Chrześcijaństwo w ujęciu biblijnym nie jest koncepcją doktrynalną ani zorganizowanym systemem religijnych obrzędów, nakazów czy zakazów. Jego sensem oraz najgłębszą istotą jest osobisty związek człowieka z Chrystusem, PANEM Niebios i Ziemi. Również w ujęciu religioznawczym biblijne chrześcijaństwo nie jest religią, ponieważ – wg definicji z tej dziedziny nauki – religią jest zespół przekonań i obrzędów, które człowiek powinien praktykować w celu zyskania przychylności swojego bóstwa, wyrażającej się w postaci błogosławieństwa wiecznego życia lub innych oczekiwanych i pożądanych korzyści. Nie tym zajmuje się biblijne chrześcijaństwo. Ono koncentruje się na przekazie tego, co Jedyny Bóg, Prawdziwy PAN i Wiekuisty Władca Niebios, suwerennie i samodzielnie dokonał w Jezusie Chrystusie, aby umożliwić człowiekowi wieczną społeczność z sobą samym. Mówi więc ono o działaniu Świętego Boga w stosunku do upadłego człowieka, który w żaden sposób nie jest w stanie pokonać przepaści grzechu oddzielającego go od Najwyższego. Redakcja NPD ma głęboką nadzieję, że to nowe, dynamiczne wydanie Pisma świętego będzie służyło zrozumieniu Bożego dzieła oraz wprowadzeniu każdego czytelnika w osobistą relację z Chrystusem i umacnianiu w Nim.

Zrobiliśmy wszystko, co było w naszej mocy, aby tekst NPD był nie tylko wierny merytorycznie przekazowi myśli zawartych w oryginalnych tekstach Bożego Słowa, spisanych w językach hebrajskim, aramejskim i greckim, ale także łatwo zrozumiały dla współczesnego czytelnika, który nie ma przygotowania egzegetycznego czy teologicznego. Mamy oczywiście pełną świadomość, że bez pomocy Bożego Ducha Uświęcającego nasza praca nie przyniesie żadnego duchowego owocu. Dlatego modlimy się, żeby Duch Świętego Boga, to znaczy Duch Chrystusa, osobiście przemawiał do każdego czytelnika NPD i prowadził go do zrozumienia oraz pełnienia woli Niebiańskiego Ojca.

Cała Biblia jest jednym wielkim świadectwem o Jezusie Chrystusie. Stary Testament jest zapisem Bożych zapowiedzi przyjścia Jezusa i przygotowaniem ludzi na to wydarzenie. Nowy Testament, a w zasadzie Dobra Wiadomość o ratunku w Chrystusie, jest z kolei zapisem ziemskiego życia, misji i nauczania Jezusa, a także tego, jak informacja o dziele, którego On dokonał, została zaniesiona przez Jego wysłanników i uczniów do wszystkich narodów Ziemi. W komentarzach i przypisach redakcyjnych staraliśmy się zwracać na to szczególną uwagę.

Redakcja NPD

Niniejszy przekład został zrealizowany metodą dynamicznych ekwiwalentów znaczeniowych na podstawia Novum Testamentum Graece 1975 oraz 1993 (German Bible Society, Stuttgart), z uzupełnieniami z The Greek New Testament (United Bible Society, New York 1975) oraz wykorzystaniem niektórych perykop z wybranych manuskryptów bizantyjskich.

Dzieło nie jest wynikiem pracy jednego czy kilku tłumaczy, lecz zostało zrealizowane metodą redakcyjnego opracowania zebranych materiałów z wykorzystaniem szerokiej gamy źródeł, do których należały etymologiczne przekłady interlinearne oraz liczne słowniki i komentarze biblijne.

Redakcja:

Zespół Wydawnictwa NPD

Korekta:

Piotr Woszczenko, Anna Palusińska, Elżbieta Mamczarz i Zespół NPD

Skład:

Fixpoint Krzysztof Rudnik

Projekt okładki:

Radosław Krawczyk

Redaktor naczelny:

Piotr Wacławik

Copyright © 2016 by Wydawnictwo NPD

All rights reserved.

Wszelkie prawa tłumaczenia zastrzeżone.

