Roz­dział pierw­szy, w którym kichnęłam i po­rzu­ciłam bez­sil­ność

- A psik! - Uda­wa­ne kich­nięcie miało uspra­wie­dli­wić łzy, które płynęły mi po po­licz­kach. W pra­cy się nie płacze, kichnąć za­wsze można.

Na ekra­nie mo­je­go kom­pu­te­ra wid­niało zdjęcie małej kot­ki z azy­lu Koci Dom. Jej hi­sto­ria składała się z sa­mych nieszczęść. Stąd łzy. Po­dob­no człowiek bom­bar­do­wa­ny tra­gicz­ny­mi wia­do­mościa­mi i dra­stycz­ny­mi zdjęcia­mi izo­lu­je się i uod­por­nia, by za­cho­wać równo­wagę psy­chiczną. Ze mną działo się od­wrot­nie.

- Na zdro­wie - od­po­wie­dział ko­le­ga. Nie za­uważył? Był tak­tow­ny? Wszyst­ko jed­no. Grunt, że udało mi się uniknąć tłuma­cze­nia współpra­cow­ni­kom, iż na nieszczęście zwierzęcia re­aguję płaczem. W biu­rze trud­no nie roz­ma­wiać na ak­tu­al­ne te­ma­ty, po­znałam więc opi­nie mo­ich ko­legów w spra­wie be­stial­skie­go trak­to­wa­nia zwierząt. Prze­ważały wśród nich sądy skraj­ne: "Ja bym tych dręczy­cie­li...", jak również po­wta­rza­ne w kółko - także w me­diach - zda­nie: "Od rze­mycz­ka do ko­nicz­ka", czy­li że za­bi­cie zwierzęcia dla za­ba­wy może pro­wa­dzić do za­bi­cia człowie­ka. Słysząc tę ostat­nią opi­nię, za­sta­na­wiam się, dla­cze­go do­pie­ro strach przed ewen­tu­al­nym popełnie­niem mor­der­stwa przez dręczy­cie­la zwierząt ma nam uświa­do­mić, że znęca­nie się nad każdym stwo­rze­niem jest złem.

Na mo­ni­to­rze wy­sko­czyło po­wia­do­mie­nie o na­dejściu no­wej wia­do­mości: to Mo­ni­ka pisała, że szu­ka kota do wzięcia. Doj­rzała do tej de­cy­zji po stra­cie po­przed­niej ko­ciej to­wa­rzysz­ki. To ona przysłała mi kil­ka zdjęć zwie­rzaków po­trze­bujących domu. Za­sta­na­wiałyśmy się wspólnie, który kot po­wi­nien tra­fić do niej. Trud­na de­cy­zja. Moja koleżanka ma­rzyła o ru­dziel­cu, oka­zało się jed­nak, że na­wet wśród bez­dom­nych kotów taka maść to ra­ry­tas. Szu­kałyśmy więc da­lej. Zwy­kle uni­kałam stron i ogłoszeń ko­cich w in­ter­ne­cie (na­wet nie z uwa­gi na możliwość wzru­sze­nia się i niechęć do po­ka­zy­wa­nia świa­tu zapłaka­nej twa­rzy, lecz z po­czu­cia bez­sil­ności i wściekłości w ob­li­czu krzyw­dy zwierząt). Tym ra­zem było in­a­czej. Mogłam au­ten­tycz­nie pomóc koleżance i kotu, którego so­bie wy­bie­rze.

Kil­ka mi­nut po moim uda­wa­nym kich­nięciu Mo­ni­ka na­pi­sała: "Mam!". Zna­lazła ogłosze­nie oso­by, która za­brała osie­ro­co­ne kocię z piw­ni­cy. Zwierzątko było rude, za wcześnie po­zba­wio­ne mat­ki, a w do­dat­ku cho­re. Mo­ni­ka po­sta­no­wiła, że od­cho­wa ma­lu­cha. Miała już w tym doświad­cze­nie: po­przed­nią kotkę ura­to­wała, pielęgnując ją i kar­miąc sama. No, może nie­zu­pełnie sama, bo z po­mocą swo­je­go psa, który przez całe życie będąc bo­jo­wo na­sta­wio­ny do kotów, na sta­rość zo­stał przykładną niańką.

Pierw­sze zwy­cięstwo nad bez­sil­nością zawróciło mi w głowie, ale nie na długo. In­ter­ne­to­wa stro­na Ko­cie­go Domu przy­wa­biała mnie i zaglądałam na nią co­raz częściej, szu­kając roz­wiąza­nia i dla sie­bie, i dla zwierząt.

