” Kagan.

Polska rozegrała swój pierwszy mecz. Przeciwnikiem był „łatwy” zespół – Boliwia. Niestety „do zera” nie wygrywa się na zawołanie. Pierwszy wygrał Balcerowski z Salazarem. Pewne zwycięstwa odnieśli także Kostro z Garcią i Śliwa z Martinezem. Przykrą niespodziankę drużynie sprawił Filipowicz, który zbytnio zlekceważył swojego przeciwnika Carvajala, wybrał ryzykowną kontynuację i w niedoczasie przegrał.

Opowiada Andrzej Filipowicz. „Wreszcie mecz z klientem Boliwią, ale niestety ja za bardzo zaryzykowałem czarnymi i przegrałem z Aliagą Carvajalem, któremu zrewanżowałem się kilka lat później, też na Olimpiadzie. Była to jedyna wpadka, wygraliśmy 3,0 : 1,0, ale natychmiast usunąłem siebie ze składu. Przejąłem analizy odłożonych pozycji i pomagałem członkom drużyny w przygotowaniu się do partii. Inna rzecz, że moją wadą przez całą karierę było kompletne lekceważenie »fuszerów«, »klientów« i »pacerów«. Byłem przekonany, że ogram ich małym lewym placem w dowolnej pozycji i to niekiedy przyniosło opłakane skutki”.

Andrzej Filipowicz opowiada o warunkach pobytu w Hawanie. „W hotelu mieliśmy do dyspozycji nieograniczone ilości wyżywienia. Pamiętam jak Jacek Bednarski zamawiał jajecznicę z 12 jaj i do tego 6 szklanek kefiru, co zaskakiwało tłumaczkę, która cieszyła się, że może wypić trochę mleka, które było niedostępne na Kubie”.

Stan po II rundzie:

1

Izrael*

6,5

2

Norwegia*

4,5

3

USA

3,5

4 – 5

Polska i Ekwador*

3,0

6

Portugalia*

2,5

7

Boliwia*

1,0

125. Obrona Robatscha [B06]
Durao (Portugalia) – Yepez Ol. (Ekwador)

1.e4 g6 2.d4 Gg7 3.f4 d6 4.Sf3 c5 5.dc5 Ha5 6.c3 Hc5 7.Gd3 Sf6 8.He2 0–0 9.Ge3 Hc7 10.a4 Sc6 11.Sa3 e5 12.0–0 Sg4 13.Gd2 ef4 14.Gf4 Sge5 15.Se5 Se5 16.h3 a6 17.Wf2 Ge6 18.Ge5 Ge5 19.Gc4 Wae8 20.Ge6 We6 21.Hd3 Gg7 22.Wd1 Hc6 23.Hd5 Ha4 24.Sc4 b5 25.Sb6 He4 26.He4 We4 27.Wd6 We1 28.Wf1 We6 29.We6 fe6 30.Wf8 Kf8 31.Kf2 Ke7 32.Ke3 Kd8 33.c4 Kc7 34.c5 Gb2 35.Ke4 a5 36.Sa8 Kc6 37.Sb6 i białe poddały się.

126. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A62]
Cevallos (Ekwador) – Cordovil (Portugalia)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.d5 e6 4.Sc3 ed5 5.cd5 d6 6.g3 g6 7.Gg2 Gg7 8.Sf3 0–0 9.0–0 Gg4 10.h3 Gf3 11.Gf3 Hd7 12.Kh2 b5 13.Hc2 Hb7 14.Gf4 Wd8 15.e4 Se8 16.Wac1 Sd7 17.Gg2 c4 18.b3 b4 19.Se2 c3 20.Ge3 Sc7 21.a4 We8 22.Gd4 Sa6 23.Gg7 Kg7 24.Sd4 Sac5 25.Wcd1 a6 26.f4 f6 27.Wfe1 Hc7 28.h4 Wab8 29.Gh3 Wb6 30.g4 h6 31.h5 Sf8 32.hg6 Sg6 33.Kg3 Wh8 34.Gg2 h5 35.gh5 Wh5 36.Wh1 Wh8 37.Wh8 Kh8 38.Wh1 Kg8 39.e5 fe5 40.Hg6 Hg7 41.Hg7 Kg7 42.Se6 Kf6 43.Wh6 Ke7 44.Sc5 dc5 45.Wb6 ef4 46.Kf4 c2 47.We6 i czarne poddały się.

127. Obrona sycylijska [B41]
Ribeiro (Portugalia) – Yepez T. (Ekwador)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 a6 5.c4 Sf6 6.Sc3 Gb4 7.Hd3 d6 8.Ge2 Sbd7 9.f3 Hc7 10.Ge3 Se5 11.Hc2 0–0 12.Hb3 Gc3 13.Hc3 d5 14.ed5 ed5 15.c5 We8 16.0–0 He7 17.Gf2 Sh5 18.Wfe1 Hg5 19.Gf1 Gd7 20.Se2 Gb5 21.f4 Sf4 22.Sf4 Gf1 23.Gg3 d4 24.Hd4 Sc6 25.We8 We8 26.Hc3 Ge2 27.We1 Hg4 28.h3 Hd7 29.Se2 i czarne poddały się.

128. Obrona Nimzowitscha [E30]
Chonillo (Ekwador) – Sardinha (Portugalia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.Gg5 h6 5.Gh4 c5 6.d5 b5 7.de6 bc4 8.Hc2 0–0 9.e4 Ha5 10.f3 Sc6 11.Gf2 Sd4 12.Hc1 d5 13.Sge2 de4 14.Sd4 cd4 15.Gd4 Gb7 16.Ge2 Wad8 17.He3 fe6 18.Gc4 Gd5 19.Gd5 Sd5 20.He4 Sc3 21.Gc3 Gc3 22.bc3 Hc3 23.Kf2 Wd2 24.Kg3 Hc7 25.Kh3 e5 26.Whe1 Hd7 27.Kg3 Wf6 28.h3 Hf7 29.We2 Hg6 30.Kh2 He4 31.We4 Wf3 32.We5 Wff2 33.Wg1 Wa2 34.We3 a5 35.Wg3 a4 36.Wc1 Wac2 37.Wb1 Wb2 38.Wc1 Wb3 39.Wg4 a3 40.Wc8 Wf8 41.Wc7 Wf7 42.Wc8 Kh7 43.Wa8 We7 44.Wga4 Wee3 45.W8a7 Wg3 46.W7a6 i remis.

129. Obrona królewsko – indyjska [E64]
IM Porath (Izrael) – IM Johannessen (Norwegia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.g3 c5 4.d5 d6 5.Sc3 Gg7 6.Gg2 0–0 7.Sf3 Sa6 8.0–0 Sc7 9.e4 e6 10.h3 ed5 11.ed5 Wb8 12.a4 a6 13.a5 b5 14.ab6 Wb6 15.Sd2 Wb4 16.Sa2 Wb8 17.Sb3 Gd7 18.Sc3 Sfe8 19.Sa5 Wb4 20.Hd3 Gd4 21.Wa2 Sg7 22.Gf4 Wb6 23.b3 g5 24.Ge3 Sf5 25.Gd4 Sd4 26.Se2 Gf5 27.Hc3 Hf6 28.Sd4 cd4 29.Hf3 Kg7 30.g4 Gd7 31.Hf6 Kf6 32.f4 Se8 33.Waf2 gf4 34.Wf4 Kg7 35.Wd4 h6 36.Ge4 Sf6 37.Gf5 We8 38.Wdf4 We7??

39.Gd7 (39…Sd7 40.Sc6!) i czarne poddały się.

130. Partia włoska [C54]
Zwaig (Norwegia) – IM Kraidman (Izrael)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gc4 Gc5 4.c3 Sf6 5.d4 ed4 6.cd4 Gb4 7.Sc3 Se4 8.0–0 Gc3 9.d5 Se5 10.bc3 Sc4 11.Hd4 f5 12.Hc4 d6 13.Sd4 0–0 14.f3 Sf6 15.We1 h6 16.Wb1 a6 17.Wb2 b5 18.Hd3 Sd7 19.Wbe2 Se5 20.Hd1 f4 21.Sc6 Sc6 22.dc6 Hg5 23.Hd4 Wf7 24.We8 Kh7 25.g3 Hh5 26.g4 Hg6 27.Kh1 h5 28.g5 Hg5 29.He4 Gf5 30.Hd5 We8 31.We8 Hg6 32.Gf4 Gh3 33.Gg3 h4 34.We4 hg3 35.Wh4 Kg8 36.Wh3 g2 37.Kg1 Hf5 38.Hf5 Wf5 39.Kg2 Wc5 40.f4 Wc6 41.We3 Kf7 42.Kg3 g6 43.h4 Wc4 44.Kg4 a5 45.Kg5 b4 46.cb4 ab4 47.We2 Wc3 48.h5 Wc5 i białe poddały się.

131. Debiut czterech skoczków [C46]
IM Czerniak (Izrael) – Hoen (Norwegia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Sc3 g6 4.d4 ed4 5.Sd5 Gg7 6.Gg5 f6 7.Gf4 d6 8.Sd4 Sge7 9.Sb5 Sd5 10.Hd5 Se5 11.0–0–0 a6 12.Sd4 He7 13.Gg3 Hf7 14.f4 Hd5 15.ed5 Sg4 16.h3 Sh6 17.Gh4 Kf7 18.g4 We8 19.Gg2 f5 20.g5 Sg8 21.Se6 Ge6 22.de6 Ke6 23.Gb7 Gb2 24.Kd2 Wab8 25.Ga6 d5 26.c4 d4 27.Gb5 We7 28.Kc2 c6 29.Gc6 Kd6 30.Gb5 Gc3 31.Ge1 We2 32.Gd2 Gd2 33.c5 Kc5 34.Ge2 Gf4 35.Wb1 Wa8 36.Wb5 Kd6 37.Kb3 Gg5 38.Gf3 We8 39.Wd5 Kc7 40.Wc5 Kd6 41.Wd5 Kc7 42.Wc5 Kd6 i remis.

132. Obrona królewsko – indyjska [E72]
De Lange (Norwegia) – Kagan (Izrael)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.g3 0–0 6.Gg2 e5 7.d5 Se8 8.Sge2 f5 9.0–0 Sd7 10.f3 a5 11.Ge3 Sc5 12.a3 fe4 13.fe4 Wf1 14.Hf1 Sb3 15.Wd1 Sf6 16.h3 b6 17.Sc1 Sc5 18.b4 ab4 19.ab4 Sa4 20.Sb5 Gd7 21.Wd2 Gb5 22.cb5 Sc3 23.Hc4 Sb1 24.Wb2 Wa1 25.Hd3 Sa3 26.Kh2 Sh5 27.Sb3

27…Sf4 28.gf4 ef4 29.Gd4 We1 30.We2 We2 31.He2 Hh4 32.Hd3 Ge5 33.Ge5 de5 34.Sd2 Hf2 35.Sf1 Sc2 36.Hd2 Hd2 37.Sd2 Sb4 38.Sc4 Sd3 39.d6 cd6 40.Sb6 Sc5 41.Sc4 Sb7 42.h4 Kf7 43.Gh3 Ke7 44.Gc8 Sc5 45.b6 h6 46.b7 Sa6 47.Kg2 Sb8 48.Kf3 Sc6 49.Kg4 Sb8 50.h5 gh5 51.Kh5 Sc6 52.Sb6 d5 53.Sd5 Kd6 54.Sb4 Sb8 55.Sd3 Sc6 56.Kh6 Kc7 57.Kg5 f3 58.Kg4 Sd4 59.Kg3 i czarne poddały się.

133. Obrona sycylijska [B98]
Kostro (Polska) – Garcia J. (Boliwia)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 e6 7.f4 Ge7 8.Hf3 Hc7 9.0–0–0 Sc6 10.Sc6 Hc6 11.Gd3 b5 12.Whe1 Gb7 13.a3 Wc8 14.Hh3 h6 15.Gh4 Wc7 16.f5 e5 17.Gf2 0–0 18.g4 Sh7 19.Sd5 Gg5 20.Kb1 Wd7 21.Hg2 Gd8 22.h4 g5 23.Ge3 f6 24.c4 Hc8 25.cb5 Gd5 26.ed5 ab5 27.Gb5 Wc7 28.Gc6 Ha6 29.He2 Ha5 30.Hb5 Hb5 31.Gb5 Wb7 32.Gc6 Wb8 33.h5 Gb6 34.b4 Wf7 35.Kb2 Sf8 36.Kb3 Sd7 37.Gd7 Wd7 38.Wc1 Kf7 39.Wc6 Ge3 40.We3 Ke7 41.Wec3 Wb5 42.Kc4 Wdb7 43.Wc8 Kf7 44.Wb3 Wb8 45.Wc7 Ke8 46.Wh7 W5b7 47.Wh6 Kf7 48.Wh7 Kf8 49.Wb7 Wb7 50.a4 i czarne poddały się.

134. Obrona Nimzowitscha [E29]
Martinez G. (Boliwia) – IM Śliwa (Polska)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.a3 Gc3 5.bc3 0–0 6.Sf3 c5 7.e3 Sc6 8.Gd3 d6 9.0–0 e5 10.Hc2 We8 11.Sg5 h6 12.Gh7 Kf8

13.Sf7? Kf7 14.Gg6 Kg8 15.Ge8 He8 16.d5 Sa5 17.e4 Hg6 18.f3 b6 19.Wf2 Ga6 20.Ge3 Gc4 21.We1 Wf8 22.Gc1 Sb3 23.g3 Sc1 24.Hc1 b5 25.Hd1 Sh5 26.Wg2 He8 27.Kh1 a5 28.Weg1 a4 29.h4 Hd7 30.Wh2 Hf7 31.Wf2 Sf6 32.g4 Se4 i białe poddały się. Hawana była ostatnim olimpijskim występem Bogdana Śliwy.

135. Obrona Grünfelda [D90]
Balcerowski (Polska) – Salazar H. (Boliwia)

1.d4 d5 2.c4 c6 3.Sf3 Sf6 4.Sc3 g6 5.cd5 cd5 6.Gf4 Gg7 7.e3 0–0 8.Ge2 Gf5 9.0–0 Hb6 10.Sa4 Ha5 11.Hb3 Sbd7 12.Wac1 Sh5 13.Gc7 b6 14.Ha3!

14…Gd4 15.Sd4 e5 16.b4 Ha4 17.Ha4 ed4 i czarne poddały się.

136. Partia angielska [A39]
Carvajal (Boliwia) – Filipowicz (Polska)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 c5 5.c4 0–0 6.Sc3 cd4 7.Sd4 Sc6 8.0–0 Sd4 9.Hd4 d6 10.e4 Ge6 11.Hd3 Sd7 12.b3 Ha5 13.Gd2 Hh5 14.f4 Gh3 15.Wae1 Sc5 16.He3 Wfd8 17.f5 gf5 18.Gh3 Hh3 19.ef5 Ge5 20.Sd5 f6 21.Se7 Kf7 22.Sd5 Wg8 23.Wf3 Wae8 24.Hf2 Hg4 25.Kg2 Se4 26.He3 Sd2 27.Hd2 h5 28.Sc7 We7

29.Hd5 Kg7 30.Se6 We6 31.fe6 h4 32.We4 h3 33.Kf2 Hg5 34.Hb7 i czarne poddały się. Sensacyjna partia i jedyne zwycięstwo wszystkich zawodników Boliwii w eliminacjach!

Symultana – Hawana 1966
Partia Fischer (po lewej) – Fidel Castro
Zdjęcie: Archiwum autora

Grupa: 4

Wyniki II rundy:

Afryka Południowa

1,5 : 2,5

Francja

Irlandia

1,5 : 2,5

Anglia

Argentyna

4,0 : 0,0

Chile

Dania

-

Pauza

Duże zmiany nastąpiły w składzie ekipy francuskiej. Po raz pierwszy, ale i ostatni wystąpili 27. letni Jacques Chiaramonti i Bogdan Ducic (mistrz Paryża z 1965 roku). Trzeci debiutant 33. letni Bernard Huguet (Jugosłowianin, który osiadł właśnie na stałe we Francji) grał jeszcze dwukrotnie – w Lugano 1968 i Skopje 1972. Dla Sylvaina Zinsera była to druga i ostatnia Olimpiada. Lider zespołu Guy Mazzoni, mistrz Francji z lat 1961 i 1965, uczestnik turniejów strefowych w Enschede 1963 i w Hadze 1966 także kończył swoją przygodę z Olimpiadami. Natomiast niezmiennie grający od 1956 roku Cesar Bouteville zagrał jeszcze w Lugano 1968. Szykowały się zatem duże zmiany w czołówce szachistów francuskich, co miało odbicie w ich składach olimpijskich.

Nie spisali się Francuzi w starciu z Afryką Południową, gdyż na pierwszych dwóch szachownicach przegrali 0,5 : 1,5. Bouteville w partii z Kroonem zanotował drugą z rzędu porażkę przegrywając remisową końcówkę wieżową z równym materiałem. Na szczęście debiutanci Chiaramonti i Huguet wygrali. Jeszcze większą niespodzianką były kłopoty Anglików z Irlandczykami. W efekcie podpisano trzy remisy, a zwycięskiego „gola” strzelił Lee w partii z Keoghiem. Grająca w znanym i doświadczonym składzie, ale bez m.in. Guimarda i Panno, ekipa argentyńska zdobyła komplet punktów z czyniącym wielkie postępy Chilijczykami. Tylko partia Bolbochan – H. Jimenez miała swój finał w dogrywce. W zespole Argentyny, w eliminacjach najskuteczniej grał arcymistrz Oscar Panno, który wystąpił pięć razy i wygrał wszystkie partie. Na tym etapie rozgrywek żaden z zawodników tej ekipy nie zaznał goryczy porażki.

Stan po II rundzie:

1

Anglia*

5,0

2 – 3

Argentyna i Irlandia*

4,0

4

Dania

3,5

5 – 6

Francja* i Afryka Południowa*

3,0

7

Chile*

1,5

137. Partia pionem hetmańskim [A49]
Dreyer (Afryka Południowa) – Mazzoni (Francja)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.b3 d6 6.Gb2 e5 7.de5 Sg4 8.0–0 Sc6 9.c4 Sge5 10.Se5 Se5 11.Sc3 We8 12.Hd2 Wb8 13.Wad1 Ge6 14.e4 Sc6 15.Se2 He7 16.Gg7 Kg7 17.Sf4 Kg8 18.Sd5 Gd5 19.cd5 Se5 20.Wfe1 f6 21.Hc3 Wbc8 22.Gh3 Wb8 23.f4 Sf7 24.Wc1 c5 25.dc6 bc6 26.Hc6 Wb4 27.Gg2 a5 28.Hc7 a4 29.He7 We7 30.ba4 Wa4 31.Wc2 d5 32.Wce2 de4 33.Ge4 Wd4 34.Gc2 We2 35.We2 Kf8 36.Kf2 Wd8 37.Ke1 Sd6 38.Gd3 f5 39.a4 Sb7 40.Gb5 Sc5 41.Wc2 Se6 42.Wa2 Sd4 43.Kf2 Wa8 44.Wd2 Se6 45.Ke3 Sc5 46.Wa2 Ke7 47.a5 Wa7 48.a6 Kd6 49.Gc4 Kc6 50.Kd4 Wd7 51.Kc3 Wa7 52.Kb4 Kb6 53.Gb5 Se6 54.Wd2 We7 55.Wd6 Ka7 56.Gc4 Sc7 57.Kc5 Se8 58.We6 We6 59.Ge6 Ka6 60.Kd5 Sf6 61.Kd6 Sg4 62.h4 Sf6 63.Gc4 Kb6 64.Ke5 Sg4 65.Kd6 Sf6 66.Gf7 Se4 67.Ke5 Sg3 68.Gg8 Se2 69.Gh7 Sg1 70.Gg6 Sf3 71.Kf5 Sh4 72.Kg5 Sf3 73.Kf6 Kc5 74.Ge4 Sd2 75.Gd3 Sf3 76.Ke7 Sh4 77.Ke6 Sg2 i remis.

138. Obrona sycylijska [B30]
Bouteville (Francja) – Kroon (Afryka Południowa)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 Hc7 4.0–0 e6 5.We1 d6 6.c3 a6 7.Gf1 Sf6 8.d4 e5 9.h3 Sd7 10.Sa3 Ge7 11.Sc2 Gf6 12.dc5 dc5 13.Se3 0–0 14.Sd5 Hd8 15.Sh2 Se7 16.Sg4 Sd5 17.Hd5 Wa7 18.Ge3 b6 19.Wed1 Gg5 20.Se5 Ge3 21.fe3 Hh4 22.Sf3 Hh6 23.Hg5 He6 24.Hf5 He7 25.Hf4 We8 26.Gc4 h6 27.a4 g5 28.Hd6 He4 29.Gd5 Hh7 30.e4 Hg7 31.Wf1 Hf6 32.Hg3 Se5 33.Se5 He5 34.He5 We5 35.c4 Kg7 36.Wa3 f5 37.ef5 Gf5 38.Wb3 b5 39.Wbf3 Gg6 40.a5 We2 41.b3 Wa2 42.Wf8 Gd3 43.Wg8 Kh7 44.Wff8 bc4 45.bc4 Wa5 46.Wh8 Kg6 47.Wfg8 Wg7 48.Wc8 Kf5 49.Kf2 Ke5 50.Ke3 Gg6 51.Wh6 Wa3 52.Kf2 Kd4 53.Wc6 Gd3 54.Whd6 Wa5 55.Ge6 Kc3 56.Wa6 Wa6 57.Wa6 Gc4 58.Gc4 Kc4 59.Ke3 Kc3 60.Wa3 Kc2

61.Ke4? (61.Wa2!) 61…c4 62.Kd4 Kb2! 63.Wa5 c3 64.Wb5 Kc2 65.Wf5 Wd7 66.Kc4 Wc7 67.Kd4 Kb2 68.Wb5 Ka3 69.Wa5 Kb4 70.Wa1 c2 71.Wc1 Kb3 72.Kd5 Wf7 i białe poddały się.

139. Gambit hetmański [D35]
Heyns (Afryka Południowa) – Huguet (Francja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 d5 4.Gg5 Ge7 5.e3 0–0 6.cd5 ed5 7.Hc2 Ge6 8.Gd3 h6 9.Gf6 Gf6 10.Sge2 Sc6 11.a3 Se7 12.0–0 Hd7 13.Sg3 Gh4 14.Wac1 Gg3 15.hg3 Wfd8 16.Sa4 c6 17.Sc5 Hc8 18.b4 Wd6 19.a4 b6 20.Sb3 Gf5 21.b5 Gd3 22.Hd3 a5 23.Wc3 He8 24.Wfc1 cb5 25.ab5 Wdd8 26.Sd2 Wac8 27.Kf1 Wc3 28.Wc3 Wc8 29.Sb1 Hd7 30.Ke2 Wc3 31.Sc3 Hd6 32.Hb1 Kf8 33.Hb3 Ke8 34.Kd2 Kd7 35.Kd3 Hg6 36.Kd2 Hf5 37.Ke2 He6 38.Kd3 Kd6 39.Ha3 Kd7 40.Hb3 Hf5 41.Ke2 He6 42.Kd3 h5 43.Ke2 g5 44.Ha3 Hd6 45.Ke1 h4 46.gh4 gh4 47.Sa4 Hg6 48.Kf1 Kc7 49.Sc3 Hd3 50.Ke1 Kd7 51.Hb2 f5 52.Se2 Sg6 53.Sc3 f4 54.Hd2 Hd2 55.Kd2

55…f3 56.gf3 h3 57.Se2 Sh4 58.Sg3 Sf3 59.Ke2 a4 60.Kd3 Ke6 61.Kc3 Kf6 62.Kb4 Kg5 63.Ka4 Kg4 64.Kb4 Sg5 65.f4 Kg3 i białe poddały się.

140. Obrona sycylijska [B32]
Chiaramonti (Francja) – Hangelbroek (Afryka Południowa)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 e5 5.Sb5 a6 6.Sd6 Gd6 7.Hd6 Hf6 8.Ha3 Sge7 9.Sc3 0–0 10.Ge3 d6 11.0–0–0 Sd4 12.f3 Gd7 13.Gd4 ed4 14.Se2 Sc6 15.Hd3 d5 16.ed5 Gf5 17.Hd2 d3 18.cd3 Se5 19.Sg3 Wac8 20.Kb1 Sc4 21.Hc3 Hg6 22.Hd4 Wfe8 23.Se4 Sd6 24.g4 Gd7 25.h4 Sb5 26.Hf2 f5 27.gf5 Gf5 28.Wg1 Hf7 29.a4 Ge4 30.de4 Sd6 31.Gh3 Se4 32.Hd4 Sc5 33.Gc8 Wc8 34.Wc1 Hf5 35.Ka2 Hf8 36.d6 Hf7 37.Hc4 Wc6 38.Hf7 Kf7 39.Wge1 Sa4 40.Wc6 bc6 i czarne poddały się.

