Tytuł oryginału

SMALL GREAT THINGS

Copyright © 2016 by Jodi Picoult

This translation published by arrangement with Ballantine Books,

an imprint of The Random House Publishing Group,

a division of Random House, Inc.

All rights reserved

Projekt okładki

Ewa Wójcik

Zdjęcie na okładce

© Indigo Images

Redaktor prowadzący

Joanna Maciuk

Redakcja

Joanna Habiera

Korekta

Grażyna Nawrocka

ISBN 978-83-8097-989-5

Warszawa 2017

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02-697 Warszawa, ul. Rzymowskiego 28

www.proszynski.pl

Dla Kevina Ferreiry,

który nauczył mnie, iż żadne z nas

nie jest dziełem skończonym.

Dzięki jego myślom i czynom

świat staje się lepszym miejscem.

Witaj w rodzinie.

Etap pierwszy

Faza utajona

Sprawiedliwość nie zostanie wymierzona, dopóki ci, którzy nie ucierpieli, nie oburzą się na równi z tymi, co owszem.

Benjamin Franklin

Ruth

Cud stał się w domu przy Siedemdziesiątej Czwartej Ulicy, gdzie pracowała mama. Był to okazały budynek z brązowego piaskowca, otoczony płotem z kutego żelaza, a po obu stronach zdobionych drzwi wystawały gargulce o granitowych twarzach odlanych z moich koszmarów. Bałam się ich, więc w ogóle mi nie przeszkadzało, że zawsze wchodziłyśmy mniej reprezentacyjnym bocznym wejściem, do którego mama miała klucz z breloczkiem.

Mama pracowała dla Sama Hallowella i jego rodziny, na długo przed tym, zanim siostra i ja się urodziłyśmy. Może nie kojarzycie nazwiska, ale od razu rozpoznalibyście jego charakterystyczny głos, którym w połowie lat sześćdziesiątych zapowiadał każdy program: „Oglądacie NBC w kolorze!”. W 1976 roku, kiedy stał się cud, pracował na stanowisku dyrektora programowego we wspomnianej sieci. Dzwonek pod gargulcami wygrywał melodyjkę, którą wszyscy kojarzą z NBC. Czasem, kiedy szłam z mamą do pracy, wykradałam się na zewnątrz, wciskałam guzik i nuciłam do wtóru.

Poszłyśmy wtedy z mamą, bo śnieg zasypał miasto. Odwołano lekcje, ale byłyśmy za małe, żeby zostać same w domu, bo mama chodziła do pracy bez względu na pogodę, choćby się waliło i paliło. Gdy upychała nas w kombinezony i kozaki, mamrotała pod nosem, że wyjdzie na śnieżycę, ale broń Bóg, żeby pani Mina sama zrobiła sobie kanapkę. Właściwie tylko raz miała przerwę w pracy, dwadzieścia pięć lat później, po wymianie stawów biodrowych, którą zrobiła na koszt Hallowellów. Wytrzymała w domu tydzień, a potem, choć jeszcze nie wydobrzała, wróciła do pracy. Mina znajdowała jej zajęcia, które nie wymagały chodzenia. Ale kiedy byłam mała, w czasie szkolnych wakacji, choroby czy śnieżycy mama zabierała nas pociągiem linii B do śródmieścia.

Pan Hallowell wyjechał na tydzień do Kalifornii, co często się zdarzało, toteż pani Mina i Christina jeszcze bardziej potrzebowały mamy. My tak samo, ale wygląda na to, że byłyśmy bardziej zaradne od pani Miny.

Kiedy wreszcie doszłyśmy na Siedemdziesiątą Drugą Ulicę, cały świat był biały. Nie tylko dlatego, że Central Park wyglądał jak zamknięty w śnieżnej kuli. Twarze zziębniętych ludzi, którzy spieszyli do pracy, nie przypominały mojej twarzy ani twarzy moich sąsiadów albo kuzynów.

Na Manhattanie bywałam tylko u Hallowellów, dlatego nie wiedziałam, jakie to niezwykłe, aby jedna rodzina mieszkała sama w tak wielkim domu. Pamiętam jednak, że nie mogłam pojąć, dlaczego chowamy z Rachel nasze buty i kombinezony do ciasnego, zagraconego schowka w kuchni, skoro w przedpokoju, gdzie wisiały płaszcze Christiny i pani Miny, było mnóstwo miejsca i wolnych wieszaków. Mama też chowała swoje rzeczy do schowka – palto i szczęśliwy szalik – ten milusi, który nią pachniał i który nosiłyśmy z Rachel na zmianę po domu, bo był miękki jak świnka morska albo króliczek. Czekałam, aż mama przefrunie przez ciemne pomieszczenia jak wróżka Blaszany Dzwoneczek i włączy światło, dzięki czemu uśpiony dom powoli obudzi się do życia.

– Bądźcie cicho – przykazywała – to zrobię wam czekoladę pani Miny.

