Dedykacja

Dla E.W.N.

Motto

Spytano Proroka:

Kto najbardziej zasługuje na dobre traktowanie?

Odpowiedział:

Twoja matka. Potem twoja matka.

Potem twoja matka.

Potem twój ojciec.

Z mądrości proroka Mahometa

1

Telefon zadzwonił przed pierwszą w nocy. Nie musiałem sprawdzać numeru na ekraniku komórki. Wiedziałem, że dzwoni matka.

- Mamo - powiedziałem.

Śpiąca obok mnie Gloria, moja dziewczyna, choć nie całkiem, przekręciła się na drugi bok i przeklinając wszystkich dzwoniących w środku nocy, nakryła głowę poduszką. Nie zareagowałem.

- Coś się stało?

- Ależ skąd - odparła matka. - Zawsze o to pytasz, kiedy dzwonię. Dlaczego?

- Bo to normalne, gdy ktoś dzwoni do ciebie o pierwszej w nocy. Znowu zapomniałaś o różnicy czasu.

- Nie zapomniałam. Żołnierze nie zrywają się o świcie?

- Na służbie. Nie jestem na służbie. Jestem u Glorii. Co się stało?

- Czekam na Heathrow na samolot do Zurychu. Wyjeżdżam na parę tygodni. Przekażesz ojcu?

- A nie możesz tego zrobić sama? W Waszyngtonie telefony wciąż działają.

- Proszę, Theo. Jeśli do niego zadzwonię, to się pokłócimy, a po co?

- Pokłócicie się, bo na parę tygodni jedziesz do Zurychu? Miałby coś przeciwko temu?

- Nie jadę do Zurychu. W Zurychu mam przesiadkę. Lecę do Lahaur.

Zaniemówiłem. Spociły mi się ręce.

- Lahaur?! Mamo, nie możesz tam jechać! Ciąży na tobie fatwa. Nie masz wstępu do świata muzułmańskiego.

- Och, nie pleć głupstw! Zresztą mam pakistański paszport. Kto by sprawdzał S.B. Laghari, bogatą Pakistankę, profesorską żonę, w przepisowej chuście na głowie. A poza tym nie jadę do Iranu. Fatwą obłożyli mnie szyici. W Pakistanie nikt się tym nie przejmie.

- Tak, tak. W Pakistanie jest tylko trzydzieści milionów szyitów, tuż za miedzą ajatollahowie, w Pendżabie sunnici i szyici wyrzynają się od dwudziestu lat, a w Lahaur ma bazę uzbrojona po zęby grupa szyickich bojówkarzy... Na głowę upadłaś?!

- Wypraszam sobie taki język, Theo - odparła po chwili. - Jak możesz tak mówić do matki?

Poczułem, że się czerwienię. Miała rację. W wojsku się chamieje.

- Posłuchaj, a może to sobie przemyślisz? - zaproponowałem. - Złapię samolot, usiądziemy, pogadamy...

- Kochanie, nie ma o czym. Jadę. Wrócę, zanim się obejrzysz.

- Nie, to szaleństwo! - wykrzyczałem, oddzielając słowa. - Jak możesz mi to robić? Nic się nie zmieniłaś. Jestem ranny! Jestem twoim rannym synem. Powinnaś być tutaj, opiekować się mną, a nie jechać do Lahaur.

Zachowałem się niegodnie, żałośnie, wiem, ale była to jedna z dostępnych mi form nacisku. Niestety, moja matka nie miała za grosz poczucia winy.

- Gdybyś zadzwonił po powrocie, przyjechałabym i zajęła się tobą. Ale dano mi jasno do zrozumienia, że będę zawadą.

Nieprawda, chciała przez to powiedzieć, że nie bardzo nadaje się na piastunkę. Piastowaniem w naszej rodzinie zajmuje się głównie ojciec. Matka to wie i nie czuje się z tym dobrze.

- Czas na mnie - powiedziała. - Muszę wsiadać do samolotu. Zadzwonię do ciebie z Lahaur. Nie zapomnij zatelefonować do Farida.

Kiedy mimo to próbowałem wyperswadować jej lot, pożegnała mnie stanowczo i w słuchawce zaległa cisza.

Zakląłem w kilku językach, co do reszty rozbudziło Glorię. Usiadła, przetarła oczy i odgarnęła z twarzy długie włosy.

- Z komórkami jest jeden problem. Przyprowadzasz do domu palanta, a ten, leżąc z tobą w łóżku, gada z innymi babami. Z którą tym razem?

- Z moją matką, Glorio.

- Tym gorzej. Po co dzwoni do ciebie w środku nocy?

- Dzwoniła z Londynu. To słynna podróżniczka, trudno jej się połapać w strefach czasowych.

- To dlatego na nią nakrzyczałeś?

Wyjaśniłem jej, dlaczego.

- I co z tego? Jest dorosła. Dlaczego miałaby nie pojechać do Lahaur? A poza tym gdzie jest to Lahaur?

- W Pendżabie. W Pakistanie.

- Jesteś stamtąd.

- Zasadniczo.

Wsparła na łokciu gładką, jasnobrązową, płaską twarz okoloną gęstymi rozpuszczonymi włosami. Minę miała taką jak zawsze, gdy oczekiwała więcej informacji. Być może tylko ktoś, kto dorósł w kraju muzułmańskim, pojmie erotyczny powab długich ciemnych włosów. Mnie widok Amerykanek chodzących po ulicach z rozpuszczonymi włosami nadal zwala z nóg. Ot, mały relikt mojego muzułmańskiego wychowania. Szczególnie widok takich włosów, azjatyckich, lśniących, kruczoczarnych, chociaż Gloria to Latynoska, nie jest stamtąd co ja.

- Długo by opowiadać - dodałem, widząc jej reakcję.

- Dużo mi to mówi, panie Skryty. Ale nie myśl, że dodaje ci to uroku.

- Grzebiesz w moim życiorysie, Glorio. Liczyłem, że nasz związek będzie prosty i płytki.

- Pytanie o twoją mamę nazywasz grzebaniem? Gdybym chciała grzebać, spytałabym o panienki, z którymi się umawiasz, i o to, co z nimi robisz. Albo co robiłeś na wojnie.

- Chcesz to wiedzieć? Interesuje cię to?

- Pewnie. O czymś trzeba rozmawiać. Opowiedziałam ci o swojej rodzinie, bracie i reszcie, więc powiedz mi o swojej. To normalne. Nie kochamy się ze sobą cały czas.

Włożyłem rękę pod kołdrę.

- Możemy spróbować - odparłem.