141. Obrona francuska [C11]
Heidenfeld (Irlandia) – Clarke (Anglia)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 de4 5.Se4 Ge7 6.Gf6 Gf6 7.Sf3 Sd7 8.Sf6 Hf6 9.Gd3 c5 10.c3 cd4 11.Sd4 a6 12.0–0 0–0 13.Hh5 g6 14.Hh6 Hg7 15.Hg7 Kg7 16.f4 Sf6 17.Wad1 b6 18.Ge2 Gb7 19.Gf3 Gf3 20.Wf3 Wac8 21.Sc2 Wfd8 22.Wfd3 Wd3 23.Wd3 Sd5 24.g3 Kf6 25.Kf2 i remis.

142. Partia hiszpańska [C97]
Lee (Anglia) – Keogh (Irlandia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 b5 6.Gb3 Ge7 7.We1 d6 8.c3 Sa5 9.Gc2 c5 10.h3 0–0 11.d4 Hc7 12.Sbd2 Gd7 13.Sf1 Wac8 14.de5 de5 15.Se3 c4 16.Sh2 Sb7 17.Shg4 Gg4 18.hg4 Gc5 19.Sf5 Sd6 20.Hf3 Sf5 21.ef5 Wfe8 22.g5 Sd7 23.Ge4 Ga7 24.Hh5 g6 25.Hh6 Gc5

26.We3!? Gf8? (Po 26…Ge3! 27.Ge3 Hd6 pozycja byłaby idealnie równa. Teraz do głosu dochodzi atak białych) 27.Hh4 Sc5 28.Wh3 h5 29.fg6 Se4 30.He4 fg6 31.Hg6 Hg7 32.Ha6 Gc5 33.Hb5 i czarne poddały się.

143. Obrona królewsko – indyjska [E67]
Kerr (Irlandia) – Hartston (Anglia)

1.d4 Sf6 2.c4 d6 3.Sc3 e5 4.Sf3 Sbd7 5.g3 g6 6.Gg2 Gg7 7.0–0 0–0 8.d5 h6 9.e4 Se8 10.Hc2 f5 11.Sh4 Hf6 12.f4 Wf7 13.Kh1 ef4 14.ef5 fg3 15.Sg6 gh2 16.Ge3 Sf8 17.Ge4 Sg6 18.fg6 Hf1 19.Wf1 Wf1 20.Kh2 Sf6 21.Kg2 Sg4 22.He2 Se3 23.He3 Wf6 24.Sb5 Gd7 25.Sc7 Wc8 26.Se6 Wc4 27.b3 Wb4 28.a3 Wb5 29.Sg7 Kg7 30.Gd3 Wg6 31.Gg6 Kg6 32.Hg3 Kf7 33.Hd6 Ke8 34.Hh6 Wd5 35.He3 Kd8 36.Ha7 Gc6 37.Kf2 b5 38.Ke3 Kc8 39.Hg7 Kb8 40.He7 Wd7 41.Hc5 Kb7 42.Kf4 Wd5 43.Hb4 Ka6 44.He7 Kb6 45.He1 Ka6 46.Hb4 Ka7 47.Ha5 Kb7 48.Hc3 Kb6 49.Hg7 Gb7 50.Hg1 Ka6 51.Hc1 Kb6 52.He3 Ka6 53.Hc3 Kb6 54.Hb4 Ka6 55.a4 ba4 56.Ha4 Kb6 57.Hc4 Gc6 58.b4 Kb7 59.Hc3 Kb6 60.Ke3 Kb5 61.Hf6 Kb6 62.He7 Gb7 63.Hf8 Gc6 64.Hg8 Gb7 65.Hb8 Wd7 66.Hf4 Wd5 67.Hc4 Gc6 68.Kf4 Kb7 69.Hc3 Kb6 70.Ha1 Wb5 71.Hd4 Kb7 72.Hg7 Kb6 73.Hg1 Kb7 74.He1 Wd5 75.He2 Kb6 76.Hb2 Kb7 77.Hf6 Kb6 78.He7 Wb5 79.Hd6 Kb7 80.Hd4 Wd5 81.Hh8 Wb5 82.Hf8 Wd5 83.Hg7 Kb6 84.Hh8 i remis.

144. Obrona Nimzowitscha [E21]
Littlewood (Anglia) – Cassidy P. (Irlandia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.Sf3 0–0 5.Hb3 c5 6.Gg5 Gc3 7.Hc3 Se4 8.Gd8 Sc3 9.Ge7 We8 10.Gc5 Se4 11.Ga3 d5 12.e3 dc4 13.Gc4 b6 14.0–0 Gb7 15.Wfc1 Sa6 16.Se5 Wac8 17.Gb5 Wc1 18.Wc1 Wc8 19.Wc8 Gc8 20.Sc6 Gb7 21.Sa7 Sc7 22.Gc6 Gc6 23.Sc6 Sf6 24.Kf1 Sb5 25.Ge7 Sd7 26.a4 Sc7 27.b4 f6 28.Ke2 Kf7 29.Gd6 Sd5 30.e4 Sc3 31.Kd3 Sa4 32.Kc2 f5 33.b5 Sf6 34.Kb3 Sc3 35.ef5 ef5 36.Ge5 Scd5 37.Kc4 Ke6 38.Sb4 Sb4 39.Gf6 Sd5 40.Gg7 Se7 41.Ge5 Sd5 42.h3 h5 43.g3 Se7 44.Gc7 Sd5 45.Gd8 Kd6 46.Gg5 Ke6 47.f3 Sc7 48.g4 fg4 49.fg4 hg4 50.hg4 Sd5 51.Gc1 Sf6 52.g5 Se4 53.Gf4 Kf5 54.Kd5 Kf4 55.g6 Kf5 56.g7 Sf6 57.Kc6 Kg6 58.Kb6 Kg7 59.Kc6 Kf7 60.b6 Ke7 i remis.

145. Obrona królewsko – indyjska [E74]
GM Najdorf (Argentyna) – IM Letelier (Chile)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d6 4.e4 Gg7 5.Ge2 c5 6.d5 0–0 7.Gg5 a6 8.a4 h6 9.Ge3 Ha5 10.Gd2 Hc7 11.Sf3 We8 12.0–0 e5 13.Se1 Sbd7 14.Sd3 Sf8 15.a5 We7 16.Ge3 Se8 17.Hb1 f5 18.f3 Sf6 19.b4 S8d7 20.bc5 dc5 21.Hc1 f4 22.Gf2 We8 23.Sa4 Gf8 24.Hb2 Wb8 25.Wfb1 g5 26.Kh1 Gd6 27.Sb6 Kf7 28.Gd1 Wd8 29.Ha3 Ke7 30.Ga4 Wf8

31.Gd7 Sd7 32.Sd7 Gd7 33.Gc5 i czarne poddały się.

146. Obrona sycylijska [B25]
Larrain (Chile) – GM Panno (Argentyna)

1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.g3 g6 4.Gg2 Gg7 5.d3 d6 6.Sge2 Sf6 7.0–0 0–0 8.f3 Se8 9.Ge3 Sd4 10.Hd2 Sc7 11.Sd1 b6 12.Sd4 cd4 13.Gh6 e5 14.Gg7 Kg7 15.f4 f6 16.c3 dc3 17.bc3 He7 18.Se3 Gb7 19.a4 Wae8 20.fe5 de5 21.Sg4 Wd8 22.Wf2 Gc8 23.Se3 Gb7 24.Sg4 Wd6 25.Hc2 Ga6 26.Gf1 Hd7 27.Se3 Wf7 28.a5 b5 29.Hb3 Gb7 30.Ge2 Wd3 31.Gd3 Hd3 32.Sd5 He4 33.Wd1 Gd5 34.Wd5 Hd5 35.Hb4 a6 36.h4 h5 37.Hb2 Se6 38.Wd2 Hc5 39.Kh2 Hc6 40.Hc1 Wd7 41.Kh3 Wd2 42.Hd2 Kf7 i białe poddały się.

147. Obrona staroindyjska [A54]
IM Bolbochan (Argentyna) – Jimenez H. (Chile)

1.d4 Sf6 2.c4 d6 3.Sc3 e5 4.Sf3 e4 5.Sd2 Gf5 6.e3 c6 7.Ge2 d5 8.Wb1 h5 9.b4 Ge7 10.h3 h4 11.Hb3 0–0 12.b5 c5 13.dc5 d4 14.ed4 Hd4 15.Sf1 Sbd7 16.Se3 Gg6 17.Scd5 Sd5 18.Sd5 Gc5 19.0–0 He5 20.Gf4 He6 21.Wbd1 Sf6 22.Gg5 Sd5 23.cd5 Hd6 24.Gh4 e3 25.Gg3 ef2 26.Kh1 He7 27.Gf3 Wad8 28.Gf2 Gf2 29.Wf2 Hc5 30.We2 Wd6 31.He3 Wc8 32.Hc5 Wc5 33.We8 Kh7 34.Wd4 Gb1 35.a4 Wc7 36.Kg1 g6 37.Kf2 Kg7 38.h4 Gc2 39.g4 Gb1 40.Kg3 Gc2 41.g5 Gb3 42.Kf4 f6 43.We3 Ga2 44.Wd2 Gb1 45.We6 We6 46.de6 Gf5 47.Wd7 Wd7 48.ed7 Gd7 49.Gb7 Kf7 50.Gc6 fg5 51.Ke5 i czarne poddały się.

148. Obrona hetmańsko – indyjska [E14]
Carrasco Berna (Chile) – IM Sanguinetti (Argentyna)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 b6 4.e3 Gb7 5.Gd3 c5 6.Sc3 Ge7 7.0–0 0–0 8.b3 cd4 9.ed4 d5 10.cd5 Sd5 11.Sd5 Gd5 12.Gb2 Sc6 13.Se5 Sb4 14.Gb1 Wc8 15.a3 Sc6 16.Gc2 Wc7 17.Hd3 g6 18.Wac1 Ha8 19.Sg4 Wd8 20.Hg3 Wcd7 21.Wfd1 Hb8 22.He3 Sa5 23.Wd3 Wc7 24.Hh6 f5 25.Se5 Gf8 26.Hd2 Gg7 27.We1 Ge4 28.Gd1 Ge5 29.f3 Gh2 30.Kh1 Gd3 31.Hd3 We7 32.b4 Gg3 33.We2 Hf4 i białe poddały się. Pani Berna Carrasco grała cztery partie, wszystkie białym kolorem i wszystkie przegrała!

Hawana 1966
Fidel Castro obmyśla kolejny ruch (symultana)
Zdjęcie: Archiwum autora

Grupa: 5

Wyniki II rundy:

NRD

3,0 : 1,0

Szkocja

Luksemburg

0,0 : 4,0

Czechosłowacja

Włochy

3,5 : 0,5

Cypr

Kanada

-

Pauza

Zespół Szkocji uległ dużej „przebudowie”. Zadebiutował w nim Hugh Douglas Holmes urodzony 22 kwietnia 1940 roku w Glasgow. W 1965 roku podzielił pierwsze miejsce w mistrzostwach Glasgow, a cztery lata później był samodzielnym zwycięzcą. Uczestniczył w mistrzostwach Szkocji w latach 1964 (5 – 8 miejsce, 26 uczestników), 1965 11 – 16 miejsce, 26 uczestników), 1967 (4 – 6 miejsce, 20 uczestników), 1970 (7 – 11 miejsce, 28 uczestników), 1972 (5 – 12 miejsce, 22 uczestników), 1973 (14 – 15 miejsce, 16 uczestników) i 1974 (15 miejsce, 16 uczestników). Był mistrzem Szkocji w szachach korespondencyjnych rozegranych na przełomie 1974 i 1975 roku. Holmes grał też w mistrzostwach Anglii w 1964, 1965 i 1969 roku. Na Olimpiadzie wystąpił tylko w Hawanie. Michael Joseph Freeman urodził się 6 sierpnia 1940 roku w miejscowości Ayr w Szkocji. Zagrał w trzech Olimpiadach (Hawana 1966, Lugano 1968 i Siegen 1970). W mistrzostwach Szkocji zadebiutował jako 19. latek w 1959 roku (5 – 6 miejsce, 8 uczestników). Grał jeszcze w latach 1961 (8 – 13 miejsce, 20 uczestników), 1964 (5 – 8 miejsce, 20 uczestników), 1965 (6 – 8, 26 uczestników), 1967 (4 – 6 miejsce, 26 uczestników), 1968 (5 – 7, 24 uczestników). Kolejny debiutant Craig Wiliam Pritchett grał w dziewięciu Olimpiadach w latach 1966 – 1990, przy czym w okresie 1974 – 1980 był liderem zespołu. Urodził się 15 stycznia 1949 roku w Glasgow, zatem w grając w Hawanie miał zaledwie 17 lat. Mistrzem Szkocji był w latach 1977 i 2005. Grał w dwóch turniejach strefowych. W Caorle 1972 był 16 na 18 grających, a w Puli 1975 dzielił 7 – 9 miejsce na 15 graczy. Kenneth McAlpine zagrał jeszcze w Lugano 1968. Urodził się 11 kwietnia 1945 roku w Glasgow. Jako 17. latek zadebiutował w mistrzostwach Szkocji i został wicemistrzem! Postarał się też o sensację wygrywając w czwartej rundzie z najlepszym szachistą szkockim Fairhurstem, który wygrał pozostałe partie i triumfował w tych mistrzostwach. Sukces ten powtórzył McAlpine rok później. Kolejny udział w mistrzostwach kraju nastąpił dopiero w 1969 roku (6 – 11 miejsce, 23 uczestników). Michael Fallone zagrał na Olimpiadzie po raz ostatni. Urodził się 23 listopada 1938 roku w Bellshill w Szkocji. Zapowiadał się doskonale. Już jako 14. latek reprezentował kraj w rozgrywkach w kategorii juniorów. W latach 1952 – 1957 był mistrzem Szkocji juniorów, przy czym w 1954 roku osiągnął wynik 100% wygrywając wszystkie osiem partii. W latach 1955, 1958 i 1962 reprezentował kraj w meczach z Anglią. W 1955 roku na swoje 17 urodziny pokonał znanego „olimpijczyka” mistrza angielskiego Haygartha. W mistrzostwach Szkocji seniorów zadebiutował w 1956 roku zdobywając wicemistrzostwo (7,5 punktu z 9 partii bez porażki). Grał jeszcze w latach 1957 (2 – 4 miejsce, 10 uczestników), 1958 (3 – 4 miejsce, 12 uczestników) i 1963 (1 miejsce, 16 uczestników).

W meczu NRD – Szkocja o sensację postarał się Fallone, który pokonał arcymistrza Pietzscha, gdyż Niemiec niepoprawnie poświęcił gońca, a potem „wypuścił” remis. Dawno nie oglądani Włosi (ostatnio w Lipsku 1960) w meczu z Cyprem zgubili pół punktu w partii Constantinou – Zichichi po pięciu godzinach gry. Po około dwóch godzinach od chwili rozpoczęcia rundy Czesi prowadzili z Luksemburgiem 3,0 : 0,0. Pod koniec rundy czwarty punkt dorzucił Kavalek wygrywając końcówkę wieżową z Piscitellim.

Stan po II rundzie:

1

Czechosłowacja*

6,0

2

NRD*

5,0

3

Kanada

4,0

4 – 5

Włochy i Luksemburg*

3,5

6 – 7

Cypr* i Szkocja*

1,0

149. Gambit hetmański [D43]
GM Uhlmann (NRD) – IM Fairhurst (Szkocja)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sf3 Sf6 4.Sc3 Ge7 5.Gg5 c6 6.e3 Se4 7.Ge7 He7 8.Wc1 0–0 9.Gd3 f5 10.0–0 Sd7 11.He2 b6 12.cd5 ed5 13.a3 a5 14.Wc2 Gb7 15.Wfc1 Kh8 16.Sa4 b5 17.Sc5 Sdc5 18.dc5 b4 19.Sd4 g6 20.ab4 ab4 21.He1 Wfb8 22.Ge4 He4 23.Hb4 Kg8 24.Hc3 Wa6 25.b4 Wba8 26.b5 Wa4 27.bc6 Gc8 28.f3 He7 29.Hb3 He5 30.Sb5 Ge6 31.c7 Kf8 32.Sd6 d4

33.c8H Wc8 34.Ha4 He3 35.Kh1 d3 36.Ha3 i czarne poddały się.

150. Partia pionem hetmańskim [A45]
Fallone (Szkocja) – GM Pietzsch (NRD)

1.d4 Sf6 2.Gf4 g6 3.e3 Gg7 4.h3 d6 5.Sf3 0–0 6.Sbd2 Sbd7 7.Gc4 c5 8.c3 b6 9.0–0 Gb7 10.Hb3 h6 11.a4 a6 12.Gh2 Wc8 13.Sh4 d5 14.Ge2 e6 15.Shf3 We8 16.Se5 Se5 17.Ge5 Sd7 18.Gg7 Kg7 19.f4 Hc7 20.Wf2 Sf6 21.Hc2 Se4 22.Wf3 f5 23.g3 Wa8 24.Kh2 Kh7 25.Wg1 Wg8 26.Hd1 g5 27.Wff1 Wg7 28.Sf3 Wag8 29.He1 a5 30.Se5 Gc6 31.Gd1 Ge8 32.g4 (Napięcie w partii rośnie i gra robi się bardziej skomplikowana) 32…gf4 33.Wf4 He7 34.Gc2 Kh8 35.Wff1 fg4 36.hg4 h5 37.Ge4 de4 38.Wf4 Hg5 39.Hg3 Wh7 40.Kg2 He7 41.Kf1 h4 42.Hh3 cd4 43.ed4 b5 44.ab5 Gb5 45.c4 Hb4 (Białe uważały, że ta ofiara wygrywa, ale w rzeczywistości wystarcza tylko do remisu) 46.cb5 Hb5 47.Ke1 Wc8 48.Ha3! (Białe grożą ruchem Wf8 i przy okazji pokazują czarnym, że powinny były zagrać 47…Hb2) 48…Kg8 49.Wgf1 We7 50.b3 (Ale nie 50.He7, gdyż po 50…Wc1 wygrywają czarne) 50…e3 51.Sc4 Wee8 52.Hd6! Hd5 (Jeżeli 52…Hb3, to 53.Wf8 Wf8 54.He6 Kg7 55.He7 Kg8 56.Hg5 Kh8 57.Hh4 Kg7 58.Hg5 Kh7 59.Wh1 i mat)

53.Wf5! (Piękna konsekwencja posunięcia 52.Hd6!) 53…Hd6 54.Wg5 Kh7 55.Sd6 Wc1 56.Ke2 Wf1 57.Se8 Wb1 58.Sf6 Kh6 59.Wg8 Wb2 60.Ke3 i czarne poddały się. Uwagi: Michael Fallone, 1966 rok.

151. Obrona sycylijska [B92]
IM Fuchs (NRD) – McAlpine (Szkocja)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Ge2 e5 7.Sb3 Ge7 8.Gg5 0–0 9.Gf6 Gf6 10.Sd2 Ge6 11.Sc4 Ge7 12.Sd5 Gd5 13.Hd5 Hc7 14.Gg4 Sc6 15.c3 Wad8 16.0–0 Gg5 17.Wad1 Se7 18.Hd3 d5 19.Se3 d4 20.Hc4 Hc4 21.Sc4 Sc6 22.Sb6 g6 23.g3 Kg7 24.Kg2 f5 25.Gf3 Wf6 26.h4 Gh6 27.a4 dc3 28.bc3 Wfd6 29.Wd6 Wd6 30.Sd5 Kf7 31.Wb1 Wd7 32.g4 fe4 33.Ge4 Ke6 34.g5 Gf8 35.Sf6 Wc7 36.Se8 We7 37.Sf6 Wc7 38.Gd5 Kf5 39.Ge4 Ke6 40.Kf3 Sa5 41.Wb6 Sc6 42.Gd5 Kd6 43.a5 Kc5 44.Gc6 bc6 45.Wa6 h6 46.Wb6 hg5 47.hg5

47…Wa7 48.Se4 Kd5 49.a6 Gc5 50.c4 Kd4 51.Wc6 Wf7 52.Wf6 We7 i czarne poddały się.

152. Partia pionem hetmańskim [A48]
Holmes (Szkocja) – IM Malich (NRD)

1.d4 Sf6 2.Gf4 g6 3.Sf3 Gg7 4.e3 0–0 5.c3 b6 6.Sbd2 c5 7.h3 d6 8.Gc4 Gb7 9.0–0 Sbd7 10.We1 He8 11.e4 e5 12.de5 de5 13.Gh2 He7 14.He2 Sh5 15.Gd5 Wab8 16.Wad1 Sf4 17.Gf4 ef4 18.Gb7 Wb7 19.Sc4 Sb8 20.Hd2 He6 21.Sd6 Wd7 22.Hf4 Ha2 23.Se5 We7 24.Sef7 Wef7 25.Sf7 Hf7 26.Hf7 Kf7 27.We3 Ke6 28.Wed3 Ge5 29.h4 Wf4 30.h5 gh5 31.f3 Wf7 32.Kf2 h4 33.Wa1 Sc6 34.Wad1 Gg3 35.Ke2 Gc7 36.Wd5 Se5 37.b4 c4 38.Wa1 Sd3 39.Wd4 Se5 40.Wh1 b5 41.Wh4 Sg6 42.Wh6 Ge5 43.Wd5

43…Gg7! (Grozi 44…Sf4 i dlatego białe nie mają wyboru…) 44.Wg6 hg6 45.Wb5 Gc3 46.Wc5 Gb4 47.Wc4 Wb7 48.Wc6 Kf7 49.Ke3 a5 50.Wa6 Gc5 51.Kf4 Wa7 52.Wc6 Ge7 53.e5 a4 54.Wc2 a3 55.Wa2 Wa4 56.Ke3 Gg5 57.Kd3 Gc1 i białe poddały się.

Trwa mecz NRD – Szkocja
Na pierwszym planie: Fuchs (po prawej) – McAlpine
Na drugim planie: Malich (po prawej) – Holmes
Na dalekim, trzecim planie: Pietzsch (po lewej) – Fallone
Po prawej stoi Hort, a po jego prawej ręce, w głębi Filip
Zdjęcie: chessscotland.com

Ekipa Luksemburga w pokoju hotelowym
Zdjęcie: Archiwum autora

153. Obrona Alechina [B04]
Schneider R. (Luksemburg) – GM Hort (Czechosłowacja)

1.e4 Sf6 2.e5 Sd5 3.d4 d6 4.Sf3 g6 5.Gc4 c6 6.0–0 Gg7 7.We1 0–0 8.h3 Gf5 9.Gd5 cd5 10.Sc3 de5 11.de5 Ge6 12.Sd4 Sc6 13.Se6 fe6 14.Hg4 Wf5 15.f4 Hb6 16.Ge3 d4 17.Gf2 Waf8 18.Se2 Ge5 19.fe5 Wf2 20.He6 Kh8 21.Hb3 Hc5 22.Hd3 He5 23.Wad1 Hg5 24.He4 W8f3 25.Hg4 He3 26.Kh1 Se5 27.Wd3 i białe poddały się.

Vlastimil Hort
Zdjęcie: „Szachy Ryga” numer 19/1967

154. Gambit hetmański [D36]
GM Filip (Czechosłowacja) – Feller (Luksemburg)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.cd5 ed5 5.Gg5 Ge7 6.e3 0–0 7.Gd3 c6 8.Hc2 h6 9.Gh4 Ge6 10.Sge2 Sbd7 11.0–0 c5 12.Gf5 Gf5 13.Hf5 g6 14.Hh3 cd4 15.Sd4 Kg7 16.Wfd1 Sb6 17.a4 Hc8 18.Hf3 Wd8 19.Gf6 Gf6 20.a5 Sc4 21.Sd5 Gd4 22.Wd4 Hf5 23.Hd1 Sb2 24.Hb3 He5 25.f4 i czarne poddały się.

155. Obrona sycylijska [B23]
Piscitelli (Luksemburg) – GM Kavalek (Czechosłowacja)

1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gb5 Sd4 6.0–0 Sb5 7.Sb5 d6 8.Sc3 Sf6 9.d3 0–0 10.He1 e6 11.Hh4 Sd7 12.Hd8 Wd8 13.Ge3 b6 14.Wad1 Sb8 15.Sb5 Sc6 16.c3 a6 17.Sa3 b5 18.d4 cd4 19.Sd4 Gb7 20.Wfe1 Sd4 21.Gd4 Gd4 22.Wd4 e5 23.fe5 de5 24.Wd8 Wd8 25.We2 f6 26.Kf2 Kf7 27.Sb1 Wd1 28.Sd2 Gc8 29.h3 Ge6 30.a3 Gc4 31.Sc4 bc4 32.Ke3 Wd3 33.Kf2 Ke6 34.Ke1 f5 35.Kf2 f4 36.Wc2 Kd6 37.Ke1 Kc5 38.We2 Kb5 39.Kf2 Ka4 i białe poddały się.

