Rozdział 3. Przegląd ras: wybór właściwego psa dla Ciebie

Jasne, niemal wszystkie psy uwielbiają psie ciasteczka i drapanie za uszami, jednak podobieństwa na tym się kończą. Różne psy postrzegają świat w odmienny sposób. Niektóre uwielbiają kontakt z człowiekiem, inne są bardziej niezależne. Część lubi harmider i aktywność, jaką wnoszą małe dzieci, podczas gdy innym zupełnie nie wydaje się to zabawne. Niektóre witają gości jak dawno niewidzianych przyjaciół, podczas gdy inne traktują ich jak śmiertelnych wrogów. Niektóre rasy lubią ciszę i samotność, inne niszczą sprzęty w mieszkaniu, gdy zbyt długo zostają same. Która charakterystyka bardziej Ci odpowiada?

Czy na samą myśl o wyborze odpowiedniej rasy lub mieszańca ras czujesz, że w głowie kręci Ci się z ekscytacji? A może nadmiar opcji Cię przytłacza? Niezależnie od tego, czy rozważasz pudla miniaturowego, wyżła weimarskiego czy beagle'a, ten rozdział przedstawi Ci niektóre różnice między psami i wyjaśni, jak ich cechy wpłyną na Twoje życie (jedyne podobieństwo między nimi to liczba posiadanych przez nie zębów - ich poziom energii, wymagania pielęgnacyjne i podatność na szkolenie są zupełnie inne!).

W tym rozdziale dowiesz się wszystkiego o rasach psów i o tym, co się dzieje, gdy zmiesza się je ze sobą, dzięki czemu będziesz wiedzieć, jakie szczenię byłoby dla Ciebie najlepsze. Każdy szczeniak jest wspaniały z genetycznego punktu widzenia i mimo że rasowy psiak jest bardziej przewidywalny, mieszańce cechują się tzw. wigorem mieszańców (heterozją). Znalezienie rasy, która ma predyspozycje budzące Twój podziw, jak też ustalenie, jakie rasy złożyły się na Twojego mieszańca, pozwala Ci lepiej przewidzieć jego wygląd, zachowanie i potrzeby.

Sprawienie sobie szczenięcia to coś więcej niż krótkotrwała ekscytacja. Radosne podniecenie ulatnia się dość szybko, a Ty zostajesz z obowiązkami szkolenia, opieki i pielęgnacji na kolejne dziesięć lub więcej lat - jednocześnie jednak Twoje życie staje się bogatsze!

Czy wolisz psa rasowego, czy mieszańca?

Wszystkie psy, niezależnie od tego, z jakiego kraju pochodzą, mają zestaw genów - specyficzny kod genetyczny - który przesądza o ich cechach, poczynając od koloru sierści i kształtu ogona, poprzez brzmienie ich szczekania i reakcję na nieznajomych. Podobnie jak my łączymy w sobie cechy naszych rodziców, tak samo ma to miejsce w przypadku psów. Każdy zbiór psów o podobnych cechach czy też zestawie genów nazywamy rasą. Pierwszą decyzją, jaką musisz podjąć, jest to, czy chcesz psa rasowego, mieszańca określonych ras, czy kundelka. Poniżej poznasz różnice pomiędzy tymi typami.

Wiedza płynąca z tradycji: pies rasowy

Gdy kupujesz rasowego psa, kupujesz potomka zwierząt o określonych cechach i genetycznym pochodzeniu. Na przestrzeni lat powstawały różne rasy psów poprzez krzyżowanie ze sobą czworonogów o określonym wyglądzie lub cechach użytkowych (na przykład umiejętności pasienia, polowania, ciągnięcia ciężarów, aportowania lub po prostu towarzyszenia człowiekowi). Ten sposób hodowli zapewniał przewidywalność zarówno wyglądu, jak i zachowania potomstwa.

Obecnie na całym świecie zarejestrowanych jest ponad 420 ras. Bycie psem rasowym jest niczym przynależność do ekskluzywnego klubu: tylko psy o podobnym wyglądzie i zainteresowaniach są przyjmowane w poczet członków. Każda rasa została stworzona przez człowieka, by pełnić określoną funkcję. Wprawdzie większość psów już nie pracuje w dziedzinie, do której rasa została wyhodowana, jednak miłośnicy ras wciąż oddają się hodowli i sprzedaży szczeniąt wpisujących się w określoną tradycję. Wybór psa rasowego pozwala Ci przewidzieć wielkość, wagę i upodobania Twojego przyszłego towarzysza.

Zazwyczaj właściciele psów należących do "klubu" pozwalają im na rozmnażania się tylko z psami, które również do niego należą - innymi słowy, jedynie z rodowodowymi psami tej samej rasy. Mimo że klub może być duży, różnorodność cech w kolejnym pokoleniu jest ograniczona. Oczywiście jeśli członek danego klubu złamie zasady i połączy się z przedstawicielem innej rasy, potomstwo takiej pary to kundelki lub mieszańce (co omawiam w kolejnym podrozdziale).

Jakie są inne różnice pomiędzy psami rasowymi a mieszańcami? Psy rasowe są droższe - zazwyczaj jest to koszt od kilkuset do kilku tysięcy złotych (w tym drugim przypadku chodzi raczej o zwierzęta po wyjątkowo utytułowanych rodzicach, którzy mają duże osiągnięcia na wystawach).