Przesunęła nogi, robiąc miejsce dla mojej ręki.

- Możemy, ale najpierw powiedz, dlaczego twoja matka nie może wrócić do Pakistanu.

- Dobrze. - Stłumiłem westchnienie. - Moja matka to Sonia Bailey.

- Kto?

- W latach siedemdziesiątych była bardzo znana. Kiedy miałem trzy lata, wyjechała z Lahaur i w przebraniu muzułmańskiego chłopca przewędrowała przez dawną sowiecką Azję Środkową. Napisała o tym książkę, która zdobyła znaczny rozgłos, zwłaszcza wśród feministek. Potem kilka lat spędziła w Lahaur, a kiedy miałem dziesięć lat, wyjechała znowu, tym razem na hadż, pielgrzymkę do Mekki.

- Też w przebraniu chłopca?

- Owszem, w tym sęk. Przez to przebranie skalała święte miejsca. Muzułmański świat się wściekł. Wydano wyroki śmierci.

- Jak na tego... jak mu tam?

- Salmana Rushdiego, ale ją wyklęto znacznie wcześniej.

- Nie odkryli, że jest kobietą?

- Nie, dopóki nie opublikowała książki. Jest mała, ale krzepka jak ja.

- Bez piersi?

- Płaska. Wąskie biodra. I miała sztucznego fiuta.

- Serio?

- Mhm. Zrobiono go w Lahaur. Mogła przez niego sikać, więc pielgrzymi uznali ją za chłopca i po sprawie.

- Zabrała cię ze sobą?

- Nie, znowu zostawiła.

Żeby nie ciągnąć wątku, zacząłem głaskać ją tak, jak lubiła, o czym zresztą sama mi kiedyś powiedziała. Gloria zawsze dba o szczegóły. Jest bardzo systematyczna.

- Wskocz na mnie, szybko - powiedziała po kilku minutach karesów.

Wskoczyłem. Kiedy skończyliśmy, natychmiast wstała. Zawsze sądziłem, że kobiety lubią się przytulać po stosunku, że to właśnie lubią najbardziej - ale nie ona. Zaczęła się szykować na ranną zmianę. Przez ponad półtorej minuty słyszałem szum wody z prysznica, migały mi niczym w stroboskopie jej brązowa skóra i bielizna, a potem wyszła w różowym uniformie, z długimi włosami upiętymi w lśniący czarny kok.

Nachyliła się - szybki całus - i powiedziała:

- Nie zapomnij wrzucić klucza do skrzynki pocztowej, dobrze?

Nie zapomnę, zapewniłem, nim zniknęła jak różowe mgnienie. Po minucie odezwał się jej stary gruchot i odjechała z turkotem.

Gloria, pielęgniarka w Wojskowym Ośrodku Medycznym Waltera Reeda na północnym krańcu Waszyngtonu, gdzie mnie leczą, kiedyś również służyła w wojsku, teraz jest pracownikiem cywilnym. Córka meksykańskich imigrantów, osoba bardzo ambitna, w przeciwieństwie do mnie. Takich jak ja nazywają dożywotnikami. W armii spędzę najpewniej całe życie. Takie stwierdzenie w ustach zwykłego żołnierza oznacza dwadzieścia, trzydzieści lat służby, emeryturę, być może jakieś inne zajęcie, w sumie całkiem niezłe życie - a do tego świadczenia i resztę - ale zważywszy na to, co robię, prawdopodobnie zginę, tak więc w wojsku rzeczywiście spędzę całe życie.

Usnąłem. Obudziłem się, jak dobry żołnierz, o świcie. Wziąłem prysznic, który trwał znacznie dłużej niż półtorej minuty, i poczęstowałem się kawą i płatkami Glorii. Mleko było zepsute, więc zjadłem suche płatki i popiłem je kawą nieznanej mi marki. Gloria jest oszczędna. Ma plan, który zdradziła mi na naszej pierwszej randce. Pracuje na dwie zmiany siedem dni w tygodniu, a do tego chodzi do szkoły, żeby zostać pielęgniarką anestezjolożką, ciuła pieniądze i sądzi, że przez dziesięć lat zgromadzi dość na opłacenie studiów medycznych. Na tej samej randce wyjaśniła również, że nie szuka stałego partnera, tylko miłego faceta, który rzadko bywa w mieście i nie będzie jej kontrolował ani w inny sposób wchrzaniał się w jej dokładnie zaplanowane życie.

A ponieważ moje też było zaplanowane, więc mi to pasowało. Poznałem ją na fizjoterapii w ośrodku Waltera, gdzie uczęszczałem trzy razy w tygodniu. Jakiś czas temu Brenda Crabbe, moja terapeutka, wręczyła mi kartkę z numerem telefonu i powiedziała, że chce mnie poznać Gloria Espinosa. Gdy spytałem, co to za jedna i dlaczego chce poznać akurat mnie, odparła: "Połowa naszych lekarzy od roku próbuje ją bezskutecznie przelecieć. Ma pan fart, sierżancie". Nie pojmowała dlaczego. "Na pewno nie z powodu twarzy" - dodała.

Zadzwoniłem, umówiliśmy się na randkę, odszykowałem się i pojechaliśmy do niej wypożyczonym wozem. W waszyngtońskiej dzielnicy Riggs Park byłem pierwszy raz. Mieszkała przy Hamilton Street, w jednym z piętrowych ceglanych szeregowców wybudowanych kiedyś dla ludzi, którzy nie mieli wielkiego wyboru, ale potrzebowali dachu nad głową i mogli za niego zapłacić. Dom miał z frontu obwisłą metalową markizę, a pod nią piętrzył się stos plastikowych mebli ogrodowych, które latem, gdy nie sposób było wytrzymać w środku, służyły jego mieszkańcom do siedzenia. Zaprojektowane przed epoką klimatyzacji i telewizji, wyglądały, jakby nikt ich od dawna nie używał.

Otworzyła drzwi. Była piękna: kształtne kości policzkowe, wspaniałe usta, orli nos świadczący o temperamencie. Co ważne, mniejsza niż ja, nie odznaczam się bowiem znaczną posturą, o figurze jak klepsydra, w moim środkowowschodnim guście, no i te włosy. A do tego poczęstowała mnie piwem National Bohemian, co uznałem za dobry dowcip, bo zalewający pały wojacy w Waszyngtonie żłopią je skrzynkami, jako że jest bardzo, bardzo tanie.