156. Partia angielska [A16]
IM Ujtelky (Czechosłowacja) – Greiveldinger (Luksemburg)

1.c4 Sf6 2.g3 g6 3.Gg2 Gg7 4.Sc3 d6 5.e4 0–0 6.Sge2 Sbd7 7.0–0 c5 8.d3 We8 9.h3 Sf8 10.f4 e6 11.Ge3 S6d7 12.Hd2 f5 13.d4 fe4 14.dc5 Sc5 15.Wad1 b6 16.b4 Sb7 17.Se4 d5 18.cd5 ed5 19.Sg5 He7 20.Gd5 Ge6 21.Se6 Se6 22.f5 gf5 23.Sf4 Hf7 24.Hg2 Wab8 25.Se6 We6 26.Gf4 i czarne poddały się.

157. Obrona Pirca [B08]
Cappello (Włochy) – Kleopas (Cypr)

1.e4 g6 2.d4 Gg7 3.Sf3 d6 4.Gc4 Sf6 5.Sc3 0–0 6.0–0 Gg4 7.h3 Gf3 8.Hf3 Sc6 9.Se2 Sd7 10.Wd1 e5 11.c3 Sb6 12.Gb3 Hd7 13.Hd3 Kh8 14.f4 f5 15.de5 fe4 16.He4 He7 17.e6 Sd7 18.Sd4 Sa5 19.Gc2 Sf6 20.He1 c5 21.Sf3 Sh5 22.f5 h6 23.Sh4 Wf6 24.g4 gf5 25.gh5 Waf8 26.Gf4 Sc4 27.Gb3 Se5 28.Ge5 de5 29.Wd7 He8 30.Hg3 Wg8 31.Sg6 Kh7 32.Wf7 b5 33.Gd5 f4 34.Hd3 i czarne poddały się.

158. Obrona sycylijska [B75]
Constantinou (Cypr) – Zichichi (Włochy)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 g6 5.Sc3 Gg7 6.Ge3 Sf6 7.Gc4 d6 8.f3 Gd7 9.Hd2 Ha5 10.0–0–0 Wc8 11.Gb3 Se5 12.Kb1 b5 13.Scb5 Hd2 14.Gd2 a6 15.Sc3 Sc4 16.Gc1 0–0 17.g4 Wfd8 18.g5 Se8 19.Sd5 Kf8 20.h4 e6 21.Se3 Sa5 22.h5 Sb3 23.Sb3 Gb5 24.Sd4 Gd7 25.hg6 hg6 26.f4 Wc5 27.b3 e5 28.fe5 We5 29.Wh4 Wg5 30.Sef5 Wh5 31.Wh5 gh5 32.Sg7 Kg7 33.Sf5 Gf5 34.ef5 Kf6 35.Wh1 Kf5 36.Wh5 Ke6 37.c4 d5 38.cd5 Wd5 39.Wd5 Kd5 40.Kc2 Sd6 41.Kc3 f5 42.Kb4 Sb7 43.Gf4 i remis.

159. Partia pionem hetmańskim [D02]
Romani (Włochy) – Lantsias (Cypr)

1.d4 d5 2.Sf3 Gf5 3.e3 c6 4.Gd3 Gd3 5.Hd3 Sf6 6.Sbd2 e6 7.0–0 Gd6 8.e4 de4 9.Se4 Se4 10.He4 Hc7 11.We1 0–0 12.Sg5 g6 13.Hh4 h5 14.g4 Gf4 15.gh5 Gg5 16.Gg5 gh5 17.Gf6 i czarne poddały się.

160. Debiut gońca [C24]
Madelia (Cypr) – Norcia (Włochy)

1.e4 e5 2.Gc4 Sf6 3.d3 Gc5 4.Sf3 d6 5.h3 Sc6 6.a3 Ge6 7.Sbd2 He7 8.c3 0–0 9.Ga2 Ga2 10.Wa2 d5 11.0–0 Wad8 12.We1 de4 13.Se4 Se4 14.We4 f5 15.We1 Hf7 16.b3 e4 17.Sg5 Hd5 18.Hh5 h6 19.d4 Hb3 20.Wd2 Ge7 21.d5 Gg5 22.Wb2 Hc3 23.He2 Sd4 24.Hd1 Wd5 25.Kh1 Gc1 26.Hc1 Hc1 27.Wc1 b6 28.Wc7 Wf7 29.Wc3 Wfd7 30.f3 ef3 31.gf3 Kf7 32.Kg2 Se6 33.Wcc2 Wd3 34.Wa2 f4 35.a4 Sd4 36.Wf2 Sf5 37.Kh2 Se3 38.h4 Wd2 39.Kh3 Wa2 40.Wa2 Wd1 41.Kh2 Wd2 i białe poddały się.

Grupa: 6

Wyniki II rundy:

Tunezja

1,5 : 2,5

Wenezuela

Węgry

3,5 : 0,5

Panama

Belgia

1,5 : 2,5

Holandia

Kuba

4,0 : 0,0

Liban

W zespole holenderskim, na pierwszej szachownicy rezerwowej pojawił się 22. letni Hans Ree. Pierwsze jego sukcesy, to dwukrotne mistrzostwo kraju w kategorii juniorów w 1961 1962 roku. Rok po Olimpiadzie w Hawanie sięgnął po tytuł mistrza kraju już w kategorii dorosłych, a następnie przez kolejne 20 lat należał do ścisłej czołówki szachistów holenderskich. Mistrzem Holandii był jeszcze w latach 1969, 1971 i 1982. Dwa razy dzielił pierwsze miejsce w mistrzostwach Europy juniorów. W 1964/65 roku wraz z Robertem Hübnerem oraz 1965/66 wraz z Andrew Whiteley’em. Na Olimpiadach Szachowych grał niezmiennie w latach 1966 – 1984 (10 razy). Najlepszy wynik osiągnął właśnie w Hawanie – 73%.

Mistrzostwa Holandii w Hadze – 8 września 1965 rok
Rozpoczyna się partia Zuidema (po lewej) – Ree
Stoją od prawej: Van Donk, Max Euwe, Kuijpers i Bruggenkate (robi ruch)
Zdjęcie: anp-archief.nl

W meczu Kuba – Liban, gospodarze wspierani przez rzesze kibiców znowu zdobyli komplet punktów, przy czym partia Salameh – Rodriguez Gonzales zakończyła się walkowerem na korzyść Kubańczyka. Holendrzy mieli kłopoty z Belgią, w której po przerwie znowu zagrał arcymistrz O’Kelly. Węgrzy „zgubili” pół punktu z Panamą! Na drugiej szachownicy nieoczekiwanie już po 17. ruchach Martinez uzyskał dużą przewagę i arcymistrz Lengyel uratował się… propozycją remisu!

Stan po II rundzie:

1

Kuba

8,0

2 – 3

Węgry i Wenezuela

6,0

4

Belgia

5,5

5

Holandia

4,0

6

Tunezja

1,5

7

Panama

1,0

8

Liban

0,0

161. Obrona hetmańsko – indyjska [E12]
Belkadi (Tunezja) – Schorr (Wenezuela)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 b6 4.Sc3 Gb7 5.Gg5 Ge7 6.e3 Se4 7.Se4 Ge4 8.Ge7 He7 9.Sd2 Gg6 10.Ge2 0–0 11.0–0 c5 12.dc5 bc5 13.Gf3 Sc6 14.Gc6 dc6 15.He2 Wab8 16.Sb3 Hf6 17.Wfd1 Wb4 18.Wd2 He5 19.f3 Wfb8 20.e4 h6 21.Wad1 Kh7 22.Hf2 Hg5 23.h4 Hf4 24.g3 He5 25.Wc1 W8b6 26.Wcc2 Wb3 27.ab3 Wb3 28.We2 Hd4 29.Hd4 cd4 30.Wf2 c5 31.Wc1 f6 32.Kg2 e5 33.g4 Gf7 34.Wfc2 h5 35.g5 fg5 36.hg5 Kg6 37.Wa1 Wb4 38.Wa7 Gc4 39.Wc7 Gd3 40.W2c5 Kg5 41.We5 Kf4 42.Wf5 Ke3 43.Wg7 h4 44.Kh3 Ge2 45.e5 d3 46.e6 d2 47.e7 Wb8 48.Wg1 We8 49.We5 Kf3 50.Kh4 d1H 51.Wd1 Gd1 52.Kg5 Ga4 53.Kf6 Wb8 54.b4 i remis.

162. Obrona francuska [C14]
Diaz S. (Wenezuela) – Kchouk (Tunezja)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Ge7 5.e5 Sfd7 6.Ge7 He7 7.f4 a6 8.Sf3 c5 9.dc5 Sc5 10.Gd3 Sd3 11.Hd3 Sc6 12.0–0–0 b5 13.Se2 Gd7 14.Sed4 Sb4 15.Ha3 0–0 16.c3 Wfc8 17.Kd2 Sc6 18.He7 Se7 19.a3 Wa7 20.Se1 Wac7 21.Sec2 Wc4 22.Ke3 f6 23.Wde1 Sg6 24.Kf3 fe5 25.fe5 Wf8 26.Kg3 h5 27.h4 Wf4 28.Se3 Wc8 29.Sf3 Wcf8 30.Wh3 We4 31.Sc2 Wg4 32.Kh2 Sf4 33.Wg3 Sd3 34.We2 Wg3 35.Kg3 Wf4 36.Scd4 Wg4 37.Kh2 Sf4 38.Wd2 Sg6 39.g3 We4 40.We2 We2 41.Se2 Kf7 42.Kg2 Ke7 43.Kf2 Ge8 44.Ke3 Kd7 45.Sf4 Sf4 46.Kf4 Gg6 47.Kg5 Ge4 48.Sd4 g6 49.Kf6 Gf5 50.Sf5 gf5 51.b4 i czarne poddały się.

163. Partia hiszpańska [C73]
Bouaziz S. (Tunezja) – Villarroel (Wenezuela)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 d6 5.Gc6 bc6 6.d4 f6 7.c4 g6 8.Sc3 Sh6 9.de5 fe5 10.Gg5 Hd7 11.Ha4 Gg7 12.0–0–0 Sf7 13.Ge3 Wb8 14.h4 h6 15.Sd2 c5 16.Hc2 Sd8 17.Sf1 Se6 18.Sg3 Sd4 19.Hd2 Hf7 20.b3

20…Wb3 21.Gd4 Wc3? (Przeoczenie. Należało grać 21…ed4) 22.Gc3 Hc4 23.Kb1 i czarne poddały się.

164. Obrona sycylijska [B95]
Caro (Wenezuela) – Mohsen (Tunezja)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 e6 6.Gg5 Ge7 7.Hd2 a6 8.Ge2 Hc7 9.0–0 0–0 10.f4 Sc6 11.Kh1 Gd7 12.Gf3 Wac8 13.Wad1 Sa5 14.Hc1 b5 15.a3 Sc4 16.Sde2 Hc5 17.e5 de5 18.Gf6 Gf6 19.Wd7 ef4 20.Se4 He5 21.Sf6 Hf6 22.c3 Se3 23.We1 e5 24.Wd3 Hh4 25.g3 Hh3 26.We3 fe3 27.He3 He6 28.Sc1 f6 29.Sd3 Hd6 30.Sf2 Wfd8 31.Se4 Hc7 32.Gg4 Wb8 33.Sc5 Wd6 34.b4 He7 35.Ge2 Wbd8 36.c4 Wd2 37.cb5 ab5 38.Gb5 Hd6 39.Se4 Hd5 40.Hd2 Hd2 41.Sd2 Wd2 42.Gc6 Wb2 43.b5 Kf7 44.a4 i czarne poddały się.

165. Gambit hetmański [D67]
GM Portisch (Węgry) – Perez F. (Panama)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Ge7 5.e3 c6 6.Sf3 Sbd7 7.Wc1 0–0 8.Gd3 dc4 9.Gc4 Sd5 10.Ge7 He7 11.Se4 Wd8 12.0–0 S5f6 13.Sf6 Hf6 14.e4 e5 15.Se5 Se5 16.de5 He7 17.Hb3 b5 18.Gd3 Gb7 19.f4 a6 20.Wfd1 c5 21.Gc2 Wd1 22.Wd1 Wd8 23.He3 Wd1 24.Gd1 c4 25.Hd4 h6 26.Hd6 He8 27.Gf3 Ha8 28.e6 fe6 29.He6 Kh7 30.Gd1 Ha7 31.Kf1 a5 32.Hf5 Kh8 33.Hg6 Hb8 34.e5 b4 35.e6 Gc6 36.e7 Gb5 37.Kg1 c3 38.bc3 bc3 39.Gc2 Ge8 40.Hd3 Gb5 i czarne poddały się.

166. Obrona Tarrascha [D50]
Martinez J. (Panama) – GM Lengyel (Węgry)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 d5 4.Sc3 c5 5.Gg5 cd4 6.Hd4 Ge7 7.cd5 ed5 8.e4 Sc6 9.Gb5 0–0 10.Gc6 bc6 11.0–0 h6 12.Gf6 Gf6 13.Hc5 Gc3 14.Hc3 de4 15.Se5 Hg5 16.f4 Hf6 17.Hc6 i remis.

167. Obrona półsłowiańska [D46]
IM Forintos (Węgry) – Van der Hans (Panama)

1.d4 e6 2.c4 d5 3.Sc3 Sf6 4.Sf3 c6 5.e3 Sbd7 6.Gd3 Gd6 7.e4 de4 8.Se4 Se4 9.Ge4 Gb4 10.Gd2 Gd2 11.Hd2 Sf6 12.Gc2 Gd7 13.0–0 0–0 14.Wfe1 Hc7 15.Se5 Ge8 16.We3 Kh8 17.Wh3 He7 18.We1 Wd8 19.Hg5 g6 20.We4 Sg8 21.Weh4 f6 22.Sg6 Gg6 23.Hg6 i czarne poddały się.

168. Obrona sycylijska [B95]
Rivera (Panama) – IM Barczay (Węgry)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Gg5 e6 7.Hd2 h6 8.Gh4 Se4 9.Hf4 Sf6 10.Gf6 Hf6 11.He3 He5 12.He5 de5 13.Sf3 Sc6 14.a3 Gd7 15.Gd3 f5 16.Sd2 e4 17.Ge2 Gc5 18.Gh5 Ke7 19.Sd1 Wad8 20.b4 Ga7 21.g3 Se5 22.Sf1 g5 23.Sc3 Gd4 24.Se4 Ga1 25.Sc5 Gc3 26.Kd1 Gc6 27.Kc1 Gh1 i białe poddały się.

169. Obrona hetmańsko – indyjska [E18]
GM O’Kelly (Belgia) – IM Bouwmeester (Holandia)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 b6 4.g3 Gb7 5.Gg2 Ge7 6.0–0 0–0 7.Sc3 d5 8.Se5 c6 9.e4 Sbd7 10.Sd7 Hd7 11.cd5 cd5 12.e5 Se8 13.Ge3 Ga6 14.We1 g6 15.Ha4 Ha4 16.Sa4 Sg7 17.Gf1 Gf1 18.Kf1 Sf5 19.Ke2 Wfc8 20.Wec1 Kf8 21.Kd3 Se3 22.Ke3 Ke8 i remis.

170. Gambit królewski [C36]
IM Prins (Holandia) – Boey (Belgia)

1.e4 e5 2.f4 ef4 3.Sf3 d5 4.ed5 Sf6 5.c4 c6 6.d4 cd5 7.Gf4 Gb4 8.Sc3 0–0 9.Ge2 Sc6 10.0–0 Gc3 11.bc3 dc4 12.Gg5 Hd6 13.Gf6 Hf6 14.Hd2 Hd6 15.Gc4 Sa5 16.Gd3 Ge6 17.Sg5 h6 18.Se6 He6 19.Wae1 Hd6 20.We5 b6 21.Wef5 Wae8 22.Gc2 Hc6 23.Hd3 Hc4 24.Wf7 Hd3 25.Wf8 Wf8 26.Wf8 Kf8 27.Gd3 Ke7 28.Kf2 Kd6 29.Ke3 Sc6 30.Ge4 Se7 31.a4 a6 32.Gb7 a5 33.Ge4 Ke6 34.Kd3 Sc8 35.g4 Sd6 36.c4 Se8 37.c5 bc5 38.dc5 Ke5 39.Gf3 Sc7 40.Kc4 Kf4 41.Gd1 Ke5 42.Gc2 g5 43.Gd1 Ke6 44.Kd4 Kd7 45.Gb3 Sa6 46.Gc4 Sb4 47.Gb5 Ke6 48.Ke4 Sc2 49.Gc6 Sb4 50.Gb5 Sc2 51.Gd3 Sb4 52.Gc4 Kf6 53.Gb3 Ke7 54.Kf5 Sd3 55.c6 Kd6 56.Gd1 Kc6 57.Kg6 Sf2 58.Ge2 Kc5 59.Kh6 Kb4 60.Kg5 Ka4 61.Gc4 Kb4 62.Gd5 Kc5 63.Ga2 Kd6 64.h4 Ke5 65.h5 Sg4 66.Gb3 Sf6 67.h6 Sh7 68.Kg6 Sf8 69.Kg7 Kf5 70.Gf7 Kg5 71.Gd5 a4 72.Ga2 a3 73.Gf7 Kf4 74.Kf8 a2 i remis.

171. Partia hiszpańska [C90]
Cornelis (Belgia) – IM Langeweg (Holandia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.We1 b5 7.Gb3 d6 8.c3 0–0 9.d3 Sa5 10.Gc2 c5 11.Sbd2 Sc6 12.Sf1 We8 13.Se3 Gf8 14.Gb3 Sa5 15.Gc2 h6 16.a3 c4 17.d4 Gb7 18.d5 g6 19.g4 Gc8 20.h3 h5 21.Sh2 Gd7 22.Shf1 h4 23.Sh2 Sb7 24.Sf3 Sh7 25.Kh2 Ge7 26.Wg1 Sg5 27.Sf5 Sf3 28.Hf3 Gg5 29.Gg5 Hg5 30.He3 He3 31.Se3 Kg7 32.Kg2 Kf6 33.Kf3 Kg5 34.Sg2 Wh8 35.Se1 Sc5 36.Ke3 Kf6 37.Sf3 Ke7 38.Sd2 Wac8 39.f3 g5 40.Wh1 Wc7 41.Wa2 Wb8 42.Wha1 a5 43.Ke2 Gc8 44.Ke3 Gd7 45.Ke2 Wb6 46.Ke3 Wbb7 47.Ke2 b4 48.ab4 ab4 49.cb4 Wb4 50.Kd1 Gc8 51.Wa7 Gb7 52.W1a2 Kd8 53.Sf1 Wb6 54.Se3 i remis.

172. Partia angielska [A15]
Ree (Holandia) – IM Dunkelblum (Belgia)

1.c4 Sf6 2.g3 g6 3.Gg2 Gg7 4.Sf3 c5 5.0–0 0–0 6.d4 cd4 7.Sd4 d5 8.cd5 Sd5 9.Sb5 e6 10.e4 Hb6 11.S1a3 a6 12.ed5 ab5 13.Ge3 Ha6 14.Hb3 Gd7 15.Wac1 ed5 16.Gc5 We8 17.Gd5 Ge6 18.Ge6 We6 19.Sb5 Ha2 20.Hd3 Sc6 (20…Sc6)

21.Sc7 Wd8 22.Hb5 Hb2 23.Hb2 Gb2 24.Se6 fe6 25.Wcd1 Gd4 26.Gd4 Sd4 27.Kg2 Kf7 28.Wb1 b5 29.Wfd1 Wd5 30.f4 Kf6 31.Kf2 g5 32.fg5 Kg5 33.Ke3 Sf5 34.Kf3 Kf6 35.Wd5 ed5 36.Kf4 Sd6 37.g4 Ke6 38.g5 d4 39.h4 Kd5 40.h5 Kc4 41.g6 hg6 42.hg6 Se8 43.We1 Sf6 44.Kg5 i czarne poddały się.

173. Partia hiszpańska [C91]
IM Jimenez E. (Kuba) – Tarazi (Liban)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 b5 6.Gb3 Ge7 7.d4 d6 8.c3 0–0 9.We1 Gg4 10.Ge3 Sa5 11.de5 Gf3 12.Hf3 de5 13.Gc2 Sc4 14.Gc1 Gc5 15.b3 Sd6 16.Ge3 Ge3 17.He3 We8 18.Sd2 Sg4 19.Hg3 Sh6 20.Sf1 We6 21.Se3 c6 22.Wad1 Hf6 23.Wd2 Wae8 24.Wed1 Sc8 25.b4 Wd6 26.Gb3 Wed8 27.Wd6 Wd6 28.Wd6 Sd6 29.f3 Kf8 30.Hf2 Sb7 31.Sf1 Hd8

32.Ha7 Hc7 33.Ha6 Ke7 34.a4 ba4 35.Ga4 Kd7 36.Se3 Sd8 37.b5 cb5 38.Gb5 Sc6 39.Sd5 Hd6 40.Hb7 i czarne poddały się.

174. Obrona sycylijska [B28]
Bedros (Liban) – Ortega R. (Kuba)

1.e4 c5 2.Sf3 a6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Gd3 Sc6 6.Sc6 dc6 7.h3 e5 8.Gg5 Ge7 9.Gf6 Gf6 10.Sc3 Ge6 11.He2 b5 12.He3 Ge7 13.0–0 h5 14.Ge2 g5 15.Kh2 g4 16.f4 gf3 17.Gf3 Gg5 18.Hc5 Gf4 19.Kh1 Wc8 20.Se2 Gg5 21.Sg3 Gf4 22.Sf5 Gf5 23.ef5 Wh6 24.Gh5 Hh4 25.Gg4 Hg4 26.f6 Wh3 27.Kg1 Ge3 i białe poddały się.

175. Gambit hetmański [D06]
Cobo (Kuba) – Galeb (Liban)

1.c4 Sf6 2.d4 d5 3.cd5 Hd5 4.Sc3 Ha5 5.Sf3 e6 6.Gd2 Gb4 7.e4 Sbd7 8.Gd3 c5 9.0–0 Gc3 10.Gc3 Hc7 11.dc5 Hc5 12.Wc1 Hh5 13.Gb4 a5 14.Ha4 Kd8 15.Wfd1 b6 16.Hc6 ab4 17.Ha8 Sc5 18.Ga6 Kc7 19.Ha7 Kc6 20.Sd4 i czarne poddały się.

176. Partia nierozegrana
Salameh (Liban) – Rodriguez Gonzales (Kuba)

Czarne wygrały walkowerem.

Grupa: 7

Wyniki II rundy:

Rumunia

3,5 : 0,5

Grecja

Puerto Rico

2,0 : 2,0

Finlandia

Kolumbia

1,0 : 3,0

Bułgaria

Nikaragua

1,5 : 2,5

Maroko

W zespole Puerto Rico pojawił się na drugiej szachownicy rezerwowej 16. letni Julio Kaplan – duży talent. Urodził się 25 lipca 1950 roku w Argentynie. W 1963 roku jego rodzina wyemigrowała do Puerto Rico. Od połowy lat 70. ubiegłego wieku osiadł w USA. W 1967 roku w Jerozolimie został mistrzem świata juniorów, za co automatycznie otrzymał tytuł mistrza międzynarodowego. W latach 1968 – 1972 reprezentował Puerto Rico już na pierwszej szachownicy. Na tym jego „olimpijska” kariera zakończyła się.

W meczu Puerto Rico – Finlandia doszło do niespodzianki. Mecz zakończył się remisem, przy czym Kaplan na czwartej szachownicy szybko rozgromił Lahtiego, także debiutanta olimpijskiego. Wszystkie partie tego spotkania były rozstrzygnięte. Mało tego: triumfowały wyłącznie czarne! Dzielnie walcząca z Bułgarią Kolumbia na dwóch najwyższych szachownicach utrzymała pozycje. Partie Cuartas – Minew i Bobocow – De Greiff po pięciu godzinach gry zakończyły się wynikiem remisowym. Zwycięskie partie Bułgarów, Minaya – Tringow i Padewski – Sanchez zakończyły się dopiero po dwóch dogrywkach.

Stan po II rundzie:

1

Rumunia

7,5

2

Bułgaria

6,5

3

Kolumbia

5,0

4

Finlandia

4,5

5 – 6

Maroko i Puerto Rico

2,5

7

Grecja

2,0

8

Nikaragua

1,5

177. Obrona Tarrascha [D42]
GM Gheorghiu (Rumunia) – Vizantiadis (Grecja)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.ed5 cd5 4.c4 Sf6 5.Sc3 e6 6.Sf3 Ge7 7.cd5 Sd5 8.Gd3 Sc6 9.0–0 0–0 10.We1 Scb4 11.Gb1 Sf6 12.Gg5 Sbd5 13.Hd3 g6 14.a3 b6 15.Ga2 Gb7 16.Gh6 We8 17.Se5 Gf8 18.Gg5 Ge7 19.Hh3 Gc8 20.Sc6 Hd6 21.Se7 We7 22.Hh4 i czarne poddały się.