Następną hi­sto­rią po­wo­dującą u mnie uda­wa­ne ki­cha­nie była spra­wa "Ma­ru­si - ko­tecz­ki bez no­ska". Już sam tytuł ogłosze­nia, w którym do opi­sa­nia de­fek­tu kot­ki użyto wyłącznie zdrob­nień (ko­tecz­ka, no­sek), brzmiał jak re­kla­ma kiep­skie­go hor­ro­ru lub nagłówek w bru­kow­cu. Kosz­mar nad­mia­ru zdrob­nień w połącze­niu z fak­tycz­nym sta­nem kot­ki. Pro­blem Ma­ru­si po­le­gał nie tyle na nie­wy­kształco­nym no­sie, bo ten, choć cof­nięty jak u per­sa i wyjątko­wo mały, był wi­docz­ny na zdjęciach, ile na nie­drożnych prze­wo­dach no­so­wo-łzo­wych. Nie­ste­ty, oprócz wklęsłego nosa, kot­ka nie mogła się po­szczy­cić żad­nym in­nym atry­bu­tem per­skie­go kota, ni­czym od­chu­dzo­na do gra­nic możliwości mo­del­ka, której za­brakło przy tym wy­ma­ga­ne­go wzro­stu, uro­dy i buj­nych włosów. Co gor­sza, kotkę zna­le­zio­no skraj­nie wy­czer­paną, bo mając trud­ności z od­dy­cha­niem, nie umiała zdo­być pożywie­nia ani go po­gryźć i przełknąć.

Ze­brałam się na od­wagę i na­pi­sałam do ogłosze­nio­daw­cy. Oka­zała się nim sym­pa­tycz­na dziew­czy­na o imie­niu Lena, wyraźnie ucie­szo­na moim za­in­te­re­so­wa­niem. Nie mogłam jej wpraw­dzie obie­cać kon­kret­nej po­mo­cy, ale dzięki nawiąza­ne­mu kon­tak­to­wi zaczęłyśmy ze sobą ko­re­spon­do­wać. Lena była wo­lon­ta­riuszką, ale nie w azy­lu Koci Dom, lecz w za­przy­jaźnio­nej z nim fun­da­cji o na­zwie Ciach. Przyj­rzałam się tej in­sty­tu­cji, wchodząc na jej stronę in­ter­ne­tową. To, co tam zna­lazłam, prze­ko­nało mnie do niej osta­tecz­nie: no­wo­cze­sność, wręcz ele­gan­cja w treści i w for­mie, mi­ni­ma­lizm i kon­kret, ce­chy ra­czej nie­ko­ja­rzo­ne z na­wie­dzo­ny­mi ko­cia­rza­mi i pękającymi w szwach schro­ni­ska­mi. Bo też oka­zało się, że Ciach nie jest schro­ni­skiem, lecz - mówiąc do­sad­nie - ka­stra­tor­nią. Je­dy­nym ta­kim miej­scem w War­sza­wie, a może i w Pol­sce, które zaj­mu­je się ko­ta­mi bez­dom­ny­mi i za­ra­zem dzi­ki­mi, lecząc je i po­zba­wiając możliwości roz­mnażania. Nie udo­ma­wia, nie szu­ka opie­kunów, tyl­ko ka­stru­je i zwra­ca wol­ność.

Byłam za­chwy­co­na, czy­tając o tym, że funk­cjo­nu­je ośro­dek, który usu­wa przy­czynę, a nie sku­tek. Oto lek z praw­dzi­we­go zda­rze­nia, po­wie­działam so­bie i po­pro­siłam Lenę o wskazówki, jak się zo­sta­je wo­lon­ta­riuszką i co należy po­tem robić. Od­pi­sała, że naj­le­piej będzie, jeśli za­cznę pisać tek­sty na fun­da­cyj­ny blog.

Oczy­wi­ste, że dla fun­da­cji cen­ne byłyby ar­ty­kuły o ko­tach, a ja w tej kwe­stii aku­rat nie­wie­le miałam do po­wie­dze­nia. I właśnie wte­dy zaczął kiełkować po­mysł, żeby założyć dom tym­cza­so­wy - przy­sta­nek w dro­dze do domu stałego, roz­wiąza­nie chwi­lo­we awa­ryj­ne.

Nie miałam wte­dy kota ani żad­ne­go in­ne­go zwierzęcia. Kil­ka mie­sięcy wcześniej zmarła kot­ka Aura, która przez po­nad piętnaście lat miesz­kała ze mną i z mamą. Wrosła w nasz dom i życie tak bar­dzo, że stała się w jakiś sposób nie­wi­docz­na, oczy­wi­sta. Po­mi­mo że nie wy­rwała się spe­cjal­nie przed in­nych za­wod­ników, naj­pew­niej żyłaby dłużej, gdy­bym jej nie za­nie­dbała, gdy­bym do­strzegła, że coś jej do­le­ga i że tra­ci ape­tyt. Mama, owszem, często po­wta­rzała, że ko­ci­ca zno­wu robi so­bie głodówkę, ale nie była to wia­do­mość z ostat­niej chwi­li, bo Aura za­wsze wy­brzy­dzała i w ogóle nie­wie­le jadła. Skubnęła raz czy dwa, tyle, ile aku­rat chciała, i za­zwy­czaj wte­dy, kie­dy nikt nie pa­trzył.

Po­dzie­liłam się moim po­mysłem z Leną. Po wy­mia­nie kil­ku listów usta­liłyśmy, że miesz­ka­my bli­sko sie­bie i ja­da­my w tym sa­mym miej­scu, tyl­ko o in­nych po­rach. Po­sta­no­wiłyśmy się spo­tkać i po­ga­dać o tym, jak miałaby wyglądać moja współpra­ca z fun­dacją Ciach i na czym po­le­ga pro­wa­dze­nie domu tym­cza­so­we­go dla kotów.