Więc otworzyliśmy po piwie i rozmawialiśmy. Mówiła głównie ona, o swoich planach. Musiała uważać z randkami, bo w żadnym razie nie mogła się zaangażować w poważny związek. Miałem wrażenie, że mnie bada. Wpatrywała mi się przenikliwie w oczy, chcąc się upewnić, czy nie ukrywam, że guzik mnie to obchodzi, ale uspokoiłem ją, że jestem za tym. Że szukam kogoś, z kim mógłbym pójść do kina, i też nie chcę się angażować.

- Stawiasz na karierę? - spytała.

- Poniekąd. Pewnie zginę, a rodziny nie wypada obarczać czymś takim.

Spojrzała na mnie zaskoczona i spytała, co robię w wojsku. Chciałem wykpić się odpowiedzią typu "jeżeli ci powiem, będę musiał cię zabić", ale takiej kobiety nie da się zbyć podobnym bzdetem, odpowiedziałem więc tak szczerze, jak mogłem, czyli wykrętem o rozpoznaniu dalekiego zasięgu.

- To dlatego zajmuje się tobą Brenda. Raniono cię w Iraku.

- Nie, w Afganistanie - skłamałem po raz pierwszy. Znałem ją od zaledwie dwudziestu minut, więc był to swoisty rekord.

Służę w Pododdziale Wsparcia Wywiadu Taktycznego, tak określa się teraz tę formację. Choć miała wiele nazw, przez mniej więcej dwadzieścia minionych lat zajmowała się wypadami w różne miejsca i zbieraniem wojskowych danych wywiadowczych, głównie tak zwanym komwywiadem. To znaczy podsłuchem telekomunikacyjnym, a ponadto wynajdywaniem i rozpoznawaniem miejsc, które mogłoby zająć wojsko, oraz prowadzeniem agentów. W jednostce służą trzy rodzaje żołnierzy: nasłuchiwacze sygnałów et cetera, szpiedzy zbierający informacje wywiadowcze od miejscowych i strzelcy, czyli ludzie, którzy pilnują, aby tych dwóch pierwszych nie złapano. Czasem - rzadko - strzelcom zleca się inny rodzaj niezbędnej przemocy. Jestem strzelcem. W wojsku oficjalnie nie wolno tego robić. Od tajnych operacji jest zasadniczo CIA. Ale CIA nie jest agencją wojskową, nie trzaska obcasami i nie krzyczy "tak jest" na rozkaz, zatem armia postanowiła stworzyć własną małą CIA, czyli nas.

Oczywiście od rozpoczęcia rozprawy z terroryzmem mieliśmy co robić, choć było nas stać na więcej. Generałowie jednak nie cierpią ryzyka. Swoje gwiazdki dostają za unikanie krytycznych opinii, dlatego gdy już awansują do Pentagonu, za wszelką cenę wystrzegają się bandy kowbojów w przebraniu, którzy wślizgują się do rzekomo zaprzyjaźnionego kraju, podsłuchują osobników planujących zamachy bombowe lub, co gorsza, usuwają ich, jak mówią, "w trybie pozasądowym". A jeśli zostają na tym schwytani? Skandal, interpelacje w Kongresie. Media! Tak więc połowę naszych akcji skreślono, ale nie tę, w której odniosłem rany.

Tak się składa, że władam biegle perskim dari, pasztuńskim i urdu, językami używanymi w Afganistanie i plemiennych rejonach Pakistanu, czyli tam, gdzie doszło do tej wpadki. Celem był niejaki Hamid al-Libija, towarzysz pana Bin Ladena, śledzony za pośrednictwem podsłuchu elektronicznego od swojej siedziby w Waziristanie aż do miejsca zamieszkania w Rijadzie w Arabii Saudyjskiej, dokąd wrócił dzięki finansowemu wsparciu naszych tamtejszych wspaniałych sojuszników. Al-Kaida zapewne zdążyła się zorientować, że ze względu na podsłuch nie może się z nim kontaktować telefonicznie przez satelitę - w Waziristanie nie ma jeszcze szerokopasmowej kablówki - stąd też umożliwienie złoczyńcom skutecznych działań wymagało podjęcia podróży. Ale ponieważ nie zrezygnowali z telefonów komórkowych, zdołaliśmy namierzyć pana al-Libiję w miejscowości Bagan, podówczas w rękach talibów.

Wybrałem się tam z dwoma innymi. Uzbrojeni po zęby itede, udawaliśmy bojowników. Z zapuszczonymi brodami, odpowiednio woniejąc, z miejsca wtopiliśmy się w otoczenie. Mieliśmy własny dom i resztę. Dzień, dwa później nadjechało tam za dnia kilka terenówek z zaciemnionymi szybami. Z naszego domu nasłuchiwacze przechwycili rozmowę z komórki al-Libiji i dowiedzieli się o jego planowanym spotkaniu z dwoma wyższymi dowódcami talibów. Przygotowaliśmy się więc, żeby dopaść ich w nocy i zgarnąć.

Natrafiliśmy jednak na mały problem, będący, niestety, częścią większego. Owszem, wojsko nie lubi działań specjalnych, lecz są one jak dziwka z sąsiedztwa. Wszyscy wiedzą, że to latawica, ale nie mogą oderwać od niej rąk. Zatem każda - z założenia samodzielna - operacja wymaga obmacania i zatwierdzenia na różnych szczeblach, co naraża nasze bezpieczeństwo i spowalnia działanie. A gdy dadzą nam wreszcie zielone światło, wszyscy w rejonie chcą się dołączyć i zebrać część ewentualnych pochwał za udział w tak ekscytującej akcji. Do tego zadania przydzielili nam pluton Sił Specjalnych, który pod dowództwem kapitana Lepinskiego miał wyczekiwać w okolicy, żeby w razie kłopotów udzielić nam wsparcia i zapewnić ewakuację.

Ale nie wpadliśmy w kłopoty. Akcja się udała. Złapaliśmy rebeliantów, doszło do małej strzelaniny, z której wyszlibyśmy bez szwanku, gdyby nie ten cymbał Lepinski, który mylnie odczytał sytuację, naznaczył nasz dom wskaźnikiem celu i kręcący się wysoko w górze F-16 przydzwonił w niego ćwierć-tonową laserówką. Wybuch dopadł mnie i Billy'ego Olina w drzwiach. Zabił osiemnaście osób w środku, w tym kobiety i dzieci. Zginął również Rittenhouse.

Dla mnie mogło się to skończyć gorzej. Noga złamana w trzech miejscach, prawe ramię uszkodzone, złamany prawy nadgarstek. Fred Rice, Buck Claiborne i porucznik wrócili po nas biegiem i wyciągnęli stamtąd Billy'ego, mnie, nieprzytomnego, i ciało Steve'a.