Czekolada pochodziła z Paryża i była niebiańsko pyszna, więc gdy mama wiązała biały fartuch, wyjęłam sobie z kuchennej szuflady kartkę i kredki przyniesione z domu i po cichutku zaczęłam rysować. Narysowałam wielki dom, jak tamten, i umieściłam w nim rodzinę: siebie, mamę i Rachel. Próbowałam narysować śnieg, ale nie umiałam, płatki, które nabazgrałam białą kredką, zlewały się z bielą kartki. Widziałam je dopiero pod światło, bo kredka błyszczała.

– Czy możemy pobawić się z Christiną? – zapytała Rachel. Christina miała sześć lat, co plasowało ją dokładnie między nami. Miała największy pokój, jaki w życiu widziałam, i nieprawdopodobną liczbę zabawek. Jeśli akurat była w domu, bawiłyśmy się razem w szkołę z jej misiami, piłyśmy wodę z porcelanowych filiżaneczek i zaplatałyśmy miękkie włosy jej lalek. Chyba że gościła u siebie koleżankę, wtedy zostawałyśmy w kuchni i kolorowałyśmy.

Ale zanim mama zdążyła odpowiedzieć, rozległ się przeraźliwy krzyk, aż zakłuło mnie w piersi. Mama chyba poczuła to samo, gdyż mało nie upuściła garnka z wodą, który niosła do zlewu.

– Zostańcie tutaj – poleciła i puściła się biegiem po schodach.

Rachel pierwsza zerwała się z krzesła, nigdy nie należała do potulnych. Pociągnęła mnie za sobą jak balonik przywiązany do nadgarstka. Musnęłam ręką balustradę krętych schodów.

Drzwi pokoju pani Miny były otwarte na oścież, a ona wiła się na łóżku w satynowej pościeli. Brzuch miała okrągły jak księżyc, wywrócone białka oczu nasunęły mi skojarzenie z zastygłymi w locie konikami na karuzeli.

– Jeszcze nie czas, Lou – stęknęła.

– Proszę to powiedzieć dziecku – odparła mama. W jednej ręce trzymała słuchawkę, drugą miażdżyła jej pani Mina. – Proszę nie przeć – poradziła. – Karetka będzie za chwilę.

Zastanawiałam się, jak szybko przebije się przez śnieżne zaspy.

– Mamusiu?

Dopiero teraz zauważyłam Christinę, hałas musiał ją obudzić. Stała między mną a Rachel.

– Wy trzy, jazda do pokoju panny Christiny – zakomenderowała mama. – Ale już.

Lecz my stałyśmy jak wmurowane, bo mama zapomniała o nas, pochłonięta bólem i strachem pani Miny, będąca jej drogowskazem. Patrzyłam, jak żyły nabrzmiewają pani Minie na szyi, kiedy krzyczała; zobaczyłam, jak mama klęka na łóżku między jej nogami i zadziera jej nocną koszulę nad kolana. Patrzyłam, jak wybrzuszają się i rozwierają różowe wargi między udami pani Miny. Pojawiła się piłeczka głowy, skurczone ramię, trysnęła krew z jakimś płynem i nagle dziecko znalazło się na rękach mamy.

– No popatrz – oznajmiła z miłością wypisaną na twarzy. – Ale ci się spieszyło.

Potem zdarzyły się dwie rzeczy naraz: ktoś zadzwonił do drzwi i Christina wybuchnęła płaczem.

– Kochana – zagruchała pani Mina, już podobna do siebie, ale nadal spocona i czerwona na twarzy. Wyciągnęła rękę, lecz Christina przywarła do mnie, wstrząśnięta tym, co zobaczyła. Rachel, jak zawsze praktyczna, poszła otworzyć. Wróciła z dwoma ratownikami medycznymi, którzy wparowali do środka i przejęli panowanie nad sytuacją, toteż czyn mamy stał się oczywisty i niewidzialny, jak wszystko, co robiła dla Hallowellów.

Hallowellowie dali synowi na imię Louis, na cześć mamy. Był zdrowy, choć urodził się prawie cały miesiąc przed terminem, ofiara spadku ciśnienia w czasie śnieżycy, co spowodowało PPPP – przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego. Oczywiście wówczas tego nie wiedziałam. Wiedziałam jedynie, że w śnieżny dzień na Manhattanie byłam świadkiem czyjegoś początku. Byłam przy tym dziecku, zanim coś lub ktoś zdążył je zawieść.

Narodziny Louisa miały wpływ na każdą z nas. Christina wynajęła surogatkę. Rachel urodziła piątkę. A ja zostałam położną.

