Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

O marzeniu, żeby utrzymać równowagę

Ucieczka albo częściowe zwycięstwo nad śmiercią

Strach przed upadkiem

Nostalgia i pamięć

Życie na ucieczce

Człowiek teatru na nieodpowiednim miejscu

Metamorfoza idealisty

Bejrut, fatamorgana Szwajcarii

Ciotka Amalia i trzy rebelie

Ciotka Amalia albo wielki kryzys

Oaza spokoju

Bolesne przebudzenie

Piekło rewolucji i obiecany raj

Alia, zakochana do szaleństwa uzdrawiaczka

Pożegnania

Czas przed Sofią

Stella albo o łagodności lwic

Akordeon czasu

Wolność i warstwy duszy

Jak Syryjczyk z niemieckim paszportem stał się rzymianinem

Kochać znaczy buntować się przeciwko śmierci

Pierwsza pokusa albo o panowaniu zwierzęcej rozkoszy

Wańka-wstańka

Metamorfozy małżeństwa

Pierwsza pokusa

Ogień miłości i woda rozsądku

Rysa albo dwa wyobrażenia na temat życia

Przyjęcie ze skutkami

Dwa wyobrażenia na temat życia

Sofia, ratowniczka w potrzebie

Podwójne życie albo kłamstwa kochającego męża

Rada gadziny

Violetta i racjonalna miłość

Trzydziestoletnia przejażdżka po spokojnych wodach

Lola i Alice albo czas po Violetcie

Lola i niechciana miłość

Uczucie wstydu z krótkim terminem ważności

Jak pozbyć się kurzu zapomnienia

Propozycja Muniry i ryzyko

Marzenie albo tęsknota spłoszonej jaskółki

Pojawienie się sobowtóra

Śmiały pomysł

Koszmar

Tęsknota za miejscami dzieciństwa

Paolo i dzieciństwo jego ojca

Amira albo huśtawka w sercu

Zabezpieczenie albo strach biegacza przez płotki

Kameleon imieniem Elias

Lot do miejsc dzieciństwa

Lęk ojców

O niespodziewanym pożegnaniu i powolnej klęsce

Mozaika pewnego przyjazdu albo o utraconych miejscach i czasach

Przyjazd do bardzo starego miasta

Obcość miejsc

Obcość krewnych

Obcy własny dom

Kojący dystans

W kosmosie i w sypialni

Od bliskich i dalekich krewnych

Ile kosztuje miłość

Spotkania albo o złudzeniu i oszukiwaniu samego siebie

Uzdrawiaczka

Dziewczyna w twierdzy

O grzechach śmiertelnych i zasadzie przeżycia

Zamierzona prowokacja albo niebezpieczny zakład

Dlaczego nie ma żadnego dobrego arabskiego kryminału?

Zakład

Aida albo odzyskanie nadziei

Polowanie z nagonką albo jak zaczynają się katastrofy

Pomocna dłoń

Maha albo niemożność wychowania rodziców

Pechowiec albo pierwsza ślepa uliczka

Mozaika miłości

Życie i śmierć

Kłótnia i pojednanie

Miłość, grzech i katolicka myjnia

Starzenie się

Pocałunek

Wyblakła miłość albo druga ślepa uliczka

Taksówkowa apteka

Zemsta poniżonej

Zbliżenie pewnego chorego społeczeństwa

Zazdrość

Mordercy marzeń

Fanatyzm

Życie z dwiema twarzami

Złośliwość

Tchórzostwo

Fałszywe kondolencje

Samotność

O nieprzydatności dawnych kolegów albo trzecia ślepa uliczka

Stracone nadzieje

Małe światełko w tunelu

Niezawodność ukochanych albo waga obietnicy

Blizny Haniego i ręka Tarka albo droga nadziei

Pobyt w piekle

Elias i najgłębsze lochy piekła

Gdzie są rewolucjoniści?