Gdy decydujesz się na psa rasowego, musisz być świadomy ryzyka wystąpienia określonych chorób. Każda rasa ma skłonność do pewnych przypadłości, na przykład dysplazji stawów biodrowych, infekcji skórnych, chorób uszu, wad serca lub nieprawidłowej budowy powiek. W rozdziale 4. piszę o najważniejszych pytaniach, które powinieneś zadać potencjalnemu hodowcy swojego psa: ta lista obejmuje też kwestie zdrowotne, byś mógł zrobić wszystko, co możliwe, by kupić zdrowego szczeniaka.

Wigor mieszańców: kundelki

Kundelki są równie zdolne do miłości i oddania jak psy rasowe. Często też bywają zdrowsze ze względu na większą różnorodność genetyczną. Zazwyczaj takie szczenięta są wynikiem "wpadki" i są rozdawane za darmo lub oddawane do schronisk. Oczywiście kundelki są równie urocze co psy rasowe. Niektórzy twierdzą też, że są mądrzejsze i fizycznie zdrowsze ze względu na zjawisko wigoru mieszańców.

Wigor mieszańców to termin, który odnosi się do puli genetycznej kundelków i mieszańców. Łącząc dwie zupełnie różne rasy, otrzymujemy większą liczbę możliwych cech. Zwolennicy tego typu hodowli twierdzą, że mieszańce są zdrowsze z uwagi na większą liczbę możliwych kombinacji genów. Tworząc mieszańce, zakłada się, że geny warunkujące zdrowie są dominujące, a ze względu na większą liczbę możliwości genetyczny potencjał psa jest lepszy. Czy ja wierzę w tę teorię? Oczywiście!

Ze względu na to, że psy rasowe mają ograniczoną liczbę genów, ich wygląd nie różni się z pokolenia na pokolenie. Soft-coated wheaten terrier zawsze ma kolor pszenicy w różnych odcieniach. Jeśli tę rasę zmieszamy z czekoladowym labradorem, szczenięta będą miały różny kolor sierści. Ze względu na to, że rasy te mają różny typ sierści, każde szczenię może mieć wyjątkowy i niepowtarzalny wygląd.

Bądź na topie: modne mieszańce (designer dogs)

Najnowszym hitem w psim świecie są mieszańce określonych ras. Aby je stworzyć, hodowcy celowo łączą dwa rasowe psy, by stworzyć nową, unikalną rasę. Wszystko zaczęło się od próby wyhodowania hipoalergicznych psów przewodników dzięki łączeniu pudli olbrzymich z labradorami. Powstała mieszanka została nazwana labradoodle i mimo że nie przyjęły się jako psi przewodnicy, zapoczątkowały powszechną modę na tzw. designer dogs. Obecnie hodowcy tworzą mieszanki wszelkich możliwych rozmiarów i kształtów, a lista nowych "ras" sięga niemal 100. Oto kilka przykładów:

Nazwa nowej rasy

Od jakich ras pochodzi

Cavachon

Cavalier King Charles Spaniel i Bichon Frise

Chiweenie

Chihuahua / jamnik

Doodleman Pinczer

Doberman i pudel

Jack-A-Bee

Jack Russell terier i beagle

Labernese

Labrador retriever i berneński pies pasterski

Pomimo

American Eskimo Dog / Pomeranian

Puggle

Mops i beagle

Shorgi

Corgi i shih tzu

Torkie

Toy fox terrier i Yorkshire terrier

Zuchon

Shih Tzu i bichon frise

Te modne mieszanki często kosztują dużo więcej niż rasowe psy lub kundelki (ok. 2000 euro). Zastanawiasz się, jakim cudem ludzie sprzedają mieszańce za tak olbrzymie pieniądze? Sekret kryje się w tym, że ludzie, którzy je hodują, hołdują przekonaniu o wigorze mieszańców. Dobry hodowca wybiera zdrowych przedstawicieli dwóch ras i stara się stworzyć swoją linię hodowlaną, która dziedziczy zdrowe cechy po obojgu rodzicach.

Na przykład puggle (mops i beagle) ma dłuższą kufę niż mops, dzięki czemu bez wątpienia jest zdrowszy. Jeśli chodzi o charakter, to większość nabywców ma nadzieję, że w tej mieszance nieco złagodzi się beaglową tendencję do węszenia i ucieczek, a za to będzie się ona charakteryzowała odrobinę większą podatnością na szkolenie niż ta, jaką zwykle mają mopsy.

Jeśli zastanawiasz się nad tego typu mieszańcem, to pamiętaj, że tak naprawdę nie możesz być pewny, jakiego psa dostaniesz. W przypadku psa rasowego można przewidzieć jego wielkość, wagę i charakter. W przypadku mieszańca mamy do czynienia z przypadkową mieszanką cech rodziców. Jeśli zastanawiasz się nad kupnem którejś z tych ras o zabawnych nazwach, powinieneś lubić obydwie rasy, które biorą udział w jej tworzeniu. Twój pupil może mieć wygląd jednej z nich i charakter drugiej.

Wybór szczenięcia z siedmiu grup ras

W tym podrozdziale omawiam niektóre z najpopularniejszych ras uznawanych przez American Kennel Club (AKC). Mimo że nie jest to jedyna organizacja zrzeszająca hodowców psów rasowych, jest to największa taka organizacja w Stanach Zjednoczonych. Nadrzędną organizacją kynologiczną w Europie jest FCI (Fédération Cynologique Internationale). Jedyną polską organizacją kynologiczną zrzeszoną w FCI jest Związek Kynologiczny w Polsce.