Jesz­cze raz przyj­rzałam się stro­nie in­ter­ne­to­wej. Wśród lu­dzi fi­gu­rujących w zakładce "wo­lon­ta­riu­sze" wystąpiła jakaś erup­cja ta­lentów: ta fo­to­gra­fu­je, ów jedną ręką robi stro­ny www, a drugą ma­lu­je akwa­re­le, wszy­scy zaś w wol­nych chwi­lach upra­wiają łyżwiar­stwo fi­gu­ro­we i spe­cja­li­zują się w nur­ko­wa­niu głębi­no­wym. Zmar­twiłam się, czy ja bym pa­so­wała do ta­kie­go gro­na, i za­py­tałam Reda, bra­ta Mo­ni­ki, co on by zro­bił na moim miej­scu.

- Ale o co cho­dzi? - za­chry­piało w słuchaw­ce, bo Red prze­ziębił się na tre­nin­gu. - Prze­cież masz po­ma­gać zwierzętom, a nie po­je­dyn­ko­wać się, kto ma bar­dziej wy­pa­sio­ne CV.

- Wkoło tej in­sty­tu­cji sku­piły się oso­by wyjątko­wo uzdol­nio­ne. Py­ta­nie, czy spro­stam za­da­niu?

- Kwe­stia po­trze­by. Każdy coś umie - po­wie­dział. Za­brzmiało to jak­by wzru­szył ra­mio­na­mi. - Gdy­by po­trze­bo­wa­li astro­lo­ga, też by się zna­lazł, co nie zna­czy, że za­raz oka­załby się ge­niu­szem. Poza tym nie pchasz się na siłę. To oni cie­bie chcą. A te­raz wy­bacz, muszę so­bie po­kasz­leć.

Miał rację, można się tyl­ko cie­szyć, że lu­dzie, którzy coś po­tra­fią, są w sta­nie zupełnie za dar­mo służyć swo­im ta­len­tem spra­wie, w którą wierzą. Za­sta­na­wiałam się, o czym miałabym pisać i czy po­ra­dziłabym so­bie me­ry­to­rycz­nie. Nie miałam ra­czej dużej wie­dzy o ko­tach i prędzej od­grze­bałabym aneg­dotę niż po­radę.

Ka­mi­la to naj­bar­dziej wy­ga­da­na oso­ba, jaką ta zie­mia kie­dy­kol­wiek nosiła. Mogłaby zajść da­le­ko w po­li­ty­ce. Nie dość że zgrab­nie do­bie­ra słowa i cel­nie nimi strze­la całymi se­ria­mi, jesz­cze mi­strzow­sko mo­du­lu­je głos. Mogłaby, gdy­by jej się chciało. Poza tym ko­cha zwierzęta i lubi z nimi pra­co­wać, więc zmia­na branży w ogóle jej nie in­te­re­su­je. Do pra­cy z właści­cie­la­mi zwierząt nie pod­cho­dzi równie en­tu­zja­stycz­nie, jed­nak dzięki umiejętnościom in­ter­per­so­nal­nym na­by­tym już w żłobku ra­dzi so­bie na­wet z oso­bami, które po stra­cie psa nie są w sta­nie wy­szlo­chać prośby o chu­s­teczkę. A ma do czy­nie­nia z ta­ki­mi sy­tu­acja­mi, bo pra­cu­je w oku cy­klo­nu, czy­li w re­je­stra­cji kli­ni­ki we­te­ry­na­ryj­nej. Doszłam do wnio­sku, że i przez nią mogę nawiązać kon­takt z oso­bami po­ma­gającymi zwierzętom. Tym­cza­sem aku­rat ona sama do mnie za­dzwo­niła.

- Wyjątko­wa oka­zja! - oznaj­miła radośnie. - Nie­zwy­kle atrak­cyj­ny sy­bi­ra­czek chciałby zna­leźć dom i uciec przed strzy­kawką.

- Dla­cze­go ten kot ma do­stać śmier­tel­ny za­strzyk? - do­py­ty­wałam. - Czy le­cze­nie nie przy­niosło re­zul­tatów?

- On nie jest cho­ry. Po­ma­gam szu­kać no­we­go domu dla nie­go, a ty się znasz na in­ter­ne­cie, to może mach­niesz ja­kieś zgrab­ne ogłosze­nie?

- Ja­sne, po­sta­ram się pomóc. Za­dzwoń za jakąś go­dzinę, a ja się ro­zejrzę.

Ucie­szył mnie ten po­mysł, bo wresz­cie mogłam coś zro­bić sama, za­miast bier­nie przyglądać się wysiłkom in­nych. Już so­bie wy­obra­ziłam, jak dzięki bo­ha­ter­skie­mu działaniu dołączam do pan­te­onu gwiazd fun­da­cji Ciach.

W cza­sie dru­giej roz­mo­wy z Ka­milą do­wie­działam się cze­goś więcej o sy­bi­racz­ku, choć nadal dla żad­nej z nas nie było ja­sne, na czym po­le­ga pro­blem z tym zwierzęciem.

- No, po­wie­dzie­li - Ka­mi­la usiłowała opi­sać sy­tu­ację w domu młodych ro­dziców - że kot się rzu­ca.

- Co zna­czy: "rzu­ca się"? Do gardła? Może dziec­ko ciągnie go za ogon? - do­cie­kałam, od­ru­cho­wo bro­niąc kota.