Ucieczka ze strasznej ślepej uliczki

Plemienność

Tak daleko, a jednocześnie tak blisko

Aida i Karim albo oaza przed wyruszeniem w nieznane

Spokój

Sny

Kamuflaż

Cała armia przyrodnich braci

Dni płynące jak lata

Bożonarodzeniowe wspomnienia

Śmiertelne pułapki

Boże Narodzenie albo wspomnienie kwiatów

Boże Narodzenie

Odparcie pokusy

Wspólny spacer

Muzyczny sylwester

Ciężkie czasy albo nadzieja w labiryncie

Pożegnanie albo przygotowanie się na ciężką próbę

Koszmar na jawie

Słowa kamuflażu

Śmieszność niewolnictwa

Niebezpieczna lekkomyślność

Rozmowa matki samej ze sobą

Wyjątkowe wyczucie gołębi albo gorzkie pożegnanie

Najgorszy wróg ściganego

Proroctwo

Roztargnienie zakochanego

List miłosny do zmarłego albotaniec na linie

Natrudniejszy egzamin albo skok nad przepaścią

Muzyka we wnętrzu ukochanej osoby

Przypisy

Tytuł oryginału: SOPHIA ODER DER ANFANG ALLER GESCHICHTEN

Opracowanie redakcyjne: IRMA IWASZKO

Korekta: AGATA NOCUŃ, BEATA WYRZYKOWSKA

Projekt okładki: WITOLD SIEMASZKIEWICZ

Ilustracja na okładce: The Arab Hall, Iznik tile (pair), east wall, Leighton House Museum, Royal Borough of Kensington and Chelsea, courtesy of Matthew Hollow Photography.
CC BY-NC International 4.0

Skład i łamanie: PLUS 2 Witold Kuśmierczyk

Copyright © Carl Hanser Verlag München 2015
For the Polish edition
Copyright © 2019, Noir sur Blanc, Warszawa

ISBN 978-83-65613-83-7

Oficyna Literacka Noir sur Blanc Sp. z o.o.
ul. Frascati 18, 00-483 Warszawa
e-mail: nsb@wl.net.pl
księgarnia internetowa: www.noirsurblanc.pl

Konwersja: eLitera s.c.

.

Ulica Jaśminowa znajduje się w chrześcijańskiej części Damaszku, na historycznej ulicy Prostej[3], między ulicami Abbara a Zaitun, i przebiega równolegle do obu.

Można się na nią dostać przez kamienny łuk wznoszący się nad wąskim, niespełna metrowym korytarzem, a potem ulica robi się szeroka na jakieś cztery metry. To zwężenie uratowało ją przed ruchem samochodowym i motocyklowym. Także większość turystów nie zauważa tego wejścia, które przypomina raczej bramę domu niż przejście na inną ulicę.

Aż do lat pięćdziesiątych wejście zamykała zdobiona kutym żelazem i brązem brama, która po wystawie „Bramy Damaszku” z 1959 roku nagle zniknęła. Jeszcze wiele lat później krążyły plotki, że jakiś szejk naftowy zapłacił dyrektorowi wystawy mnóstwo pieniędzy i zabrał bramę do Kuwejtu.

Ciekawscy turyści, którzy przechodzą przez tunel, wkrótce rozczarowani stwierdzają, że ulica Jaśminowa nie ma nic do zaoferowania poza nadzwyczaj zadbanym brukiem, licznymi ławkami, pnączami i roślinami doniczkowymi. Nie ma tu żadnej oryginalnej architektury, po obu stronach widnieją skromne gliniane fasady podobnych do siebie jednopiętrowych budynków. Turyści nie wiedzą, że prostota fasad to stosowany od setek lat skuteczny kamuflaż. Trzyma na dystans ciekawskich i poborców podatkowych. W głębi, za drzwiami, otwierają się wewnętrzne dziedzińce pod gołym niebem, świadczące o wyrafinowanym życiu damasceńczyków.

Ulica Jaśminowa kończyła się po pięciuset metrach przy okrągłym placu klasztornym, dookoła którego znajdowały się głównie domy mieszkalne, a także dwa sklepy, jeden spożywczy, a drugi z artykułami gospodarstwa domowego. Dom Karima stał na rogu. Drzwi do budynku były ostatnie po lewej stronie ulicy. Drugie drzwi w długim wysokim kamiennym murze prowadziły do ogrodu. Obok nich stała bardzo stara, nieco zniszczona ławka zrobiona z jednego białego bloku kamiennego, na której Karim w letnie późne popołudnia często rozkoszował się kawą. Miał stąd widok na ruiny klasztoru, skąpa zieleń wyzierała spomiędzy wielkich kamiennych brył i resztek muru. Klasztor, zbudowany w dziesiątym stuleciu i poświęcony świętemu Janowi, został całkowicie zniszczony przez trzęsienie ziemi w 1157 roku. W samym Damaszku i jego okolicach zginęło wówczas osiemdziesiąt tysięcy osób, dwie trzecie ludności. Damasceńczycy, jak często bywa w historii, nie poddali się i odbudowali swoje miasto. Klasztoru jednak nie odbudowano, kamienie z niego powędrowały do wielu domów w dzielnicy chrześcijańskiej, a więc klasztor i święty Jan, jego patron, żyli dalej wśród ludzi.