178. Partia pionem hetmańskim [A45]
Ornithopoulos (Grecja) – IM Ciocaltea (Rumunia)

1.d4 Sf6 2.f4 g6 3.Sd2 d5 4.e3 Gg7 5.Sgf3 0–0 6.Gd3 c5 7.c3 b6 8.He2 a5 9.0–0 Ga6 10.Se5 e6 11.b3 Hc7 12.a4 Gd3 13.Hd3 Wc8 14.Gb2 Sc6 15.Wfc1 Hb7 16.Sc6 Hc6 17.Hb5 Hb5 18.ab5 Sg4 19.We1 Se3 20.dc5 Sc2 21.c6 a4 22.Wec1 Sa1 23.Wa1 ab3 24.Wa8 Wa8 25.Sb3 Gf8 26.Gc1 Gd6 27.Ge3 Wa3 28.Sd2 Gc7 29.Gd4 Wa5 30.c4 dc4 31.Ge5 Ge5 32.fe5 c3 33.Sb3 c2 34.Kf2 Wa1 i białe poddały się.

179. Obrona „Nowoczesny Benoni” [A65]
IM Ghitescu (Rumunia) – Anastasopoulos (Grecja)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.d5 e6 4.Sc3 ed5 5.cd5 d6 6.e4 g6 7.Gd3 Gg7 8.Sge2 0–0 9.0–0 b6 10.f3 Ga6 11.Sb5 Sbd7 12.a4 He7 13.Wb1 Wfc8 14.Sd6 c4 15.Gc4 Wc4 16.Sc4 Gc4 17.Wf2 Se5 18.d6 Wd8 19.de7 Wd1 20.Wf1 Ge2 21.Wd1 Gd1 22.Gg5 Ga4 23.Wa1 Gb5 24.Gf6 Gf6 25.Wa7 Kg7 26.f4 Sd3 27.e5 Ge7 28.We7 Sb2 29.e6 Gc4 30.Wf7 Kg8 31.Wf6 b5 32.e7 Gf7 33.We6 i remis.

180. Obrona królewsko – indyjska [E77]
Bastas (Grecja) – Soos (Rumunia)

1.d4 Sf6 2.c4 c5 3.d5 d6 4.Sc3 g6 5.e4 Gg7 6.f4 0–0 7.Sf3 e6 8.Ge2 a6 9.0–0 ed5 10.ed5 We8 11.Gd3 Gg4 12.h3 Gf3 13.Hf3 Sbd7 14.Gd2 Hc7 15.Wae1 b5 16.cb5 c4 17.Gb1 ab5 18.a3 Hb7 19.Kh1 We1 20.We1 b4 21.ab4 Hb4 22.Gc1 Wa1 23.Hd1 Sc5 24.Gc2 h6 25.Kh2 Sd3 26.Gd3 cd3 27.Hd2 Hc4 28.He3 Kh7 29.Wd1 Sh5 30.g4 Sf4 31.Wf1 d2 32.Wf4 Hf4 33.Hf4 dc1H i białe poddały się.

181. Partia angielska [A22]
Colon Romero A. (Puerto Rico) – IM Ojanen (Finlandia)

1.c4 Sf6 2.Sc3 e5 3.g3 Gc5 4.Gg2 0–0 5.e3 We8 6.Sge2 Gf8 7.d4 ed4 8.ed4 Sc6 9.0–0 g6 10.a3 Gg7 11.b4 d6 12.h3 Se7 13.g4 h5 14.g5 Sh7 15.Kh2 Sf5 16.f4 c5 17.Wb1 cd4 18.Sd5 Ge6 19.Sg3 Wc8 20.Hb3 b5 21.cb5 Wc3 22.Hb2 Wg3 23.Hf2 Wg2 24.Hg2 Sh4 25.Hh1 Gf5 i białe poddały się.

182. Obrona Nimzowitscha [E40]
Westerinen (Finlandia) – Colon Romero M. (Puerto Rico)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 Se4 5.Hg4 Sc3 6.a3 0–0 7.ab4 f5 8.Hh3 Se4 9.f3 Sf6 10.Gd3 He7 11.Gd2 b6 12.Se2 Gb7 13.0–0 d6 14.e4 fe4 15.fe4 e5 16.d5 Gc8 17.Hh4 Sbd7 18.Hg5 Wf7 19.Wa3 a6 20.Wfa1 Wb8 21.h3 h6 22.He3 Sh5 23.Sg3 Sf4 24.Gf1 Sf8 25.Kh2 S8g6 26.Sf5 Hf8 27.g3 Sh5 28.Gg2 Sf6 29.Wf1 Kh7 30.He2 Se7 31.g4 Sg6 32.g5 hg5 33.Gg5 Kg8 34.Waf3 Gf5 35.Wf5 He7 36.Gf3 Sf4 37.Gf4 ef4 38.Gg2 g6 39.W5f4 He5 40.Kh1 Sh5 41.Wg4 Wf1 42.Hf1 Sg3 43.Wg3 Hg3 44.Hf3 Hf3 45.Gf3 a5 46.b5 a4 47.Kg2 Kg7 48.Gd1 Wa8 49.e5 de5 50.Kf3 a3 51.ba3 Wa3 52.Ke4 Kf6 53.d6 cd6 54.Gg4 Wa7 55.Kd5 Wc7 i białe poddały się.

183. Obrona sycylijska [B41]
Suarez (Puerto Rico) – Kanko (Finlandia)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 a6 5.Ge3 Sf6 6.Sc3 Hc7 7.a3 b5 8.Gd3 Gb7 9.f4 d6 10.Hf3 Sbd7 11.0–0 Ge7 12.Wac1 Sb6 13.g4 Sc4 14.Gc4 Hc4 15.g5 Sd7 16.f5 0–0–0 17.fe6 fe6 18.Hf7 Gg5 19.Gg5 Hd4 20.Hf2 Hf2 21.Wf2 Wdf8 22.Wd2 Se5 23.Wg2 Sf3 24.Kh1 d5 25.ed5 ed5 i białe poddały się.

184. Obrona hetmańsko – indyjska [A47]
Lahti (Finlandia) – Kaplan (Puerto Rico)

1.d4 Sf6 2.Sf3 b6 3.g3 Gb7 4.Gg2 c5 5.c3 g6 6.0–0 Gg7 7.Hb3 cd4 8.Se5 d5 9.cd4 0–0 10.Sc3 Sc6 11.Wd1 e6 12.Gg5 h6 13.Gf4 Sa5 14.Ha4 Wc8 15.b4 Sh5

16.Sd5 Gd5 17.Gd5 ed5 18.ba5 Sf4 19.gf4 Hh4 20.Sf3 Hf4 21.ab6 ab6 22.Hb3 Wfe8 23.Kf1 Wc4 24.Wab1 Hg4 25.Sg1 Gd4 26.Hf3 He4 27.e3 Gc5 28.Wb3 Wa8 29.Wd5??

29…Wc1 30.Ke2 Wa2 i białe poddały się.

185. Partia katalońska [E09]
Cuartas C. (Kolumbia) – IM Minew (Bułgaria)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 d5 4.g3 Ge7 5.Gg2 0–0 6.0–0 c6 7.Sbd2 Sbd7 8.Hc2 b6 9.b3 a5 10.e4 Ga6 11.Gb2 Wc8 12.Wac1 c5 13.ed5 ed5 14.Hf5 g6 15.Hh3 cd4 16.Gd4 Gc5 17.Gb2 h5 18.Hh4 dc4 19.Sc4 Sg4 20.Hd8 Wfd8 21.h3 Sh6 22.Wfd1 Sf8 23.Wd8 Wd8 24.Sa5 We8 25.Gf1 Gf1 26.Kf1 Wa8 27.Sc4 Wa2 28.Wa1 Wa1 29.Ga1 Se6 30.Sce5 b5 31.Sd7 Ga7 32.Sfe5 Gd4 33.Gd4 Sd4 34.b4 Shf5 35.Sf6 Kg7 36.Sd5 Sd6 37.h4 Se4 38.Kg2 Sd2 39.Sd7 i remis.

186. Partia angielska [A35]
GM Bobocow (Bułgaria) – IM De Greiff (Kolumbia)

1.c4 c5 2.Sc3 Sc6 3.Sf3 g6 4.e3 Gg7 5.d4 d6 6.d5 Se5 7.Se5 Ge5 8.e4 Gg7 9.Gd3 Sf6 10.Gg5 0–0 11.f4 Sd7 12.0–0 a6 13.a4 Gf6 14.Gf6 ef6 15.Hd2 We8 16.Wae1 b6 17.Hf2 Wa7 18.We3 Sf8 19.Wfe1 Wae7 20.Hh4 Kg7 21.g4 Sd7 22.Wh3 Wh8 23.Hh6 Kg8 24.Whe3 Hf8 25.Hh4 h5 26.g5 fg5 27.Hg5 f6 28.Hg2 Hh6 29.Wf1 Sf8 30.Wee1 Whh7 31.Kh1 Whf7 32.Hg3 h4 33.Hg2 g5 34.Ge2 Wg7 35.fg5 Wg5 36.Hf2 Gh3 37.Wg1 Weg7 38.Wg5 Hg5 39.Wg1 Hg1 40.Hg1 Wg1 41.Kg1 i remis.

Miłko Bobocow – Moskwa 1967
Zdjęcie: „Chess Review” numer 10/1967

187. Partia angielska [A39]
Minaya (Kolumbia) – GM Tringow (Bułgaria)

1.d4 Sf6 2.Sf3 c5 3.g3 cd4 4.Sd4 Sc6 5.Gg2 g6 6.0–0 Gg7 7.c4 0–0 8.Sc3 Sd4 9.Hd4 d6 10.Hh4 Sg4 11.Sd5 We8 12.Gg5 f6 13.Gd2 Se5 14.He4 e6 15.Se3 f5 16.Hc2 Gd7 17.Wfd1 Hc7 18.Gb4 Sf7 19.Gc3 Gc3 20.Hc3 Gc6 21.Wac1 Wac8 22.Hd2 Gg2 23.Kg2 Hc6 24.f3 Wed8 25.b3 a6 26.Hb2 Hc5 27.Hd4 Hd4 28.Wd4 Kf8 29.Wdd1 Ke7 30.a4 Wc6 31.Kf2 Wdc8 32.Wa1 Se5 33.h4 Wb6 34.Wa3 a5 35.Sg2 Sd7 36.Wd3 Sc5 37.We3 Kf6 38.Ke1 h6 39.Kf2 g5 40.hg5 hg5 41.Se1 d5 42.Wc3 d4 43.Wc2 Wb3 44.Wb3 Sb3 45.Sd3 Sc5 46.Sc5 Wc5 47.Ke1 Wc6 48.Kd2 Wb6 49.Kd3 Ke5

50.f4 gf4 51.gf4 Kf4 52.Kd4 Wb3 53.Wa2 e5 54.Kd5 e4 55.Kd4 Wb1 56.Wd2 b6 57.e3 Kf3 58.Wh2 Wd1 59.Ke5 Ke3 60.Kf5 Kd3 61.Wh6 Wf1 62.Kg4 e3 63.Wd6 Kc4 64.We6 Kd3 65.Wd6 Kc2 66.Wc6 Kd2 67.Wd6 Ke1 68.Wb6 e2 i białe poddały się.

188. Partia hiszpańska [C73]
GM Padewski (Bułgaria) – IM Sanchez L. (Kolumbia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 d6 5.Gc6 bc6 6.d4 Gg4 7.de5 de5 8.Hd8 Wd8 9.Sbd2 Gd6 10.Sc4 f6 11.Ge3 Ge6 12.Sfd2 Wb8 13.0–0–0 Se7 14.a3 c5 15.Sa5 Kf7 16.Sdc4 Sc8 17.Wd3 Wb5 18.We1 We8 19.Wc3 Gf8 20.f3 Sd6 21.b3 Sc4 22.Sc4 Wbb8 23.Kb2 Wec8 24.Sa5 c4 25.Sc4 Ge7 26.Ka2 c5 27.Kb2 Wc6 28.We2 g5 29.Gf2 h5 30.g3 Kg6 31.Ge3 Wa8 32.Ka2 a5 33.a4 Kf7 34.We1 Wb8 35.Gc1 Wa6 36.Ga3 Wh8 37.Se3 Wc8 38.Kb2 Gf8 39.Sd5 Gd6 40.Wce3 Gf8 41.c4 Wa7 42.Kc2 Wb7 43.Gc1 Wc6 44.Gd2 Wa7 45.Gc3 Waa6 46.f4 gf4 47.gf4 Gg4 48.Wd3 ef4 49.h3 Gc8 50.Sf4 h4 51.Sg2 Wd6 52.Wf3 Gb7 53.Sh4 We6 54.Wfe3 Gh6 55.W3e2 Gf4 56.Sf5 We8 57.Kb2 Wae6 58.Wf2 i czarne poddały się.

189. Partia angielska [A22]
Tenorio (Nikaragua) – Bakali (Maroko)

1.c4 e5 2.Sc3 Sf6 3.Sf3 d6 4.e3 Sc6 5.d4 Gg4 6.Ge2 Ge7 7.d5 Sb8 8.b4 Sbd7 9.Gb2 0–0 10.0–0 Se8 11.Sd2 Ge2 12.Se2 f5 13.Sg3 Gh4 14.Se2 c6 15.dc6 bc6 16.Hc2 Hb6 17.a3 Wb8 18.c5 Ha6 19.Sf3 Ge7 20.cd6 Gd6 21.Sg3 g6 22.Wad1 Hb5 23.Hb3 Kg7 24.He6 i czarne poddały się.

190. Obrona Nimzowitscha [E26]
Hadri (Maroko) – Morales (Nikaragua)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.a3 Gc3 5.bc3 c5 6.e3 Sc6 7.Sf3 b6 8.Gd3 d6 9.Gb2 e5 10.Sd2 Gb7 11.d5 Sa5 12.Ha4 Hd7 13.Hd7 Kd7 14.e4 Sh5 15.g3 g6 16.Ke2 Waf8 17.f3 f5 18.Waf1 f4 19.g4 Sf6 20.h4 Wf7 21.Wa1 Kc7 22.a4 Gc8 23.Whg1 Wg8 24.Wab1 Wfg7 25.Ga3 Gd7 26.Gc2 g5 27.h5 h6 28.Kd3 Wb8 29.Gc1 Wgg8 30.Wa1 Wgf8 31.Gb2 Wh8 32.Gc1 Ge8 33.Wh1 Gd7 34.Wg1 Wh7 35.Gb2 Wbh8 36.Wae1 Wb8 37.Gd1 Ge8 38.Wh1 Wh8 39.Gc1 Sd7 40.Gc2 Sf6 41.Gb2 Gd7 42.Whg1 Wb7 43.Wa1 Whb8 44.Gc1 a6 45.Gd1 Kc8 46.Gc2 Wa8 47.Gd1 Se8 48.Gc2 Sc7 49.Sb3 Sb3 50.Gb3 b5 51.ab5 ab5 52.Wa8 Sa8 53.Gd2 bc4 54.Gc4 Wa7 55.Wb1 Kc7 56.Kc2 Sb6 57.Ge2 Wa2 58.Wb2 Wb2 59.Kb2 Sa8 60.Kb3 Kb6 61.c4 Sc7 62.Ka3 Sa6 63.Gc3 Sc7 64.Gd2 Ka6 65.Gc3 Sa8 66.Gd2 Sb6 67.Gc3 Sa4 68.Gd2 Ge8 69.Ge1 Sb6 70.Gd2 Gd7 71.Ge1 Ga4 72.Gc3 Gc2 73.Kb2 Ga4 74.Ka3 Gd7 75.Ge1 i remis.

191. Partia angielska [A28]
Baca (Maroko) – Benis (Rumunia)

1.c4 e5 2.Sc3 Sf6 3.Sf3 Sc6 4.d4 ed4 5.Sd4 Sd4 6.Hd4 Ge7 7.e4 d6 8.Ge2 0–0 9.0–0 b6 10.b3 Gb7 11.Gb2 We8 12.Sd5 c6 13.Se7 He7 14.f3 Wad8 15.Wfe1 d5 16.cd5 cd5 17.e5 Sd7 18.Gd3 Hc5 19.Wac1 Hd4 20.Gd4 Wc8 21.Gb5 Wed8 22.Wc8 Gc8 23.Wc1 Sf8 24.Ge3 Se6 25.f4 g6 26.b4 d4 27.Gd2 Gb7 28.Kf2 Gd5 29.a3 Kg7 30.Gc6 f6 31.ef6 Kf6 32.Gb5 Ge4 33.We1 Gf5 34.Gc4 Sg7 35.Kf3 Wc8 36.Gb3 Gc2 37.Wc1 d3 38.Gd5 Sf5 39.Ge4 Sd4 40.Ke3 Sb3 41.We1 We8 42.Gc3 Kf7 43.Kf3 We4 44.We4 d2 i białe poddały się.

192. Obrona sycylijska [B70]
Benabud (Grecja) – Aguilar (Maroko)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Ge2 g6 7.0–0 Gg7 8.Ge3 0–0 9.f4 Sc6 10.Gf3 Hc7 11.h3 Sd4 12.Gd4 e5 13.fe5 de5 14.Ge3 Ge6 15.Sd5 Sd5 16.ed5 Wfd8 17.Wc1 f5 18.c4 e4 19.Ge2 Gb2 20.Wb1 Ge5 21.Hb3 Gf7 22.Gb6 Hd6 23.Gd8 Wd8 24.Hb7 Hc5 25.Kh1 He3 26.Hb6 Hg3 27.Hg1 f4 28.Wb7 h5 29.Hf2 Hg5 30.Gd1 Hh6 31.Hc5 Gd6 32.Hd4 Hg5 33.He4 We8 34.Hd4 We3 35.Gf3 Hf5 36.Hb6 Hd3 37.Wd1 Hf5 38.Hd6 Wf3 39.Wf7 Wh3 40.Kg1 Hf7 41.gh3 Kh7 42.We1 Hf5 43.He7 Kh6 44.Kh2 Hc2 45.He2 Hf5 46.Wf1 i czarne poddały się.

Półfinały, 28 października 1966 r.
„Turcja wygrywa z Islandią”

Grupa: 1

Wyniki III rundy:

Filipiny

2,5 : 1,5

Urugwaj

ZSRR

4,0 : 0,0

Hongkong

Szwajcaria

3,5 : 0,5

Monako

Hiszpania

2,0 : 2,0

Szwecja

W ekipie hiszpańskiej szykowały się zmiany, bowiem Eduardo Perez, Raymundo Franco i Lacourrelle Menvielle grali po raz ostatni na Olimpiadzie. Jedynym debiutantem był Ricardo Calvo, który, z przerwami, walczył jeszcze w latach 1968 – 1978. Calvo urodził się 22 października 1943 roku w Madrycie. Był lekarzem, historykiem, dziennikarzem i oczywiście szachistą. Mówił biegle po niemiecku, angielsku i hiszpańsku. Od 1973 nosił tytuł mistrza międzynarodowego. O Calvo zrobiło się głośno po jego artykule w „New in Chess” w 1987 roku, kiedy mu zarzucono „atak rasistowski na Latynosów” i stosunkiem głosów 72 : 1 Kongres FIDE wykluczył go z grona swoich członków. Nigdy nie dane mu było zdobyć tytułu mistrza kraju. Ten tytuł natomiast dzierżyli Medina (1944, 1945, 1947, 1949, 1952, 1963 i 1964) i Pomar (1946, 1950, 1957, 1958, 1959, 1962 i 1966). Było zatem oczywiste, że Arturo Pomar i Antonio Medina obsadzali pierwszą i drugą szachownicę.

Mecz Hiszpania – Szwecja był niezwykle zawzięty. Wszystkie partie zakończyły się sukcesem białych. Medina po dwóch zwycięstwach przegrał z Nilssonem, ale finiszował w eliminacjach dwoma kolejnymi wygranymi. Partie były czasowo krótkie i trwały po około trzy godziny. Jedynie na trzeciej szachownicy, po pełnej rundzie, w partii Menvielle – Jansson, Szwed zrezygnował z zapisania tajnego posunięcia i poddał końcówkę z dwoma pionami mniej kończąc tym samym cały mecz. W meczu Szwajcaria – Monako, na trzeciej „desce” Donne w partii z Blau’em doprowadził do remisowej końcówki hetmańskiej i uratował jedyne pół punktu dla swojego zespołu. Urugwaj grał we czwórkę, bowiem zgłoszeni na rezerwę Elemberg i Vachini do Hawany nie przyjechali. Toteż, gdy okazało się, że Alfredo Olivera jest niedysponowany, zespół urugwajski w meczu z Filipinami jeden jedyny raz oddał partię Balinas – A. Olivera walkowerem.

Stan po III rundzie:

1

ZSRR

11,5

2 – 3

Filipiny i Hiszpania

9,0

4

Szwajcaria

8,5

5

Urugwaj

5,0

6

Szwecja

2,5

7

Monako

2,0

8

Hongkong

0,5

193. Obrona królewsko – indyjska [E68]
Naranja (Filipiny) – Alvarez del Monte (Urugwaj)

1.c4 Sf6 2.g3 g6 3.Gg2 Gg7 4.d4 0–0 5.Sf3 d6 6.Sc3 Sbd7 7.0–0 c6 8.e4 e5 9.b3 We8 10.Gb2 ed4 11.Sd4 Sc5 12.We1 Sg4 13.h3 Se5 14.We3 Hb6 15.He2 a5 16.Wd1 a4 17.Kh2 ab3 18.ab3 Sed7 19.Hc2 Sf8 20.Sce2 Wa2 21.Sc1

21…Wb2 22.Hb2 Sce6 23.e5 Ge5 24.We5 de5 25.Se6 Se6 26.He5 Hf2 27.Wf1 Hd4 28.Hd4 Sd4 29.Wd1 Se6 30.b4 Wd8 31.Wd8 Sd8 32.c5 Se6 33.Se2 Sc7 34.Sd4 Kf8 35.g4 Ke7 36.g5 Se6 37.Sf3 f6 38.h4 fg5 39.hg5 Sf4 40.Sd4 Sd3 41.Gf1 Sb4 42.Gc4 Gd7 43.Kg3 Sa6 44.Sb3 Ge6 45.Ga6 ba6 46.Sd4 Gd5 47.Kf4 a5 48.Ke3 a4 49.Kd2 a3 50.Kc2 a2 51.Kb2 Kd7 52.Ka1 Ke7 53.Sc2 Kd7 54.Sd4 Ke7 55.Kb2 Kf7 56.Ka1 Kg7 57.Se2 h6 58.gh6 Kh6 59.Sf4 Gc4 i białe poddały się.

194. Partia pionem hetmańskim [A48]
Roux-Cabral (Urugwaj) – De Castro (Filipiny)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.Gf4 Gg7 4.Sbd2 c5 5.e3 cd4 6.ed4 0–0 7.c3 Sc6 8.Ge2 d6 9.0–0 Gf5 10.h3 Wc8 11.Sc4 Sd5 12.Gg3 Sa5 13.Sa5 Ha5 14.Gd3 Gd3 15.Hd3 Sf6 16.Wfe1 Wfe8 17.We2 Hd5 18.Hc2 Hc4 19.a3 Wc6 20.Wae1 e6

21.Sd2 Hd4 22.Se4 Hb6 23.Ha4 Se4 24.We4 Hb2 25.Wb4 Hc3 26.Web1 Wec8 27.Wb7 Gd4 28.Kh2 Gb6 29.Wd7 Wc4 30.Ha6 d5 31.Hb7 Hf6 32.Wb3 Gf2 33.Gf2 Hf2 34.Wf3 Hd4 35.Wdf7 He5 36.Kh1 Wc1 37.Wf1 Wf1 38.Wf1 Hc7 39.Ha6 Hd7 40.We1 Wc6 41.Ha4 d4 42.Wd1 d3 43.He4 d2 44.Hf4 Wd6 45.a4 Wd5 46.Hb4 Hd8 47.a5 Wd3 48.a6 Wd7 49.Hb2 Wd5 50.Hb7 We5 51.Hb4 We2 52.Hc3 Hg5 53.Hc8 Kg7 54.Hb7 Kh6 55.Ha8 We1 i białe poddały się.

195. Partia nierozegrana
Balinas (Filipiny) – Olivera A. (Urugwaj)

Białe wygrały walkowerem.