AKC dzieli rasy psów na siedem grup[1]. Każdą z nich omówię szczegółowo w tej części książki. Każda grupa zawiera rasy o podobnych popędach lub zastosowaniu. Mimo że poszczególne rasy w obrębie grupy nieco się różnią, łączą je pewne ogólne podobieństwa.

Wzorce ras i przepisy ustalone przez organizacje kynologiczne wykorzystywane są do oceniania psów na wystawach i regulują sprawy hodowlane. Każdego roku w Polsce organizowanych jest kilkadziesiąt wystaw o randze krajowej lub międzynarodowej. Najlepsi przedstawiciele swoich ras otrzymują tytuł Best of Breed i mogą konkurować o tytuł zwycięzcy grupy (BOG - Best of Group), a ci z kolei o tytuł najpiękniejszego psa wystawy (BIS - Best in Show). Wystawy odbywają się na całym świecie, do najsłynniejszych należą Westminster Dog Show w Stanach Zjednoczonych, organizowana od 1877 roku, i angielski Crufts, organizowany od 1891 roku. Jedynie gonitwa Kentucky Derby ma dłuższą tradycję (po raz pierwszy odbyła się w 1875 roku). Wygranie tytułu najpiękniejszego psa wystawy na którejś z nich jest ogromnym zaszczytem dla hodowcy i właściciela psa.

Dla aktywnych: psy myśliwskie

Psy z tej grupy zostały wyhodowane, by pomagać człowiekowi w polowaniu, wypłaszając ukrytą w zaroślach zwierzynę i przynosząc ustrzelone przez myśliwych ptactwo. Obecnie mało prawdopodobne, byś zdobywał w ten sposób mięso na obiad, ale nie mów tego swojemu psu. Te psy uwielbiają aportować i świetnie im służy aktywny styl życia i towarzystwo właściciela. Nie zmienią się w kanapowce tylko dlatego, że zdobywasz swoje pożywienie w inny sposób. Jeśli nie ma żadnych kaczek, które mogłoby zaaportować, lub bażantów, które mogłyby wystawić, wystarczą Twoje kapcie albo gołąb siedzący na parapecie.

Jeśli zapewni się im dostateczną ilość ruchu, towarzystwa i szkolenia, to nie ma grupy psów, która miałaby pogodniejszą naturę i lepszą zdolność akceptacji życiowej przypadkowości i chaosu. Jeśli jednak nie mają pod dostatkiem ruchu i szkolenia, mogą stać się nadaktywne i niszczyć wszystko, co im wpadnie w zęby.

Do tej grupy zaliczane są cztery typy psów, które wymieniam poniżej, podając przy okazji przykłady konkretnych ras:

- wyżły

- wyżeł niemiecki krótkowłosy

- wyżeł niemiecki szorstkowłosy

- wyżeł węgierski vizsla

- wyżeł weimarski

- gryfon Korthalsa

- aportery

- Chesapeake Bay retriever

- curly-coated retriever

- flat-coated retriever

- golder retriever

- labrador retriever

- setery

- spaniel bretoński

- seter angielski

- seter szkocki Gordon

- seter irlandzki

- spaniele

- cocker spaniel amerykański

- amerykański spaniel dowodny

- clumber spaniel

- cocker spaniel angielski

- springer spaniel angielski

- field spaniel

- irlandzki spaniel dowodny

- Sussex spaniel

- springer spaniel walijski

Mimo że te lojalne i radosne psy mają zasłużoną reputację doskonałych psów rodzinnych, potrzebują stymulacji zarówno fizycznej, jak i umysłowej. Nie są w stanie wytrzymać wielu godzin w samotności, ponieważ to, podobnie jak brak odpowiedniej dawki ruchu, wprowadza je w niepokój. Nieszczęśliwy pies z tej grupy jest nadaktywny, impulsywny i skłonny do niszczenia przedmiotów. To nie jest dobre połączenie - zwłaszcza dla Twojej kanapy i stolika.

W pogoni za szczęściem: psy gończe

Psy z tej grupy to radosne psy, które myślą tylko o jednym - ich fascynacja polowaniem gna je przez życie i umożliwia im znalezienie w nim mnóstwa rozrywek. Nawet jeśli nie interesuje Cię polowanie na lisy ani gonienie za sarnami czy dzikami, Twój szczeniak na pewno będzie to uważał za sens życia.

Psy gończe pierwotnie pracowały w sforze (para psów) lub złai (kilka psów) i ceniono je za umiejętność podążania za zwierzyną bez polegania na wskazówkach człowieka. W rezultacie te przyjazne psy lubią życie rodzinne i inne psy, jednak są dostatecznie niezależne, by potrafić dobrze się bawić bez towarzystwa człowieka.