Historyczne mury miasta w tle nie były w tym miejscu atrakcyjne, niegdysiejszej urody pozbawiły je pospieszne niezbędne naprawy dokonywane w różnych okresach. Każda taka łata z drobnych kamieni świadczyła o rozgrywających się tu tragediach. Po trzęsieniu ziemi i pożarze z tej strony muru pozostała sterta gliny i popiołu sięgająca dwóch trzecich jego wysokości. Damasceńczycy nie mogli wynieść gruzu z miasta, żeby nie zniszczyć otaczającej je żyznej równiny. Mury z zewnątrz, aż do ruchliwej ulicy Ibn-Assakera, mierzyły dziewięć metrów, od wewnątrz jednak na obrzeżu klasztornego placu nie miały nawet trzech metrów.

Ze środka ruiny wystrzeliwały wysoko w niebo dwie topole. Obcych w ogóle nie interesowało, że 23 czerwca o godzinie siódmej słońce znajdowało się dokładnie między ich pniami i oświetlało wierzchołek niepozornej, dwumetrowej, trójkątnej kolumny z granitu. Znajdujący się pod stelą skromny grób często przyozdabiały kwiaty. Większość odwiedzających niewiele wiedziała o zakochanej parze, którą połączyła śmierć, kiedy życie nie pozwoliło im na miłość. Mieszkańcy dzielnicy chrześcijańskiej znali jednak i opowiadali historię Fadiego i Fatimy, którzy przynależeli do dwóch różnych religii i dlatego nie mogli żyć razem. Pochowano ich tu, gdzie leżeli objęci. Obok wyrosły topole, żeby przy każdym podmuchu wiatru ich szept przypominał o Fadim i Fatimie. Na nagrobku nie ma żadnego napisu, ale każde tutejsze dziecko zna imiona męczenników miłości. I każdego roku procesja setek kobiet z całej dzielnicy zmierza do grobu i czeka cierpliwie, aż zaświeci słońce, a potem śpiewa długą skargę na niesprawiedliwość, która kazała tym dwojgu cierpieć. Procesja trwa dwie godziny, a kobiety wracają do domu z zapuchniętymi od płaczu oczami. Ale to zupełnie inna historia.

Szczęśliwym zbiegiem okoliczności tę wypielęgnowaną uliczkę omijały samochody i motocykle, dzięki czemu wydawała się wewnętrznym dziedzińcem jakiejś kolonii mieszkalnej. Z wyjątkiem trzech miesięcy w roku, zimnych i deszczowych, kobiety i starzy mężczyźni mieli zwyczaj około piętnastej wychodzić na ulicę i zasiadać przed wejściem do swoich domów. Na dwie godziny przeganiano stąd dzieci z ich piłkami, kulkami i hulajnogami, żeby szły bawić się na placu klasztornym albo w ruinach. Uliczkę spryskiwano wodą nie tylko po to, żeby zmyć kurz, ale także aby zrobiło się przyjemnie chłodno. Pito kawę i herbatę, plotkowano, było dużo śmiechu. Około siedemnastej posiadówka się kończyła, a dzieci z radosną wrzawą wracały na środek ulicy.

Żaden sprzedawca czy rowerzysta przez te dwie godziny nie odważył się zakłócić spokoju i panującej atmosfery. Języka mieszkających tu kobiet bano się nie tylko na owej ulicy. Jego ciętość znali uliczni handlarze, listonosze, policjanci i żebracy. Mówi się, że damasceńczycy mają noże ze słynnej w całym świecie stali, a mieszkanki ulicy Jaśminowej mają z niej języki. Karim dobrze o tym wiedział. Tymczasem Aida koniecznie chciała o tej właśnie porze przejechać na rowerze obok sąsiadek Karima. Wiele z nich jej zazdrościło. Dopóki była tylko wdową, kobiety z okolicy współczuły jej. Przestały, gdy się zakochała, i to „jeszcze zanim ostygły zwłoki jej męża”. Uważały to za niemoralne. Miłość jednak nie pyta o pozwolenie, a już najmniej troszczy się o groby. A najśmieszniejsze, że te same kobiety co roku 23 czerwca opłakiwały śmierć dwojga kochanków, chociaż w legendzie mężczyzna był muzułmaninem, a młoda kobieta – chrześcijanką.