Kiedy opowiadam ludziom tę historię, myślą, że wspomniany cud to narodziny dziecka. Faktycznie, to było wydarzenie. Lecz tamtego dnia byłam świadkiem czegoś znacznie bardziej niebywałego. Kiedy Christina trzymała mnie za rękę, a pani Mina ściskała dłoń mamy, nastała chwila – mgnienie oka, jedno uderzenie serca – gdy wykształcenie, pieniądze i kolor skóry się nie liczyły. Wszyscy byli równi, a jedna kobieta zwyczajnie pomagała drugiej.

Od trzydziestu dziewięciu lat czekam, aż się powtórzy.

Etap pierwszy

Faza aktywna

Ruth

Najpiękniejsze dziecko, jakie w życiu widziałam, urodziło się bez twarzy.

Od szyi w dół chłopczyk był doskonały: dziesięć paluszków u rąk, dziesięć u stóp, okrągły brzuszek. Ale w miejscu ucha miał zniekształcone usta i jeden ząb, a zamiast twarzy fałd skóry pozbawiony rysów.

Matka – moja pacjentka – trzydziestoletnia CIPI[1], miała badania prenatalne, w tym USG, ale deformacja twarzy nie była widoczna ze względu na ułożenie dziecka. Kręgosłup, serce, narządy nie budziły zastrzeżeń, więc nikt się tego nie spodziewał. Może właśnie z tego powodu zdecydowała się na poród w Mercy-West Haven, naszym prowincjonalnym szpitalu, zamiast w Yale-New Haven, gdzie mają lepszy sprzęt. Urodziła w terminie, poród trwał szesnaście godzin. Lekarz podniósł dziecko i zapadła głucha cisza. Aż dzwoniło w uszach.

– Wszystko w porządku? – zapytała w panice matka. – Dlaczego nie płacze?

Byłam z praktykantką, która wrzasnęła.

– Wyjdź. – Pchnęłam ją za drzwi. Potem wzięłam dziecko z rąk lekarza, położyłam je na macie i wytarłam ze śluzu. Neonatolog przeprowadził szybkie badanie i, spojrzawszy na mnie, wrócił do rodziców, do których już dotarło, że dzieje się coś bardzo złego. W łagodnych słowach poinformował ich, że dziecko ma poważne wady wrodzone, które zagrażają jego życiu.

Wbrew powszechnemu mniemaniu śmierć jest częstym gościem na porodówce. Kiedy mamy do czynienia z anencefalią albo dziecko rodzi się martwe, wiemy, że rodzice muszą poczuć z nim więź i je opłakać. Ten noworodek – wciąż żywy – był ich synem.

Dlatego umyłam go i zawinęłam jak każde inne dziecko, a rozmowa za moimi plecami rwała się jak papier. „Dlaczego? Jak? A gdybyście…? Ile jeszcze…?”. Pytania, których nikt nie chce nigdy zadawać i na które nikt nie chce odpowiadać.

Gdy kładłam maleństwo w ramiona matki, jeszcze płakała. Chłopiec wywijał rączkami. Uśmiechnęła się do niego z miłością w oczach.

– Ian – wyszeptała. – Ian Michael Barnes.

Taką twarz widywałam tylko na obrazach w muzeum: wyrażała bezmiar czułości i rozpaczy, które tworzyły razem coś nowego, pierwotnego.

Spojrzałam na ojca.

– Czy chciałby pan potrzymać syna?

Wyglądał, jakby miał zwymiotować.

– Nie mogę – mruknął i wypadł z sali.

Ruszyłam za nim, ale zatrzymała mnie praktykantka, skruszona i zdenerwowana.

– Przepraszam – wybąkała. – Ale to był… potwór.

– To jest dziecko – uściśliłam.

Znalazłam ojca w poczekalni dla rodziców.

– Żona i syn pana potrzebują.

– To nie jest mój syn – odparł. – To… to…

– Długo z nami nie zostanie, więc proszę dać mu całą miłość, jaką pan dla niego trzymał. – Odczekałam, aż popatrzy mi w oczy, i odwróciłam się na pięcie. Wiedziałam, że idzie za mną.

Kiedy wróciliśmy na salę, jego żona wciąż tuliła dziecko, z ustami przyciśniętymi do gładkiego czółka. Odebrałam jej zawiniątko i podałam ojcu. Nabrał powietrza w płuca i odchylił kocyk w miejscu, gdzie powinna znajdować się twarz.

Wiecie, zastanawiałam się nad swoim zachowaniem. Czy postąpiłam słusznie, zmuszając ojca do kontaktu z umierającym dzieckiem, czy miałam do tego prawo jako położna. Gdyby mój przełożony zadał mi wówczas te pytania, odpowiedziałabym, że zostałam przeszkolona, by pomagać rodzicom w takich sytuacjach. Gdyby ojciec nie przyjął do wiadomości, że stało się coś naprawdę strasznego – albo, co gorsza, udawał przez resztę życia, że nic się nie wydarzyło – powstałaby w nim dziura. Początkowo niewielka, z czasem stawałaby się coraz większa, aż w końcu by go pochłonęła.