196. Obrona sycylijska [B92]
Olivera J. (Urugwaj) – Campomanes (Filipiny)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.d4 cd4 4.Sd4 Sf6 5.Sc3 a6 6.Ge2 e5 7.Sb3 Sbd7 8.0–0 Ge7 9.Ge3 Sb6 10.f3 Ge6 11.Wf2 Hc7 12.Gf1 0–0 13.Wd2 Wfd8 14.Kh1 Wac8 15.He1 d5 16.Gb6 Hb6 17.ed5 Sd5 18.Sd5 Gd5 19.Wad1 He6 20.c4 Gc4 21.Sc5 Wd2 22.Se6 Wd1 23.Hd1 Ge6 24.h3 Gg5 25.Kh2 h5 26.Hd6 Gf6 27.b3 h4 28.Gc4 Gc4 29.bc4 We8 30.Hd7 We7 31.Hc8 Kh7 32.Hf5 Kh6 33.g4 hg3 34.Kg3 We6 35.He4 We7 36.h4 g6 37.a4 Wd7 38.c5 Kg7 39.Kg2 Wd2 40.Kh3 Wb2 41.He1 i remis.

197. Obrona francuska [C17]
GM Spasski (ZSRR) – Ko Chi (Hongkong)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.e5 c5 5.Hg4 Se7 6.dc5 Gc3 7.bc3 Sg6 8.Sf3 Hc7 9.Ge3 b6 10.Hb4 0–0 11.cb6 ab6 12.Gb6 Hb7 13.Gc5 Wd8 14.Hb7 Gb7 15.a4 Wc8 16.Gd6 Sd7 17.Gd3 Wc3 18.Kd2 Wcc8 19.a5 Ga6 20.Whb1 Gd3 21.cd3 Wa6 22.Wb7 Sgf8 23.Sd4 Wca8 24.Sb3 f6 25.f4 h6 26.Wc1 Kh7 27.Wcc7 fe5 28.fe5 Kg6 29.Ke3 Kf5

30.Sd4 Kg5 31.Gf8 Sf8 32.Wg7 Kh5 33.Sf3 d4 34.Ke4 Sg6 35.h3 i czarne poddały się.

Borys Spasski
Zdjęcie: „Tidskrift För Schack” numer 3/1966

198. Obrona sycylijska [B50]
Sin Kuen (Hongkong) – GM Stein (ZSRR)

1.e4 c5 2.Sf3 d6 3.c3 Sf6 4.Hc2 Hc7 5.d4 cd4 6.Sd4 Sc6 7.Sb5 Hd8 8.Ge3 Sg4 9.Gf4 a6 10.Sd4 e5 11.Sc6 bc6 12.Gg3 Ge7 13.Sd2 0–0 14.h3 Sf6 15.Gd3 Ge6 16.Wd1 Sh5 17.Gh2 g6 18.Ge2 Sg7 19.Sf3 Ha5 20.b3 f5 21.ef5 gf5 22.0–0 Kh8 23.Kh1 Wad8 24.c4 c5 25.Hd2 Hc7 26.Wg1 Gc8 27.Se1 Se6 28.Sc2 f4 29.Gf3 Wf6 30.Hc3 Sg5 31.Gd5 f3 32.Gf3 Sf3 33.gf3 Gb7 34.Wg3 Wdf8 35.Se1 Hc8 36.He3 He6 37.Kg1 Wg6 38.Wg6 Hg6 39.Gg3 Hh5 40.Kg2 Wg8 41.Wb1 Gc8 42.Kf1 Gh3 43.Ke2 a5 44.Wd1 Wf8 45.Wd5 Hg6 46.Hc3 Ge6 47.Wd1 a4 48.Sg2 ab3 49.ab3

49…Wf3 50.Hb2 Wg3 i białe poddały się.

Leonid Stein
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 3/1967

199. Obrona Nimzowitscha [E41]
GM Korcznoj (ZSRR) – Fung Yee Wang (Hongkong)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.Sf3 c5 5.e3 cd4 6.ed4 Se4 7.Hc2 d5 (Bardziej logiczne było 7…Ha5, po którym mogło nastąpić: 8.He4 Gc3 9.Gd2 Gd2 10.Sd2 d5 i czarne mają bardzo dobrą pozycję) 8.Gd3 f5 9.0–0 0–0 10.cd5 Gc3 (Oczywiście nie można grać 10…ed5 z powodu 11.Sd5)

11.de6! (Bardzo nieprzyjemna dla czarnych wymiana) 11…Gd4 (Ruch 11…Gb4 pozwoliłby białym po 12.Ge4 fe4 13.He4 otrzymać za figurę dostateczną rekompensatę) 12.Sd4 Hd4 13.e7 We8 14.Hb3! Kh8 15.Hf7 Sf6 16.Hf8 Sg8 17.He8 Gd7 18.Hd8 He5 19.Gc4 i czarne poddały się. Uwagi: A. Ałksnis, styczeń, 1967 r.

Korcznoj (po lewej) – Udovcić, Leningrad 1967
Zdjęcie: Szachmaty w ZSRR, numer 9/1967

Rosjanie witani w Hawanie
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 1/1967

200. Partia angielska [A25]
Hobson (Hongkong) – GM Poługajewski (ZSRR)

1.c4 e5 2.Sc3 g6 3.g3 Sc6 4.Gg2 Gg7 5.Sf3 f5 6.e3 e4 7.Sg1 Se5 8.Gf1 Sf6 9.d4 ed3 10.Gd3 Sd3 11.Hd3 b6 12.Sge2 Ga6 13.Sf4 c6 14.b3 He7 15.Wb1 d5 16.0–0 0–0 17.Gb2 dc4 18.He2 g5 19.Sg2 He6 20.Wfd1 Wad8 21.Se1 c5 22.Sf3 h6 23.Wd2

23…Se4 24.Wd8 Wd8 25.Se4 He4 26.Sd2 Wd2 27.Hd2 Hb1 i białe poddały się.

Lew Poługajewski
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 12/1967

201. Partia hiszpańska [C64]
IM Bhend (Szwajcaria) – Casa (Monako)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 Gc5 4.c3 Sf6 5.d3 He7 6.0–0 0–0 7.Gg5 h6 8.Gh4 d6 9.Sbd2 Gb6 10.Sc4 Sd8 11.Se3 c6 12.Ga4 g5 13.Gg3 Sh5 14.d4 f6 15.Gb3 Kg7 16.We1 We8 17.Hd2 Hf8 18.Wad1 Gc7 19.Kh1 b5 20.c4 a6 21.Hc3 c5 22.de5 de5 23.Hd3 Wb8 24.Sf5 Gf5 25.ef5 He7 26.He4 Wb6 27.Sd2 Sf7 28.Hg4 Sg3 29.hg3 h5 30.He2 Sd6 31.cb5 ab5 32.Ge6 Wd8 33.Sf1 Wbb8 34.Se3 Ga5 35.Wf1 He8 36.Sd5 c4 37.Kh2 g4 38.f3 gf3 39.gf3 b4 40.He3 Wb7 41.Sf6 Kf6 42.Hh6 Ke7 43.Hg5 Kf8 44.Wd6 Wd6 45.Hg8 Ke7 46.Hg7 Kd8 47.Hb7 Hc6 48.Hb8 Ke7 49.Hg8 c3 50.f6 i czarne poddały się.

202. Obrona królewsko – indyjska [E93]
Weiss (Monako) – Walther (Szwajcaria)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Ge2 0–0 6.Sf3 e5 7.d5 Sbd7 8.Gg5 h6 9.Gh4 g5 10.Gg3 Sh5 11.Hc2 f5 12.ef5 Sc5 13.f6 Hf6 14.0–0 Gf5 15.Hd1 Sf4 16.Gf4 gf4 17.Se1 e4 18.Gg4 f3 19.gf3 Gg4 20.fg4 Hh4 21.Sg2 Hh3 22.Se3 Ge5 i białe poddały się.

203. Obrona Philidora [C41]
IM Blau (Szwajcaria) – Donne (Monako)

1.e4 d6 2.d4 Sd7 3.Sf3 e5 4.Gc4 c6 5.0–0 Ge7 6.de5 de5 7.Sg5 Gg5 8.Hh5 He7 9.Gg5 Sgf6 10.He2 0–0 11.Sd2 Wd8 12.Wad1 Sc5 13.Sb3 Wd1 14.Wd1 Sb3 15.Gb3 h6 16.Gh4 g5 17.Gg3 Ge6 18.f3 Gb3 19.ab3 Kf8 20.Hd2 Se8 21.h4 f6 22.Gf2 Sc7 23.b4 Se6 24.c3 b6 25.hg5 hg5 26.He2 Wd8 27.Wd8 Hd8 28.g3 Hd7 29.Kg2 Kg7 30.Ge3 Kg6 31.Hc4 Kg7 32.Kf2 Kf8 33.Ke2 Ke7 34.Ha6 Kf7 35.Ha2 Ke7 36.Ha1 Kf7 37.Hh1 Kg7 38.Hh5 He7 39.Kd3 c5 40.bc5 Sc5 41.Gc5 i remis.

204. Partia hiszpańska [C68]
Kostjoerin (Monako) – Glauser (Szwajcaria)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Gc6 dc6 5.d4 ed4 6.Hd4 Hd4 7.Sd4 Gd7 8.Gd2 0–0–0 9.Sb3 Sf6 10.f3 c5 11.Ge3 b6 12.Sc3 Gd6 13.0–0–0 Wde8 14.g4 Gc6 15.Sd2 Ge5 16.Sc4 Gc3 17.bc3 Sg4 18.fg4 We4 19.Whf1 Gb5 20.Wf4 Wf4 21.Gf4 Gc4 22.a3 h6 23.We1 Ge6 24.Ge5 Wg8 25.Wg1 Kd7 26.Gf4 Kc6 27.g5 hg5 28.Wg5 g6 29.Wg1 Wh8 30.We1 Wh4 31.Gg3 Wg4 32.We3 b5 33.Kd2 Wa4 34.We5 Wa3 35.Gf2 Wa1 36.Wc5 Kd6 37.Wg5 c6 38.Gc5 Kd7 39.Wg1 Wa4 40.Gd4 a5 41.Wb1 Kd6 42.Gf2 We4 43.Wa1 a4 44.Kc1 f5 45.Kb2 f4 46.We1 We1 47.Ge1 Ke5 48.Gh4 Ke4 49.Ge7 Kf3 i białe poddały się.

205. Obrona Nimzowitscha [E53]
GM Pomar (Hiszpania) – Johansson (Szwecja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.e3 0–0 5.Gd3 d5 6.Sf3 c5 7.a3 Gc3 8.bc3 Hc7 9.Hc2 dc4 10.Gc4 cd4 11.cd4 b6 (Grając 11…b5 czarne mogły wymusić wymianę hetmanów, ale to osłabiało piony skrzydła hetmańskiego) 12.Hd3 Gb7 13.Gd2! Wc8 (Lepsze było zagranie wcześniej 13…Se4) 14.Wc1 Ge4 15.He2 Hb7 16.0–0 a6? 17.Sg5!! (Początek pięknej i nieoczekiwanej kombinacji) 17…Gg2

18.Ge6! Gf1! 19.Hf3! (Ruch, na którym oparta jest kombinacja) 19…Gg2 20.Hb7 Gb7 21.Gc8 Gd5 22.e4! Se4 23.Se4 Ge4 24.We1 f5 (Nie można 24…Gc6 z powodu 25.Gb7!) 25.Ge6 Kh8 (Nie ratowało także 25…Kf8 ze względu na 26.Gb4 Ke8 27.Gf5) 26.Gf5 Gc6 27.d5 i czarne poddały się. Jedna z najpiękniejszych partii na Olimpiadzie! Uwagi: A. Ałksnis, styczeń, 1967 r.

206. Partia hiszpańska [C87]
Nilsson (Szwecja) – IM Medina (Hiszpania)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 d6 5.0–0 Sf6 6.c3 Ge7 7.We1 0–0 8.h3 Gd7 9.d4 We8 10.Gg5 ed4 11.Gf6 Gf6 12.cd4 b5 13.Gb3 Sa5 14.Gc2 c5 15.e5 de5 16.de5 Ge7 17.Sc3 Ge6 18.He2 Hb6 19.He4 g6 20.Hf4 Sc6 21.Se4 Sb4

22.Hh6 f5 23.Sf6 Gf6 24.ef6 Wa7 25.Gf5 gf5 26.Sg5 Hc6 27.We6 We6 28.f7 Wf7 29.Se6 Hd6 30.We1 Sd3 31.Hg5 Kh8 32.Sd8 Wf8 33.We8 Se5 34.Se6 i czarne poddały się. Fantastyczna kombinacja rozpoczęta ruchem 22.Hh6!!

207. Obrona sycylijska [B34]
Menvielle (Hiszpania) – Jansson (Szwecja)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 g6 5.Sc3 Gg7 6.Ge3 Sf6 7.f3 0–0 8.Hd2 d5 9.ed5 Sd5 10.Sc6 bc6 11.Sd5 cd5 12.c3 Ha5 13.Ge2 Wd8 14.0–0 Gf5 15.Wfd1 Wab8 16.f4 Ge4 17.a4 Hc7 18.Gb5 a5 19.Wac1 e5 20.b4 f6 21.Hf2 Gf8 22.fe5 fe5 23.Wf1 Gd6 24.Gc5 Gc5 25.Hc5 Hc5 26.bc5 Wbc8 27.c6 Wf8 28.Wfe1 Kf7 29.c4 Ke6 30.Wcd1 Wfd8 31.c7 Wf8 32.Gc6 Gc2 33.Wd5 Wc7 34.Wde5 Kd6 35.Gb5 Wc5 36.We6 Kc7 37.We7 Kd8 38.Wh7 Wcf5 39.Wd7 Kc8 40.Wd2 i czarne poddały się.

208. Obrona francuska [C06]
Kinnmark (Szwecja) – Calvo R. (Hiszpania)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sd2 Sf6 4.e5 Sfd7 5.Gd3 c5 6.c3 Sc6 7.Se2 Hb6 8.Sf3 cd4 9.cd4 f6 10.ef6 Sf6 11.0–0 Gd6 12.Gf4 Hc7 13.Gg3 0–0 14.Wc1 Gd7 15.Gb1 Ge8 16.Hb3 Gh5 17.Wfe1 He7 18.Gd6 Hd6 19.Hb7 Sa5 20.Hc7 Ha6 21.Sf4 Gf3 22.gf3 Wf7 23.Gd3 Sc4 24.Gc4 dc4 25.Hc4 Ha5 26.Se6 Hh5 27.Hc8 Wf8 28.Hb7 Hg6 29.Kh1 Wfb8 30.Hc6 Hf7 31.b3 Wc8 32.Hc8 Wc8 33.Wc8 Se8 34.Sg5 i czarne poddały się.

Ricardo Calvo – zdjęcie z późniejszego okresu
Zdjęcie: chessgames.com

Grupa: 2

Wyniki III rundy:

Turcja

2,5 : 1,5

Islandia

Mongolia

2,0 : 2,0

Indonezja

Meksyk

0,5 : 3,5

Jugosławia

Austria

-

Pauza

W meczu Meksyk – Jugosławia, w partii Araiza – Matulović, arcymistrz jugosłowiański miał ogromne szczęście. Gdyby Araiza zobaczył ruch 26.Gf5!! jego wygrana nie budziłaby wątpliwości. Zagrał słabiej, ale pozycja Matulovicia nadal mogła się rozsypać! Wówczas jugosłowiański szachista zaczął powtarzać ruchy wieżą, a uszczęśliwiony, marzący tylko o remisie Araiza, zgodził się na powtarzanie pozycji „łapiąc” pół punktu, jedyne zdobyte w tym meczu przez szachistów meksykańskich.

Do ogromnej sensacji doszło w meczu Turcja – Islandia. Arcymistrz Olafsson w partii z Süerem „zrobił swoje”, czyli zdobył dwie lekkie figury za wieżę i bez trudności triumfował pod koniec rundy, ale Thorbergsson i Palmason dostali się pod silny atak ze strony Onata i Ibrahimoglu, z którego nie wykaraskali się. Bilyap w partii z Johannssonem, mimo czarnego koloru, szybko stanął wyśmienicie i jeszcze przed 20. posunięciem doświadczony mistrz międzynarodowy ze Szwecji Johannsson „wolał” szybko podpisać remis. Azjatyckie „derby” Mongolia – Indonezja nie wyłoniły zwycięzcy. W obu partiach na pierwszej i drugiej szachownicy, Mjagmarsuren – Bachtiar i Wotulo – Ujtumen powstały końcówki z jednopolowymi gońcami, w których podpisano remisy. W partii Badamgaraw – Lim Hong Gie w dogrywce hetman czarnych okazał się lepszy od białej wieży w dość trudnej do realizacji końcówce, zaś w starciu Suwandhio – Chalkhasuren, pojawiła się już trzecia w tym meczu końcówka z jednopolowymi gońcami. Lecz ta była wygrana dla szachisty mongolskiego, co wykazała dogrywka.

Stan po III rundzie:

1

Jugosławia*

10,5

2 – 3

Turcja* i Indonezja*

5,5

4

Islandia

5

5

Mongolia*

4,5

6

Austria

3

7

Meksyk

2

209. Obrona Tarrascha [D42]
Süer (Turcja) – GM Olafsson F. (Islandia)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.ed5 cd5 4.c4 Sf6 5.Sc3 e6 6.Sf3 Ge7 7.cd5 Sd5 8.Gd3 Sc6 9.0–0 0–0 10.We1 Sf6 11.Ge3 b6 12.a3 Gb7 13.Ha4 a6 14.Wad1 b5 15.Hc2 g6 16.He2 We8 17.Sg5 Sd5 18.Sf3 Sc3 19.bc3 Ga3 20.Ge4 Sa5 21.Gb7 Sb7 22.Ha2 Gf8 23.d5 ed5 24.Sg5

24…We3 25.We3 Hg5 26.Wd5 Wd8 27.Wd8 Hd8 28.g3 Sc5 29.He2 Hd7 30.Ha2 Hc6 31.Ha5 Sb7 32.Ha1 a5 33.h4 h5 34.He1 Sd6 35.Kh2 a4 36.Hh1 Hh1 37.Kh1 a3 i białe poddały się.

210. Obrona Nimzowitscha [E51]
IM Johannsson (Islandia) – Bilyap (Turcja)

1.d4 d5 2.Sf3 Sf6 3.c4 e6 4.Sc3 Gb4 5.e3 Sc6 6.Gd3 0–0 7.a3 dc4 8.Gc4 Gd6 9.Sb5 Ge7 10.0–0 a6 11.Sc3 Gd6 12.h3 e5 13.Hc2 Gd7 14.Gd2 Hc8 15.de5 Se5 16.Se5 Ge5 17.Sd5 Sd5 18.Gd5 Gf5 i remis.

211. Partia pionem hetmańskim [A48]
Onat (Turcja) – Palmason (Islandia)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.Sbd2 Gg7 4.e4 d6 5.Gc4 c6 6.Gb3 0–0 7.0–0 Se8 8.c3 Sc7 9.We1 Sd7 10.Sf1 h6 11.Ge3 b6 12.Hd2 Kh7 13.Wad1 Sf6 14.Sg3 Gg4 15.He2 d5 16.ed5 cd5 17.h3 Gf3 18.Hf3 e6 19.Gf4 Sce8 20.Gc2 Hd7 21.h4 Kg8 22.h5 g5 23.Ge5 Sh7 24.c4 Sef6 25.c5 Wfc8 26.b4 Se8 27.Hd3 Sf8 28.Gg7 Kg7 29.f4 gf4 30.Se2 Sf6 31.Sf4 S8h7 32.He3 Sg5 33.Wf1 Hd8 34.He5 Wc7 35.Wd2 Wac8 36.Wdf2 Kg8 37.Se6 Se6 38.Wf6 Sg7 39.Hf4 He8 40.Hh6 i czarne poddały się.

212. Gambit hetmański [D52]
Thorbergsson (Islandia) – Ibrahimoglu (Turcja)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 c6 5.e3 Sbd7 6.Sf3 Ha5 7.Sd2 Se4 8.Sde4 de4 9.Gh4 Gb4 10.Hb3 c5 11.0–0–0 Gc3 12.bc3 0–0 13.Wd2 e5 14.Ge2 b6 15.d5 Sf6 16.f3 Gf5 17.g4 Gg6 18.Gf6 gf6 19.fe4 Ge4 20.Wf1 Kg7 21.d6 Wfd8 22.Gf3 Gf3 23.Wf3 Wd7 24.e4 Wad8 25.Wfd3 Ha6 26.Wd5 We8 27.W2d3 We6 28.a4 Hb7 29.Hd1 Hc6 30.Kb2 a6 31.Hc2 Kg8 32.Hd1 b5 33.cb5 ab5 34.ab5 Hb5 35.Hb3 Hc6 36.Hb8? (Przegrywające posunięcie)

36…Kg7 37.Kc1 Wb7 38.Hb7 Hb7 39.d7 Wa6 40.d8H Wa1 41.Kd2 Hb2 i białe poddały się.

213. Obrona sycylijska [B47]
IM Mjagmarsuren (Mongolia) – Bachtiar (Indonezja)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 a6 5.Sc3 Hc7 6.g3 Sf6 7.Gg2 Sc6 8.0–0 Ge7 9.We1 0–0 10.h3 d6 11.g4 Gd7 12.Sde2 Wac8 13.Sg3 Sa5 14.He2 b5 15.a3 Se8 16.Wd1 Sc4 17.Sa2 a5 18.c3 Gh4 19.Sf1 e5 20.Se3 Se3 21.Ge3 Hc4 22.Sc1 He2 23.Se2 Ge6 24.Gb6 a4 25.Ge3 Gc4 26.Sc1 Ge7 27.Sd3 Sc7 28.Sb4 Wfe8 29.f4 f6 30.f5 Wa8 31.Gf1 Kf7 32.Kf2 Gf8 33.Wd2 Web8 34.Wad1 Sa6 35.Kf3 Gf1 36.Wf1 Sb4 37.cb4 Wc8 38.Wd5 Wab8 39.Wc1 Wc1 40.Gc1 Ke7 41.Gd2 Kd7 42.Wd3 Wc8 43.Wc3 Wc3 44.bc3 Ge7 45.Ke3 Kc6 46.Kd3 d5 47.Ge3 h6 48.h4 Gf8 49.g5 hg5 50.hg5 Ge7 51.gf6 gf6 52.Gh6 Kd6 i remis.

214. Gambit hetmański [D37]
Wotulo (Indonezja) – IM Ujtumen (Mongolia)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sf3 Sf6 4.Sc3 Ge7 5.e3 0–0 6.Gd3 dc4 7.Gc4 b6 8.He2 a6 9.a4 Sbd7 10.0–0 c5 11.b3 Gb7 12.Gb2 Hc7 13.Wfd1 cd4 14.ed4 Hf4 15.d5 Gc5 16.de6 Gf3 17.Hf3 Hf3 18.gf3 Se5 19.Sd5 Sc4 20.Sf6 gf6 21.ef7 Kf7 22.bc4 Wad8 23.Kf1 a5 24.Gc3 Ke6 25.Gd2 Wd4 26.Gh6 Wfd8 27.Ke2 Wd1 28.Wd1 Wd1 29.Kd1 Gf2 30.Ke2 Gc5 31.Kd3 Ke5 32.Gd2 Kf5 33.h3 Ke5 34.Gc1 Kf5 35.Gd2 Ke5 36.Gc1 Kf5 37.Gd2 i remis.

215. Obrona Grünfelda [D93]
Badamgaraw (Mongolia) – Gim Hong Gie (Indonezja)

1.c4 Sf6 2.Sc3 g6 3.Sf3 Gg7 4.d4 d5 5.Hb3 c6 6.Gf4 0–0 7.e3 dc4 8.Gc4 b5 9.Ge2 Ge6 10.Hc2 Gf5 11.Hb3 Sbd7 12.0–0 Sh5 13.Gg5 h6 14.Gh4 g5 15.Gg3 Sg3 16.hg3 a6 17.Wad1 Hc7 18.e4 Gg6 19.a4 Wab8 20.ab5 ab5 21.Hc2 Wfc8 22.b4 e6 23.Hb3 Sb6 24.Se1 Wd8 25.Sf3 Wa8 26.Wd2 Sa4 27.We1 Hb6 28.e5 Sc3 29.Hc3 Gf8 30.Wb2 g4 31.Sh4 Hd4 32.Hd4 Wd4 33.Sg6 fg6 34.Wc1 Wa6 35.f4 h5 36.Wbc2 Wb4 37.Wc6 Wc6 38.Wc6 Wb2 39.Gd3 Kf7 40.Wc7 Ge7 41.Wb7 b4 42.Kh2 Wd2 43.Gg6 Kg6 44.We7 Kf5 45.Wf7 Ke4 46.We7 Wd1 47.Wb7 Wd4 48.Wb6 Kd5 49.Wd6 Kc5 50.We6 b3 51.We8 Wb4 52.f5 b2 53.f6 b1H 54.f7 Wf4 55.e6 Wf1 56.f8H Wf8 57.Wf8 Kd6 58.Wh8 Hg6 59.Wf8 Ke6 60.Wf1 Hg5 61.Wf2 h4 62.Wf4 Ke5 63.Wf1 hg3 64.Kg3 He3 65.Kh2 Ke4 66.Wb1 Hh6 67.Kg3 Hf4 68.Kh4 Hh2 69.Kg5 Hg2 70.Wb4 Ke5 i białe poddały się.