Ewakuowali nas śmigłowcem, najpierw do szpitala w Afganistanie, a potem do Niemiec. Jak zwykle wszystko zataili, ponieważ nasz oddział nie istniał. Podano tylko, że doszło do bratobójczego starcia pomiędzy dwiema grupami powstańców, a Pakistańczycy też skłamali, bo za nic się nie przyznają do obecności wojskowej Amerykanów, choć jesteśmy w ich kraju cały czas. Nikt nie pisnął słowa o wpadce z ostrzelaniem swoich.

Glorii nie powiedziałem o tym nic. Nie domagała się ode mnie opowieści o wojnie - pewnie miała ich dosyć w pracy - więc sobie pogawędziliśmy, wypiliśmy piwo, a kiedy spytałem, czy chce pójść do kina, do klubu czy na drinka, kompletnie zaskoczyła mnie propozycją: "A może zostaniemy i pójdziemy do łóżka?".

Nie mam za dużego doświadczenia ze zwykłymi kobietami. W Pakistanie byłem na to za młody, dorastałem w czasie wojny w otoczeniu mężczyzn. Potem trafiłem do paki, a później do wojska. Wokół baz wojskowych kręci się mnóstwo kobiet, nie tylko dziwek. Pewien ich typ gustuje w facetach z jednostek elitarnych. Lubią obcować ze śmiercią i twardymi ciałami, a niewielka ich część chętnie poślubiłaby kogoś z perspektywą na krótkie życie i wojskową polisą ubezpieczeniową.

Wiele czasu spędziłem z wielbicielkami wojska, dobrze się bawiąc, ale traktując je, tak jak wszyscy, jako rodzaj sprzętu gimnastycznego. Może same się za taki miały. Nie wiem. W każdym razie pierwszy raz kobieta zaproponowała mi tak bezceremonialnie pójście do łóżka. Zbiło mnie to z pantałyku.

O co jej chodziło? Spytałem Glorię: dlaczego ja? Odparła, że jej się podobam, bo mam, jak się wyraziła, wilczy wygląd. W zasadzie byłem samotnikiem, ona również... Wyznała, że stawała w drzwiach gabinetu fizykoterapii i patrzyła, jak Brenda się nade mną pastwi, lubiła też zapach mojego potu. Uznała, że to chemia. I chyba tak było, choć trochę mnie zawstydzało, że Amerykanki są pod tym względem tak bardzo podobne do chłopców z moich stron, a zupełnie inne od tamtejszych kobiet. Tak przebiegła nasza pierwsza randka, z której wynikło kilka stałych randek tygodniowo, zawsze takich samych.

Z mieszkania Glorii pojechałem do kliniki terapeutycznej w Wojskowym Ośrodku Medycznym Waltera Reeda na zabieg u Brendy Crabbe. Kiedy jestem w Waszyngtonie, wypożyczam rzęcha. W przeciwieństwie do kolegów z wojska nie przejmuję się, czym jeżdżę. Dorastając, uniknąłem także tego amerykańskiego bzika na punkcie marek samochodów. Wsiadam, auto jedzie, wysiadam i mam gdzieś, jak wygląda.

Dziwnie jest jeździć znów w prawdziwym świecie. Nici z emocji. Pokonywanie długich dystansów w Stanach jest całkiem bezpieczne, chyba że się zalejesz. Niemniej nadal jeżdżę najczęściej z nogą na hamulcu i z oczami dookoła głowy, wypatrując śmierci na kółkach. Tak jak dziś rano na Georgia Avenue, kiedy z bocznej ulicy wyjechała kobieta w vanie i przecięła mi drogę tak, że wypadłem z trasy. Gdyby zrobiła coś takiego w Iraku, snajper w helikopterze rozwaliłby z kaemu jej mały van i najprawdopodobniej zabił ją wraz z sześciorgiem dzieci. Tam jest to na porządku dziennym i nikt nawet nie zwalnia.

Patrzę na schludne rzędy domów i wyobrażam je sobie z rozwalonymi frontami, z odsłoniętym domowym bajzlem: telewizorami, kanapą, naczyniami, listami i zdjęciami porozrzucanymi w nieładzie jak jesienne liście. Nie potrafię też patrzeć na swoich współobywateli w galeriach handlowych czy na ulicy i nie wyobrażać sobie, jak ci czytelnicy "Washington Post", porządnie odziani biurokraci i urzędniczki, leżą we krwi, odarci z ubrań, pozbawieni nóg, z walającymi się po ulicy długimi wstęgami jelit, które ostrożnie omijają inni.

Mówią, że jesteśmy tam, aby nie doszło do tego tutaj. Nie zajmuję się wyższą strategią, ale kiedy człowiek stamtąd wraca, to jednak po cichu pragnie, żeby jego rodakom trochę się dostało. Nie przyznajemy się do tego, ale tak jest. Jak oni, do kurwy nędzy, mogą być tacy... bo ja wiem... normalni, jak we śnie, zajęci kupowaniem, karierą, zwykłymi codziennymi bzdetami, skoro tam dzieją się takie rzeczy?

W gabinecie Brenda powitała mnie szerokim uśmiechem. Cały czas zajmuje się facetami rozżalonymi i zgorzkniałymi z powodu swoich pokiereszowanych ciał, których nie da się naprawić. Próbuję rozładować napięcie, flirtując z nią mimo bólu, choć jest dużą, silną kobietą, pospolitą jak klapa włazu.

Przez godzinę rozświetlałem jej życie, ona zaś dawała mi straszny wycisk. Po zabiegu zjadłem lunch w stołówce i poszedłem odwiedzić Billy'ego Olina w pawilonie 18. To jeden z tych tandetnych budynków, gdzie trzymają żołnierzy, którzy są zbyt poharatani, żeby mogli walczyć dalej, ale których armia jeszcze się nie pozbyła. Odłażąca farba, czarne zatęchłe ściany, istna ruina. Mieli to wszystko naprawić, ale jeszcze się do tego nie zabrali. Osobiście nie dziwi mnie to ani nie szokuje. Takie jest wojsko. Bardziej zaskakuje mnie oczekiwanie czegokolwiek innego od organizacji, której głównym celem jest zabijanie i której dowódców bardzo łatwo odróżnić od Matki Teresy.