Kiedy zaczął płakać, szloch wstrząsał jego ciałem jak huragan wyginający drzewo. Osunął się obok żony, a ona położyła jedną rękę na jego plecach, a drugą na główce dziecka.

Przez dziesięć godzin na zmianę trzymali syna. Matka próbowała go nawet karmić. Oczu nie mogłam od tego oderwać – nie dlatego, że byłam zdegustowana czy wstrząśnięta, po prostu była to najbardziej niesamowita rzecz, jaką w życiu widziałam. Jakbym patrzyła na słońce: człowiek odwraca wzrok i nie widzi już nic innego.

Po chwili – pod pretekstem zbadania matki – wróciłam tam z głupią praktykantką, bo tak naprawdę chciałam jej pokazać, że w miłości nie chodzi o to, na co patrzymy, tylko kto patrzy.

Kiedy dziecko umarło, panował spokój. Na pamiątkę zrobiliśmy dla rodziców odlewy rączki i stópki. Słyszałam, że to małżeństwo wróciło dwa lata później i kobieta urodziła zdrową córeczkę, ale nie miałam wtedy dyżuru.

I właśnie to chciałam wam powiedzieć: każde dziecko rodzi się piękne.

Brzydota jest czymś, co mu przypisujemy.

Zaraz po tym, jak urodziłam Edisona, siedemnaście lat wcześniej w tym samym szpitalu, nie martwiłam się o zdrowie mojego dziecka ani trudy samotnego macierzyństwa, podczas gdy mąż przebywał za granicą, ani jak zmieni się odtąd moje życie.

Martwiłam się o swoje włosy.

Wygląd to ostatnia rzecz, o której myślimy w czasie porodu, lecz myśl nasuwa się chwilę później, przynajmniej ja tak miałam. Pot, który lepi włosy białych pacjentek do czoła, postawił moje włosy na sztorc. Zostawały proste, jeśli wieczorem zaczesywałam je w zawijas dookoła głowy, jak wafelek do lodów, i spałam w chuście na głowie. Ale która biała pielęgniarka o tym wiedziała albo domyślała się, że po szpitalnym szamponie będę miała puch na głowie? Byłam przekonana, że gdy koleżanki z pracy przyjdą w dobrej wierze zobaczyć Edisona, widok moich włosów przyprawi je o wstrząs.

W końcu owinęłam głowę ręcznikiem, a gościom mówiłam, że właśnie wzięłam prysznic.

Pielęgniarki z chirurgii opowiadały mi o mężczyznach, którzy po operacji każą zakładać sobie tupecik przed wizytą żony. Nie zliczę też, ile razy pacjentka, która całą noc stękała, krzyczała i wyciskała z siebie dziecko z mężem u boku, zaraz po porodzie wyrzucała męża z sali i prosiła, żebym pomogła jej włożyć ładną koszulę nocną i szlafrok.

Rozumiem potrzebę, która nakazuje ludziom zakładać maskę na użytek reszty świata. I dlatego – kiedy zjawiam się na swoją zmianę o szóstej czterdzieści – nie zaglądam nawet do dyżurki, gdzie oddziałowa niedługo zda nam relację z nocki. Idę prosto do pacjentki, z którą byłam wczoraj przed końcem zmiany. Ma na imię Jessie i jest drobną kobietą, która wkroczyła na izbę przyjęć bardziej jak Pierwsza Dama w czasie kampanii prezydenckiej niż rodząca: miała pięknie ułożone włosy i nieskazitelny makijaż, nawet ciążowa odzież wyglądała na niej jak spod igły. Zwłaszcza to ostatnie mówi samo za siebie, bo w czterdziestym tygodniu większość przyszłych matek ubrałaby się w namiot. Przejrzałam jej kartę – CIPI – i uśmiechnęłam się pod nosem. Kiedy przekazywałam Jessie koleżance i szłam do domu, rzuciłam jej na odchodne, że gdy znowu się zobaczymy, będzie już mamą, i tak się stało. Kiedy ja spałam, Jessie urodziła zdrową córeczkę o wadze blisko trzech i pół kilo.

Otwieram drzwi, Jessie drzemie. Dzidziuś leży owinięty w łóżeczku obok, a mąż chrapie rozwalony na krześle. Jessie otwiera oczy, na co natychmiast kładę palec na ustach. „Ani słowa”.

Wyciągam z torebki puderniczkę i czerwoną szminkę.