- To w ogóle nie tak. Dziec­ko jest na eta­pie ogląda­nia wnętrza po­wiek tu­dzież su­fi­tu, a jak coś nie pach­nie mle­kiem, to go wca­le nie in­te­re­su­je.

- No­wo­ro­dek?

- Całkiem "nowo". Do­pie­ro co wyj­rzał z tu­ne­lu, a już na­tknął się na kłopo­ty.

- Czy­li kot jest zwa­rio­wa­ny, ze­stre­so­wa­ny i za­zdro­sny, ata­ku­je nie­mowlę, a stra­pie­ni ro­dzi­ce szu­kają wyjścia. - Usiłowałam uporządko­wać wia­do­mości. - Tyl­ko że jeśli z nie­go taki ga­ga­tek, to na­wet długie fu­tro nie da mu prze­pust­ki do domu z dziećmi.

- Ni­cze­go nie zro­zu­miałaś, jest od­wrot­nie. - Ka­mi­la na pew­no prze­wra­cała ocza­mi, dzi­wiąc się mo­jej nie­do­myślności.

- Czy­li ro­dzi­ce ata­kują kota, bo są za­zdrośni o dziec­ko?

- Coś w tym ro­dza­ju. Kot lubi dziec­ko i gotów jest bro­nić je przed nie­zna­jo­my­mi, na przykład przed dziad­ka­mi. Nie wni­kam. Kot jest do­bro­dusz­ny, przy­jaźni się z ku­wetą, a przy tym zdro­wy jak byk. Mimo to ma odejść albo spo­tkać się z Pa­nem Mor­bi­ta­lem.

- Jakże to tak? Uśmier­cić zdro­we­go? - Byłam obu­rzo­na, bo prze­cież z fak­tu, że kot nie może już miesz­kać w tym domu, nie wy­ni­ka, że nie może miesz­kać nig­dzie.

- Wczo­raj się uro­dziłaś? Jed­no­rożce i dzie­wi­ce ci się marzą - za­kpiła Ka­mi­la, być może tak samo obu­rzo­na, ale nie­wy­pa­dająca z roli.

Cho­dzi o to, że za od­po­wied­nią kwotę da się wszyst­ko załatwić? - do­cie­kałam.

- Jak za­wsze. Załatw mu dom, załatw bez kasy, okej?

Ka­mi­la nie miała za­pew­ne pojęcia, jak bar­dzo chciałam udo­wod­nić, że ist­nieją jed­no­rożce, i zna­leźć dom dla ko­cu­ra, oczy­wiście nie po­su­wając się przy tym do prze­kup­stwa. Cie­ka­we, jak duże "kot­ko­we" trze­ba by usta­no­wić, żeby chętniej bra­no pod swój dach koty. Za­pew­ne po­dob­nie jak w in­nych wy­pad­kach nakłania­nia lu­dzi pie­niędzmi do no­wych obo­wiązków, naj­bar­dziej ucier­pie­li­by nie­win­ni i bez­bron­ni, czy­li tu - koty.

Miałam plan, więc po­pro­siłam Ka­milę o zdjęcie sy­bi­ra­ka i za­brałam się do two­rze­nia ogłosze­nia zwa­ne­go na Fa­ce­bo­oku wy­da­rze­niem.

War­to tu wspo­mnieć, jak działa Fa­ce­bo­ok, bo wpraw­dzie jest to me­dium, o którym każdy słyszał, ale nie każdy z nie­go ko­rzy­stał. Najłatwiej wy­obra­zić so­bie nie­zwy­kle grubą książkę, w której każdy chętny może na­pi­sać jedną stronę o so­bie, po­wkle­jać zdjęcia swo­je, ro­dzi­ny, ka­nar­ka i - ogólnie mówiąc - po­dzie­lić się tym, czym aku­rat chce. Inne oso­by, przeglądając tę książkę, mogą na­tknąć się na naszą stronę i wy­krzyknąwszy: "No nie! Prze­cież to Ja­dzia z wczasów!", za­zna­czyć tę stronę zakładką. Je­den użyt­kow­nik może mieć od kil­ku do kil­ku tysięcy zakładek, a swo­je zakładki na­zy­wa zna­jo­my­mi. Oprócz zwykłych stron, które opi­sują lu­dzi, są też stro­ny, na których przed­sta­wiają się fir­my, in­sty­tu­cje, skle­py, przed­siębior­stwa itp. Po­nad­to po­szczególne oso­by łączą się w określone gru­py według za­in­te­re­so­wań. Naj­większe zna­cze­nie, jeśli cho­dzi o sprawę zwierząt, ma to, że możemy "two­rzyć wy­da­rze­nia", czy­li osob­ne kart­ki z in­for­ma­cja­mi, co, gdzie i kie­dy ma się odbyć i cze­go ocze­ku­je­my od za­pro­szo­nych gości. Do­da­je­my też listę gości, a ci po­twier­dzają swój udział albo od­rzu­cają za­pro­sze­nie, albo też igno­rują całą sprawę, no bo kto by miał na ta­kie rze­czy czas. Przy­po­mi­na to prze­by­wa­nie jed­no­cześnie ze wszyst­ki­mi zna­jo­my­mi w jed­nym domu, ale w osob­nych po­ko­jach.