Także mężczyźni z dzielnicy chrześcijańskiej pogardzali Aidą, która zakochała się w muzułmaninie Karimie.

– Jakby już nie było chrześcijan – mamrotali na jej widok.

Z jednej strony chwalili w uniesieniu udane współżycie na swojej ulicy przedstawicieli różnych religii, a z drugiej patrzyli na miłość Aidy i Karima ze zgorszeniem, jakby ci, kochając się, przekroczyli czerwoną linię, którą tutejsza społeczność sama sobie wyznaczyła. A czyż miłość zerka do paszportu, zanim zagości w sercu?

A Karim? Zawsze miał gotową odpowiedź, czy to u sprzedawcy warzyw, czy u fryzjera.

– Nie jestem ani muzułmaninem, ani chrześcijaninem, druzem[4] czy żydem. Moją religią jest miłość, rozumiesz?

Z grzeczności potakiwali, potrząsali głową, uśmiechali się z zakłopotaniem, ale wcale go nie rozumieli.

Odkąd jesienią ubiegłego roku Aida zapałała miłością do Karima, zdawała się z dnia na dzień młodnieć. Kobiety z ulicy zauważyły, że nie tylko jej ubrania stały się bardziej kolorowe, także jej chód, śmiech, rozmarzenie pasowałyby raczej do hardej dziewczyny idącej przez życie z ciekawością i bez strachu niż dojrzałej osoby. Żadna z kobiet jednak za nic nie przyznałaby tego głośno. Dlatego na obu ulicach twierdzono, że powodem niechęci do Aidy były właśnie jej swoboda moralna i sprzeniewierzenie się własnej religii. I nie miało znaczenia, że większość okolicznych mieszkańców z całego chrześcijaństwa znała tylko Ojcze nasz i Zdrowaś Mario.

Sąsiadki, które zapraszały na herbatę czy kawę każdego przechodnia, wzbraniały się przed goszczeniem Aidy. Nie, nie chciano już wśród siebie osoby, która upolowała tego przystojnego i błyskotliwego wdowca, jeszcze zanim niektóre z kobiet dosnuły swoje plany co do niego do końca. Wszystko to Aida wiedziała i dlatego koniecznie chciała przejść przez ową próbę ognia.

– Będę na ciebie uważał – obiecał Karim, który dobrze znał swoją ulicę i który nagle poczuł, jak niepewna siebie jest Aida.

Stał z nią i z rowerem na historycznej ulicy Prostej przed wjazdem na Jaśminową. Na sobie miał koszulę i spodnie z bawełny w kolorze khaki. Spojrzał na Aidę.

– Naprawdę tego chcesz?

– Tak – odparła – koniecznie.

– A więc nie wolno ci się odwrócić. Znasz historię żony Lota?

– Tak, zmieniła się w słup soli, bo nawet nie miała imienia. Ja tymczasem mam na imię Aida i zmienię się w czekoladę, żebyś mógł mnie zjeść – szepnęła i pocałowała go w usta.

– O Boże! Musimy się pospieszyć! Ty już smakujesz jak czekolada.

Mężczyźni nigdy nie oglądają się za siebie – pomyślała Aida. – Podążają za każdym, kto ich przekona, i szybko zrywają z przeszłością. Kobiety ciągle się oglądają, z troski, tęsknoty, ciekawości i współczucia. Dlatego też zwlekają z decyzją częściej niż mężczyźni. Zawsze tak było.

– Czy mogę panią prosić, madame Czekolado? – ponaglił ją Karim.

Ruszyła. Krawiec Beniamin, który właśnie zrobił sobie małą przerwę, stał przed drzwiami swego zakładu i pił mokkę. Potrząsnął głową i krzywo się uśmiechnął. Jego opinia była jednoznaczna.