Poród to po części rozmowa; pozwala odwrócić uwagę od bólu i jest jak klej łączący pielęgniarkę z pacjentką. Bo w jakiej innej sytuacji przedstawiciel służby zdrowia spędza do dwunastu godzin na rozmowie z jedną osobą? Relacja, którą budujemy z tymi kobietami, jest pospieszna i intensywna. W ciągu zaledwie kilku godzin dowiaduję się o nich rzeczy, o których czasem nie wiedzą najbliżsi przyjaciele: że poznała swojego partnera w barze, gdy za dużo wypiła, że jej ojciec nie zdążył zobaczyć wnuka, że macierzyństwo budzi w niej obawy, bo jako nastolatka nie znosiła pilnowania dzieci. Zeszłego wieczora, podczas porodu, kiedy była wykończona, bliska płaczu i warczała na męża, zaproponowałam, żeby poszedł na kawę. Po jego wyjściu napięcie trochę spadło i Jessie osunęła się z powrotem na wstrętne plastikowe poduszki, które mamy na porodówce.

– A jeśli dziecko wszystko zmieni? – zaszlochała. Wyznała, że nigdzie się nie rusza, jeśli nie jest „zrobiona”, że mąż nigdy nie widział jej bez tuszu do rzęs, a teraz patrzy, jak jej ciało wywraca się na lewą stronę – czy to możliwe, że będzie między nimi tak jak dawniej?

„Słuchaj”, odpowiedziałam. „Ja się tym zajmę”.

O tę jedną rzecz nie musiała się martwić – lubię myśleć, że to dało jej siłę, aby dotrwać do końca.

Ciekawe. Kiedy mówię ludziom, że od ponad dwudziestu lat jestem położną, imponuje im, że pomagałam przy cesarkach, że potrafię z zamkniętymi oczami podłączyć kroplówkę i odróżnić normalne spowolnienie tętna płodu od niepokojącego. Ale dla mnie bycie położną to znajomość pacjentki i jej potrzeb. Masaż pleców. Epidural. Kapka tuszu do rzęs.

Jessie zerka na męża, który śpi jak kamień. Potem bierze ode mnie pomadkę.

– Dziękuję – szepcze i wymieniamy spojrzenia. Trzymam lusterko, a Jessie na nowo się odnajduje.

W czwartki zaczynam o siódmej, kończę o dziewiętnastej. W Mercy-West Haven na porodówce dyżurują w ciągu dnia dwie pielęgniarki – trzy, jeżeli akurat opływamy w zasoby ludzkie. Idę korytarzem i zaglądam od niechcenia do sal – tylko trzy są zajęte, nie ma tłoku. Kiedy wchodzę do dyżurki, gdzie odbywamy poranne spotkania, Marie, oddziałowa, już czeka, ale nie ma Corinne, drugiej pielęgniarki.

– Co dziś obstawiasz? – pyta Marie, przeglądając poranną gazetę.

– Złapała gumę – podrzucam. Te zgadywanki stały się naszą tradycją: „Co wymyśli dzisiaj Corinne?”. W ten piękny październikowy dzień raczej nie zwali spóźnienia na pogodę.

– Guma była w ubiegłym tygodniu. Ja obstawiam grypę.

– A właśnie – mówię. – Jak się czuje Ella? – Ośmioletnia córka Marie złapała grypę żołądkową, która teraz szaleje w mieście.

– Wróciła dziś do szkoły, chwała Bogu – odpowiada Marie. – Dla odmiany wzięło Dave’a. Przypuszczam, że zaraz moja kolej. – Podnosi wzrok znad dodatku regionalnego. – Znowu widziałam nazwisko Edisona.

Od początku nauki w liceum mój syn zawsze jest na liście najlepszych uczniów. Ale – co ciągle mu powtarzam – nie ma się czym chwalić.

– W mieście jest mnóstwo zdolnych dzieciaków – odpowiadam powściągliwie.

– Wszystko jedno – kwituje Marie. – Dla takiego chłopca to nie byle co… no cóż. Powinnaś być dumna. Mam tylko nadzieję, że Ella też będzie dobrą uczennicą.

„Dla takiego chłopca”. Wiem, o co jej chodzi, nawet jeśli nie powiedziała tego wprost. Do naszego liceum uczęszcza garstka czarnoskórych dzieci i, o ile wiem, Edison jako jedyny ma doskonałe wyniki. Ale podobne komentarze są jak drzazga pod paznokciem. Pracujemy razem dziesięć lat, więc staram się je puszczać mimo uszu. Wiem, że tak naprawdę nie ma nic złego na myśli. Przecież się przyjaźnimy – w zeszłym roku wraz z innymi pielęgniarkami przyszła do mnie z rodziną na wielkanocną kolację, chodzimy też na drinka, a raz zrobiłyśmy sobie babski weekend w spa. Mimo to Marie nie ma bladego pojęcia, ile razy muszę zaciskać zęby. W pięciu przypadkach na dziesięć biali nie robią czarnym przykrości specjalnie, więc staram się nie brać tego do siebie.

– Lepiej się módl, żeby Ella nie wylądowała znowu u pielęgniarki – mówię, a Marie się śmieje.

– Masz rację. Wszystko po kolei.

Corinne wpada do dyżurki.