Na­pi­sałam, że sym­pa­tycz­ny, owłosio­ny ary­sto­kra­ta szu­ka ciepłego domu, w którym mógłby się skryć przed śmier­telną strzy­kawką. Ku mo­je­mu zdu­mie­niu ogłosze­nie zdo­było ogromną po­pu­lar­ność, a mój apel po­trak­to­wa­no poważnie i z troską. Po­ja­wiły się głosy: "Jak, do cho­le­ry, można uśpić zdro­we zwierzę?". "Pra­wo po­win­no tego za­bra­niać". "Halo, czy to aby nie ście­ma? Chy­ba jest za ta­kie za­ba­wy jakiś pa­ra­graf?". Ucie­szyło mnie bar­dzo, że jest nas, wierzących w jed­no­rożce, więcej. Jed­no­cześnie wiłam się jak pi­skorz, żeby od­po­wia­dać na py­ta­nia, nie znając szczegółów życia kot­ka. Tyl­ko cze­kałam, że ktoś w końcu na­pi­sze: "Jak nie masz o ni­czym pojęcia, to nie za­wra­caj nam głowy"Za­miast tego padło zda­nie: "Ko­tek zna­lazł dom". Na­pi­sała do mnie jed­na z osób, która przejęła się sprawą ko­cu­ra i po­sta­no­wiła ją wyjaśnić. Udało jej się skon­tak­to­wać z właści­cie­lem kota. Ponoć przeżywał on dra­mat związany z ko­niecz­nością wy­bo­ru i wca­le nie za­mie­rzał usy­piać sy­bi­racz­ka. Możliwe więc, że prze­ka­za­na mi przez Ka­milę in­for­ma­cja zo­stała umyślnie prze­ina­czo­na, ewen­tu­al­nie, że de­cy­zja nie należała aku­rat do oso­by, z którą moja ko­re­spon­dent­ka roz­ma­wiała. Albo za­wi­niło nie­obe­zna­nie człowie­ka z na­turą kota i od­czy­ta­nie nie­obli­czal­nych za­cho­wań zwierzęcia jako agre­sji skie­ro­wa­nej do lu­dzi, a to za­pew­ne na­sunęło wnio­sek, że kot nie na­da­je się do ad­op­cji. A po­nie­waż jest zbyt uza­leżnio­ny od człowie­ka, nie może żyć na wol­ności. Dzięki roz­mo­wom na te­mat sy­tu­acji sy­bi­racz­ka do­wie­działam się, że dziw­ne i nowe za­cho­wania zwierząt po­ja­wiają się za­zwy­czaj w no­wych dla nich wa­run­kach i prze­ważnie są okre­so­we.

Za­dzwo­niłam do Ka­mi­li w związku z naglącą po­trzebą do­pre­cy­zo­wa­nia in­ne­go te­ma­tu.

- Słuchaj, ten kot, ta sy­tu­acja...

- Pięknie poszło. Dzięki za po­moc. Nie miałam pojęcia, że ist­nie­je taka za­gra­nicz­na Na­sza Kla­sa.

- Tak, narzędzie jest niezłe, ale mnie cho­dzi o coś in­ne­go. Dla­cze­go ktoś chce dać fu­trza­ko­wi za­strzyk, za­miast od­nieść go do schro­ni­ska, gdzie przy­chodzą lu­dzie, by wy­brać so­bie kum­pla?

- Wy­brać kum­pla? Na ja­kim ty świe­cie żyjesz? Poza wo­lon­ta­riu­sza­mi nikt tam do­bro­wol­nie nie zagląda. Mogiła, ko­bie­to, cho­ro­by, ścisk, odór.

- Byłaś w ta­kim schro­ni­sku, że wiesz? Bo ja właśnie za­mie­rzam się do­wie­dzieć.

- Jak chcę mieć cho­ro­by, ścisk i odór, idę do klu­bu. Ob­co­wa­nie z sierściu­cha­mi ogra­ni­czam do mo­jej Koćki i po­cze­kal­ni w kli­ni­ce. I niech tak zo­sta­nie.

Pa­pla­ni­na z koleżanką nie przy­niosła kon­kret­nych od­po­wie­dzi, wciąż więc nie dawał mi spo­ko­ju pro­blem schro­nisk. Jeśli z ja­kichś po­wodów nie chcę lub nie mogę dłużej trzy­mać kota, niosę go do schro­niska, gdzie wpraw­dzie nie jest mu jak w nie­bie, ale ma je­dze­nie i szansę na zna­le­zie­nie no­we­go właści­cie­la. W każdym ra­zie nie umie­ra, nie błąka się po uli­cach, po pro­stu cze­ka. Chy­ba po to ist­nieją schro­niska, po to są utrzy­my­wa­ne z pu­blicz­nych, również mo­ich, pie­niędzy. Sko­ro jed­nak ich kon­dy­cja jest tak fa­tal­na, należałoby je dla do­bra i lu­dzi, i zwierząt kon­tro­lo­wać, karać, uspraw­niać, jed­nym słowem - dążyć do li­kwi­do­wa­nia pro­blemów. Miałam wrażenie, że nikt nie po­dzie­la mo­je­go zda­nia i nie wie­rzy w po­zy­tyw­ne zmia­ny. Jak­by się wszy­scy umówili i bez da­nia ra­cji wy­wie­si­li szyld: "Schro­ni­sko to piekło", a po­tem za­sznu­ro­wa­li usta. Po­sta­no­wiłam, że zgłębię w końcu tę za­gadkę.