216. Partia hiszpańska [C84]
Suwandhio (Indonezja) – Chalkhasuren (Mongolia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.0–0 Ge7 6.c3 Se4 7.We1 Sc5 8.Gc6 dc6 9.Se5 0–0 10.d4 Sd7 11.Hc2 Se5 12.de5 Ge6 13.Sd2 Hd7 14.Se4 Gf5 15.Gf4 Wad8 16.h3 h6 17.We3 Gg6 18.Wae1 Hd5 19.c4 He6 20.Hc3 Wd7 21.Wg3 Wfd8 22.Wge3 b6 23.Gg3 a5 24.a3 Ge4 25.We4 Wd3 26.Hc1 Gc5 27.Kh2 W8d4 28.Wd4 Wd4 29.b3 a4 30.b4 Wc4 31.Hd1 Gd4 32.Ha4 Hf5 33.f3 b5 34.Ha8 Kh7 35.Hd8 Gb6 36.Hd1 Wc2 37.We4 Wa2 38.Wf4 Hg6 39.Wg4 Hc2 40.Hc2 Wc2 41.e6 fe6 42.We4 Kg6 43.We6 Kf7 44.We1 Wc3 45.Wd1 Ke6 46.We1 We3 47.We3 Ge3 48.Gc7 Gc1 49.Gb6 Ga3 50.Gc5 Kd5 51.f4 Kc4 52.Gf8 g6 53.Gh6 Gb4 54.Gg7 Gc3 55.Gc3 Kc3 i białe poddały się.

217. Obrona Tarrascha [D40]
Iglesias (Meksyk) – GM Parma (Jugosławia)

1.c4 Sf6 2.Sc3 e6 3.e3 d5 4.d4 c5 5.Sf3 Sc6 6.Gd3 Ge7 7.0–0 0–0 8.b3 b6 9.Gb2 cd4 10.ed4 Gb7 11.Wc1 Wc8 12.Gb1 dc4 13.bc4 Sa5 14.Se5 Sc4 15.Sc4 Wc4 16.Se2 Wc1 17.Hc1 Hd7 18.He3 Wc8 19.Wc1 Wc1 20.Sc1 Sd5 21.Hb3 Sf4 22.Hc2 g6 23.f3 Gf6 24.Sb3 Ga6 25.g3 Hb5 26.Hd1 Sd5 27.Kf2 Hc4 28.Ge4 Gb5 29.f4 a5 30.a3 a4 31.Sc1 Sc3 32.Hd3 Se4 33.He4 Hf1 34.Ke3 He1 35.Kf3 Gc6 i białe poddały się.

218. Obrona francuska [C19]
GM Matanović (Jugosławia) – Acevedo (Meksyk)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.e5 c5 5.a3 Gc3 6.bc3 Se7 7.Sf3 Sbc6 8.Ge2 Ha5 9.Hd2 Gd7 10.a4 cd4 11.cd4 Hd2 12.Gd2 0–0 13.0–0 Sf5 14.Gc3 Wfc8 15.Gd3 Wc7 16.g4 Sfe7 17.Gd2 Wf8 18.Kg2 f6 19.Wfe1 fe5 20.de5 Sg6 21.Kg3 Wf3 22.Kf3 Sce5 23.Kg3 Sd3 24.cd3 Wc2 25.Ge3 a6 26.Wec1 Wc6 27.Wc6 Gc6 28.d4 e5 29.h4 e4 30.h5 Sf8 31.Kf4 Sd7 32.a5 Kf7 33.Gd2 Gb5 34.Wc1 Gc6 35.Gb4 Ke6 36.g5 Sb8 37.Gf8 Kf7 38.Gd6 Sd7 39.Kf5 g6 40.hg6 hg6 41.Kf4 Ke6 42.Ga3 Kf7 43.Wh1 Kg7 44.Gd6 Gb5 45.Ge5 Kf7 46.Wh7 Ke6 47.Wg7 Sf8 48.Wb7 Sd7 49.Wc7 Kf7 50.Gd6 Ke6 51.Gb4 Kf7 52.Wc8 Ga4 53.Gd6 Ke6 54.Ge5 Kf7 55.Wh8 Sf8 56.Gf6 Gb3 57.Wh1 Gc4 58.Wh4 Gb3 59.Ke5 Sd7 60.Kd6 Sf8 61.Wh1 Gc4 62.Wb1 i czarne poddały się.

219. Partia pionem hetmańskim [D03]
Araiza (Meksyk) – GM Matulović (Jugosławia)

1.d4 Sf6 2.Sf3 c5 3.c3 e6 4.Gg5 d5 5.e3 Sbd7 6.Sbd2 Ge7 7.Gd3 0–0 8.0–0 b6 9.Se5 Se5 10.de5 Sd7 11.Ge7 He7 12.f4 Gb7 13.Hh5 f5 14.Sf3 Wfd8 15.g4 g6 16.Hg5 Hg5 17.Sg5 Sf8 18.gf5 ef5 19.Wad1 h6 20.Sf3 Se6 21.Kf2 Kf7 22.h4 h5 23.Wg1 Wac8 24.Sg5 Sg5 25.Wg5 Wc6? (Nieoczekiwanie czarne wykonują przegrywające posunięcie. Teraz po 26.Gf5!! gf5 27.Wdg1 białe powinny wygrać)

26.Wdg1? Gc8! 27.Gb5? (Nie wszystko było stracone. Teraz do zwycięstwa prowadziło 27.c4!) 27…We6 28.Gd3 Wc6 29.Gb5 We6 30.Gd3 i remis. Matulović wrócił w tej partii z „dalekiej” podróży!

220. Obrona Robatscha [B06]
GM Cirić (Jugosławia) – Camarena (Meksyk)

1.e4 d6 2.d4 g6 3.Sf3 Gg7 4.Gc4 Sf6 5.He2 0–0 6.0–0 Gg4 7.Wd1 Gf3 8.Hf3 Sc6 9.He2 Sd7 10.c3 e5 11.de5 Sde5 12.Gd5 Hh4 13.h3 g5 14.f3 Kh8 15.Ge3 f5 16.ef5 Wf5 17.Hf2 Hf2 18.Gf2 h5 19.Ge3 g4 20.hg4 hg4 21.Kf2 Wh5 22.Sa3 Gh6 23.Wh1 Ge3 24.Ke3 Wh1 25.Wh1 Kg7 26.Sb5 gf3 27.gf3 Wc8 28.Ge4 Sc4 29.Kf4 Se7 30.Kg5 c6 31.Wh7 Kf8 32.Sd4 Se5 33.Sf5 Sf7 34.Wf7 Kf7 35.Sd6 Kg7 36.Sc8 Sc8 37.f4 Sd6 38.Gd3 Kf7 39.f5 Se8 40.Gc4 Ke7 41.Ge2 c5 42.Gf3 b6 43.Gg2 Sf6 44.b4 cb4 45.cb4 Se8 46.Kf4 Kd6 47.Ke4 Sf6 48.Kd4 Se8 49.Gh3 Sf6 50.Kc4 Sd5 51.a3 Sf6 52.Kb5 Kc7 53.a4 Sd5 54.a5 Sf6 55.Ka6 ba5 56.ba5 Kb8 57.Kb5 Kc7 58.Kc5 Kd7 59.Gg2 Kc7 60.Gc6 Sg4 61.Gb5 Sf6 62.Ga4 a6 63.Gd1 Se4 64.Kd5 Sf6 65.Ke6 Sh7 66.Kf7 Sg5 67.Ke7 Se4 68.f6 i czarne poddały się.

Borislav Ivkov (po lewej) i Alexander Matanović
Zdjęcia: „Szachmaty w ZSRR” numer 4/1967

Grupa: 3

Wyniki III rundy:

Norwegia

2,0 : 2,0

Polska

Ekwador

1,0 : 3,0

Izrael

USA

3,5 : 0,5

Portugalia

Boliwia

-

Pauza

Zespół polski grał bardzo ważny mecz z Norwegią. Bednarski w partii z Johannessenem, po niezbyt dokładnie rozegranym debiucie „zasłużenie” przegrał z liderem szachów norweskich. Stan meczu wyrównał Doda wygrywając po dobrze rozegranej partii z Zwaigiem. Śliwa w partii z Wibe’m zdobył piona, ale następnie pozwolił przeciwnikowi uzyskać wystarczającą aktywną pozycję i musiał w dogrywce forsować remis poprzez powtarzanie posunięć. W partii Hoen – Kostro czarne osiągnęły znakomitą pozycję w końcówce. Jednakże Hoen znalazł piękne, remisujące posunięcie. W ten sposób Polska straciła pół punktu do Izraela i jedynym pocieszeniem był rezultat w meczu Izrael – Ekwador, w którym Ekwadorczycy wywalczyli po trudnej walce dwa remisy w partiach Ol. Yepez – Porath i Smiltiner – Os. Yepez. W meczu USA – Portugalia, chwilę „grozy” przeżył arcymistrz Evans walczący czarnymi z Cordovilem. Odetchnął z ulgą, kiedy białe zamiast 17.cb5! zagrał słabe 17.Wd1 i z ulgą chwilę potem mógł podpisać remis.

Opowiada Andrzej Filipowicz. „Jako kapitan zespołu miałem do dyspozycji auto, ośmioosobowego Cadillaca z szoferem o imieniu Francisco. Dyżurował przez całą dobę. Gdy byliśmy wolni przed południem, to wybieraliśmy się samochodem na wspaniałą plażę Santa Maria kilkanaście kilometrów od Hawany i spędzaliśmy kilka godzin nad morzem. Nie pływaliśmy zbyt daleko, bo wszyscy obawiali się rekinów, które podobno czasem pojawiały się w pobliżu. Nie bał się tylko Jacek Bednarski, który pływał jak ryba. Oddalał się dość daleko od brzegu na 1 do 3 kilometrów i pewnie… odstraszał rekiny”.

Stan po III rundzie:

1

Izrael*

9,5

2

USA

7,0

3

Norwegia*

6,5

4

Polska

5,0

5

Ekwador*

4,0

6

Portugalia*

3,0

7

Boliwia

1,0

221. Obrona królewsko – indyjska [E71]
IM Johannessen (Norwegia) – IM Bednarski (Polska)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.h3 0–0 6.Ge3 c5 7.d5 a6 8.Hd2 Ha5 9.Gd3 b5 10.Sge2 Sbd7 11.f4 bc4 12.Gc2 Wb8 13.Wb1 Hc7 14.0–0 e6 15.f5 ef5 16.ef5 We8 17.Wf2 Se5 18.Sg3 Sd3 19.Gd3 cd3 20.Gg5 gf5 21.Sf5 Gf5 22.Wf5 Se4 23.Se4 We4 24.Hd3 Wbe8 25.Hg3 Kh8 26.Wbf1 Gd4 27.Kh1 Hd7 28.Hf3 We1 29.Wf7 Wf1 30.Hf1 We1 31.Wf8 Kg7 32.Gh6 Kh6 33.He1 Gb2 34.He6 He6 35.de6 Kg7 36.e7 i czarne poddały się.

222. Obrona Grünfelda [D77]
IM Doda (Polska) – Zwaig (Norwegia)

1.Sf3 g6 2.d4 Sf6 3.c4 Gg7 4.g3 0–0 5.Gg2 d5 6.0–0 dc4 7.Sa3 Sc6 8.Sc4 Ge6 9.b3 Hc8 10.Gb2 Wd8 11.e3 Gh3 12.He2 Hf5 13.e4 Hh5 14.d5 Sb8 15.Wfd1 Gg2 16.Kg2 Hg4 17.Wd4 Hc8 18.Wad1 b5 19.Sa5 Ha6 20.b4 c5 21.dc6 Wd4 22.Sd4 Se8 23.e5 Sc7 24.f4 e6 25.a3 Hb6 26.g4 Sba6 27.f5 Wd8 28.Sf3 Sd5 29.Kh1 Sb8 30.Gd4 Ha6 31.Wc1 Wc8 32.fe6 fe6 33.Hc2 Gh6 34.g5 Gf8 35.Sd2

35…Sc6 (Zagrane w dużym obustronnym niedoczasie) 36.Sc6 Ha3 37.Sb3 Kh8 38.Wa1 Wc6 39.Hc6 Hb3 40.Wf1 Sf4 41.Wf4 Hd1 42.Kg2 i czarne poddały się.

223. Debiut Ponzianiego [C44]
Hoen (Norwegia) – Kostro (Polska)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.c3 Sf6 4.d4 Se4 5.d5 Sb8 6.Gd3 Sc5 7.Se5 Sd3 8.Sd3 d6 9.0–0 Ge7 10.b3 0–0 11.Gb2 Gf6 12.c4 Gf5 13.Sc3 Sd7 14.We1 Se5 15.Se5 Ge5 16.Hd2 a6 17.f4 Gf6 18.Se2 Gb2 19.Hb2 We8 20.Sg3 Hd7 21.Kf2 Gg6 22.Hd4 h5 23.f5 Gf5 24.Sh5 f6 25.Kg1 We1 26.We1 We8 27.We3 Hf7 28.Sf4 We5 29.Sd3 We3 30.He3 Kf8 31.Sf4 He8 32.He8 Ke8 33.Se2 Kf7 34.Kf2 g5 35.Ke3 Gd7 36.b4 f5 37.h4 gh4 38.Kf4

38…b5! 39.c5 dc5 40.bc5 Kf6 41.Sd4 b4 42.Sf3 Gb5 43.Sh4 Gc4 44.d6 cd6 45.cd6 Ge6 46.Ke3 Ke5 47.Kd3 Kd6 48.a3! (Jedyne remisujące posunięcie) 48…b3 49.Kc3 Ke5 50.Sf3 Kf4 51.Sd4 Gd5 52.a4 a5 53.Kb2 Ke4 54.Sf3 f4 55.Sh4 Gf7 56.Sf3 Ke3 57.Se5 Ge6 58.Sg6 Ke4 59.Sh4 Gf7 60.Sf3 Kf5 61.Kc3 Gd5 62.Se1 Kg4 63.Sd3 Kg3 64.Kb2 Gc4 65.Se5 Ge2 66.Kb3 Gd1 67.Kc3 Kg2 68.Sg6 f3 69.Sh4 Kg3 70.Sf3 i remis.

224. Debiut Retiego [A10]
IM Śliwa (Polska) – Wibe (Norwegia)

1.c4 g6 2.Sc3 Gg7 3.g3 d6 4.Gg2 e5 5.e4 Se7 6.Sge2 0–0 7.d4 Sd7 8.0–0 h6 9.f4 f5 10.fe5 de5 11.d5 Sf6 12.Kh1 Kh8 13.Ge3 g5 14.ef5 Sf5 15.Gg1 He8 16.Hd3 Sg4 17.Se4 Hh5 18.Wf3 Gd7 19.Waf1 Wae8 20.Ha3 Sf6 21.S2c3 g4 22.Wd3 Se4 23.Se4 Sd4 24.Wf8 Wf8 25.Ha7 Gf5 26.We3 Sf3 27.We2 b6 28.Ha3 Hg6 29.Hd3 h5 30.h4 Gh6 31.b4 Wa8 32.a3 Gc1 33.Hc3 Gh6 34.Sf2 Gg7 35.Sd1 e4 36.Hc1 Ge5 37.Gf2 Hf6 38.Se3 Gd7 39.Sf1 Gf5 40.Se3 Gd7 41.Sf1 Gf5 i remis.

225. Obrona Tarrascha [D41]
Yepez Ol. (Ekwador) – IM Porath (Izrael)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Sf3 c5 5.cd5 Sd5 6.e3 Sc6 7.Gc4 cd4 8.ed4 Ge7 9.0–0 Sc3 10.bc3 0–0 11.Hc2 Gf6 12.Gd3 g6 13.Gh6 We8 14.Wad1 Gd7 15.Hd2 Wc8 16.Wfe1 Hc7 17.c4 e5 18.de5 Se5 19.Hf4 Sf3 20.Hf3 Gg7 21.Gg7 Kg7 22.Ge4 Gc6 23.Gd5 We1 24.We1 Gd5 25.cd5 He5 26.Kf1 Hd6 27.g3 Wc2 28.a3 Hf6 29.Hf6 Kf6 30.d6 Wd2 31.We7 Wd6 32.Wb7 Wa6 33.Wb3 i remis.

226. Obrona sycylijska [B20]
IM Czerniak (Izrael) – Cevallos (Ekwador)

1.e4 c5 2.b3 Sc6 3.Gb2 d6 4.f4 Sf6 5.Sc3 e6 6.Sf3 a6 7.d4 cd4 8.Sd4 Ha5 9.Hd3 Ge7 10.a3 Gd7 11.Ge2 Wc8 12.Gf3 Sd4 13.Hd4 e5 14.Hd2 Gc6 15.0–0 0–0 16.Wad1 Kh8 17.b4 Hc7 18.Wf2 Wfe8 19.g3 Hb6 20.Kg2 Wcd8 21.We2 Gf8 22.He3 Hc7 23.Wed2 b5 24.Sd5 Gd5 25.ed5 Sd7 26.We1 Sb6 27.fe5 Sc4 28.Hc3 de5 29.Wde2 f6 30.Gc1 Hf7 31.g4 Gd6 32.Ge4 Wc8 33.Wf1 Hg8 34.Wf3 Gf8 35.Hd3 Sd6

36.Gh7 e4 37.Ge4 g6 38.Wf6 Se4 39.We4 We4 40.He4 Gg7 41.Wg6 Wc4 42.Hf5 Hh7 43.Gb2 i czarne poddały się.

Furman (po lewej) – Śliwa; Polanica Zdrój 1967
Po lewej grę obserwuje Zbigniew Doda
Zdjęcie „Szachmaty w ZSRR” numer 12/1967

227. Gambit hetmański [D45]
Yepez T. (Ekwador) – Aloni (Izrael)

1.d4 e6 2.c4 d5 3.Sc3 Sf6 4.Sf3 c6 5.e3 Sbd7 6.cd5 ed5 7.Ge2 Gd6 8.0–0 0–0 9.Hc2 We8 10.Wb1 He7 11.Gd2 Se4 12.Se4 de4 13.Se1 Sf6 14.b4 Gg4 15.Hd1 Ge2 16.He2 He6 17.Wb2 Sg4 18.g3 f5 19.h3 Sf6 20.Kh2 a6 21.a4 Kh8 22.Sg2 g5 23.b5 cb5 24.ab5 a5 25.Wa1 b6 26.Wc2 Wec8 27.Wac1 Wc2 28.Wc2 a4 29.Gc3 Sd5 30.Ga1 f4 31.ef4 gf4 32.Sf4 Gf4 33.gf4 Hf5 34.Hg4 Hg4 35.hg4 Wa5 36.We2 Wb5 37.We4 Wb1 38.f5 Wa1 39.We5 Sf6 40.f3 a3 41.g5 a2 42.gf6 Wh1 i białe poddały się.

228. Partia angielska [A20]
Smiltiner (Izrael) – Yepez Os. (Ekwador)

1.c4 Sf6 2.g3 e5 3.Gg2 g6 4.Sf3 Sc6 5.Sc3 Gg7 6.d4 ed4 7.Sd4 0–0 8.0–0 We8 9.Sc6 dc6 10.Hd8 Wd8 11.Gf4 Ge6 12.c5 Wd7 13.Wfd1 Wad8 14.Gc7 Wd1 15.Sd1 Wd2 16.Ga5 We2 17.Gc3 Sd5 18.Gd5 Gd5 19.b3 Wc2 20.Gg7 Kg7 21.Se3 Wc5 22.b4 Wc3 23.Sd5 cd5 24.Wd1 Wc4 25.Wd5 Wb4 26.Wd7 a6 27.a3 Wb2 28.a4 Kf6 29.g4 Ke6 30.Wc7 h6 31.Kg2 Wb4 32.Kg3 Wa4 33.Wb7 Wa3 34.f3 a5 35.h4 Kf6 36.Wb6 Kg7 37.g5 hg5 38.hg5 Wa2 39.Wa6 a4 40.Wa8 a3 41.Kf4 Wa1 42.Wa6 Kf8 43.Wa7 a2 44.Wa8 Ke7 45.Wa6 Kd7 46.Wa8 Kc6 47.Wa5 Kb6 48.Wa4 Kb5 49.Wa7 Kc5 50.Wa5 Kd4 51.Wa3 Kc4 52.Wa7 Kd3 53.Wa6 Ke2 54.Wa3 Kf2 55.Wa7 Kg2 56.Wa6 Kh3 57.Wa7 Wb1 58.Wa2 Wb4 59.Ke5 Wb5 60.Kf6 Wf5 61.Kg7 Wf3 62.Kh6 Kg4 63.Wa4 Wf4 64.Wa1 Wf3 65.Wa4 Kf5 66.Wa5 Kg4 67.Wa4 Wf4 68.Wa1 Wd4 69.Wa7 Wf4 70.Wa1 i remis.

229. Debiut Retiego [A04]
GM Fischer (USA) – Durao (Portugalia)

1.e4 e6 2.d3 c5 3.Sf3 Sc6 4.g3 g6 5.Gg2 Gg7 6.0–0 Sge7 7.c3 0–0 8.d4 d6 9.dc5 dc5 10.He2 b6 11.e5 a5 12.We1 Ga6 13.He4 Wa7 14.Sbd2 Gd3 15.Hh4 Sd5 16.Hd8 Wd8 17.a4 Wad7 18.Gf1 Gf1 19.Kf1 Sde7 20.Sc4 Sc8 21.Gg5 S6e7 22.Sfd2 h6 23.Ge7 We7 24.Wa3 Wc7 25.Wb3 Wc6 26.Se4 Gf8 27.Ke2 Ge7 28.f4 Kf8 29.g4 Ke8 30.Wf1 Wd5 31.Wf3 Wd8 32.Wh3 Gf8 33.Sa5 Wc7 34.Sc4 Wa7 35.Sb6 Sb6 36.Wb6 Wda8 37.Sf6 Kd8 38.Wc6 Wc7 39.Wd3 Kc8 40.Wc7 Kc7 41.Wd7 Kc6 42.Wf7 c4 43.Sd7 Gc5 44.Sc5 Kc5 45.Wc7 Kd5 46.b4 i czarne poddały się.

230. Obrona królewsko – indyjska [E80]
Cordovil (Portugalia) – GM Evans (USA)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.f3 h6 6.Ge3 c6 7.Hd2 b5 8.a3 Sbd7 9.Sh3 Gb7 10.Ge2 e5 11.de5 de5 12.0–0 0–0 13.Wfd1 He7 14.b4 Wfd8 15.Hb2 Sf8 16.Wd8 Wd8 17.Wd1 Se6 18.Wd8 Hd8 19.Sf2 Sd4 20.a4 Se2 21.He2 i remis.

231. Gambit hetmański [D55]
Addison (USA) – Ribeiro (Portugalia)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Ge7 5.e3 0–0 6.Sf3 a6 7.Hc2 h6 8.h4 dc4 9.Gc4 b5 10.Gf6 Gf6 11.He4 Wa7 12.Gd3 g6 13.Hf4 Gg7 14.Se4 Sd7 15.Ke2 f5 16.Sed2 c5 17.Hd6 c4 18.Gc2 Hf6 19.a4 Wb7 20.Ha6 Wb6 21.Ha5 ba4 22.Ga4 Wb2 23.Hc3 Wd2 24.Hd2 Sb6 25.Gb5 g5 26.hg5 hg5 27.Ha5 Sd5 28.Gc4 g4 29.Gd5 ed5 30.Se5 f4 31.Hd5 Ge6 32.He4 Gf5 33.Hf4 Hb6 34.Whc1 Hb5 35.Ke1 Gd3 36.Sd3 Wf4 37.Sf4 Gf8 38.Se2 Gb4 39.Kf1 i czarne poddały się.

232. Debiut Retiego [A15]
Rego (Portugalia) – GM Rossolimo (USA)

1.Sf3 Sf6 2.c4 g6 3.b4 Gg7 4.Gb2 0–0 5.g3 d5 6.cd5 Sd5 7.Gg7 Kg7 8.a3 a5 9.b5 a4 10.e4 Sf6 11.Sc3 Ge6 12.d4 Gb3 13.Hd2 Hc8 14.Wc1 Wd8 15.Hf4 c5 16.d5 c4 17.He3 Sbd7 18.Gh3 Hc5 19.Sd4 Se5 20.0–0 Hd4 i białe poddały się.