Na podłodze w pokoju Billy'ego zastałem kilka rozkwaszonych karaluchów. Siedział w wózku inwalidzkim i oglądał w przenośnym telewizorze program o zwierzętach. Czy rzeczywiście oglądał, nie wiem, w każdym razie telewizor grał. Olin ma wgniecioną czaszkę, prawdopodobnie od odłamka, i trudno powiedzieć, czy cokolwiek kojarzy. Staram się go odwiedzać po zabiegach. Znamy się od dawna i jest mi przykro z powodu tego, co go spotkało. Jako dowódca grupy powinienem go osłaniać od tyłu, wyjść ostatni, ale wyszedłem pierwszy. Głupie gadanie, bo kiedy wybucha taka bomba, może się zdarzyć wszystko, niemniej...

Nie jesteśmy zgraną paczką, nic z tych rzeczy. Jest nas, nie mam pewności, około trzystu, dobierają nas grupami do zadań specjalnych, tasują, dopasowują i gotowe. Ponadto właściwie nie jesteśmy żołnierzami, jesteśmy szpiegami, a szpiegów łączy inny rodzaj przynależności i koleżeństwa. Nie jesteśmy też wojownikami, choć wciskają taki kit na szkoleniach ludziom jak ja - tym z elity bojowej, Sił Specjalnych, desantu morskiego, jednostki Delta. Każda z tych formacji jest bardziej elitarna i wojownicza od poprzedniej, aż stajesz się tak elitarny, że nie można cię zabić ani obrócić w plewę jak tego biedaka Olina. Tak się składa, że walczyłem u boku prawdziwych wojowników, a ci to osobna kategoria. Wojownik to nade wszystko jednostka. Ma oczywiście rodzinę, swój klan, plemię, może nawet sympatyzować z ruchem narodowym, ale działa z powodów osobistych: dla honoru, dla sławy. Żołnierz to ktoś całkiem inny. Dostaje srebrniki od rządu i zabija na rozkaz, nic w tym osobistego. Żołnierzy jest obecnie na świecie znacznie więcej od wojowników, ponieważ ci pierwsi, pod kompetentnym dowództwem i opłaceni na czas, zawsze zwyciężą tych drugich. Kłamstwo o wojowaniu to chory wymysł, który dorastającym na bezpiecznych przedmieściach nie pozwala się połapać, w co wdepnęli. Aleja się tym nie przejmuję. Zabijam ludzi, odkąd skończyłem dziewięć lat. Tylko w tym jestem naprawdę dobry. I tak jak mówię, właściwie przestałem już być żołnierzem, zważywszy na to, w jakiej formacji służę.

Nie wiedziałem nawet, czy Billy kojarzy, że go odwiedziłem, ale jak zwykle przysunąłem krzesło i mówiłem do niego jakiś czas. Mówiłem o tym, co mi leży na wątrobie, to znaczy o mojej matce i jej szalonej eskapadzie. Wątpiłem, czy mnie słyszy, bo z czegoś takiego nie zwierzyłbym się kolegom z oddziału. Dla nich moje życie rozpoczęło się, gdy po skończeniu osiemnastu lat wstąpiłem do wojska. Kiedy pytają, skąd pochodzę, odpowiadam, że z Waszyngtonu. Moja matka jest pisarką, ojciec profesorem w college'u. "Skąd znasz te wszystkie języki?" Odpowiadam: dorastałem w rodzinie dwujęzycznej, w której drugim językiem był urdu, a pokrewne mu języki dari i pasztuński podłapałem jako dziecko w odwiedzinach u krewnych. Nieco egzotyczne, pewnie, ale nie rozwijam tematu, nie rozwodzę się nad tym, nie dzielę zabawnymi anegdotami rodzinnymi jak zwłaszcza ci z Południa, skąd pochodzi większość naszych żołnierzy. Nic nie szkodzi, bo w wojsku, jeśli nie liczyć spraw ściśle zawodowych, rozmawia się głównie o sporcie, ruchaniu i o tym, jak gówniana jest amerykańska armia. Nie mam opinii gaduły, co w mojej specjalności jest w porządku. Właściwie to zaleta.

Tak więc opowiadałem Billy'emu o swojej mamie, o jej podróży z Zurychu do Lahaur, najpewniej pakistańskimi PIA.

To dobre linie lotnicze. Skorzysta, by przedzierzgnąć się na powrót w muzułmankę. Poleci jako Pakistanka, w pełnym stroju, chuście na głowie, poprosi o miejsce obok jakiejś kobiety, a personel oczywiście spełni w miarę możliwości jej życzenie. Obecnie lata klasą biznesową. Ma pieniądze i ją na to stać. Poleci na wschód nad gorącą, suchą ziemią, którą przed laty przemierzyła pieszo, w rozklekotanych autobusach i na ciężarówkach wyładowanych pomarańczami i pobekującymi stadami owiec, podając się za mężczyznę, z gumowym fiutem między nogami.

Kiedy do tego doszedłem, a Billy nie zareagował, utwierdziłem się w przekonaniu, że przebywa gdzieś, dokąd ja nie mam wstępu. Niemniej słyszy się o pacjentach w podobnym stanie jak on, którzy po wielu latach wychodzą z letargu i okazuje się, że w trakcie wegetatywnego życia słyszeli wszystko, co do nich mówiono. Wyjaśniłem, że w roku 1979 moja matka postanowiła wybrać się na hadż. Nie musiałem mu mówić, czym jest hadż, bo podobnie jak ja skończył - mnie zupełnie niepotrzebny - kurs wrażliwości kulturalnej. Matka nie poleciała samolotem wprost do Mekki, jak to się robi obecnie, ale, jak to czyniono dawniej, podróżowała lądem i na pokładzie przybrzeżnego statku. Właśnie dlatego przebrała się za mężczyznę, a kiedy już dotarła do świętego miasta, zmieniła męski strój na burkę i zaczęła się trzymać kobiet, żeby widzieć hadż z ich perspektywy.

A potem napisała o tym książkę, którą zamknęła sobie wstęp do ummy, czyli islamskiego świata. Niewiernym nie wolno postawić stopy na świętej ziemi Mekki. O to ją oskarżyli, choć zaręczała, że jest muzułmanką, płynnie recytuje szahadę, zna na pamięć całe ustępy Koranu, a hadisy wyrzuca z siebie niczym szejk. Doczepili się, że pogwałciła zasadę rozdzielności płci i pokazała twarz mężczyznom spoza rodziny. Odpowiedziała na to: jakże mogłam wzniecić pożądanie mężczyzn, skoro żaden nie wiedział, że jestem kobietą? Celny argument, nieco za finezyjny dla ulemów, gdyż obowiązuje też haram, czyli zakaz, zabraniający jednej płci noszenia szat drugiej, tak więc wkrótce po ukazaniu się książki w Stanach irańscy ajatollahowie obłożyli mamę fatwą.