– Przepraszam za spóźnienie! – woła, a Marie i ja wymieniamy spojrzenia. Corinne jest piętnaście lat młodsza ode mnie i wciąż coś jej się przytrafia: a to zepsuty akumulator, a to kłótnia z chłopakiem albo wypadek na trasie. Należy do osób, którym życie płynie od kryzysu do kryzysu. Zdejmuje płaszcz i strąca doniczkę z kwiatem, który usechł dawno temu, a nikomu nie chce się go wyrzucić. – Cholera – mamrocze. Stawia doniczkę i wsypuje ziemię z powrotem. Otrzepuje ręce o fartuch i siada. – Naprawdę przepraszam, Marie. Głupia opona, którą wymieniłam w zeszłym tygodniu, chyba przecieka czy coś; musiałam jechać dwadzieścia na godzinę.

Marie sięga do kieszeni i wyjmuje dolara, którego przesuwa w moją stronę. Parskam śmiechem.

– No dobra – zaczyna Marie. – Już mówię, jak wygląda sytuacja. Jessica Myers, CIPI, czterdziesty tydzień i dwa dni. Poród siłami natury o trzeciej nad ranem, bez komplikacji i środków przeciwbólowych. Żadnych problemów z karmieniem, mała robiła siusiu, ale jeszcze się nie wypróżniała.

– Moja. – Corinne i ja wyrywamy się jednocześnie.

Każda woli pacjentkę, która już urodziła, nie ma przy niej tyle roboty.

– Byłam z nią w czasie porodu – zaznaczam.

– Fakt – mówi Marie. – Ty ją weźmiesz, Ruth. – Poprawia okulary na nosie. – W trójce mamy Theę McVaughn, GIP0, czterdziesty pierwszy tydzień i trzy dni, rozwarcie na cztery centymetry, pęcherz płodowy cały. Akcja serca płodu nie budzi obaw, dziecko się rusza. Poprosiła o epidural, zaleciłam szybkie podanie.

– Dzwoniłaś po anestezjologa? – pyta Corinne.

– Tak.

– Ja ją wezmę.

W miarę możliwości bierzemy tylko jedną rodzącą pacjentkę naraz, co oznacza, że trzecia pacjentka – ostatnia tego ranka – będzie moja.

– Piątka to poporodówka. Brittany Bauer, CIPI, trzydziesty dziewiąty tydzień i jeden dzień, dostała epidural i urodziła siłami natury o piątej trzydzieści. To chłopiec, chcą go obrzezać. Matka miała cukrzycę ciążową kontrolowaną dietą, dziecko na cukrach co trzy godziny przez całą dobę. Ona bardzo chce karmić piersią. Nie wypuszcza go z rąk.

Poporodówka też jest absorbująca – i wymaga bliskiego kontaktu położnej z pacjentką. Trzeba dopiąć wszystko na ostatni guzik, zrobić oględziny i odwalić mnóstwo papierkowej roboty.

– Nie ma sprawy – odpowiadam i idę poszukać Lucille z nocnej zmiany, która towarzyszyła Brittany przy porodzie.

Ona pierwsza mnie znajduje, kiedy myję ręce w dyżurce.

– Berek. – Wręcza mi kartę Brittany Bauer. – Dwudziestosześcioletnia CIPI, urodziła siłami natury o piątej trzydzieści, bez pęknięcia krocza. 0 Rh+, odporna na różyczkę, testy na żółtaczkę i HIV negatywne, GBS ujemne. Cukrzyca ciążowa kontrolowana dietą, poza tym bez komplikacji. Nadal ma wenflon w lewym przedramieniu. Odłączyłam epidural, ale jeszcze nie wstawała, więc zapytaj, czy chce skorzystać z toalety. Krwawienie w normie, dno macicy na wysokości pępka.

Zaglądam do karty, zapamiętuję szczegóły.

– Davis – czytam. – To mały?

– Tak. Kondycja w normie, ale cukier po godzinie miał czterdzieści, więc próbujemy go przystawiać do piersi. Trochę podjadł z obu stron, ale jest senny i pluje, więc raczej się nie najadł.

– Dostał krople i zastrzyk?

– Tak, i siusiał, ale nie robił kupki. Jeszcze go nie kąpałam ani nie badałam.

– Nie szkodzi – odpowiadam. – To wszystko?

– Ojciec ma na imię Turk – mówi Lucille z wahaniem. – Jest trochę… dziwny.

– Jak Pan Oblech? – pytam. W zeszłym roku jeden ojciec w czasie porodu flirtował z dziewczyną ze szkoły pielęgniarskiej. Kiedy żona miała cesarkę, zamiast stanąć za parawanem obok jej głowy, polazł do dyżurki i powiedział do praktykantki: „Czy tu jest tak gorąco, czy to od ciebie tak bucha?”.

– Nie, nie tak – zaprzecza Lucille. – W stosunku do żony jest w porządku. Ale coś mi nie pasuje. Nie potrafię tego sprecyzować.