Poniżej znajdziesz typy psów gończych wraz z przykładami konkretnych ras:

- psy na grubą zwierzynę:

- elkhound

- rhodesian ridgeback

- tropowce:

- american foxhound

- baset

- black and tan coonhound

- bloodhound

- jamnik

- foksterier szorstkowłosy

- beagle

- otterhound

- Petit basset Griffon Vendeen

- gończy polski

- ogar polski

- charty:

- chart afgański

- chart rosyjski borzoj

- greyhound

- podenco z Ibizy

- wilczarz irlandzki

- pies faraona

- chart perski saluki

- deerhound

- whippe

- chart polski

Charty trzeba trzymać na smyczy na otwartym terenie, ponieważ ich instynkt pogoni jest wciąż bardzo silny, a nie będziesz w stanie dogonić takiego psa. Co więcej, należy je intensywnie socjalizować z popularnymi zwierzętami domowymi (takimi jak koty, ptaki czy króliki) we wczesnym wieku, w przeciwnym wypadku mogą je potraktować jako swój obiad, gdy zobaczą je przebiegające przez mieszkanie.

Miłość do pracy: psy pracujące

Psy z tej grupy miały różne zastosowanie, jednak jednoczy je miłość do pracy. Niezależnie od tego, czy mają stróżować, ciągnąć sanki lub wózek, bronić przewodnika, ratować tonących czy pracować w policji - uwielbiają mieć coś do roboty.

Większość psów z tej grupy to psy duże, jednak jeśli są szkolone w odpowiedni sposób i zapewni im się odpowiednią ilość zajęcia, to potrafią się przystosować do każdych warunków. Jeśli mieszkasz na wsi, nie możesz puszczać takiego psa luzem po okolicy, bo sam znajdzie sobie zajęcie. Dobrze przystosowują się do mieszkania w mieszkaniu, jeśli mają odpowiednią liczbę spacerów i możliwość wybiegania się.

Poniżej typy psów wchodzących w skład tej grupy wraz z przykładami poszczególnych ras:

- psy pociągowe:

- berneński pies pasterski

- duży szwajcarski pies pasterski

- psy stróżujące:

- akita

- owczarek anatolijski

- bulmastif

- dog niemiecki

- duży pies pirenejski

- komondor

- kuvasz

- mastif

- rottweiler

- psy obronne:

- bokser

- doberman

- sznaucer olbrzymi

- sznaucer średni

- psy ratownicze:

- nowofundland

- portugalski pies wodny

- bernardyn

- psy zaprzęgowe:

- alaskan malamute

- samoyed

- siberian husky

Psy te mają grube futro z obfitym podszerstkiem, przez co obficie linieją i nie nadają się do mieszkania w ciepłym klimacie. Jeśli uwielbiasz upały, wybierz inne rasy, ponieważ te mogą być nieszczęśliwe w takich warunkach.

Dobrze się zastanów nad swoją sytuacją, zanim zdecydujesz się na psa stróżującego. Wychowywanie dzieci i psa jest dostatecznie dużym wyzwaniem. Psy o silnym instynkcie terytorialnym mogą traktować swoje zadanie zbyt poważnie, broniąc dzieci i domu przed wszystkimi, których postrzegają jako intruzów - poczynając od przyjaciół, poprzez członków dalszej rodziny, pracowników czy nawet inne dzieci. Psy te podatne są na stres, jeśli w ich otoczeniu panuje zbyt wielkie zamieszanie. Jeśli serce ciągnie Cię do tych ras, musisz bardzo poważnie potraktować kwestię ich szkolenia.

Wszystko w garści: psy pasterskie

Rasy psów pasterskich powstały w okresie rozwoju rolnictwa, kiedy ich umiejętności zaczęły być wyjątkowo cenione przez właścicieli dużych stad owiec i bydła. Ludzie włożyli wiele pracy w odpowiednie ukształtowanie tych umiejętności u poszczególnych ras z tej grupy. Mimo że obecnie te umiejętności nie są już tak cenione, psy pasterskie wciąż zachowują się w charakterystyczny sposób, jaki dyktuje im instynkt: na przykład z braku owiec mogą próbować zaganiać dzieci.

Jeśli zapewni się im odpowiednie szkolenie i dużo zajęcia, są to bardzo oddane psy. Samce po wykastrowaniu nie mają tendencji do włóczęgostwa. Poniżej znajdziesz typy psów składające się na tę grupę, wraz z przykładami konkretnych ras:

- psy zaganiające i do bydła:

- Australian cattle dog

- briard

- bouvier des Flandres

- Welsh corgi cardigan i pembroke

- psy owczarskie:

- owczarek australijski

- bearded collie

- owczarek belgijski mallinois

- owczarek belgijski tervueren

- owczarek belgijski groenendael

- border collie

- owczarek szkocki collie

- owczarek niemiecki

- owczarek staroangielski

- puli

- owczarek szetlandzki

Jeśli psom pasterskim nie zapewni się ujścia dla ich instynktów, mogą się u nich rozwinąć zachowania obsesyjne, takie jak okrążanie stołu lub gonienie szybko poruszających się obiektów, jak samochody lub biegacze. Psy zaganiające pozbawione odpowiedniego zajęcia mogą biegać w kółko po ogrodzie, aż wydepczą w nim ścieżki. Psy owczarskie muszą być poddane szkoleniu, w przeciwnym razie mogą uznać dzieci lub innych domowników za owce, których trzeba pilnować. Psy do bydła są poważne, silne i mocno zbudowane i mają skłonność do takich zachowań jak podgryzanie po kostkach domowników.