Roz­dział dru­gi, w którym od­wie­dziłam koci dom tym­cza­so­wy i założyłam własny

Z Mają umówiła mnie Lena, żebym się prze­ko­nała, jak wygląda dom tym­cza­so­wy.

- Wchodźcie szyb­ciut­ko - po­wie­działa go­spo­dy­ni, wi­tając się - bo za­raz za­czną się spa­ce­ry na klatkę scho­dową.

Mimo tej za­po­wie­dzi nie po­ja­wił się żaden pu­cha­ty wy­ciecz­ko­wicz. Od Leny wie­działam, że w tym miesz­ka­niu prze­by­wa dzie­sięć kotów. Gdzie się więc po­dzie­wały? Może nie prze­pa­dają za ob­cy­mi, a może muszą być po­wo­li oswa­ja­ne w osob­nych po­miesz­cze­niach? Czy­tałam o ta­kiej pro­ce­du­rze postępo­wa­nia z prze­stra­szo­ny­mi lub dzi­ki­mi ko­ta­mi.

Stałam w drzwiach i rozglądałam się po po­ko­ju, kie­dy o łydkę otarł mi się wiel­ki rudy kot.

- To re­zy­dent - po­wie­działa z dumą Maja.

- To zna­czy?

- To zna­czy, że jest mój. Nie jest prze­zna­czo­ny do ad­op­cji, ma już dom - wyjaśniła.

Nic dziw­ne­go, pomyślałam, patrząc na ru­de­go ol­brzy­ma: miły, kon­tak­to­wy, ko­rzyst­na pre­zen­cja, a w do­dat­ku nie­prze­sad­na do­stoj­ność.

- No do­brze, a gdzie resz­ta? - do­py­ty­wałam. - Lena mówiła, że masz ich te­raz dzie­sięć.

- Je­de­naście - uściśliła Maja. - Ale to wca­le nie zna­czy, że przy je­de­na­stu ko­tach bo­isz się unieść nogę, bo nie będziesz miała gdzie jej po­tem po­sta­wić. - Maja wy­po­wia­dała te słowa ta­kim to­nem i w ta­kim ryt­mie, jak­by czy­niła to po raz set­ny.

- To tyl­ko je­de­naście na­prawdę nie­wiel­kich istot, które głównie śpią. Nig­dy nie miałaś kota w domu? - do­szedł mnie głos z fo­te­la.

Drgnęłam i się przed­sta­wiłam.

- Ba­sia - od­po­wie­działa trochę na­bur­mu­szo­na dziew­czy­na, unosząc się, żeby podać mi rękę. - Chy­ba nie myślisz, że je­de­naście kotów to za dużo?

Właśnie pomyślałam, że je­de­naście kotów to za dużo.

- Za­pew­ne to zależy od me­trażu, wol­ne­go cza­su i wy­so­kości pen­sji opie­ku­na - wy­brnęłam, wca­le przy tym nie kłamiąc. - A te­raz chciałabym zo­ba­czyć po­zo­stałe koty, bo bar­dzo je lubię.

- I o to cho­dzi, resz­ta to tyl­ko or­ga­ni­za­cja - po­wie­działa Maja, wręczając mi ta­le­rzyk z czymś bar­dzo dużym i cze­ko­la­do­wym. - Wy­star­czy, że je lu­bisz, a ich liczbę ure­gu­lują twój port­fel i me­traż. Zresztą po­wiem wam, że taka je­de­nast­ka, jaką mam te­raz, to nic w porówna­niu z dwójką, która nie pała do sie­bie sym­pa­tią i za­zna­cza te­ren.

- Albo z ko­tem, który na­da­je się tyl­ko na je­dy­na­ka - weszła w słowo Ba­sia. - Kie­dyś tra­fiła do mnie kot­ka Pad­ma, która nie lubiła in­nych kotów. Cza­sem tyl­ko na nie sy­czała, a cza­sem w pro­teście siu­siała do ko­sza z brudną bie­lizną. Najchętniej zaś miesz­kała w sza­fie. To była taka kot­ka z sza­fy. Kie­dy mu­siała wyjść, była nieszczęśliwa.

- Może w ogóle była dzi­ka? - za­py­tałam, mając na­dzieję, że się nie ośmie­szam ani nie obrażam Basi.

- Skądże - ton głosu Basi su­ge­ro­wał, że chy­ba jed­nak trochę obrażam. - Jak brałam ją na ręce czy głaskałam, była w siódmym nie­bie. Ona się po pro­stu bała in­nych kotów, wca­le jej nie in­te­re­so­wały za­ba­wy ani my­cie uszu. Lu­dzie, którzy się zgłosi­li, chcie­li ad­op­to­wać tyl­ko jed­ne­go kota w ty­pie ra­so­we­go, bo przez pół roku tłuma­czyłam im, żeby nie ku­po­wa­li za pięć stów fałszy­we­go ru­ska, tyl­ko po­cze­ka­li, bo często zda­rza się jakiś przybłęda po­dob­ny do ra­so­we­go.