Zawsze myślałam, że gdybym nie była położną, mogłabym udawać telepatkę. Umiemy czytać w pacjentkach, więc potrafimy z góry przewidzieć ich potrzeby. I bezbłędnie wyczuwamy najmniejsze odchylenia od normy. Nie dalej jak w zeszłym miesiącu zapaliło mi się czerwone światełko, kiedy niepełnosprawna umysłowo pacjentka przyszła ze starszą Ukrainką, z którą zaprzyjaźniła się w sklepie spożywczym, gdzie tamta pracowała. Coś mi w nich nie pasowało, więc posłuchałam głosu intuicji i zadzwoniłam na policję. Okazało się, że Ukrainka odsiedziała wyrok w więzieniu w Kentucky za kradzież dziecka kobiety z zespołem Downa.

Dlatego bez obaw wchodzę do Brittany Bauer. „Dam sobie radę”, myślę.

Cicho pukam i otwieram drzwi.

– Mam na imię Ruth – mówię. – Będę dziś twoją położną. – Podchodzę do Brittany i uśmiecham się do dziecka w jej ramionach. – Rozkoszny malec! Jak mu na imię? – pytam, choć już wiem. Chcę w ten sposób zagaić, nawiązać kontakt z rodzicami.

Brittany nie odpowiada. Patrzy na męża, osiłka, który przysiadł na brzeżku krzesła. Ma włosy przystrzyżone jak żołnierz i trzęsie nogą, jakby nie mógł spokojnie usiedzieć. Zaczynam rozumieć, co zaniepokoiło Lucille. Turk Bauer przypomina zerwaną linię wysokiego napięcia, która leży w poprzek drogi i tylko czeka, żeby porazić kogoś prądem.

Nieśmiałość czy skromność nie grają tu żadnej roli – każdego świeżo upieczonego rodzica świerzbi język. Chce opowiadać o tej przełomowej chwili w swoim życiu. Chce jeszcze raz przeżyć poród i narodziny, rozpłynąć się nad urodą dziecka. Ale Brittany… Brittany ma minę, jakby czekała na jego pozwolenie, żeby się odezwać. „Przemoc domowa?”, myślę.

– Davis – wykrztusza.

– Hm, jak się masz, Davis? – mruczę, podchodząc do łóżka. – Pozwolisz, że osłucham jego serce i płuca, a potem zmierzę temperaturę?

Mocniej tuli dziecko, przysuwa je do siebie.

– Mogę zrobić to tutaj – proponuję. – A ty go potrzymasz.

Trzeba wybaczyć nieufność młodej matce, zwłaszcza jeśli usłyszała przed chwilą, że dziecko ma za niski cukier. Dlatego wsuwam termometr pod pachę Davisa i mierzę temperaturę. Patrzę na jego kędziorki: biała kępka może oznaczać głuchotę, a zmienny układ włosów – zaburzenia metaboliczne. Przyciskam stetoskop do pleców dziecka, osłuchuję płuca. Wsuwam między nich dłoń, żeby osłuchać serce.

Szmer.

Nikły, w pierwszej chwili myślę, że się pomyliłam.

Nasłuchuję raz jeszcze, na wszelki wypadek, jednakże pośród bicia serca wyraźnie słyszę szmer.

Turk staje nade mną z założonymi rękami.

W nerwach każdy ojciec reaguje inaczej. Czasami bywa wojowniczy. Jakby mógł rozwiązać problem agresją.

– Słyszę lekki szmer – raportuję ostrożnie. – Ale to pewnie nic groźnego. Serce jeszcze się rozwija. Jeśli to rzeczywiście szmer, może zniknąć za kilka dni. Zanotuję jednak w karcie i poproszę pediatrę o konsultację. – Mówię spokojnym tonem i jednocześnie sprawdzam cukier. Wynik jest natychmiastowy, tym razem pięćdziesiąt dwa. – Wspaniale – dorzucam, żeby podnieść Bauerów na duchu. – Poziom cukru bardzo się poprawił. – Podchodzę do umywalki, odkręcam ciepłą wodę i napełniam plastikową miskę, po czym stawiam ją na macie. – Davis zdecydowanie się rozkręca, niedługo zacznie jeść. Może go umyję, trochę się ożywi, a potem znów spróbujemy przystawić go do piersi?

Wyciągam ręce i biorę dziecko. Staję tyłem do rodziców, kładę Davisa na macie i rozpoczynam oględziny. Sprawdzam ciemiączka i upewniam się, czy kości nie nachodzą na siebie. Za plecami słyszę gorączkowe szepty Turka i Brittany. Rodzice się niepokoją, to normalne. Dla wielu rodziców pielęgniarka nie jest żadnym autorytetem, wolą zasięgnąć opinii lekarza, choć położne często pierwsze zauważają różne nieprawidłowości lub objawy. Są pod opieką doktor Atkins; zadzwonię do niej później, niech sama osłucha dziecko.