Nos we własnych sprawach: teriery

Rasy z tej grupy zostały wyhodowane albo do tępienia szkodników, albo do walk z innymi zwierzętami dla sportu. Z tego względu są one cięte i uparte, a także bardzo samodzielne. Ze względu na fakt, że niełatwo zrobić na nich wrażenie, a także przez ich wrodzoną fantazję, nie są to najlepsze psy dla osób, które lubią wszystko kontrolować. Mimo że lubią ludzkie towarzystwo i porządny spacer, powinny chodzić na smyczy lub znajdować się na ogrodzonym terenie, ponieważ mają skłonność do włóczęgostwa i polowania.

Nie zdziw się, jeśli terier na Ciebie warknie lub odsłoni zęby, gdy Ty (lub ktokolwiek inny) sięgniecie po jego miskę lub kość. Jest to naturalna reakcja nazywana bronieniem zasobów i przypomina trochę zachowanie dziecka, które nie chce się dzielić swoją ulubioną zabawką z innymi. Inne rasy mające skłonność do takich zachowań to niektóre psy pracujące, gończe i przedstawiciele ras miniaturowych. Sugestie, jak poradzić sobie z tym problemem, znajdziesz w rozdziale 18.

Poniżej znajdziesz dwa typy terierów i przykłady typowych dla nich ras.

- psy do walk:

- American staffordshire terrier

- bulterier

- bulterier miniaturowy

- Staffordshire bulterier

- teriery myśliwskie:

- Airedale terrier

- Australian terrier

- Bedlington terrier

- Border terrier

- Cairn terrier

- Dandie Dinmont terrier

- foksterier gładko- i szorstkowłosy

- terier irlandzki

- Kerry Blue terrier

- Jack Russel terrier

- Lakeland terrier

- Manchester terrier

- Norfolk terrier

- Norwich terrier

- terier szkocki

- Sealyham terrier

- Skye terrier

- Soft-coated wheaten terrier

- terier walijski

- West Highland White terrier

Mimo że rasy hodowane do walk mają za sobą niechlubną przeszłość, większości hodowców udało się wyeliminować u nich skłonność do bójek. Intensywna socjalizacja pomoże ugruntować przyjacielskie podejście do innych psów i zwierząt.

Niestety niektórzy właściciele wciąż wykorzystują te psy do nielegalnych walk psów. Zazwyczaj nie przejmują się przy tym ich sterylizacją czy kastracją (to zmniejszyłoby ich ciętość w bójce) i często je zaniedbują. W rezultacie zdarza się, że takie psy rozmnażają się w niekontrolowany sposób, a ich geny mogą wpłynąć na całą populację rasy, zwiększając w niej agresywne skłonności. Gdy wybierasz psa z tej grupy, prześledź jego historię i porozmawiaj z hodowcą lub poprzednim właścicielem o ich filozofii hodowli i charakterze rodziców szczeniaka.

Wielka osobowość w małym opakowaniu: miniaturowe psy do towarzystwa

Te urocze miniaturki zwykle pochodzą od swoich większych krewniaków. Mimo że mogą być bezproblemowymi kanapowcami, u wielu z nich wciąż silnie odzywają się cechy przodków. Na przykład pinczer miniaturowy, daleki krewny dobermana, wciąż jest czujnym psem stróżującym, który zawiadamia o wizycie gości, zanim jeszcze zdążą zapukać do drzwi.

Rasy wchodzące w skład tej grupy:

- pinczer małpi

- gryfonik belgijski

- Cavalier King Charles spaniel

- Chihuahua

- grzywacz chiński

- English Toy spaniel

- hawańczyk

- charcik włoski

- japoński chin

- maltańczyk

- pinczer miniaturowy

- papillon

- pekińczyk

- pomeranian

- mops

- shih tzu

- silky terrier

- Toy Manchester terrier

- pudel miniaturowy i toy

- Yorkshire terrier

Oceniając poszczególne rasy, przyjrzyj się ich pochodzeniu. Mimo że różnią się rozmiarem od swoich przodków, mogą mieć zupełnie podobne genetyczne skłonności. Nie rezygnuj ze szkolenia tylko ze względu na to, że wyglądają jak zabawki. Jeśli będziesz je zasypywać czułościami, niczego nie wymagając, rozwinie się u nich swoisty "kompleks Napoleona", który może się objawiać uporczywym jazgotaniem, znaczeniem moczem i często agresją. Mógłbyś się zdziwić, jakie szkody jest w stanie wyrządzić piesek ważący niespełna trzy kilo.

Rasy miniaturowe są ze swojej natury delikatne. Mimo że niektóre psy z tej grupy są nieco bardziej masywne (jak na przykład mops lub Cavalier King Charles Spaniel), wszystkie są niewielkie, szczególnie jako szczenięta. Uważaj na nie w pobliżu większych psów i dzieci. Małe dzieci mogą niechcący skrzywdzić szczenię, traktując je jak pluszową zabawkę.

Wszystkiego po trochu: psy niemyśliwskie

W tej grupie znajdują się wszystkie rasy, które trudno było zakwalifikować gdziekolwiek indziej. Przykładem mogą być dalmatyńczyki, które hodowane były do biegania za powozem, a podczas postoju miały leżeć pod powozem i pilnować jego i koni przed włóczęgami. Keeshond, norweska rasa, miał za zadanie towarzyszyć ludziom podczas morskich podróży i zawiadamiać ich, gdy działo się coś niepokojącego. Mimo że pochodzenie psów w tej grupie jest różne, łączy je chęć towarzyszenia człowiekowi we wszystkich jego działaniach.