Karim pobiegł za Aidą. Dostrzegł jej wahanie. W wąskim przejściu, które mieszkańcy nazywali korytarzem, złapał za drążek przy rowerowym siodełku, tak że nawet tego nie zauważyła. Uliczka była pełna kobiet i starych mężczyzn. Przyglądali się im, niektórzy szeptali między sobą. Pełnym oburzenia wzrokiem taksowali ich od stóp do głów. Czując ukłucia tych spojrzeń, Aida unikała ich oczu. Wbiła wzrok w kierownicę i nacisnęła na pedały.

Stara kobieta siedziała przy oknie i jadła jabłko. Zastygła, wpatrując się w Aidę, potrząsnęła głową i zawołała coś w głąb domu. Podbiegła do niej korpulentna młoda kobieta i dosiadła się, zakrywając dłońmi usta, jakby chciała zdusić krzyk.

Gdzieś w połowie drogi, na wysokości domu szewca, nagle przebiegła przez ulicę dwudziestoletnia córka cukiernika i z przeraźliwym chichotem usiadła po drugiej stronie na wolnym krześle obok domu swego ojca. Karim znał tę młodą wdowę. Opowiadano, że jej mąż, oficer marynarki, zginął podczas manewrów na morzu. Z żalu po nim oszalała. Często sypiała na katolickim cmentarzu, na grobie męża. Czasami przynosiła na grób jego ulubione potrawy.

Aida wstrzymała oddech, zachwiała się i gwałtownie skręciła kierownicą w inną stronę. Przednie koło musnęło kolano Afify, żony szewca Tumy, która wrzasnęła i wychlapała trochę kawy. Aida skręciła szybko na środek ulicy i w ostatnim momencie uratowała się przed upadkiem. Spocona, odzyskała nagle kontrolę nad swoim ciałem.

– Uważaj! – zawołała przestraszona Afifa.

– Potrzebuje okularów! – zaśmiała się jedna z kobiet.

– Kupię jej u kramarza – dodała sąsiadka.

– Oszalała! – zawołała grubawa kobieta, której Aida nie znała.

– Hormony w niej buzują.

– Brakuje już tylko tego, żeby nosiła czerwone majtki!

– A i Karim już jest stary.

– Powoli kapcanieje.

– Czasem starzy ludzie na krótko przed śmiercią robią się napaleni. To jak puszczenie gazów przez zmarłego, budzi obrzydzenie żałobników i płoszy anioły, które przyszły po jego duszę. I wtedy zostaje tylko diabeł! A to jest... – Wszyscy się roześmiali i zagłuszyli jej ostatnie słowa.

Aida nie potrafiła przyporządkować głosów konkretnym osobom, ale robiło jej się coraz bardziej nieprzyjemnie. Tak wiele nienawiści tylko z powodu jazdy na rowerze? Także na innych ulicach się z niej śmiali, ale tak jadowite komentarze słyszała po raz pierwszy. To była nienawiść. Co ją wywoływało? Co ci ludzie tracili przez to, że ona kochała Karima czy jeździła na rowerze? Czy Karim przez dziesiątki lat nie żył wśród nich samotnie? Gdyby chciał którejś z tych kobiet, to przecież by jej to powiedział. Czy powodem ich nienawiści była zazdrość, czy też nienawiść od dawna czaiła się w ich duszach i teraz znalazła ujście, wentyl?

Karimowi po plecach przebiegł dreszcz. Najchętniej by się zatrzymał i odpowiedział tym kobietom. Ostre słowa wbijały mu się w gardło jak jeże, które chcą wyjść i nie mogą. Bolała go krtań. Szedł dalej w milczeniu, mechanicznie trzymając drążek przy siodełku. Później, kiedy śmiech osłabł, Karim rozluźnił uchwyt i przebiegł obok Aidy do końca ulicy. Tam się zatrzymał, a Aida zrobiła kółko wokół placu klasztornego i zawołała:

– Zostań tu, zrobię jeszcze jedną rundkę sama! Zaraz wracam!

Zadzwoniła rowerowym dzwonkiem i pewnie pojechała z powrotem. Rower pomknął prosto przez ulicę, a potem skierował się tam, gdzie ulica zwężała się jak szyjka butelki. Karim widział ją teraz lepiej. Aida już wracała. Wesoło zadzwoniła, mocno nacisnęła na pedały i podniosła się z siodełka, lekko trzymając kierownicę czubkami palców. Kobiety, które nagle uskakiwały przed jej rowerem, nie wyprowadziły jej z równowagi. Jeszcze raz zadzwoniła, pokazała Afifie język i odjechała!