Nasza rodzina w Pakistanie orzekła, że lepiej będzie, jeśli mama ulotni się na jakiś czas, na wiek albo dwa, aż sprawa przyschnie. Farid zgodził się na to, ale wbrew życzeniom krewnych pozostał jej mężem. Tak więc po wielu katastrofalnych wydarzeniach rodzice wrócili do Waszyngtonu. Ojciec otrzymał stanowisko w Georgetown, a mama została jakiś czas w stolicy, ale nie mogąc znaleźć sobie miejsca i mając dość życia żony wykładowcy i pisarza, kilka lat temu nabyła mały dom z suszonej cegły w dolinie Huerfano w Kolorado. Pracowała na pół etatu w klinice dla nerwowo chorych w Pueblo, jako prawdopodobnie jedyna w tych biednych rejonach psychoterapeutka jungistka wykształcona w Zurychu. Jestem ciekaw, co myślą o tym jej tamtejsi pacjenci, ćpuny i indiańscy pijacy. Nie wykluczam, że pisze o nich książkę. Pewnie tak.

Mówiłem o tym przez jakiś czas. Lepiej już mówić do Billy'ego niż do tych durniów z kliniki zaburzeń pourazowych, gdzie winienem uczęszczać na zajęcia. Nie mam ZSP - zespołu szoku pourazowego. Cywile myślą, że jest on następstwem jakichś złych doznań. Nieprawda. Ludzie boją się albo dostają nerwicy, kiedy spotka ich coś przykrego albo gdy za długo są w stresie. Zasadniczo jest to przypadłość fizyczna. Płyny ustrojowe każą ci wziąć nogi za pas, ale kiedy pokonasz stres, to właściwie już wyzdrowiałeś. Sięgnę po przykład z własnej rodziny. Matka wiele przeszła, ale zawsze brała się w garść i dalej wiodła życie, które większość uważałaby za udane i ciekawe, jeśli nie uznać za wadę charakteru nadstawiania karku przy każdej nadarzającej się okazji. Albo tego, w jaki sposób obeszła się ze mną.

Ponadto ZSP jest pochodną zła, które czynisz bliźnim. To ono sprowadza na ciebie koszmary, to przez nie sięgasz po narkotyki, gorzałę, zabijasz żonę, dzieci, siebie. Większość nas nie nadaje się do draństw, które musi wyrządzać tam, gdzie się toczy wojna, zwłaszcza gdy dokoła jest mnóstwo cywilów. Nie nadajemy się nawet do patrzenia na to, co widzimy: leżące na poboczach dróg, niczym psy, martwe dziewczynki w haftowanych sukienkach, samochody z całymi rodzinami, które znalazły się w złym miejscu i teraz siedzą w środku - ojciec za kierownicą, obok niego matka z niemowlęciem, na tylnym siedzeniu troje dzieci - wszyscy upieczeni w ogniu, z wyszczerzonymi w uśmiechu, zwęglonymi czaszkami. I tak dalej. Do nielicznej grupy niepodatnej na ZSP należą naziści z obozów koncentracyjnych, strażnicy z gułagów, zawodowi oprawcy policyjni, a także oczywiście nasza żołnierska brać, w której mnogo jest takich gości. Jestem jednym z nich. Właśnie wyjaśniam Billy'emu, dlaczego dotąd nie pękłem. Nic nie mówi, słucha w milczeniu, kiwa głową, z ust cieknie mu ślina.

Czasem mam ochotę kogoś zabić: swojego dowódcę, swoją matkę albo gromadę nieznajomych w jakimś miejscu publicznym, a na końcu siebie, ale myśli te szybko znikają, jak nie moje. Kocham matkę i zabiłbym jak nic każdego, kto by ją skrzywdził. W życiu doświadczyłem wiele złego, ale podstawę mam z pewnością solidną, a jeśli się ją ma, to najcięższe życiowe doświadczenia nie złamią ci kręgosłupa. Na zawsze zachowasz magiczny ochronny krąg. Moja mama wciąż to powtarzała i z perspektywy czasu myślę, że właśnie w nim żyłem. Otaczał mnie w domu dziadka, Bashira Bilala Muhammada Laghariego, w Lahaur, gdzie spędziłem pierwsze dziewięć lat życia.

Po jakimś czasie, wyczerpawszy tematy, pożegnałem się z Billym i poszedłem do apteki. Gdy czekałem na tabletki przeciwbólowe, któraś z wiszących tam tabliczek przypomniała mi, że jest czwartek. Czwartek to w Lahaur, tak jak w większości muzułmańskich miast, wielki dzień, coś jak sobotni wieczór u niewiernych, dzień zabawy. Powróciło wspomnienie o czwartkach w domu Lagharich, haweli mojego dziadka na Bhatti Street blisko bazaru Urdu w dzielnicy Anarkali. Prawie w każdy czwartek dziadek urządzał mehfil, zebranie przyjaciół ze wszystkich frakcji politycznych, śmietanki towarzyskiej miasta. Sahib B.B. Laghari, Baba, jak nazywaliśmy go w rodzinie, sędzia i uczony prawnik, był możliwie najuczciwszym sędzią w społeczeństwie, w którym korupcja jest sportem narodowym. Szanowali go zarówno Sharifowie i Bhuttowie, główne klany polityczne w Pakistanie, a jego czwartkowe mehfile należały do nielicznych okazji, gdy walczące ze sobą plemiona mogły spotkać się na poniekąd cywilizowanym gruncie. Wyrzucałem sobie trochę, że zapomniałem, iż jest czwartek. Jeśli dorastasz w religijnym otoczeniu, twój wewnętrzny zegar jest nastawiony na święta i cykl obchodów, ale ja przestałem praktykować islam.

Na mehfilach słuchano przeważnie śpiewaków wykonujących w urdu gazele przy akompaniamencie sitaru, surbaharu, sarangi i tabli - indyjskich wersji gitary, kontrabasu, wiolonczeli i bębnów. Gazele traktują bez wyjątku o zawodach miłosnych, bolesnych przeżyciach i tęsknocie, uczuciach znanych mi od wczesnego dzieciństwa. Moi amerykańscy koledzy mają muzykę country, a ja gazele. Często śpiewam je sobie, czasem dziewczętom. Sahib Laghari przyjmował u siebie najsłynniejszych śpiewaków gazeli tamtych czasów, ludzi takich jak Muhdi Hassan i Ghulam Ali. To tak, jakbyś w Stanach na prywatne przyjęcie ściągnął Madonnę lub Pavarottiego. Kiedy miałem jakieś siedem lat, zaczęto mnie zapraszać na te wieczory, a wraz ze mną moich kuzynów i Wazira, mojego najlepszego przyjaciela, syna pasztuńskiego ochroniarza dziadka. Kiedy moi rówieśnicy oglądali Łosia Superktosia, ja słuchałem geniuszy śpiewających poezję Hafiza i Ghaliba.