Ta publikacja, ani żadna jej część, nie może być przedrukowywana ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy powielana mechanicznie, fotooptycznie, zapisywana elektronicznie lub magnetycznie, ani odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy.

W sprawie zezwoleń należy zwracać się do Wydawnictwa NPD,

ul. Polnej Róży 1, 02–798 Warszawa

e-mail: redakcja@BibliaNPD.pl

Cytowanie Nowego Przekładu Dynamicznego jest dozwolone pod warunkami sprecyzowanymi przez prawo polskie i międzynarodowe oraz w określonym przez nie zakresie.

W celu prawidłowego wskazania źródła należy po cytacie podać jego adres biblijny, a następnie dodać skrót NPD, jak to pokazuje przykład: 2 Kor 2,17 (NPD) lub (2 Kor 2,17 NPD).

Więcej informacji na stronach:

http://www.BibliaNPD.pl

http://www.NPDBible.com

ISBN 978-83-63828-05-9

Skład wersji elektronicznej:

Tomasz Szymański

konwersja.virtualo.pl

Spis treści

Wstęp

LIST DO RZYMIAN

Komentarz NPD (fragmenty)

Ewangelizacja

Grzech

Izrael

Judaizowanie

Judejczycy

Królestwo Boże

Lewita, Lewici

Lud Boży

Naród wybrany

Nowa i stara natura

Obrzezanie

Oczyszczenia żydowskie

Odwieczne i nieskończone Życie

Prawo Boże

Prawo Mojżeszowe

Soma i sarks

Wyjaśnienia metodologiczne NPD (fragmenty)

Geneza przekładu

Źródła i literatura wspomagająca

Tytuł publikacji

Metoda przekładu

Stylistyka targumiczna

Kontekstualność Biblii

Semantyka przekładu

Skróty

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

WSTĘP

Szanowni Państwo,

przekład Listu do Rzymian, który trzymają Państwo w rękach jest przeznaczony dla osób, które nie są objęte jakąkolwiek opieką eklezjalną. Z tego powodu ma on szczególną postać i jest dość nietypowy jak na polskie warunki kulturowe. Chociaż nosi on nazwę Nowy Przekład Dynamiczny, to w istocie, z uwagi na użycie potrójnego kryterium ekwiwalentów dynamicznych (semantycznego, merytorycznego i kontekstualnego), można śmiało nazwać go przekładem o potrójnej naturze dynamicznej. Co więcej, w redakcji tekstu zastosowaliśmy znany z tradycji hebrajskiej targumiczny styl translacji, co w polskiej tradycji przekładów biblijnych jest przedsięwzięciem całkowicie nowatorskim. Więcej szczegółowych informacji na temat tej metody przekładu, jego formy i stylistyki znajdą Państwo na końcu publikacji – w Wyjaśnieniach metodologicznych NPD.

Potrzeba realizacji takiego właśnie tłumaczenia Bożego Słowa zrodziła się z kontaktów członków Zespołu NPD ze zwykłymi ludźmi, którzy w czasie rozmów ewangelizacyjnych wielokrotnie zgłaszali potrzebę dysponowania przystępnym tłumaczeniem Biblii, które będzie zrozumiałe nie tylko dla specjalistów, ale także dla zwykłych zjadaczy chleba. Dla wielu ludzi język i styl współczesnych tłumaczeń Biblii jest ciągle poważną barierą w dotarciu do istoty przekazu Pisma św. Inną trudnością, z jaką zmagają się odbiorcy wielu tradycyjnych przekładów, jest dość powszechne ich zorientowanie na kultywowanie religijności. A przecież chrześcijaństwo w swej źródłowej, biblijnej formie nie jest religią, a więc nie powinno być obciążane typowym dla systemów religijnych zespołem obrzędów i ceremonii. Oddawanie Bogu czci powinno – zgodnie ze słowami Jezusa – odbywać się „w duchu i w prawdzie”, gdyż „takich czcicieli chce mieć Ojciec” (J 4,23). Życie chrześcijańskie powinno więc być codziennym, prostym i szczerym, osobistym związkiem ze zmartwychwstałym Chrystusem, a nie systemem pielęgnującym obrzędowy ceremonializm. Innymi słowy, ma być tego rodzaju życiem, w którym ludzki duch jest poddany Bożemu Duchowi Uświęcenia, a ludzka dusza poddana Prawdzie Bożego Słowa, która objawiła się na świecie w widzialny sposób w osobie Chrystusa (por. J 1,14). Takiego życia chce dla nas Jezus, więc tego powinniśmy się trzymać, aby pełnić wolę Boga. Rozumiejąc możliwe zagrożenia, staraliśmy się nie wpaść w pułapkę nadmiernego przywiązania do starotestamentowej koncepcji religijności, co mogłoby negatywnie odcisnąć się na klarowności przekazu Nowego Testamentu. Dlatego dołożyliśmy wszelkich starań, aby unikać interpretowania nauczania Jezusa i Jego Apostołów przez pryzmat religijnego ceremonializmu, gdyż sam Jezus nigdy nikogo do niego nie zachęcał.