– Bezwstydna starucha... Jakby miał trochę wstydu, toby ją udusił! – rozległ się krzyk Afify.

W końcu zobaczyła Karima, który z rozłożonymi rękami wyglądał jak Jezus na niewidocznym krzyżu, i szepnęła:

– Będę cię kochać, dopóki bije moje serce.

Dotarła do niego, powoli zahamowała i zsiadła z majestatyczną elegancją. Oparła rower o mur swojego domu, obok kamiennej ławki stojącej na placu klasztornym, i przytuliła się do Karima.

– Dziękuję – szepnęła w jego pierś.

Spojrzała na niego i zauważyła, jaki jest spocony. Czoło mu błyszczało, pojedyncze krople potu wisiały między zmarszczkami jak srebrne nuty. Pogłaskał ją po głowie.

– Byłaś cudowna... i bezczelna – powiedział.

Zostawili rower i poszli wolnym krokiem na plac, żeby rozkoszować się świeżym powietrzem. W palącym słońcu kamienna ławka niemal świeciła.

Usiedli w cieniu i Karim zaczął gwizdać ulubioną melodię Aidy. Nagle roześmiał się na wspomnienie wykrzywionej z przerażenia twarzy Afify. Aida gwizdała dalej sama, co brzmiało jak śpiew kanarka. Gwizdanie Karima zaś brzmiało jak skrzypienie starej pompki rowerowej, a potem jak syk powietrza uchodzącego z dziurawego balonu. Dzieci bawiące się w pobliżu kulkami zatrzymały się, spojrzały na starszą parę i też nie mogły powstrzymać się od śmiechu. To tak rozbawiło Karima i Aidę, że nie mogli gwizdać i teraz chichotali na całego.

– Tak się po prostu nie da – powiedziała głośno Aida. – Śmiech i gwizdanie nie idą w parze. Musisz się zdecydować na jedno z nich.

Karim i Aida jeszcze długo siedzieli na kamieniu, a kiedy wszędzie zaległ cień, przenieśli się na wygodniejszą ławkę przy murze ogrodu Karima. Rozmawiali, śmiali się, gwizdali i się całowali. Rudowłosy chłopiec o jasnej piegowatej twarzy trącił kolegę, który celował jedną kulką w drugą.

– Patrz, patrz, oszaleli – zawołał, ale towarzysz nie zwracał na niego uwagi.

Chwilę temu już usłyszał od matki, że ci dwoje są szaleni. Wolał się skoncentrować na swoim oddalonym o jakieś trzy metry celu.

– Są starzy jak dziadek i babcia, a całują się jak w kinie.

Kolega trafił wreszcie w kulkę i podskoczył, krzycząc z radości, czym przestraszył rudego.

Wrzask ten także Karima oderwał od pocałunku.

– Zostań, zaraz wracam – szepnął do Aidy i wszedł przez drewniane drzwi ogrodu.

Niebawem wrócił z tacą, na której stały dwa kieliszki, butelka araku, karafka z wodą i miseczka z solonymi orzeszkami.

Karafka zaparowała, kostki lodu dźwięczały przy każdym kroku jak dzwoneczki. Aida spojrzała na niego i zakochała się na nowo.

Wypili za udaną próbę ognia i odstawili kieliszki na tacę.

– A teraz jeszcze chlają – zauważył rudowłosy.

Drugi chłopiec wciąż nie zwracał na niego uwagi, nie chciał przerywać swojej dobrej passy, tylko wciąż celował w kulkę.

Kiedy słońce zaszło za budynki, ostatnie dzieci rozbiegły się do domów, podskakując jak źrebaczki.

Aida i Karim w ciszy patrzyli, jak zapada zmierzch, przygaszając kolory domów i zieleń ruin klasztornych. Mrok zarzucił na świat swój ciemny płaszcz. Tylko pojedyncze małe światła przeciwstawiały się ciemności.

– Jestem głodna – powiedziała Aida, spoglądając na ukochanego. – A potem możemy pograć trochę na oudzie – dodała.