- Czy­li że przez pół roku żaden się nie zda­rzył?

- Owszem, tra­fiały się pa­sujące wyglądem, ale za­zwy­czaj sta­re lub ta­kie, które nie byłyby szczęśliwe w po­je­dynkę. Mało kotów chce żyć w po­je­dynkę, cho­ciaż by­wają i ta­kie, które nie znoszą to­wa­rzy­stwa in­nych kotów.

Koło nogi Basi po­ja­wił się bury kot. Siadł i wpa­try­wał się w nią uważnie. Wi­docz­nie słuchał.

- No to jak prze­ko­nałaś tych lu­dzi do Pad­my? - Maja wyłoniła się z kuch­ni z bu­telką wina.

- Po pro­stu zo­ba­czy­li ją i się za­ko­cha­li. We­szli do miesz­ka­nia, pod no­ga­mi kręcą im się ta­kie piękności jak Fran­ko i Ma­sza, ta­kie niby-per­sy, a oni py­tają, gdzie ten kot, który się boi. Otwie­ram szafę, a tam bied­na Pad­ma zer­ka na nich zalęknio­na zza ster­ty ciuchów. No i się za­ko­cha­li. Po­wie­dzie­li też, że mnie po­ko­pało, żeby trzy­mać kotkę w sza­fie, że ona się boi i jest chu­da. Fak­tycz­nie była chu­da i bała się, okej, ale miała dom.

- Dali znać, jak się za­akli­ma­ty­zo­wała?

- Ja­sne, tyl­ko że ja jej nie po­znałam. Tam­ta chu­da czar­no-biała kot­ka, bar­dzo wy­co­fa­na, na zdjęciach od nich wygląda jak spa­sio­na ca­ry­ca w ha­macz­ku za kil­ka stów. Na­pi­sa­li, że w ogóle się nie boi - ani ich, ani ich zna­jo­mych, na­wet tych, których wi­dzi pierw­szy raz. Po pro­stu re­zy­dent­ka pełną gębą! Wygląd sierści jej się też po­pra­wił. Przy­znać jed­nak trze­ba, że ko­tecz­ka ma już trochę nad­wa­gi.

- A czym ją kar­mią? Mówiłaś, żeby uważali z ko­ci­mi fast fo­oda­mi?

- Tak, ale oni w ogóle nie ku­pi­li­by kar­my w nie­wy­spe­cja­li­zo­wa­nym skle­pie. Naj­lep­sze jest to, że dają jej dokład­nie tę samą karmę co ja. U mnie jed­nak Pad­ma była tak przytłoczo­na, że jadła nie­wie­le, u nich się obżera. Na­pi­sała mi ta dziew­czy­na z wymówką, że ko­tecz­ka rzu­ca się na je­dze­nie, jak­by była głod­zo­na.

- To po­chop­ny wnio­sek - skrzy­wiła się Lena.

- Ty wiesz, bo znasz ta­kie sy­tu­acje, a oni myśleli może, że kot­ka była za­mknięta w sza­fie i jadła naf­ta­linę.

- I po­wstały zmu­to­wa­ne mo­lo­ko­ty.

Baśka wyjęła z to­reb­ki pa­pie­ro­sy i wyszła na bal­kon. Paląc, coś do nas mówiła, więc po chwi­li wszyst­kie stałyśmy na bal­konie w skar­pet­kach i trochę marznąc, oglądałyśmy za­mon­to­wa­ne przez Maję za­bez­pie­cze­nie.

- Tu jest źle przy­cze­pio­ne, wi­dzisz? - Maja po­ka­zała mi fe­ler­ny punkt na sa­mym dole. Otwór był nie­wiel­ki. - Nie myśl, że dziu­ra jest za mała - od­gadła moje myśli. - Kot po­tra­fi się wcisnąć w nie­zwy­kle ciasną prze­strzeń, a poza tym uszko­dzo­ne miej­sce to zaczątek dal­szych znisz­czeń. Koty wy­chodzą na bal­kon tyl­ko pod moją opieką.

Bal­kon, a właści­wie log­gia w domu Mai była za­bez­pie­czo­na jak for­te­ca. Drob­na siat­ka ze sta­lo­wych rombów po­kry­wała całą prze­strzeń od podłogi do su­fi­tu. Była nie do sfor­so­wa­nia przez ja­kie­go­kol­wiek kota i z pew­nością mogła służyć jako ścian­ka wspi­nacz­ko­wa na­wet dla fu­trzaków z nad­wagą. Na ta­ra­sie jed­nak - co do tego wszyst­kie się zgo­dziłyśmy - le­piej byłoby zbu­do­wać z siat­ki wo­lierę za­pew­niającą ko­tom całko­wi­te bez­pie­czeństwo i znaczące powiększe­nie prze­strzeni życio­wej, a jed­no­cześnie możliwość wy­le­gi­wa­nia się la­tem w pla­mach słońca, wspi­na­nia się na siatkę, po­lo­wa­nia na owa­dy i ob­ser­wa­cji or­ni­to­lo­gicz­nych. Za­sta­na­wiałyśmy się, czy ad­mi­ni­stra­cja bu­dyn­ku po­dzie­liłaby ten pogląd.