Mamy nadzieję, że Nowy Przekład Dynamiczny Nowego Testamentu, który nazwaliśmy Dobrą Wiadomością o ratunku w Chrystusie, wraz z bogatym i wnikliwym niekonfesyjnym komentarzem, podanym we współczesnym języku i nowoczesnej formie, stanie się dla Państwa dobrym źródłem osobistego poznania Boga i Jego woli.

Wydawca

List do Rzymian

Autor listu

Paweł z Tarsu (Apostoł mógł mieć wówczas ok. 50-51 lat).

Czas powstania listu

Podczas trzeciej wyprawy misyjnej Pawła, na przełomie lat 57/58 n.e., a więc ok. 21-22 lat po nawróceniu się Apostoła, tuż przed podjęciem ostatniej podróży do Jerozolimy. Było to zatem ok. 6-7 lat przed wielkim pożarem Rzymu i przed prześladowaniami chrześcijan, jakie po nim nastąpiły.

Miejsce powstania listu

Grecja, Kenchry – miasto portowe położone na wschód od Koryntu (patrz Rz 16,1). Z tego miejsca Paweł odpłynął do Efezu.

Adresaci listu

Społeczność ludzi wierzących w Chrystusa w Rzymie, która składała się zarówno z chrześcijan pochodzenia żydowskiego, jak i nie-Żydów (tzw. pogan).

Kontekst listu

Dobra Wiadomość o ratunku, który jest w Chrystusie, została zaniesiona do Rzymu przez podróżujących Żydów. Społeczność wierzących, która tam powstała, początkowo składała się z samych Żydów, w późniejszym okresie (po wydaleniu Izraelitów z Rzymu przez cesarza Klaudiusza i ich powrocie za Nerona) gromadziła także chrześcijan pochodzenia nieżydowskiego. Pomiędzy wierzącymi z obydwu grup rodziły się napięcia i spory, wynikające z niezrozumienia istoty Prawa Mojżeszowego oraz z opatrznego pojmowania misji, jaką otrzymał Izrael do wypełnienia w historii zbawienia. Niektórzy z członków rzymskiej wspólnoty wierzących, zamiast traktować zbawienie jako ratunek od mocy i wpływu grzechu (co realizuje się jedynie przez trwanie w osobistym, żywym związku z Chrystusem), mieli skłonność do wprowadzania w powszechny obieg nowego prawa religijnego, tzn. zespołu różnorodnych przepisów, od wypełniania których miało rzekomo zależeć zbawienie. Inni zaś (przekonani z kolei, że nieograniczona Boża łaska uwalnia ich od wszelkich norm i nakazów) koncentrowali się wyłącznie na źle pojmowanej osobistej wolności. Zarówno jedni, jak i drudzy mieli tendencję do forsowania swoich przekonań, zamiast – naśladując Chrystusa – koncentrować się na budowie właściwej relacji z braćmi w wierze, będącej odbiciem i realizacją Bożej miłości. Takie różnice poglądów groziły rozpadem wspólnoty i duchową degradacją jej członków.