Niezła to była baza, ten dom pełen miłości, piękna i niezwykłej wielkoduszności. W kręgach towarzyskich było czymś niebywałym, że Baba przyjął pod swój dach przybłędę, kobietę jak dzika lisica, moją matkę, pozwolił swojemu najstarszemu synowi ją poślubić i pokochał ich dziecko - mieszańca, czyli mnie. No i proszę, co ze mnie wyrosło! Kiedy wyszedłem z apteki, ściskając w ręku swój narkotyk, w głowie śpiewał mi Ghalib:

Jam nie kwiatem pieśni jest ni gędźby tkaniną,

Jeno brzękiem własnego rozbicia.

2

Gdy samolot zaczyna kołować, Sonia odkłada komórkę i wygląda przez okno. Ma na sobie pakistański salwar kamiz, czyli tunikę i spodnie z ciemnozielonego haftowanego jedwabiu, oraz czarną kaszmirową dupattę, szal okrywający ramiona i głowę. Rozważała, czy nie zabrać płaszcza, ale musiałaby wszędzie się z nim wozić, a lubi podróżować z minimum bagażu.

Obok niej w komfortowym fotelu klasy biznesowej siedzi zadbana biznesmenka i czyta gruby raport. Sonia sądzi, że młoda kobieta, która nie zamieniła z nią dotąd ani słowa, już się do niej nie odezwie. Nawet stewardesa uśmiecha się lodowato, kiedy patrzy na jej muzułmański strój. Obawiają się Obcej, choć żadna z nich się do tego nie przyzna. Nie ufają kobiecie wciąż związanej z patriarchatem, spod którego tak niedawno się wyzwoliły. Co więcej, podejrzewają, że pewnie sympatyzuje z ich nowym wrogiem. Umma nie cieszy się obecnie sympatią międzynarodowych linii lotniczych. Soni to nie przeszkadza: w samolotach nie papla, chociaż w wagonie drugiej klasy w Azji Środkowej byłaby duszą towarzystwa.

Otwiera teczkę i przegląda materiały konferencji, którą zorganizowała. To z jej powodu leci do Lahaur. Wynajęła tam salę w hotelu, wolałaby jednak przenieść konferencję do wielkiego letniego domu Lagharich w dolinie Lipa w Kaszmirze. Formalnie dom ten należy do jej męża, ale o niczym mu nie wspomniała. Nie pochwaliłby jej podróży do Pakistanu, a już na pewno nie do Leepa House, z uwagi na to, co się dzieje w tej części kraju. Z domu w Lipa korzysta jednak brat męża, Nisar, więc Sonia postanawia, że porozmawia z nim po przylocie do Lahaur. Może zgodzi się go udostępnić.

Samolot osiąga pułap trzech tysięcy metrów i słychać zwyczajowe komunikaty. Sonia sięga do torby, wyjmuje iPoda i wypełnia głowę słynnym gardłowym głosem Abidy Parveen, wplatającej schematy gazela między stukot tabli i łkania sarangi. Abida śpiewa, że odchodzi wybudować dom w odludnym, opuszczonym miejscu, by nie widzieć więcej ludzkich twarzy, dom bez dachu, ścian i drzwi...

Pieśń jak zwykle doprowadza Sonię do łez. Krótki żal i przelotna pogarda dla siebie. Jest jak mieszczuchy z bajki Anatola France'a, którzy bez jednego spojrzenia mijają biedną dziewczynkę z zapałkami, a potem leją najprawdziwsze łzy na spektaklu Cyganerii. Sonia ociera oczy. Nie płakała, rozstając się z tymi, których zapewne kochała. Nie płakała też, wspominając straszne wypadki, które naznaczyły jej życie. Z wyćwiczoną wprawą wyrzuca tę refleksję z głowy i znów myśli o Lahaur.

Jak ją przyjmie rodzina? Jest pewna Rukhsany, siostry Farida, to przyjaciółka. Wysyłają do siebie maile kilka razy w miesiącu, a Rukhsana odwiedza ją, ilekroć przyjeżdża do Waszyngtonu, żeby napisać artykuł, zrobić zakupy czy zobaczyć Farida. Nisar, średni brat, biznesmen i polityk, zaprezentuje typowy nieszkodliwy czar, kryjąc osobowość, jeśli w ogóle ją ma, za uśmiechniętą maską. Seyd, najmłodszy, wojskowy - do tej pory pewnie zdążył awansować co najmniej na majora - to ozdoba Szefostwa Wywiadu Międzyresortowego, budzącego grozę, skrajnie niekompetentnego ISI. Jeśli nawet pofatyguje się ją zobaczyć, będzie chłodny i formalny. Znielubił ją dwadzieścia lat temu i nie zmienił zdania. Gdyby Baba nie zginął, mogłoby być inaczej.

Znów ściskają żal, odzywa się stara rana, ból wzmocniony przez gazel i wspomnienie tej muzyki słuchanej w obecności teścia. Samoudręka to składnik charakteru Soni. Właśnie dlatego puszcza sobie gazele podczas długich lotów. Aby zadumę w stratosferze połączyć w jakiejś mierze z tamtym czasem. W Zurychu poddano ją specjalistycznej analizie, pełnej jungowskiej terapii - w rezultacie wprawdzie nadal cierpi, ale przynajmniej wie dlaczego. Cierpi jak człowiek, nie jak pies, i może wykorzystać to cierpienie w swojej pracy. Ranny uzdrowiciel sięga głębiej w psychikę, pod powierzchnię historii życia pacjenta i anamnezy, do ciemnego jądra, w którym hula bies.

Brzęcząca muzyka miesza się z hałasem silników samolotu. Hipnotycznie. Persona Soni postrzega to, co ją bezpośrednio otacza, ale ukryta pod nią prawdziwa jaźń wyzwala się z objęć czasu i powraca do jej wcześniejszego życia, kiedy jako dziewiętnastoletnia cyrkówka z walizką pełną pieniędzy nie miała dokąd pójść.