Ale teraz koncentruję się na Davisie. Wypatruję siniaków i wybroczeń, sprawdzam, czy kształt czaszki jest prawidłowy. Oglądam wnętrza tycich rączek i położenie uszu względem oczu. Mierzę obwód głowy i długość ruchliwego ciałka. Sprawdzam uszy i podniebienie. Dotykam obojczyków i wkładam mu mały palec do ust, żeby zbadać odruch ssania. Patrzę na falowanie jego malutkiej klatki piersiowej, czy nie ma problemów z oddychaniem. Naciskam brzuch, czy jest miękki, oglądam palce u rąk i nóg w poszukiwaniu wysypki, zmian skórnych i znamion. Upewniam się, że jąderka zeszły do moszny, że nie ma spodziectwa, a ujście cewki moczowej jest na swoim miejscu. Następnie obracam dziecko ostrożnie i rozglądam się za wgłębieniami na kręgosłupie, kępkami włosów bądź innymi objawami świadczącymi o wadach cewy nerwowej.

Dociera do mnie, że szeptanie za moimi plecami ustało. Jednak zamiast ulgi czuję niepokój. „Co im się nie podoba?”.

Kiedy odwracam go z powrotem, Davisowi zaczynają się kleić oczka. Noworodki robią się senne kilka godzin po porodzie, co stanowi jeden z powodów, żeby go teraz wykąpać – rozbudzi się i będzie można przystawić go do piersi. Na macie leżą mokre chusteczki: pewnym, wyćwiczonym ruchem zanurzam jedną w ciepłej wodzie i wycieram dziecko od stóp do głów. Następnie zakładam mu pieluszkę, owijam w kocyk jak burrito i myję mu włosy nad umywalką szamponem Johnsona. Na koniec zakładam mu na rączkę bransoletkę z nazwiskiem, a na nóżkę elektroniczny czujnik, który uruchomi alarm, gdyby dziecko znalazło się zbyt blisko wyjścia.

Spojrzenia rodziców parzą mnie w plecy. Odwracam się z uśmiechem przyklejonym do twarzy.

– Proszę. – Oddaję Brittany dziecko. – Czyściutki jak łza. A teraz spróbujmy przystawić go do piersi.

Nachylam się, aby ułożyć dziecko, ale Brittany się wzdryga.

– Zostaw ją w spokoju – mówi Turk Bauer. – Chcę rozmawiać z twoim przełożonym.

To pierwsze słowa, jakie do mnie wypowiada, odkąd tu weszłam dwadzieścia minut temu; słyszę w jego głosie gniew. Coś czuję, że nie powie Marie, jak doskonale się spisałam. Ale kiwam głową i wychodzę, analizując każdy swój gest i słowo od chwili, kiedy przedstawiłam się Brittany Bauer. Podchodzę do dyżurki, gdzie Marie wypełnia kartę.

– Mamy problem w piątce – informuję możliwie opanowanym tonem. – Ojciec chce z tobą pomówić.

– Co się stało? – pyta Marie.

– Kompletnie nic – odpowiadam z przekonaniem. Jestem dobrą pielęgniarką. Czasem świetną. Zajęłam się tym noworodkiem, tak jak zajmowałam się wszystkimi dziećmi na porodówce. – Powiedziałam im, że chyba usłyszałam szmer, i że skontaktuję się z pediatrą. Potem wykąpałam dziecko i je zbadałam.

Chyba nie potrafię ukryć emocji, bo Marie patrzy na mnie ze współczuciem.

– Może niepokoją się o jego serce – zgaduje.

Idę tuż za nią i wyraźnie widzę ich ulgę na widok Marie.

– Chciał pan ze mną rozmawiać, panie Bauer? – pyta.

– Ta pielęgniarka – mówi Turk. – Nie życzę sobie, żeby dotykała mojego syna.

Robi mi się gorąco. Nikt nie lubi być łajany przy szefie.

Marie się prostuje.

– Zapewniam pana, że Ruth jest jedną z naszych najlepszych położnych, panie Bauer. Jeśli chce pan złożyć oficjalną skargę…

– Nie życzę sobie, żeby ona lub tacy jak ona dotykali mojego syna – wpada jej w słowo, krzyżując ręce na piersi. Kiedy mnie nie było, podciągnął rękawy. Na jednym przedramieniu, od nadgarstka aż po łokieć, ma wytatuowaną flagę konfederatów.

Marie milknie.

W pierwszej chwili nie mam pojęcia, w czym rzecz. A potem dostaję jak obuchem w głowę: im nie chodzi o to, co zrobiłam.

Tylko o to, kim jestem.

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ, PŁATNEJ WERSJI

1 Ciąża pierwsza, poród pierwszy.

Spis treści

Etap pierwszy. Faza utajona

Ruth

Etap pierwszy. Faza aktywna

Ruth