Do tej grupy zaliczamy między innymi takie rasy jak:

- American Eskimo Dog

- Bichon frisé

- Boston terrier

- buldog

- shar-pei

- chow-chow

- dalmatyńczyk

- szpic fiński

- buldożek francuski

- keeshond

- lhasa apso

- lwi piesek

- pudel standardowy

- shipperke

- shiba inu

- spaniel tybetański

- terier tybetański

Przypisy:

[1] Stosowany w Europie podział jest nieco inny: FCI dzieli rasy na 10 grup zgodnie z ich pierwotną funkcją. Mimo że poszczególne rasy mogą być nieco inaczej kwalifikowane według podziału AKC i FCI (np. jamniki w podziale FCI stanowią osobną grupę i nie są zaliczane do tropowców, lecz do norowców), nie ma to większego znaczenia dla czytelnika, ponieważ istotne jest zwrócenie uwagi na najbardziej typowe cechy i potrzeby danej grupy psów - przyp. tłum.

Podziękowania od wydawcy oryginału

Jesteśmy dumni z tej książki. Prosimy o przesyłanie wszystkich uwag za pomocą formularza internetowego serii Dummies, który znajduje się pod adresem http://dummies.custhelp.com.

W wydaniu tej książki pomogli nam między innymi:

 

Acquisitions, Editorial, and Vertical Websites

Senior Project Editor: Christina Guthrie

Acquisitions Editor: Michael Lewis

Copy Editor: Caitlin Copple

Assistant Editor: David Lutton

Editorial Program Coordinator: Joe Niesen

Technical Editor: Bradley Phifer

Editorial Manager: Christine Meloy Beck

Editorial Assistants: Rachelle Amick, Alexa Koschier

Art Coordinator: Alicia B. South

Cover Photos: ? Martin Valigursky / Alamy

Cartoons: Rich Tennant (www.the5thwave.com)

Composition Services

Project Coordinator: Katherine Crocker

Layout and Graphics: Joyce Haughey, Sennett Johnson, Mark Pinto, Corrie Socolovitch

Proofreaders: Jessica Kramer, Toni Settle

Indexer: Sherry Massey

Illustrator: Barbara Frake

Publishing and Editorial for Consumer Dummies

Kathleen Nebenhaus, Vice President and Executive Publisher

Kristin Ferguson-Wagstaffe, Product Development Director

Ensley Eikenburg, Associate Publisher, Travel

Kelly Regan, Editorial Director, Travel

Publishing for Technology Dummies

Andy Cummings, Vice President and Publisher

Composition Services

Debbie Stailey, Director of Composition Services

Wstęp

Powiedzieć, że kocham szczeniaki, byłoby niedopowiedzeniem. Gdy poproszono mnie o napisanie trzeciego wydania książki Wychowanie szczeniąt dla bystrzaków, natychmiast chwyciłam się tej okazji pazurami! W ciągu ostatnich kilku lat nastąpił ogromny postęp, jeśli chodzi o zrozumienie przez ludzi psychologii psów i tego, jak istotne od samego początku w procesie wychowania jest wzmocnienie pozytywne. Opracowano nowe narzędzia pozwalające łagodnie szkolić szczenięta i moje podejście, by pielęgnować, kształtować i uczyć szczenięta od pierwszego dnia w naszym domu, opiera się na tych najnowszych odkryciach.

W ciągu ostatnich kilku lat część szkoleniowców i właścicieli psów zaczęło się z kolei skłaniać ku surowszym, bardziej opartym na dominacji metodom, które dopuszczają użycie obroży elektrycznych, by za pomocą impulsów o różnym natężeniu przekonać szczeniaki o ludzkiej przewadze. W tej książce nie znajdziesz jednak poparcia dla takiego podejścia!

Mimo że wychowanie szczenięcia jest poważnym przedsięwzięciem, wymagającym codziennej pracy, pod wieloma względami przypomina inne projekty. Gdy zrozumiesz, jak myśli Twój szczeniak, dowiesz się, jak skutecznie się z nim komunikować, i odpowiednio dostosujesz otoczenie, by oszczędzić sobie frustracji, codzienne zadania i problemy staną się znacznie prostsze. Moi klienci po pierwszym spotkaniu często mówią, że jestem cudotwórczynią, jednak ja wiem, iż prawdziwym cudem jest szczeniak. Ja po prostu ułatwiam komunikację między dwoma gatunkami, odgrywając rolę podobną do tłumacza.

W tej książce znajdziesz zdroworozsądkowe podejście do wyboru szczeniaka dla siebie, pełne miłości wskazówki, które pomogą Ci przejść przez pierwsze krytyczne miesiące, oraz wsparcie w szkoleniu i rozwiązywaniu problemów. Znajdziesz tu cenne informacje napisane przystępnym językiem - co i jak zrobić. Nie mniej i nie więcej - obiecuję.

O książce

To, jak odpowiadasz na codzienne potrzeby swojego szczeniaka, jak traktujesz jego sukcesy i jak podchodzisz do codziennych kłopotów, znajdzie bezpośrednie odzwierciedlenie w jego zachowaniu, podobnie jak dzieje się w procesie wychowywania dziecka. Za każdym szczęśliwym szczeniakiem stoi wspierająca go, pełna zrozumienia i troskliwa rodzina. Jeśli w tej chwili czujesz, że ten projekt Cię przytłacza, nie wpadaj w rozpacz: książka Wychowanie szczeniąt dla bystrzaków da Ci zupełnie nowe spojrzenie na te zagadnienia, dostarczy prostych wskazówek, jak rozwiązać każdy problem, i pomoże ucywilizować Twojego szczeniaka w czasie krótszym, niż się spodziewasz!