W tamtych czasach do Lahaur nie mogłeś dotrzeć samolotem, leciałeś do Karaczi i łapałeś pociąg. Wsiadła więc do wagonu pierwszej klasy, przyciskając tę walizkę do kolan. Farid uparł się na to, żeby oszczędzić jej trudów podróży pakistańską drugą klasą. Ale i tak to, co zobaczyła w Karaczi podczas jazdy taksówką z lotniska na stację, było bardzo egzotyczne. Przypominało niekończące się widowisko cyrkowe, wyskakujące niepowstrzymanie z wielkiego cylindra i rozlewające się po ziemi jako wrząca masa brązowych, egzotycznie odzianych ludzi, pochłoniętych, jak znani jej cyrkowcy, intensywnym życiem, rozpaczliwą walką, żeby nie pogrążyć się i nie zginąć w tym okrutnym żywiole.

Sonia pamięta z tej podróży Farida: siedział obok niej na lepkim od gorąca siedzeniu, zachowywał się bardziej formalnie niż w Nowym Jorku, odmieniony we własnym kraju. W pociągu rozmawiali niewiele. Na jej pytania odpowiadał zwięźle i milkł. Z pewnością się denerwował, nic dziwnego, przywoził do domu ojca dziwną kobietę, właściwie dziewczynę, z kupą pieniędzy wątpliwego pochodzenia. Dopiero później pojęła ogrom jego dobroci i wielkoduszności. W czasie podróży nawet jej nie dotknął. Na bazarze w Karaczi kupił pakistański strój i pokazał, jak się go nosi, jej pierwszy salwar kamiz, ale ona przywykła już do różnych przebrań, bycia kimś, kim nie jest. Na szczęście nie był to kostium z cekinami i przybrane piórami nakrycie głowy, w których jeździła konno w blasku reflektora.

Powiedział, że zetknął ich los, i wcale nie był to banał, jaki może wyjść z ust Amerykanina. Tego ranka, po kilku wyczerpujących i daremnych dniach poszukiwania pracy sekretarki, zaszła przypadkiem do Central Parku. Nie śpieszyło jej się na powrotny autobus do Paterson, gdzie musiałaby powiedzieć Guido, że jej się nie udało, i usłyszeć szydercze: "Dlaczego nie najmiesz się na sprzątaczkę, jak Boga kocham? Za kogo ty się masz?".

A dzięki swojej matce miała się za kogoś, kto nie jest skazany na ciężkie życie w podupadających maleńkich cyrkach, na mieszkanie w wozach na kółkach, na piętnaście występów na tydzień w sezonie, łapanie dorywczych fizycznych prac w zimie, brak wykształcenia, kultury, na towarzystwo głupców i złodziei. Marta Kracińska z Warszawy, z wymordowanej rodziny - po polsku arystokratycznej, dumnej jak biskupi i biednej jak myszy kościelne - co wieczór siadała z małą Sonią do lekcji i przy słabej żarówce lub syczącej lampie gazowej przekazywała jej eklektyczne, ekscentryczne wykształcenie: klasyczne dzieła literatury europejskiej, nabywane przygodnie w antykwariatach w małych miasteczkach, język francuski, religię katolicką, matematykę z planimetrią włącznie oraz chlubną, tragiczną historię Polski w zakresie szerszym niż dostępny Amerykankom. A do tego pisanie na maszynie, na które kładła nacisk. Jeśli umiałaś pisać na maszynie, to mogłaś zdobyć pracę w biurze, mogłaś poznać mężczyznę, mężczyznę na poziomie, a nie takiego jak tata. W wieku piętnastu lat Sonia pisała z szybkością ponad sześćdziesięciu wyrazów na minutę i załatwiała całą korespondencję biurową cyrku.

Sonia rzadko myśli o tamtym okresie życia i o tym, co spotkało ją potem. Porozumiała się ze swoją przeszłością, jak nauczyła się to określać podczas terapii. "Porozumiała się", osobliwe wyrażenie, zaczerpnięte z języka wojskowego i dyplomacji. Porozumiewają się armie i rządy w stanie wojny - kto ustąpi, kto zyska. Użycie go w terapii zakłada, że wojna w psychice jednostki musi się skończyć. Tylko że ona nigdy się nie kończy. Przypomina wojnę z terroryzmem.

Farida poznała w ciepły dzień pod koniec maja. Siedziała na parkowej ławce, z brzuchem burczącym z głodu, bez grosza przy duszy, patrząc na kobietę karmiącą stado gołębi i zastanawiając się histerycznie, jak tamta by zareagowała, gdyby podeszła do niej na kolanach i zaczęła podjadać okruchy tym paskudnym ptakom. Siedzący na ławce naprzeciwko mężczyzna wyjął z teczki torbę, otworzył styropianowy pojemnik i zabrał się do jedzenia. Sonię dobiegł cudowny aromat, korzenny, bogaty zapach duszonego mięsa. Poczuła, że do ust napływa jej ślinka, a także że czerwieni się ze wstydu. Spojrzała na mężczyznę, właściwie wlepiła w niego oczy. Po chwili to zauważył. Był ubrany jak student, w luźne bawełniane spodnie, kraciastą koszulę z krótkim rękawem i tenisówki. Ich oczy się spotkały, nerwowo odwrócił wzrok.

Miłośniczka gołębi opróżniła torebkę z chlebem, wytrząsając okruszki, i odeszła. Sonia siedziała jak nieszczęsna, myśląc o pieniądzach, o tym, do czego byłaby zdolna, by je zdobyć, i o zajadającym się beztrosko mężczyźnie na ławce, gdy wtem stado gołębi wzbiło się w powietrze, a do ich furkotu dołączył jeszcze jeden dźwięk, dziwniejszy - głuchy hałas, jakby nietoperz zderzył się z poduszką.

W otwartym dziobie siedzącego pośrodku asfaltowej ścieżki małego jasnobrązowego jastrzębia czerwieniła się krew pochwyconego ptaka. Chwilę potem jastrząb wolno trzepnął długimi skrzydłami i odleciał, unosząc posiłek.

- Jejku! - powiedziała Sonia i spojrzała na mężczyznę na ławce.

Uśmiechnął się do niej ze zdumioną miną, błyskając białymi zębami. Twarz miał niemal tej samej barwy co pióra jastrzębia. Zabulgotał coś w gardłowym języku, którego nie rozpoznała, a widząc jej zdziwienie, wyrecytował z lekkim obcym akcentem:

Od początku świata było przesądzone,

Że ten gołąb napotka jastrzębia.

Tak jak nasze spotkanie, kiedym ujrzał sploty twoich czarnych włosów,

A twe szpony rozdarły me serce.