Mecz Norwegia – Polska
Partia Hoen (po prawej) – Kostro
Na drugim planie Wibe (po prawej) – Śliwa
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

Jerzy Putrament przypatruje się grze Spasskiego
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

Fidel Castro wita polską ekipę
Od lewej: Filipowicz, Balcerowski i Bednarski
Zdjęcie: Andrzej Filipowicz

Grupa: 4

Wyniki III rundy:

Anglia

1,0 : 3,0

Argentyna

Francja

2,0 : 2,0

Irlandia

Dania

4,0 : 0,0

Afryka Południowa

Chile

-

Pauza

W zespole Argentyny, po przerwie, znowu zagrał Mieczysław Najdorf. Urodził się 15 kwietnia 1910 roku w Grodzisku Mazowieckim. Jak pamiętamy, do 1939 roku reprezentował barwy Polski. W trakcie zmagań hawańskich miał już 56 lat. Wyniki w turniejach miał jednak nadal znakomite. Lata 60. ubiegłego wieku rozpoczął od zwycięstwa w tradycyjnym turnieju w Mar del Placie, rok później triumfował w sławnym memoriale Capablanki w Hawanie. W latach 1960, 1964 i 1966 zwyciężał w turniejach Buenos Aires. Najdorfowi „sekundował” dzielnie Oscar Panno urodzony 17 marca 1935 roku w Buenos Aires. W wieku 18 lat został mistrzem Argentyny oraz mistrzem świata juniorów. Na trzeciej szachownicy Argentyny, też po przerwie, zagrał znakomity Julio Bolbochan, mistrz międzynarodowy osiągający lepsze wyniki na Olimpiadach od arcymistrzów, toteż zwykle grał od nich wyżej (wyjątkiem była Hawana). Urodził się 10 marca 1923 roku w Buenos Aires. W roku Olimpiady w Hawanie walczył w turnieju strefowym w Rio Hondo i wraz z Panno i nowym objawieniem szachowym, Brazylijczykiem Meckingiem – awansował do turnieju międzystrefowego. Niestety, ze względu na stan zdrowia nie zagrał w nim. W 1977 roku otrzymał tytuł honorowego arcymistrza za sukcesy w przeszłości. Na kolejnej szachownicy walczył Raul Sanguinetti urodzony 4 kwietnia 1933 roku w Paranie. Wygrał turniej strefowy w Fortalezie 1975. Dwukrotnie grał w turniejach międzystrefowych: w Portoroż 1958 oraz Biel/ Bienne 1976. Na rezerwie pojawił się Raimundo Garcia, którego debiut miał miejsce w Tel Awiwie 1964. Urodził się 27 maja 1936 roku. W 1962 roku wygrał turniej w Mar del Placie, a rok potem mecz z innym znanym mistrzem argentyńskim (2 szachownica rezerwowa) ze Schweberem w stosunku 3,0 : 2,0. W 1963 roku w turnieju strefowym w Fortalezie zajął 7 – 9 miejsce. Potem w kolejnym turnieju strefowym w Rio Hondo 1966 podzielił 5 – 6 miejsce. I wreszcie skład faworyta grupy, zespołu Argentyny uzupełniał Samuel Schweber, urodzony 16 lipca 1936 roku. W 1965 roku w mistrzostwach kraju zajął wysokie 3 miejsce. W tymże roku, w turnieju strefowym w Rio Hondo zajął dzielone 5 – 6 miejsce. W latach 60. tych ubiegłego wieku należał do szerokiej czołówki szachowej Argentyny, która w owym czasie była potęgą światową.

W meczu Anglia – Argentyna, jedynym osiągnięciem Anglików były remisy w partiach Clarke – Najdorf i Garcia – Keene, przy czym oba pojedynki trwały pełną rundę. Znowu świetnie zagrali Duńczycy, na których „morale” ogromny wpływ miał, jak pamiętamy, Bent Larsen. W spotkaniu Francja – Irlandia podpisano cztery bojowe remisy.

Stan po III rundzie:

1

Dania

7,5

2

Argentyna

7,0

3 – 4

Anglia* i Irlandia*

6,0

5

Francja*

5,0

6

Afryka Południowa*

3,0

7

Chile

1,5

233. Obrona królewsko – indyjska [E99]
Clarke (Anglia) – GM Najdorf (Argentyna)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.c4 Gg7 4.Sc3 0–0 5.e4 d6 6.Ge2 e5 7.0–0 Sc6 8.d5 Se7 9.Se1 Sd7 10.f3 f5 11.g4 f4 12.h4 c5 13.Gd2 Kh8 14.Sg2 Sg8 15.Ge1 Sh6 16.Hd3 Sf7 17.Kf2 Gf6 18.Wh1 Ge7 19.Gd2 Sf6 20.Wag1 a6 21.a4 Gd7 22.Hc2 Se8 23.b3 b6 24.Wa1 Sc7 25.Gd3 Hc8 26.Ge2 Hb7 27.Wab1 b5 28.Se1 Wab8 29.Sd3 Hc8 30.Kg2 He8 31.ab5 ab5 32.cb5 Sb5 33.Sb5 Gb5 34.Gc3 Kg8 35.h5 g5 36.Wa1 Wb7 37.Wa3 Hb8 38.Wha1 Wc8 39.Sc1 i remis.

234. Obrona królewsko – indyjska [E74]
GM Panno (Argentyna) – Lee (Anglia)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 0–0 5.Ge2 d6 6.Gg5 c5 7.d5 Ha5 8.Gd2 a6 9.Sf3 e6 10.a4 Hc7 11.0–0 ed5 12.cd5 We8 13.Hc2 Gg4 14.h3 Gf3 15.Gf3 Sbd7 16.a5 We7 17.Wfe1 Wae8 18.Wa4 h6 19.Wea1 Se5 20.Ge2 g5 21.g3 Hd7 22.Kg2 Wf8 23.Sd1 Sg6 24.Se3 He8 25.Gd3 Sh7 26.Sf5 Wd7 27.Gc3 f6

28.b4 Se7 29.Sg7 Kg7 30.bc5 dc5 31.Wc4 Sg6 32.Wc5 Se5 33.Ge2 Kh8 34.Gg4 Sg4 35.hg4 Hg6 36.f3 We8 37.Wb1 Sf8 38.Wb6 i czarne poddały się.

235. Obrona Ragozina [D38]
Littlewood (Anglia) – IM Sanguinetti (Argentyna)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 Gb4 4.Sf3 d5 5.cd5 ed5 6.Gg5 0–0 7.e3 h6 8.Gh4 c5 9.dc5 g5 10.Gg3 Se4 11.Sd2 Sc3 12.bc3 Gc3 13.h4 Gf5 14.hg5 hg5 15.Gd6 We8 16.Gb5 Sc6 17.Wc1 Ha5 18.Gc6 bc6 19.Wc3 Hc3 20.0–0 Gd3 21.We1 d4 22.Sf3 de3 23.fe3 Gg6 24.Kf2 Hf6 25.Kg1 Ge4 26.Sd4 Hg6 27.Hg4 f6 28.Kf2 Hf7 29.He2 Kg7 30.Ha6 Hd7 31.Hc4 Hg4 32.Gg3 Wab8 33.We2

33…Wb1 34.Wd2 We5 35.Sf3 Gf3 36.Hg4 Gg4 37.Ge5 fe5 i białe poddały się.

236. Partia angielska [A37]
IM Garcia R. (Argentyna) – Keene (Anglia)

1.c4 g6 2.Sc3 c5 3.g3 Gg7 4.Gg2 Sc6 5.Sf3 e6 6.0–0 Sge7 7.d3 0–0 8.Gd2 b6 9.a3 Gb7 10.Wb1 d6 11.b4 Hd7 12.Sb5 Wad8 13.Hc1 Sf5 14.e4 Sfd4 15.Sbd4 cd4 16.Gh6 e5 17.Sh4 Gh6 18.Hh6 f6 19.Hd2 Wb8 20.f4 He7 21.Gh3 Gc8 22.Gc8 Wfc8 23.Sf3 Sd8 24.fe5 de5 25.Wf2 Se6 26.Wbf1 Kg7 27.h4 h5 28.Se1 Wf8 29.Sc2 a6 30.Sa1 Wf7 31.Sb3 Hd7 32.Ha2 a5 33.Sd2 Wbf8 34.Sf3 Hd6 35.Hd2 ab4 36.ab4 Wa7 37.Wb1 Wa3 38.Hd1 Wfa8 39.Hf1 W8a7 40.Sd2 He7 41.c5 i remis.

237. Obrona francuska [C05]
Mazzoni (Francja) – Heidenfeld (Irlandia)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sd2 Sf6 4.e5 Sfd7 5.f4 c5 6.c3 Sc6 7.Sdf3 Hb6 8.g3 cd4 9.cd4 Gb4 10.Kf2 0–0 11.a3 Ge7 12.b4 f5 13.Kg2 We8 14.h4 Sf8 15.Ge3 Gd7 16.Gd3 Wec8 17.Se2 h5 18.Sd2 Sd8 19.Sb3 Ga4 20.Hb1 Gb3 21.Hb3 g6 22.Sc3 Hc6 23.Whc1 Hd7 i remis.

238. Obrona hetmańsko – indyjska [E17]
Cassidy R. (Irlandia) – Bouteville (Francja)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 b6 4.g3 Gb7 5.Gg2 Ge7 6.0–0 0–0 7.d5 ed5 8.Sd4 Sc6 9.cd5 Sd4 10.Hd4 c5 11.Hd1 d6 12.Sc3 a6 13.a4 Hd7 14.e4 Se8 15.Hb3 Hc7 16.Ge3 Gf6 17.f4 g6 18.Wfe1 Wb8 19.We2 Gc8 20.h3 b5 21.ab5 ab5 22.e5 de5 23.Se4 Ge7 24.fe5 He5 25.Gf4 Hd4 26.Kh2 c4 27.Wd1 Hb6 28.He3 f5 29.Hb6 Wb6 30.d6 Gf6 31.Sc5 Sd6 32.Wd6 Wd6 33.Gd6 Wd8 34.Ge7 Ge7 35.We7 b4 36.Wc7 b3 37.Gd5 Wd5 38.Wc8 Kf7 39.Sa4 Wd2 40.Kg1 Wc2 41.Wc7 i remis.

239. Obrona Alechina [B03]
Huguet (Francja) – Keogh (Irlandia)

1.e4 Sf6 2.e5 Sd5 3.d4 d6 4.c4 Sb6 5.ed6 cd6 6.Sf3 g6 7.Ge2 Gg7 8.0–0 0–0 9.Gf4 Sc6 10.Sc3 Gg4 11.c5 dc5 12.dc5 Sd7 13.Sa4 Ha5 14.Wc1 Wad8 15.Gd2 Hc7 16.b4 Gf3 17.Gf3 Sde5 18.Gc6 Hc6 19.Sb2 Wd5 20.Hc2 Wfd8 21.Gf4 He6 22.Wfd1 Hg4 23.Ge5 Ge5 24.Wd5 Wd5 25.Sc4 Gd4 26.Sd2 Wf5 27.Se4 Wh5 28.Wd1 Wd5 29.h3 Hf5 i remis.

240. Obrona królewsko – indyjska [E91]
Cassidy P. (Irlandia) – Chiaramonti (Francja)

1.c4 Sf6 2.Sc3 d6 3.d4 g6 4.e4 Gg7 5.Sf3 0–0 6.Ge2 c6 7.Gg5 Hc7 8.Sd2 e5 9.d5 c5 10.0–0 Se8 11.f4 f6 12.Gh4 ef4 13.Gf2 Sd7 14.g3 fg3 15.Gg3 Se5 16.Sf3 Gh3 17.We1 Gh6 18.Se5 fe5 19.Gg4 Gg4 20.Hg4 a6 21.Wf1 Sg7 22.Wf8 Wf8 23.Wf1 Wf1 24.Kf1 Hf7 25.Kg2 Sh5 26.Se2 Sf6 27.Hf3 Kg7 28.Sc3 Hd7 29.h3 b5 30.cb5 ab5 31.a3 b4 32.ab4 cb4 33.Sd1 Ha7 34.Gf2 Ha2 35.Ge3 Ge3 36.He3 Hc4 37.Ha7 Kf8 38.Sf2 Hb3 39.Hb8 Ke7 40.Hc8 Sd7 41.Hg8 Hb2 42.He6 Kd8 43.Hd6 Hd2 44.Ha6 b3 45.d6 Hg5 i remis.

241. Obrona holenderska [A96]
GM Larsen (Dania) – Dreyer (Afryka Południowa)

1.c4 f5 2.Sf3 Sf6 3.g3 e6 4.Gg2 Ge7 5.d4 0–0 6.Sc3 d6 7.0–0 Sc6 8.d5 Se5 9.Sd4 ed5 10.cd5 Sg6 11.Hc2 Se8 12.f4 Gf6 13.Ge3 Gd7 14.Wac1 Se7 15.Wfd1 Kh8 16.Hb3 Wb8 17.Se6 Ge6 18.de6 Gc3 19.Wc3 b6 20.Ha4 c5 21.Hd7 Sc7 22.Hd6 Sb5 23.Hd8 Wfd8 24.Wcd3 We8 25.Wd7 Sg8 26.Gd5 Sf6 27.Gc4 Sg4 28.Gb5 Se3 29.W1d3 i czarne poddały się.

Bent Larsen
Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 12/1967

242. Obrona sycylijska [B20]
Kroon (Afryka Południowa) – Brinck Claussen (Dania)

1.e4 c5 2.d3 Sc6 3.g3 g6 4.Gg2 Gg7 5.Sf3 d6 6.Sc3 f5 7.ef5 gf5 8.Sd5 e6 9.Sf4 Sf6 10.Sg5 0–0 11.0–0 He8 12.Gc6 bc6 13.Sge6 Ge6 14.We1 Sg4 15.We6 Hd7 16.c3 Ge5 17.He2 Kf7 18.We5 de5 19.Sg2 Wfe8 20.h3 Sf6 21.Gg5 Wad8 22.Gf6 Kf6 23.He3 Hf7 24.Hc5 Wd3 25.Hc6 Kg7 26.Se3 We6 27.Hb5 Wd8 28.Ha5 Wf8 29.Sc4 f4 30.g4 He7 31.Wd1 e4 32.Hb5 Wf7 33.Hd5 e3 34.Hd4 Kh6 35.Sd6 ef2 36.Kh2 f1S 37.Kg1 Sg3 38.Sf7 Hf7 39.Hd8 He7 40.Hd2 Hc5 i białe poddały się.

243. Obrona holenderska [A81]
IM Andersen (Dania) – Price (Afryka Południowa)

1.d4 f5 2.Sf3 e6 3.g3 Sf6 4.Gg2 Ge7 5.0–0 0–0 6.b3 d6 7.Gb2 He8 8.Sbd2 Hh5 9.Se1 g5 10.Sd3 Hh6 11.e4 Sbd7 12.He2 Wf7 13.f4 Sh5 14.ef5 Sf8 15.fe6 Ge6 16.f5 Gd7 17.Gb7 We8 18.Gd5 g4 19.Hg4 Gg5 20.Sf3 i czarne poddały się.

244. Obrona Tarrascha [D40]
Wilken (Afryka Południowa) – Holm (Dania)

1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sc3 c5 4.e3 d5 5.Sf3 Sc6 6.Gd3 Ge7 7.0–0 0–0 8.b3 b6 9.Gb2 Gb7 10.Wc1 Wc8 11.Gb1 cd4 12.ed4 dc4 13.bc4 Sa5 14.Sb5 Sc4 15.Sa7 Sb2 16.Hb3 Wa8 17.Sc6 Gc6 18.Wc6 Hd5 19.Wb6 Hb3 20.Wb3 Sc4 21.Gd3 Sd6 22.Wa1 Sd5 23.a4 Wa5 24.Gc2 Wc8 25.Wb2 f6 26.g3 Wc3 27.Kg2 g6 28.Sd2 Sc4 29.Se4 Sb2 i białe poddały się.

Grupa: 5

Wyniki III rundy:

Czechosłowacja

4,0 : 0,0

Włochy

Szkocja

2,5 : 1,5

Luksemburg

Kanada

1,5 : 2,5

NRD

Cypr

-

Pauza

Efektownie wyglądała ekipa czechosłowacka w Hawanie. W jej skład wchodziło aż czterech arcymistrzów. Ludek Pachman urodzony 11 maja 1924 roku w miejscowości Bela pod Bezdezem. Był aż siedmiokrotnie mistrzem kraju (1946, 1953, 1957, 1959, 1961, 1963 i 1966). Wygrywał w turniejach strefowych w Mariańskich Łaźniach 1951, Pradze 1954 i Dublinie 1957. Aż sześciokrotnie walczył w turniejach międzystrefowych. W 1972 roku Pachman wyjechał na stałe do Republiki Federalnej Niemiec. Miroslav Filip urodził się 27 października 1928 roku w Pradze. Należał do ścisłej czołówki światowej uczestnicząc dwukrotnie w turniejach pretendentów: w Amsterdamie 1956 (8 miejsce) i Curacao 1962 (7 miejsce), co oznaczało obecność w pierwszej „dziesiątce” świata. Był mistrzem kraju w latach 1950, 1952 i 1954. Vlastimil Hort urodził się 12 stycznia 1944 roku w Kladnie. Zatem w Hawanie miał dopiero 22 lata. W latach 1960 i 1962 zdobył tytuł mistrza kraju juniorów. W turnieju strefowym w Kecskemet 1964 podzielił 7 – 8 miejsce. Lepiej poszło w kolejnej „strefie”, czyli w Halle 1967. Był drugi, co oznaczało awans do turnieju międzystrefowego w Sousse 1967. Tam zajął dzielone 6 – 8 miejsce z wynikiem 13 punktów z 21 partii. To oznaczało dogrywkę o jedno miejsce do grona pretendentów. W trójmeczu Reshevsky – Hort – Stein wszyscy zdobyli po 4 punkty (Reshevsky zremisował wszystkie partie!) i zadecydowała dodatkowa wartościowość z Sousse, która premiowała Reshevsky’ego. W latach 1970 – 1984 pięciokrotnie zdobywał tytuł mistrza kraju. Lubomir Kavalek urodził się 9 sierpnia 1943 roku w Pradze. W latach 1962 i 1968 był mistrzem kraju. W 1985 roku wyemigrował do Republiki Federalnej Niemiec. Dwa razy grał w turniejach międzystrefowych: w Sousse 1967 (19 miejsce) i Manili 1976 (7 miejsce). W 1970 roku wyjechał na stałe do USA, gdzie szybko znalazł się w czołówce szachistów nowej ojczyzny. Vlastimil Jansa urodził się 27 listopada 1942 roku w Pradze. W mistrzostwach kraju aż 14 razy stawał na podium zdobywając 3 złote, 4 srebrne i 7 brązowych medali. W turniejach strefowych grał trzy razy. Było to we Vrnjačkiej Banji 1967 (11 miejsce), Atenach 1969 (5 miejsce) i Caorle 1972 (4 – 6 miejsce). Nie zdołał nigdy awansować do turnieju międzystrefowego. Maksymilian Ujtelky urodził się 20 kwietnia 1915 roku i był w prostej linii potomkiem słynnego węgierskiego kompozytora Franciszka Liszta. W trakcie hawańskiej Olimpiady miał już 51 lat. Bardzo dobre wyniki w 1965 i 1966 roku, o czym pisaliśmy wcześniej, dały mu miejsce w ekipie olimpijskiej.

Podobnie jak w Tel Awiwie 1964 mecz Kanada – NRD miał ogromne znaczenie w aspekcie awansu do głównego finału. Tym razem lepsi byli Niemcy. Do końca rundy ekipa NRD prowadziła 2,5 : 0,5, a w dogrywce młody Suttles „bijąc” Zinna zmniejszył rozmiar porażki swojego zespołu. Uhlmann pokonał Yanofsky’ego w jednej z najlepszych partii rundy. Doskonale spisali się Czesi w konfrontacji z niezłą ekipą Włoch.

Stan po III rundzie:

1

Czechosłowacja*

10,0

2

NRD*

7,5

3

Kanada

5,5

4

Luksemburg*

5,0

5 – 6

Włochy i Szkocja*

3,5

7

Cypr

1,0

245. Gambit hetmański [D35]
GM Pachman (Czechosłowacja) – IM Tatai (Włochy)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.cd5 ed5 5.Gg5 c6 6.e3 Gf5 7.Hf3 Gg6 8.Gf6 Hf6 9.Hf6 gf6 10.Kd2 Sd7 11.Gd3 Wg8 12.g3 Sb6 13.b3 Kd7 14.Sf3 Gb4 15.a3 Gc3 16.Kc3 Sc8 17.Sd2 Sd6 18.Ge2 Wae8 19.Whc1 We7 20.Kb2 Se4 21.Se4 Ge4 22.b4 Kd6 23.Wc3 Gf5 24.b5 Wc8 25.Wac1 Wec7 26.bc6 Wc6 27.Wc6 Wc6 28.Wc6 Kc6 29.Kc3 a5 30.h4 Gd7 31.Gd3 h6 32.e4 b5 33.f3 Kd6 34.Gc2 Ge6 35.g4 de4 36.Ge4 Gd5 37.Gd5 Kd5 38.h5 b4 39.ab4 ab4 40.Kb4 Kd4 41.f4 i czarne poddały się.

Stefano Tatai
Zdjęcie: soloscachi.altervista.org

246. Obrona Grünfelda [D97]
Cappello (Włochy) – GM Hort (Czechosłowacja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 d5 4.Sf3 Gg7 5.Hb3 dc4 6.Hc4 0–0 7.e4 c6 8.Ge2 b5 9.Hb3 Ha5 10.Gd2 b4 11.Sa4 Se4 12.Gb4 Hd8 13.0–0 Sa6 14.Ga6 Ga6 15.Wfe1 Sd6 16.Se5 Gb5 17.Sc5 a5 18.Gc3 a4 19.Hd1 Sf5 20.Hg4 Wa7 21.Wad1 Hd5 22.He4 Wd8 23.h3 He4 24.We4 Wd5 25.Scd3 Ge5 26.We5 Gd3 27.Wd3 Wad7 28.Wd5 Wd5 29.Wd2 Kf8 30.Kf1 Ke8 31.Ke1 Sh4 32.Kf1 Kd7 33.We2 Sf5 34.We5 We5 35.de5 Ke6 36.g4 Sg7 37.Ke2 Kd5 38.Ke3 Se6 39.h4 c5 40.f4 Sc7 41.Ga5 Sb5 42.Ge1 e6 43.Ga5 Sd4 44.Gc3 h5 (45.gh5 Sf5 46.Kd3 c4 47.Kc2 gh5 48.Ge1 Se3 49.Kc3 Ke4 z wygraną) i białe poddały się.

247. Gambit budapeszteński [A53]
GM Filip (Czechosłowacja) – Zichichi (Włochy)

1.d4 Sf6 2.c4 d6 3.Sc3 e5 4.d5 Ge7 5.e4 0–0 6.Ge2 c6 7.Sf3 Sbd7 8.0–0 Se8 9.Ge3 c5 10.a3 g6 11.Gh6 Sg7 12.Hd2 f6 13.b4 Wf7 14.Wab1 Gf8 15.Se1 b6 16.Sd3 Se8 17.Ge3 Gg7 18.Wb3 Sf8 19.a4 He7 20.bc5 bc5 21.Kh1 f5 22.ef5 gf5 23.f4 e4 24.Sf2 Sf6 25.Wfb1 Sg6 26.Hd1 Kh8 27.g3 Wf8 28.Wb8 Wb8 29.Wb8 Hc7 30.Wb3 a6 31.Hb1 Sd7 32.Gd2 Se7 33.Scd1 Sg8 34.Se3 Sh6 35.Hc2 Sf6 36.Gc3 Gd7 37.Hb2 Gc8 38.Wb6 Kg8 39.Wc6 He7 40.a5 Sf7 41.Wc8 Wc8 42.Sf5 Hd8 43.Sg7 Wb8 44.Ha1 Kg7 45.Sg4 Se5 46.fe5 Sg4 47.Gg4 Hg5 i czarne poddały się. Po raz pierwszy arcymistrz Filip grał dopiero na III szachownicy!

248. Obrona sycylijska [B23]
Piscitelli (Włochy) – GM Kavalek (Czechosłowacja)

1.e4 c5 2.Sc3 Sc6 3.f4 g6 4.Sf3 Gg7 5.Gb5 Sd4 6.0–0 Sb5 7.Sb5 d6 8.Sc3 Sf6 9.d3 0–0 10.He1 e6 11.Hh4 Sd7 12.Hd8 Wd8 13.Ge3 b6 14.Wad1 Sb8 15.Sb5 Sc6 16.c3 a6 17.Sa3 b5 18.d4 cd4 19.Sd4 Gb7 20.Wfe1 Sd4 21.Gd4 Gd4 22.Wd4 e5 23.fe5 de5 24.Wd8 Wd8 25.We2 f6 26.Kf2 Kf7 27.Sb1 Wd1 28.Sd2 Gc8 29.h3 Ge6 30.a3 Gc4 31.Sc4 bc4 32.Ke3 Wd3 33.Kf2 Ke6 34.Ke1 f5 35.Kf2 f4 36.Wc2 Kd6 37.Ke1 Kc5 38.We2 Kb5 39.Kf2 Ka4 i białe poddały się.