Książka ta zawiera wszystkie potrzebne informacje, byś mógł wychować szczeniaka, poczynając od wyboru odpowiedniej dla siebie rasy, poprzez określenie temperamentu Twojego malucha i przeżycie pierwszego wspólnego dnia, a na szkoleniu przez pierwszy rok jego życia kończąc.

Konwencje zastosowane w książce

Pisząc tę książkę, stosowałam pewne konwencje, których powinieneś być świadomy:

- Ponieważ rzeczownik "szczeniak", jest rodzaju męskiego, a "szczenię" nijakiego, takich form używam w tej książce najczęściej. Możesz jednak być pewien, że nie mam żadnych uprzedzeń i pomijając fragmenty ściśle związane z płcią, pozostałe informacje odnoszą się do szczeniąt obojga płci.

- Zawsze gdy wprowadzam nowe pojęcie, zaznaczam to pogrubieniem.

- Słowa kluczowe w listach również zostały pogrubione. Gdy piszę natomiast o krokach, które należy podjąć, pogrubiona czcionka oznacza działania, które musisz wykonać.

- Adresy stron internetowych i e-maile zostały zapisane kursywą.

Czego nie czytać

Wprawdzie byłabym zaszczycona, gdybyś przeczytał każde słowo w tej książce, jednak jestem realistką. Kto ma dzisiaj tyle czasu, by przeczytać niemal 400 stron na jakikolwiek temat? Nie stresuj się z powodu objętości tej książki. Napisałam ją w taki sposób, by każdy rozdział stanowił odrębną całość i by można było w niej w razie potrzeby łatwo znaleźć potrzebne informacje. Co więcej, jeśli się spieszysz lub niektóre zagadnienia po prostu Cię nie interesują, możesz pominąć pewne fragmenty. Tekst w szarych ramkach zawiera interesujące, lecz mniej istotne informacje, więc możesz go pominąć. Możesz też pomijać wszystkie fragmenty oznaczone ikonkami "Sprawy techniczne" lub "Dla zabawy".

Naiwne założenia

Oto, co założyłam na Twój temat, mój Drogi Czytelniku:

- Wiesz, że szczenięta mają cztery łapki i ogonek - a przynajmniej kikut ogonka.

- Albo teraz masz szczeniaka, albo rozważasz zakup takowego, a nie wiesz zbyt wiele o jego wychowaniu.

- Nie planujesz robić doktoratu z technik szkolenia zwierząt, psiej fizjologii lub psychologii, lecz jedynie chcesz poznać podstawowe informacje, na przykład co potrzebujesz kupić, jak nauczyć szczenię wykonywania podstawowych komend, jak najlepiej je karmić, ile powinno mieć ruchu i jak utrzymać je w zdrowiu.

Jeśli pasujesz do jednej lub więcej z tych kategorii, ta książka jest dla Ciebie.

Jak podzielona jest książka

Książka jest podzielona na części, z której każda koncentruje się na określonym zagadnieniu. Oto krótkie omówienie poszczególnych części.

Część I. Wybór psa do kochania przez całe życie

Tutaj przeczytasz, jak wybrać szczeniaka - poczynając od najlepszej dla Ciebie rasy, a na najlepszym dla Ciebie typie osobowości kończąc. Możesz się zastanawiać: czy rasy psów naprawdę się tak od siebie różnią? O co chodzi z nowymi modnymi mieszankami ras? Czy osobowość szczenięcia można przewidzieć z góry? Gdzie najlepiej szukać szczeniaka? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziesz właśnie w tej części.

Część II. Troska o codzienne potrzeby szczenięcia

Pierwszych kilka dni z nowym szczeniakiem może być prawdziwym wyzwaniem. Co mam robić? Co powinienem kupić? Czego mam się spodziewać? Odpowiedzi znajdziesz w tej części. Dowiesz się też, jak przewidywać zachowania szczeniaka, zapoznać go z różnymi niuansami życia i komunikować się z nim w sposób, który pozwoli Ci nauczyć go właściwych zachowań. W dwunastym tygodniu życia mózg Twojego szczeniaka jest w pełni rozwinięty i to widać. Mniej śpi i więcej się bawi. Jego prawdziwa osobowość staje się widoczna i nie zawsze musi być zgodna z Twoją. Weź głęboki oddech - znajdziesz potrzebną pomoc właśnie w tej części. Dzięki niej lepiej zrozumiesz potrzeby swojego psiaka, jak również fazy rozwoju, przez które przechodzi, i nauczysz się, jak pokierować swoimi dziećmi i innymi ludźmi w swoim otoczeniu, by od samego początku uczyli czworonoga właściwych zachowań. Co więcej, znajdziesz tu wskazówki dotyczące podróżowania i radzenia sobie ze zmianami w życiu, które zapewne razem przejdziecie.