Cel listu

Paweł, chociaż był obywatelem rzymskim, przed napisaniem tego listu sam nigdy nie był w Rzymie. Znał jednak osobiście wielu wierzących, mieszkających w tym mieście. Prawdopodobnie od nich właśnie dowiedział się o problemach rodzących się w tamtejszej wspólnocie. Świadomy tego, jak są poważne, starał się – jeszcze przed planowanym przybyciem – zaradzić im korespondencyjnie. Głównym celem listu było więc uświadomienie obu grupom chrześcijan (pochodzenia żydowskiego, jak i tym, którzy nie byli tej narodowości), że w Chrystusie stanowią oni jeden, prawdziwy Boży lud, a ich zbawienie nie opiera się na przestrzeganiu tradycji czy wyznawaniu jakiejś nowej teologii, lecz – całkowicie i wyłącznie – na trwaniu w osobistym, żywym związku z Chrystusem. Apostoł mocno podkreśla w swym liście, że sensem Nowego Życia jest TRWANIE W CHRYSTUSIE, a nie: (a) hołdowanie poglądom o konieczności zasłużenia sobie na zbawienie przez przestrzeganie wskazań Prawa Mojżeszowego czy (b) bezrozumne upajanie się nauczaniem mówiącym, że przeżyte kiedyś uniesienie duchowe lub religijne – po usłyszeniu Dobrej Wiadomości o ratunku w Chrystusie – i podjęte po tym emocjonalne decyzje gwarantują człowiekowi pewność posiadania „biletu do nieba”. O ile wierzący z jednej grupy mieli tendencję do „zapracowywania” uczynkami na swoje zbawienie, ci z drugiej kultywowali w swych sercach przekonanie o „wolności”, które w praktyce codziennego życia przeradzało się w swawolę oraz w nieograniczony, egoistyczny permisywizm[1]. Nie pojmując, czym jest prawdziwa wolność w Chrystusie, traktowali ją jako uwolnienie od ciężaru obowiązków religijnych, a nie jako wyzwolenie z mocy grzechu do życia ku chwale Boga. Nie widzieli więc tej subtelnej różnicy pomiędzy „wolnością od” a „wolnością do”. Nie rozumieli, że prawdziwa wolność w Chrystusie sprawia, że człowiek staje się wolny (czyli zdolny) do pełnienia woli Bożej. Niestety, żadna z wymienionych postaw nie zbliżała wierzących w Rzymie do życia w świętości według wzorca Chrystusowego. Paweł poważnie martwił się o to, by wpływy ludzi, którzy tracą z oczu istotę i sens Dobrej Wiadomości o ratunku w Chrystusie, a zaczynają wiązać zbawienie z jednym z opisanych, przeciwstawnych poglądów, nie rozsadziły od wewnątrz rzymskiej wspólnoty i nie spowodowały oderwania tych młodych w wierze chrześcijan od jedynej drogi zbawienia, którą jest żywy, osobisty związek z Chrystusem, realizujący się w pełnym zaufaniu Zbawicielowi (ufnej wierze).

Temat listu

Paweł wyjaśnia, że odwieczny i nieskończenie mądry plan, który Bóg powziął, aby udostępnić ludziom udział w swoim odwiecznym i nieskończonym Życiu, jest całkowicie i wyłącznie związany z osobą Jezusa Chrystusa. Skoro jednak nikt z ludzi w żaden sposób nie zasługuje na zbawienie, Bóg postanowił, iż każdy, kto w szczerości serca w Nim złoży swoje zaufanie (tzn. przyjmie umysłem i sercem przekaz Dobrej Wiadomości o ratunku w Chrystusie i z ufnością zanurzy się w Ducha Chrystusowego), otrzyma udział w sprawiedliwości Jezusa. W ten sposób Bóg zaplanował odnowienie osobistej relacji z człowiekiem, zerwanej kiedyś przez grzech. Apostoł uświadamia czytelnikom, że zanurzenie człowieka w Chrystusa jest sednem odwiecznego Bożego planu, polegającego na stworzeniu takiego ludu (składającego się z Żydów, jak i nie-Żydów), który będzie na wieki wierną Oblubienicą Chrystusa. Wyróżnikiem tego ludu ma być głębokie pragnienie życia w świętości i w Bożej postawie miłości – na wzór postawy Chrystusa. List kończy się praktycznymi wskazówkami wyjaśniającymi, co znaczy (w sytuacji adresatów) „trwać w Chrystusie” i jak podążać drogą Bożej miłości (gr. agape).

Kluczowy werset

Rz 8,1 (NPD): Bo tym, którzy trwają w Chrystusie Jezusie, nie grozi potępienie.