249. Obrona półsłowiańska [D46]
IM Fairhurst (Szkocja) – Philippe (Luksemburg)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 c6 4.e3 Sf6 5.Sf3 Ge7 6.Gd3 0–0 7.0–0 Sbd7 8.b3 We8 9.Gb2 Gd6 10.e4 de4 11.Se4 Se4 12.Ge4 Sf6 13.Gc2 b6 14.He2 Gb7 15.Wad1 He7 16.Se5 h6 17.Wd3 c5 18.dc5 Gc5 19.Wg3 Gd6 20.Sg4 Gg3 21.Sf6 gf6 22.Hg4 Kf8 23.hg3 i czarne poddały się.

Mecz Szkocja – Luksemburg
Na pierwszym planie: Schneider (po prawej) – Fallone
Na drugim planie: Philippe (po prawej) – Fairhurst
Zdjęcie: Archiwum autora

Mecz Szkocja – Luksemburg
Na pierwszym planie: 17. letni Pritchett (po prawej) – Feller
Na drugim planie: Freeman (po prawej) – Dietrich
Po prawej, w okularach, stoi kapitan Szkotów Fairhurst
Zdjęcie: Archiwum autora

250. Partia hiszpańska [C61]
Schneider R. (Luksemburg) – Fallone (Szkocja)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 Sd4 4.Sd4 ed4 5.0–0 c6 6.Gc4 Sf6 7.We1 d6 8.c3 b5 9.Gf1 Hb6 10.a4 b4 11.a5 Hb5 12.cb4 Hb4 13.Wa4 Hb8 14.Wd4 Ge7 15.Wa4 Ge6 16.Wa1 c5 17.d4 cd4 18.Hd4 0–0 19.Sc3 Sg4 20.Sd5 Gh4 21.g3 Gd5 22.ed5 Se5 23.He4 f5 24.Hg2 Gf6 25.Ge2 Hb4 26.Wd1 Wfe8 27.Hf1 Sg6 28.He1 He4 29.Ge3 Se5 30.Hd2 We7 31.Gf4 Wb8 32.Wab1 Wb3 33.Ge5 Ge5 34.Gf1 f4 35.We1 Ha4 36.Hd1 fg3 37.hg3 Wf7 38.We3 Wb4 39.Ha4 Wa4 40.a6 g5 41.We2 Gd4 42.Kg2 Wb4 43.Wd2 Gc3 44.Wc2 Gd4 45.b3 Kg7 46.Gc4 Wb8 47.We1 Wbf8 48.Wee2 Gc5 i remis.

251. Obrona sycylijska [B30]
Pritchett (Szkocja) – Feller (Luksemburg)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.Sc3 e5 4.Gc4 d6 5.d3 Ge7 6.Ge3 Ge6 7.Sd5 Sf6 8.0–0 Gd5 9.ed5 Sd4 10.c3 Sf3 11.Hf3 0–0 12.Hh3 Hd7 13.Hd7 Sd7 14.Wad1 a6 15.a4 Wab8 16.Wa1 f5 17.f3 Kh8 18.a5 Gf6 19.Wfc1 Wbe8 20.Wab1 e4 21.de4 Se5 22.Ge2 Sg6 23.Gc4 Se5 24.Ge2 Sg6 25.Gd3 Se5 26.Gc2 Sc4 27.Gf4 fe4 28.Ga4 Ge5 29.Ge5 We5 30.fe4 We4 31.Wf1 Wf6 32.Wbe1 Sd2 33.Gc2 We5 34.g3

34…We1 35.We1 Sf3 36.Kf2 Se1 37.Ke1 g6 38.Ke2 Kg7 39.Ke1 Wf8 40.Ke2 Kf6 41.Ke3 Ke5 42.Gd3 Wb8 43.Gc4 b6 i białe poddały się.

252. Obrona sycylijska [B80]
Dietrich (Luksemburg) – Freeman (Szkocja)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d4 cd4 4.Sd4 a6 5.Sc3 d6 6.g3 Sf6 7.Gg2 Ge7 8.0–0 0–0 9.He2 Hc7 10.Ge3 Gd7 11.Wad1 Sc6 12.h3 Wac8 13.f4 Sa5 14.Gc1 Hb6 15.Kh2 Sc6 16.Sb3 e5 17.Ge3 Hc7 18.f5 b5 19.g4 b4 20.Sd5 Sd5 21.ed5 Sd4 22.Gd4 Gb5 23.Hf2 ed4 24.Wfe1 Gf6 25.Sd4 Hc5 26.Ge4 Wfe8 27.Kg2 Gc4 28.Sc6 Hf2 29.Kf2 Gh4 30.Kf3 Ge1 31.We1 Gd5 32.Sb4 Ge4 33.We4 i białe poddały się.

253. Obrona francuska [C18]
GM Yanofsky (Kanada) – GM Uhlmann (NRD)

1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4 4.e5 Se7 5.a3 Gc3 6.bc3 c5 7.Hg4 Hc7 8.Hg7 Wg8 9.Hh7 cd4 10.Kd1 (Ten ruch miał miejsce w pierwszej partii meczu Tal – Botwinnik 1960) 10…Sd7 11.Wb1 (Nowinka! W partii Bronstein – Uhlmann, Zagrzeb 1965, nastąpiło 11.Sf3 Se5 12.Gf4 Hc3 13.Se5 Ha1 14.Gc1 d3 15.Hf7 Kd8 16.Hf6! i białe stanęły lepiej. Ale później znaleziono ruch 14…Wf8! dający czarnym równą grę) 11…Sc5 12.Gd3 dc3 (Gorsze jest 12…He5 ze względu na 13.Sf3 z następnym 14.cd4) 13.Sf3 Gd7 14.Gg5 Gc6 15.h4 Sd3 16.Hd3 d4 17.Wb4 0–0–0 18.Ge7? (Nie należało pozbywać się silnego gońca. Lepsze było 18.We1) 18…He7 19.Sd4

19…Wg4! (Teraz pojawia się wielka groźba 20…Hb4) 20.Kc1 (Także po 20.Ke2 We4 21.Kf1 Hb4 22.ab4 Wdd4 czarne powinny wygrać) 20…Wgd4! 21.Wd4 Ha3 22.Kd1 Wd4 23.Hd4 Ha1 24.Ke2 Hh1 (W tym miejscu białe mogły spokojnie złożyć broń) 25.Hc3 Hg2 26.Hc5 He4 27.Kf1 Hh4 28.Ha7 Hc4 29.Ke1 Hc3 30.Kf1 Hc2 31.Ha8 Kd7 32.Ha1 Hd3 33.Ke1 Gb5 i białe poddały się. Uwagi: A. Ałksnis, styczeń 1967 r.

Jedna z najlepszych partii Uhlmanna w Hawanie! Jedyna porażka arcymistrza kanadyjskiego, który po zakończeniu eliminacji wrócił do domu!

254. Obrona Tarrascha [D42]
IM Fuchs (NRD) – Vranesic (Kanada)

1.e4 c6 2.d4 d5 3.ed5 cd5 4.c4 Sf6 5.Sc3 e6 6.Sf3 Ge7 7.cd5 Sd5 8.Gd3 Sc6 9.0–0 0–0 10.We1 a6 11.a3 Sf6 12.Gc2 b5 13.Hd3 g6 14.Gg5 Gb7 15.b4 Wc8 16.Gb3 Wc7 17.Wad1 Wd7 18.d5 Sd5 19.Sd5 ed5 20.Gh6 We8 21.Gd5 Gf8 22.We8 He8 23.Gf8 i remis.

255. Obrona sycylijska [B34]
Witt (Kanada) – IM Malich (NRD)

1.e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4 4.Sd4 g6 5.Ge3 Sf6 6.Sc3 Gg7 7.Sc6 bc6 8.e5 Sg8 9.f4 Sh6 10.Hf3 0–0 11.Gd3 f6 12.ef6 Gf6 13.0–0 d5 14.Gc5 Ha5 15.Gf2 Sg4 16.Sd1 e5 17.fe5 Se5 18.Hg3 Sd3 19.cd3 Gf5 20.Wc1 Hd2 21.Se3 Gd7 22.Hd6 Wad8

23.Sd5 (Rozpacz!) 23…cd5 24.Hd5 Wf7 25.Wc7 Ge8 26.He6 Hb2 27.Ge3 He5 i białe poddały się.

256. Obrona Robatscha [B06]
IM Zinn (NRD) – Suttles (Kanada)

1.e4 g6 2.d4 Gg7 3.Sc3 d6 4.Ge3 c6 5.Hd2 b5 6.f3 Sd7 7.a3 a6 8.Sh3 Sb6 9.Sf2 h5 10.Ge2 Wb8 11.0–0 Sh6 12.b3 Hc7 13.a4 b4 14.Sa2 a5 15.Wfc1 Gd7 16.c3 bc3 17.Wc3 Ha7 18.Wac1 f5 19.Gd3 fe4 20.fe4 Sg4 21.Sg4 hg4 22.Wf1 Kd8 23.Ge2 Wh7 24.g3 Sa8 25.Wd3 Sc7 26.Hd1 Gc8 27.Wf4 Gh6 28.d5 c5 29.Wf2 Ge3 30.We3 c4 31.Hc1 cb3 32.Gb5 Wb5 33.ab5 ba2 34.Wa2 Wf7 35.Wb2 Hb6 36.Kg2 Gd7 37.Hc3 Gb5 38.Hh8 Kd7 39.Wc3 Gf1 40.Kh1 Hb2 41.Wc7 Kc7 42.Hb2 Gh3 43.Hc3 Kb8 44.Hb2 Ka8 45.Hh8 Kb7 46.Hb2 Ka6 47.He2 Ka7 48.He3 Ka8 i białe poddały się.

Grupa: 6

Wyniki III rundy:

Liban

1,0 : 3,0

Tunezja

Holandia

2,0 : 2,0

Kuba

Panama

0,5 : 3,5

Belgia

Wenezuela

0,0 : 4,0

Węgry

W silnej ekipie węgierskiej pojawił się jedyny raz Laszlo Barczay. Urodził się 21 lutego 1936 roku w Miszkolcu. Interesujące, że właśnie Hawana dała mu najlepszy wynik w karierze – 11 punktów z 12 partii i triumf na drugiej szachownicy rezerwowej. Kiedy pisane są te słowa Barczay nadal jest aktywnym szachistą mającym ranking FIDE 2381 (na 1 sierpnia 2012 roku). Rok po hawańskiej Olimpiadzie otrzymał tytuł arcymistrza. Grał w turnieju międzystrefowym w Sousse 1967, gdzie zajął 17 miejsce w stawce 22 rywali z wynikiem 8 punktów z 21 partii. Przegrał wówczas z Fischerem, ale ostatecznie wynik ten anulowano po wycofaniu się Roberta Fischera z turnieju.

Kubańczycy po zaciekłej walce zremisowali wszystkie partie z Holendrami, przy czym tylko jedna z nich skończyła się przed pierwszą kontrolą czasu! Liban do końca rozgrywek oddawał walkowerem partię na czwartej szachownicy. Szybki remis w partii Van der Hans – Mollekens w meczu Panama – Belgia okazał się jedyną stratą punktową Belgów w tym spotkaniu.

Stan po III rundzie:

1 – 2

Węgry i Kuba

10,0

3

Belgia

9,0

4 – 5

Wenezuela i Holandia

6,0

6

Tunezja

4,5

7

Panama

1,5

8

Liban

1,0

257. Debiut Retiego [A15]
Tarazi (Liban) – Bouaziz N. (Tunezja)

1.Sf3 Sf6 2.b3 g6 3.Gb2 Gg7 4.c4 0–0 5.g3 d6 6.Gg2 c6 7.0–0 e5 8.d3 Sbd7 9.Sbd2 He7 10.Hc2 We8 11.e3 Wb8 12.Wfe1 b5 13.Sg5 h6 14.Sgf3 Gb7 15.Sh4 d5 16.d4 e4 17.Gf1 a6 18.c5 Sf8 19.f4 Gc8 20.Ge2 g5 21.fg5 hg5 22.Sg2 Gh3 23.Wf1 Hd7 24.Wf2 S8h7 25.Waf1 Wf8 26.Sb1 Sg4 27.Gg4 Gg4 28.Gc1 Wfe8 29.Gd2 We6 30.Sc3 Wh6 31.a4 Gh3 32.ab5 ab5 33.Wa1 Sf6 34.Sd1 Sg4 35.Se1 Sf2 36.Sf2 Wf6 37.Sh3 Hh3 38.Sg2 Wh6 39.Gc3 Hh2 40.Kf1 Hh1 i białe poddały się.

258. Obrona półsłowiańska [D46]
Kchouk (Tunezja) – Bedros (Liban)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Sf3 c6 5.e3 Gd6 6.Gd3 Sbd7 7.Gd2 0–0 8.0–0 We8 9.e4 de4 10.Se4 Ge7 11.Gc3 Se4 12.Ge4 Sf6 13.Gd3 h6 14.Hc2 Hc7 15.Wfe1 Gd6 16.Se5 b6 17.We3 Gb7 18.Wae1 c5 19.Wg3 Sd7 20.Hd2 cd4 21.Gd4 Ge5 22.We5 Se5 23.Hh6 Kf8 24.Hg7 Ke7 25.Ge5 Hc6 26.Hf6 Kd7 27.Ge2 Wad8 28.h4 Kc8 29.Gf3 Hd7 30.Wg7 Gf3 31.Hf3 Hd1 32.Hd1 Wd1 33.Kh2 Wd7 34.Wg4 f5 35.Wg6 Kb7 36.h5 Wh7 37.h6 Kc6 38.b4 Wee7 39.Kg3 Kd7 40.Kf4 a6 41.Kg5 Ke8 42.Gd6 Wef7 43.We6 Kd7 44.Wg6 a5 45.a3 Kc8 46.Ge5 Kd7 47.Wg7 i czarne poddały się.

259. Obrona królewsko – indyjska [E70]
Galeb (Liban) – Bouaziz S. (Tunezja)

1.d4 Sf6 2.c4 g6 3.Sc3 Gg7 4.e4 d6 5.Gd3 0–0 6.Sge2 c6 7.0–0 e5 8.d5 c5 9.Gg5 h6 10.Gd2 g5 11.Sg3 We8 12.Sh5 Sh5 13.Hh5 Sd7 14.Wae1 Sf6 15.Hd1 Gg4 16.Hc1 Sh5 17.h3 Gd7 18.Hd1 Sf4 19.Gf4 ef4 20.Hh5 We5 21.Hf3 a6 22.Kh2 Wb8 23.Se2 We7 24.b3 Ge5 25.g3 fg3 26.fg3 Hf8 27.Hh5 Hg7 28.Sg1 Hg6 29.Hg6 fg6 30.Sf3 Gc3 31.Wc1 Gg7 32.a4 b5 33.ab5 ab5 34.Wfe1 b4 35.g4 Wa8 36.We2 Wa3 37.Wb1 Ga4 38.Gc2

38…Wa2?? (Stojące wyraźnie lepiej czarne – podstawiają figurę) 39.ba4 b3 40.Wb3 i czarne poddały się.

260. Partia nierozegrana
Mohsen (Tunezja) – Salameh (Liban)

Białe wygrały walkowerem.

261. Partia pionem hetmańskim [A46]
IM Bouwmeester (Holandia) – IM Jimenez E. (Kuba)

1.d4 Sf6 2.Sf3 c5 3.dc5 e6 4.g3 Gc5 5.Gg2 0–0 6.0–0 d5 7.e4 Sc6 8.ed5 ed5 9.Sbd2 Gb6 10.Sb3 d4 11.Gf4 He7 12.Sfd4 Sd4 13.Sd4 Wd8 14.c3 Sd5 15.Gd5 Wd5 16.Hf3 Wd8 17.g4 Gd4 18.cd4 Wd4 19.Wad1 Wd1 20.Wd1 Ge6 21.h3 h6 22.b3 Wc8 23.Gd6 Hd7 24.Gb8 Hb5 25.Ga7 Ha6 26.Ge3 Ha2 i remis.

262. Partia hiszpańska [C84]
Ortega R. (Kuba) – IM Zuidema (Holandia)

1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 a6 4.Ga4 Sf6 5.d4 ed4 6.0–0 Ge7 7.We1 b5 8.Gb3 d6 9.Gd5 Gd7 10.Sd4 Sd5 11.Sc6 Gc6 12.ed5 Gb7 13.Gg5 f6 14.Gh4 0–0 15.c4 bc4 16.Sa3 Hd7 17.Sc4 Wae8 18.Wc1 Gd8 19.Se3 We4 20.Gg3 f5 21.f3 Wb4 22.Hd2 Wb5 23.f4 a5 24.Wc4 Hf7 25.Wd1 We8 26.b3 We3 27.He3 Gd5 28.Wc2 Ge4 29.Wcd2 d5 30.Ha7 c6 31.Ha8 Hc7 32.Gh4 Wb8 33.Gd8 Wd8 34.Ha6 c5 35.He6 Hf7 36.Hf7 Kf7 37.Wc1 Wc8 38.Kf2 Ke6 39.g3 Wc6 40.Wdd1 Kd6 41.Wd2 Wb6 42.Wc4 Kc6 43.Wa4 Wa6 44.Wd1 Kb5 45.Ke3 We6 46.Kd2 Wh6 47.h4 Wg6 48.Wg1 h5 49.Kc3 Wc6 50.Wc1 Wg6 51.Wg1 d4 52.Kd2 Gd5 53.Wa3 Gf7 54.Wg2 Ge8 55.Wa4 Gf7 56.Wa3 c4 57.bc4 Gc4 58.Kd1 Kb4 59.Wf3 a4 60.Wb2 Kc5 61.Wa3 Gb5 62.Wc2 Kb4 63.Wf3 Gc4 64.Wb2 Kc5 65.Wa3 Wa6 66.Kd2 g6 67.Kc1 Gb5 68.Wf3 We6 69.Kd1 Gc4 70.Wa3 Gb5 71.Wf3 d3 72.Wb5 Kb5 73.Wd3 i remis.

263. Partia pionem hetmańskim [A49]
IM Langeweg (Holandia) – Cobo (Kuba)

1.d4 Sf6 2.Sf3 g6 3.g3 Gg7 4.Gg2 0–0 5.0–0 d6 6.Sc3 Sbd7 7.e4 e5 8.a4 We8 9.a5 Wb8 10.We1 c6 11.h3 Hc7 12.Ge3 ed4 13.Sd4 Sc5 14.f3 b6 15.ab6 ab6 16.Hd2 b5 17.Wad1 b4 18.Sa2 b3 19.cb3 Sb3 20.Sb3 Wb3 21.Sc1 Wb8 22.Hd6 Hd6 23.Wd6 Wb2 24.Wc6 Ge6 25.We2 We2 26.Se2 Wc8 27.Wc8 Gc8 28.Sc3 Gb7 29.Sb5 Gc6 30.Gf1 h5 31.Kf2 Se8 32.Gc4 Gf8 33.Gd4 Sd6 34.Sd6 Gd6 35.Gf6 Gc5 36.Ke2 Gd7 37.g4 hg4 38.fg4 Ge6 39.Gd5 Gd7 40.Kf3 Gb4 41.Gd4 Gd2 42.h4 Ge1 43.Gf6 Ga4 44.Gc4 Gd1 45.Ge2 Ge2 46.Ke2 Gg3 47.Kf3 Ge1 48.h5 gh5 49.gh5 Gd2 50.Kg4 Gc1 51.Kf5 Gd2 52.e5 Kh7 53.Gg5 Gc3 54.Kf6 Gb2 55.Gd2 Gd4 56.Gf4 Gb2 i remis.

264. Atak królewsko – indyjski [A04]
Rodriguez Gonzales (Kuba) – Ree (Holandia)

1.e4 c5 2.Sf3 e6 3.d3 Sc6 4.g3 g6 5.Gg2 Gg7 6.0–0 Sge7 7.Sbd2 0–0 8.c3 d6 9.a4 Wb8 10.Sh4 a6 11.f4 f5 12.Sb3 b5 13.ab5 ab5 14.Sf3 b4 15.c4 Hb6 16.We1 e5 17.fe5 de5 18.Ge3 Sd4 19.Sfd4 cd4 20.Gg5 Hc7 21.Hd2 f4 22.gf4 ef4 23.Wf1 Ge5 24.Wf2 f3 25.Wf3 Gh2 26.Kh1 Wf3 27.Gf3 Ge5 28.Wf1 Sc6 29.Hg2 Ge6 30.Gg4 Hc8 31.Ge6 He6 32.Gh6 Gg7 33.Gg7 Kg7 34.Hg3 We8 35.Kg2 He7 36.Wf5 Wf8 37.Wf8 Kf8 38.Hf4 Kg7 39.c5 He6 40.Hc7 Kg8 41.Sd4 Hg4 42.Kf2 Hh4 43.Kg2 Hg4 44.Kf2 i remis.

265. Obrona Nimzowitscha [E32]
Perez F. (Panama) – GM O’Kelly (Belgia)

1.c4 Sf6 2.d4 e6 3.Sc3 Gb4 4.Hc2 0–0 5.Sf3 c5 6.e3 Sc6 7.a3 Gc3 8.bc3 d6 9.Ge2 We8 10.0–0 e5 11.Wb1 Hc7 12.h3 e4 13.Sh2 Gf5 14.Gd2 Sa5 15.Ha2 b6 16.Kh1 Gc8 17.f4?

17…Ga6 18.d5 Sd5 19.Wf2 Se7 20.Sg4 Sf5 21.Kg1 Sg3 22.Gd1 Gc4 23.Hb2 f5 24.Sh2 h5 25.Ge1 h4 26.Wd2 d5 27.Hc1 Wad8 28.Ga4 Wf8 29.Hd1 He7 30.Gf2 g5 i białe poddały się.

266. Obrona Tarrascha [D40]
IM Dunkelblum (Belgia) – Martinez J. (Panama)

1.c4 c5 2.Sf3 Sf6 3.Sc3 e6 4.e3 Ge7 5.d4 d5 6.dc5 Gc5 7.a3 0–0 8.cd5 ed5 9.Ge2 Sc6 10.0–0 Ge6 11.b4 Gb6 12.Sa4 Gc7 13.Gb2 He7 14.Wc1 Wac8 15.Sc5 Gb8 16.Hd3 Sd7 17.Sb7 Sde5 18.Ge5 Se5 19.Se5 Ge5 20.Sc5 a5 21.g3 ab4 22.ab4 Gh3 23.Wfd1 Wfd8 24.f4 Gd6 25.Hd4 We8 26.Wc3 Ha7 27.Gf3 g5

28.Hd5 Gc5 29.Hg5 Kf8 30.Wc5 Wc5 31.Hc5 Hc5 32.bc5 We3 33.Gg2 Gg4 34.Wc1 Ke7 35.h3 Ge6 36.Kf2 Wa3 37.Wc2 Wa2 38.Wa2 Ga2 39.Ge4 h6 40.Ke3 Ge6 i czarne poddały się.

267. Partia pionem hetmańskim [A45]
Van der Hans (Panama) – Mollekens (Belgia)

1.d4 Sf6 2.Sd2 d5 3.Sgf3 g6 4.e3 Gg7 5.b3 0–0 6.Gb2 Sbd7 7.Ge2 c5 8.0–0 b6 9.c4 e6 10.Wc1 Gb7 11.Hc2 Wc8 12.Hb1 Se4 13.Wfd1 cd4 14.Se4 de4 15.Sd4 a6 16.Ga3 We8 i remis.

Zdjęcie: „Szachmaty w ZSRR” numer 1/1967

268. Gambit hetmański [D36]
Beyen (Belgia) – Rivera (Panama)

1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Sbd7 5.cd5 ed5 6.e3 c6 7.Gd3 Ge7 8.Hc2 0–0 9.Sge2 h6 10.h4 Sg4 11.Ge7 He7 12.Sg3 Sdf6 13.0–0–0 Hd6 14.He2 We8 15.Hf3 b5 16.h5 a5 17.Sf5 Hb4 18.Wh4 Gf5 19.Gf5 a4 20.a3 Hb3 21.Gb1 b4 22.Ga2 bc3 23.Gb3 ab3 24.Wd3 Se4 25.Wg4 Web8 26.Wc3 Sc3 27.Hf6 Kf8 28.Wg7 Wb7 29.Wh7 i czarne poddały się.