Część III. Szkolenie pozytywne

Zacznijmy trening! W tej części piszę o kolejnych etapach szkolenia, dostosowując to, czego i jak go uczysz, do wieku i osobowości Twojego ulubieńca. Przeczytasz tu o podstawowych komendach, dostaniesz wskazówki, jak nauczyć malucha czystości, i poznasz pomysły, które pozwolą Ci nakłonić całą rodzinę do współpracy. Co więcej, przedstawię tu działanie niektórych fantastycznych narzędzi i technik szkoleniowych, jak na przykład kliker i target, z których możesz skorzystać. Po opanowaniu podstaw przejdziemy do szkolenia bez smyczy i przyjrzymy się różnym aktywnościom, którym możesz się oddać z dobrze wyszkolonym szczeniakiem.

Część IV. Nauka dobrych manier

W tej części zajmę się różnymi trudnymi chwilami, których doświadcza niemal każdy właściciel szczeniaka. Zamiast jednak traktować je jako problemy, przedstawię je z psiej perspektywy. Wkrótce uświadomisz sobie, że wszystkie zachowania szczenięcia powinny Ci o czymś powiedzieć. Takie przemyślane podejście ułatwi Ci odpowiednią reakcję i podsuwanie odpowiednich zajęć zastępczych nawet w przypadku najbardziej irytujących szczenięcych zachowań. Zaczniesz uprzedzać pomysły malucha i nauczysz się podchodzić z empatią do takich problemów jak lęk separacyjny, gryzienie przedmiotów, skakanie na ludzi, podgryzanie ich czy nawet agresja. Najlepsze w tym wszystkim jest to, że Twoja więź ze szczeniakiem wzmocni się podczas pracy nad zmianą niepożądanych zachowań.

Część V. Tworzenie planu dobrej opieki

Jeśli chcesz mieć szczęśliwego psa, musisz zająć się czymś więcej niż samo szkolenie. Potrzebujesz też zadbać o zdrowie swojego pupila. W tej części znajdziesz potrzebne Ci informacje o właściwym żywieniu, jak również o zapewnianiu psu odpowiedniej ilości ruchu. Dowiesz się też, jak powinieneś się o niego troszczyć, gdy jest zdrowy, i co zrobić, gdy zachoruje.

Część VI. Dekalogi

I wreszcie w tej części znajdziesz dziesięć moich ulubionych zabaw i dziesięć sztuczek, którymi zachwycisz znajomych. Miłej zabawy!

Ikony wykorzystane w książce

W całej książce napotykać będziesz ikony, które pojawiają się na lewym marginesie i wskazują na różnego rodzaju informacje. Poniżej znajdziesz listę ikonek, z którymi możesz się spotkać:

Ta ikona podkreśla istotne i pomocne informacje - na przykład w jaki sposób pociągnąć za smycz, by nie zrobić krzywdy szczeniakowi, a jednak uzyskać reakcję, o jaką Ci chodzi.

Te przyjacielskie przypomnienia nie pozwolą Ci zapomnieć o najważniejszych punktach - na przykład że powinieneś być konsekwentny w swoich reakcjach i podczas szkolenia szczenięcia.

Uwaga, uwaga! Czy muszę jeszcze coś dodawać? Nie omijaj tych fragmentów.

Ta ikona wskazuje na ciekawostki i informacje techniczne, których nie musisz znać, ale które są interesujące.

Gdy zobaczysz tę ikonę, możesz być pewien, że chodzi o jakieś zabawne informacje, które warto znać, ale niekoniecznie są Ci natychmiast potrzebne.

Co dalej

Najfajniejszą rzeczą w tej książce jest to, że możesz ją zacząć czytać od dowolnego miejsca. Nie ma tu żadnych zasad - to po prostu przewodnik dla każdego, kto ma szczeniaka lub kiedykolwiek zastanawiał się, czy sobie takiego sprawić. Wystarczy, że zerkniesz do spisu treści lub indeksu, by dowiedzieć się, gdzie możesz przeczytać coś na temat, który Cię interesuje, a potem przejdziesz do odpowiedniego rozdziału. Możesz oczywiście przeczytać tę książkę od deski do deski, zaczynając od pierwszego rozdziału i pochłaniając wszystkie informacje po kolei.

Niezależnie od tego, gdzie zaczniesz, pamiętaj: pod wieloma względami szczenięta przypominają dzieci. Należy się o nie troszczyć, jednak nie wolno ich rozpieszczać. Trzeba je kochać, ale nie można im zanadto ulegać. Potrzebują wskazówek - nie nieograniczonej wolności. Muszą się bawić, ale potrzebują też wyznaczenia im granic. Twoja umiejętność rozumowania i wiedza nakładają na Ciebie odpowiedzialność, by odpowiednio się przygotować. Musisz być przewodnikiem, obrońcą, przyjacielem i głosem swojego szczeniaka. Twoje wysiłki przyniosą Ci oczekiwaną nagrodę.

Dziękuję za wybranie mojej książki i dodanie jej do Twojej biblioteczki. Każdy czasami czuje się laikiem albo stwierdza, że nie ma pojęcia, jak uprościć dane zadanie, opanować daną umiejętność, hobby czy sport. W miarę upływu czasu i zdobywania wiedzy wszystko staje się jednak łatwiejsze, a nawet zaczyna sprawiać przyjemność. Niezależnie od tego, czy przeczytasz tę książkę rozdział po rozdziale, czy też potraktujesz ją jako źródło wiedzy, z którego możesz korzystać w miarę potrzeb, zawarte w niej informacje nauczą Cię skutecznej komunikacji ze swoim szczenięciem i pozwolą go wychować na cudownego zwierzaka i członka Twojej rodziny.