Plan księgi

I. WPROWADZENIE

1. Adres i powitanie (w. 1,1-7)

2. Wyjaśnienie powodu napisania listu (w. 1,8-15)

3. Wskazanie tematu listu (w. 1,16-17)

II. POTĘPIENIE CZEKA KAŻDEGO, KTO NIE SPEŁNIA BOŻEGO STANDARDU SPRAWIEDLIWOŚCI

4. Podążanie za wzorcami tego świata prowadzi do potępienia (w. 1,18-32)

5. Poleganie na religijnych rytuałach również prowadzi do potępienia (w. 2,1-11)

6. Nowe kryterium Bożego sądu (w. 2,12-16)

7. Religijna hipokryzja zasługuje na szczególne potępienie (w. 2,17-29)

8. Każda nieprawość prowadzi do potępienia (w. 3,1-20)

III. NA CZYM POLEGA BOŻA SPRAWIEDLIWOŚĆ

9. Boża sprawiedliwość w Chrystusie (w. 3,21-31)

10. Przykład zaufania Bogu (w. 4,1-25)

11. Znaczenie wiary (w. 5,1-5,11)

12. Znaczenie dzieła Chrystusa (w. 5,12-21)

IV. UŚWIĘCENIE W PROCESIE ZBAWIENIA

13. Zrozumienie uświęcenia (w. 6,1-23)

14. Grzech i stara natura przeciwnikami uświęcenia (w. 7,1-25)

15. Prawo Ducha źródłem mocy do zwycięstwa nad starą naturą (w. 8,1-17)

16. Cel procesu uświęcania (w. 8,18-39)

V. WSPÓLNA NADZIEJA (DLA ŻYDÓW I NIE-ŻYDÓW)

17. Rola Izraela w Bożym planie zbawienia (w. 9,1-33)

18. Skutki uporu i niewiary Izraela (w. 10,1-21)

19. Zrozumienie aktualnej sytuacji Izraela (w. 11,1-36)

VI. PRAKTYCZNE ZALECENIA DOTYCZĄCE TRWANIA W CHRYSTUSIE

20. Sposoby służenia w społeczności wierzących (w. 12,1-21)

21. Sposób postępowania wobec władzy politycznej (w. 13,1-14)

22. Sposób postępowania wobec braci w wierze (w. 14,1-15,13)

VII. SPRAWY KOŃCOWE

23. Osobiste świadectwo i plany Apostoła (w. 15,14-33)

24. Pozdrowienia (w. 16,1-16)

25. Rady i ostrzeżenia (w. 16,17-24)

26. Hymn uwielbienia (w. 16,25-27)

Adres i powitanie

1 1 Ten list piszę do was ja, Paweł, który zostałem wezwany nie tylko do tego, by być całkowicie i bez reszty oddanym[2] Chrystusowi, ale również, aby jako Jego wysłannik[3], rozgłosić Dobrą Wiadomość o ratunku, 2 który Bóg od dawna zapowiadał przez proroków w Pismach świętych. 3 A ratunek ten został przez Niego ustalony jedynie w Jego Synu, który po przyjściu na świat jako potomek[4] Dawida, 4 potwierdził swym Duchem Uświęcenia i zmartwychwstaniem, iż jest pełnym mocy Synem Bożym. 5 To właśnie dzięki Niemu otrzymałem nie tylko łaskę, ale i zadanie doprowadzenia do ufnego posłuszeństwa[5] Bogu ludzi ze wszystkich narodów. 6 Wśród nich jesteście i wy, którzy szczerze odpowiedzieliście na wezwanie Jezusa Chrystusa! 7 Niech łaska i pokój od Boga, Ojca i PANA naszego, Jezusa Chrystusa, obfitują pośród tych z was mieszkających w Rzymie, którzy jesteście ludem świętym[6], powołanym i umiłowanym przez Boga.