Karim poszedł pierwszy. Chciał tego dnia porozpieszczać Aidę i przygotować jej ulubione danie, zapiekankę kibbeh[5]. Wziął tacę z butelką z arakiem, pustą karafką i kieliszkami. Aida zaprowadziła rower przed drzwi domu, na dziedziniec, gdzie stała szopa, w której go chowano.

Karim znowu zaczął gwizdać, tym razem melodię starej piosenki, której dźwięki miał nadzieję z pomocą Aidy wydobyć z oudu. W kuchni myślał o tym, jak trudno mu precyzyjnie trafiać piórkiem w struny i jednocześnie lewą ręką mocno przyciskać na nich odpowiednie miejsca.

Aida podarowała mu oud. Wypróbował wiele instrumentów, aż wreszcie znalazł taki, który mu idealnie odpowiadał. Pokazała mu, jak powinien siedzieć i trzymać oud, żeby się nie ześlizgiwał. Każdego dnia ćwiczyła palce Karima, uczyła go dokładnie chwytać struny i wydobywać czyste tony.

A Karim dziwił się, jak wiele umie Aida. Nie tylko opanowała ten instrument, ale też dokładnie znała jego historię.

– Przed islamem oud miał trzy podwójne struny – powiedziała mu pierwszego dnia. – Potem w siódmym czy ósmym wieku dodano czwartą parę. Przyporządkowano wówczas każdemu „płynowi ciała/żywiołowi” jedną parę strun, a dodatkowo pokolorowano struny: najwyższą parę na żółto (żółć/ ogień), drugą na czerwono (krew/powietrze), kolejną na biało (śluz/woda), a najniższą na czarno (czarna żółć/ziemia)[6]. Później, w dziewiątym wieku, dodano jeszcze piątą parę strun dla duszy, bez której cztery płyny ciała nie mogą tworzyć muzyki.

– A jaki kolor ma dusza? – zapytał Karim.

– Tę parę strun zostawiono przezroczystą – tłumaczyła Aida – ponieważ dusza jest nieuchwytna i zmienna.

– Ale ja potrafię moją duszę pochwycić – Karim przyciągnął Aidę do siebie i dał jej całusa – a nawet całować.

Roześmiała się.

– Jak można uczyć zakochanego ucznia, by nabrał rozumu? Z powrotem do ćwiczeń! – nakazała, nadając swemu głosowi władczy ton, ale znowu przebił się przez niego jej bulgocący śmiech.

Karim codziennie pilnie ćwiczył, ale melodia wydobywana podczas jego prostych wprawek brzmiała – w porównaniu z grą Aidy – rozpaczliwie marnie. Postanowił przyjmować to wszystko z humorem. Aida była cierpliwą, rozważną i wyrozumiałą nauczycielką, miał więc nadzieję, że pewnego dnia nauczy go grać na oudzie. Uśmiechnął się, bo nagle jakiś mały wewnętrzny diabełek wyświetlił mu przed oczami hasło „Iluzja jest pożywieniem tych, którzy stracili nadzieję”.

Ale i diabeł mógł się mylić.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

PRZYPISY

[3] Utworzona za czasów rzymskich via Recta, wspominana nawet w Biblii, jest główną arterią miasta biegnącą ze wschodu na zachód. To na tej ulicy w domu Judy mieszkał Szaweł (późniejszy św. Paweł) i tu odwiedził go Ananiasz, wprowadzając nawróconego w nową wiarę.

[4] Druzowie – grupa etniczna i wyznaniowa powstała na początku XI w. Ich religia łączy elementy islamu w wersji szyickiej, chrześcijaństwa, rodzimych wierzeń bliskowschodnich i gnostycyzmu.

[5] Kibbeh – arabska potrawa sporządzana m.in. z kaszy bulgur, jagnięciny, warzyw i przypraw, najczęściej w formie krokieta lub zapiekanki.

[6] Patologia humoralna zakładająca istnienie czterech płynów ciała i ich związku ze zdrowiem (gdy pozostają w równowadze) oraz temperamentem (np. przewaga żółci – choleryk, czarnej żółci – melancholik) była jednym z głównych nurtów medycyny starożytnej; pisali o niej m.in. Hipokrates czy Paracelsus.

Nakładem Oficyny Literackiej Noir sur Blanc ukazała się powieść Rafika Schamiego:

CIEMNA STRONA MIŁOŚCI
2016