Wyjaśnienie powodu napisania listu

8 Po pierwsze, dziękuję Bogu w Jezusie Chrystusie za was wszystkich, gdyż o waszej wierze głośno mówi się już po całym świecie[7]. 9 A Bóg, któremu służę z głębi mego ducha[8], głosząc Dobrą Wiadomość o ratunku w Jego Synu, może zaświadczyć, że nieustannie wspominam o was w moich modlitwach, prosząc o sposobność odwiedzenia was, o ile taka będzie Jego wola. 11 Pragnę was zobaczyć nie tylko po to, by udzielić wam duchowego obdarowania ku umocnieniu waszej wiary, 12 ale także, aby moja wiara doznała pokrzepienia dzięki wam. 13 Po drugie, bracia i siostry, powinniście wiedzieć, że wielokrotnie już planowałem przybyć do was, aby – podobnie jak wśród innych ludów – i u was zebrać duchowe żniwo. Niestety, nie było to możliwe z uwagi na pojawiające się co chwila przeszkody. 14 Ja jednak nie zrezygnowałem, lecz czując się cały czas dłużnikiem wszystkich – tych, którzy są na pewnym poziomie kulturalnym[9], jak i pospolitych, uczonych, jak i niewykształconych – 15 postanowiłem do was napisać, aby i wam, mieszkańcom Rzymu, dokładniej objaśnić pewne aspekty głoszonej przeze mnie Dobrej Wiadomości o ratunku, który jest w Chrystusie[10].

[1] Permisywizm – termin etyczny oznaczający tendencję do bezgranicznej tolerancji wobec zachowań innych osób. Permisywizm zakłada, że zakazy obyczajowe są niepotrzebne lub szkodliwe, a działania jednostek nie powinny być oceniane pod kątem obyczajności czy norm społecznych (źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Permisywizm).

[2] W oryginale Paweł użył tu słowa „niewolnik” (gr. doulos). Więcej w Komentarzu NPD → niewolnik.

[3] Dosł. „Apostoł” (gr. apostolos).

[4] Por. Ps 18,51; Ps 132,17 oraz Rz 4,13.

[5] „Ufne posłuszeństwo” – dynamiczny równoważnik słowa „wiara”. Wiara w rozumieniu biblijnym nie jest zespołem intelektualnych przekonań, ale postawą zaufania, które wyraża się w posłuszeństwie.

[6] Dosł. „jesteście świętymi”. Od najwcześniejszych lat chrześcijaństwa wierzący w Chrystusa nazywali sami siebie świętymi. Mieli na myśli nie tyle moralną czystość (co we współczesnym nam języku stało się pierwszym znaczeniem tego słowa), co „inność”, „odróżnianie się”, „oddzielenie od świata”, „bycie do wyłącznej dyspozycji dla Boga”. Świętość w odniesieniu do człowieka jest zatem postawą odcięcia się od spraw, które są obce Bogu, a więc od grzechu i sposobu myślenia wg świata. Jedynym prawdziwie Świętym (w sensie moralnym, egzystencjalnym i funkcjonalnym) jest sam Bóg. Tylko Jemu przynależny jest tytuł Święty (Ap 4,8), co znaczy, że tylko On jest w stanie dokonać uświęcenia, co czyni przez swojego Ducha, który jest Duchem Świętości (Uświęcenia) – hebr. Ruah Ha-Kodesz.

[7] „Cały świat” – pojęcie oznaczające wówczas imperium rzymskie.

[8] W swych pismach Apostoł Paweł odróżnia ducha człowieczego od Ducha Bożego, co wprost widać w 1 Tes 5,23. To rozróżnienie podkreślono w niniejszym przekładzie przez użycie małych lub dużych liter. Szczególnie ważne jest to w 7. i 8. rozdziale tego listu.

[9] Apostoł użył tu słowa „Hellen”. Jednak sposób, w jaki to zrobił, sugeruje, że nie odnosił go literalnie tylko do Greków jako narodu, lecz objął nim grupę ludzi wychowanych w kulturze hellenistycznej i rzymskiej, a więc tych, którzy – wg ówczesnych standardów – uważali się za nosicieli najświatlejszej w świecie kultury. Ludzie ci postrzegali inne narody jako barbarzyńskie.

[10] List do Rzymian nie obejmuje wszystkich aspektów Dobrej Wiadomości o ratunku w Chrystusie głoszonej przez Pawła, które znamy z innych listów tego Apostoła (szczególnie z Listu do Efezjan), a także z jego wystąpień odnotowanych w Dziejach wysłanników Chrystusa. Objaśnienia, których Paweł udziela w tym liście, związane są z konkretną sytuacją lokalnego kościoła w Rzymie.