Za­bez­pie­cza­nie, a ra­czej nie­za­bez­pie­cza­nie okien i bal­konów to te­mat wywołujący ogrom­ne emo­cje. Dla­te­go też przy­to­czo­nej da­lej hi­sto­rii nie odważyłam się opo­wie­dzieć moim no­wym koleżan­kom, bo oba­wiałam się, że zażądają ode mnie ad­re­su opi­sa­nej oso­by bądź też wyładują złość na mnie.

Pew­ne­go dnia zna­jo­ma opo­wia­dała mi o uwiel­bie­niu swo­jej mamy dla zwierząt. Mama hołubiła pie­ski, nie szczędziła czułości kot­kom, mie­wała też ka­nar­ki i złote ryb­ki. Kie­dyś ma­mie ubył z ze­sta­wu ulu­bieńców kot. Na py­ta­nie, co się stało, córka, wzru­szyw­szy ra­mio­na­mi, od­parła, że "wy­padł z bal­ko­nu". Bar­dzo się zmar­twiłam. Wy­obra­ziłam so­bie na­iw­nie, że sy­tu­acja była z ga­tun­ku tych nieszczęśli­wych wy­padków nie do prze­wi­dze­nia. Nic z tych rze­czy. Z re­la­cji mo­jej zna­jo­mej by­najm­niej nie wy­ni­kało, że wszyst­ko stało się na­gle i mimo za­cho­wa­nia środków ostrożności - ko­tecz­ka wy­padła, "bo aku­rat" coś tam może fru­wało i kota sku­siło, a może wy­stra­szyło, kto by go tam zresztą zro­zu­miał. Wcześniej ko­tecz­ka wędro­wała nie raz i nie dwa po ba­rier­ce bal­ko­nu, a za­do­wo­lo­na pańcia, czy­li mama mo­jej zna­jo­mej, przyglądała się temu, po­dzi­wiając płynność ruchów i zręczność zwierzątka. "Że też to nie spad­nie" - po­ja­wiała się myśl w ar­cy­pu­stej czasz­ce ma­mu­ni, a następnie gasła, by zro­bić miej­sce dla te­le­wi­zyj­nej siecz­ki. Że też to spadło w końcu i się zabiło, niesłycha­ne!

Usiłowałam wy­py­tać, czy z tej nieszczęsnej sy­tu­acji wyciągnięto cho­ciaż wnio­ski po­zwa­lające za­po­biec ta­kie­mu nieszczęściu w przyszłości. Wy­raz gębuni mo­jej rozmówczy­ni, gdy wy­ma­wiałam słowo "nieszczęście", ja­sno dał mi do zro­zu­mie­nia, że nie wy­pa­da śmier­ci kota na­zy­wać nieszczęściem. Po­twier­dziły to zresztą słowa: "Daj spokój, prze­cież to nie pierw­szy, który wy­padł". Tu nastąpiła kosz­mar­na wprost wy­li­czan­ka. Bu­ra­nio: pierw­sze wy­padnięcie - ka­lec­two, dru­gie wy­padnięcie - pogłębie­nie ka­lec­twa, trze­cie wy­padnięcie - śmierć. Miśka: śmierć na miej­scu. Su­gus: śmierć na miej­scu. Grzy­bek: po­ha­ra­ta­ny, złe ro­ko­wa­nia, kosz­tow­ne le­cze­nie - uśpio­ny. Świ­rek: śmierć na miej­scu. Gdy­by jakiś fi­zyk ba­dający wszechświat próbował od­kryć i udo­ku­men­to­wać ist­nie­nie dwóch naj­bar­dziej od­da­lo­nych od sie­bie punktów uni­wer­sum, miałby szansę: mój nastrój, wnio­ski oraz sto­su­nek do ma­mu­ni od na­stro­ju, wniosków i sto­sun­ku jej córki dzie­liła prze­strzeń nie­skończo­na. Wi­sienkę na tor­ci­ku de­bi­li­zmu, którym mnie często­wa­no, sta­no­wiła myśl, że "te koty to są strasz­nie głupie, bo nie uczą się na błędach i po­now­nie wy­pa­dają". Wszel­kie umo­wy ad­op­cyj­ne, ob­ostrze­nia, możliwość od­rzu­ce­nia da­nej oso­by jako opie­ku­na można tak długo wkładać między baj­ki, jak długo podaż zwierząt prze­wyższać będzie znacząco po­pyt.

Wra­cając zaś do spra­wy sia­tek w oknach: ist­nieją różne ich for­my, roz­mia­ry, ko­lo­ry i ma­te­riały, z ja­kich można zro­bić za­bez­pie­cze­nie. Są też fa­chow­cy, którzy trud­nią się tego typu mon­tażem. Oczy­wiście wiąże się to z pew­ny­mi kosz­ta­mi, co za­pew­ne za­sko­czy lu­dzi prze­ko­na­nych, że kot nic nie kosz­tu­je, bo piach pod­pro­wa­dzi się z po­bli­skiej bu­do­wy, a za żar­cie wy­starczą reszt­ki z obia­du. Ta­kie myśle­nie wca­le nie jest rzad­kie, choć oso­by po­kro­ju Mai czy Basi byłyby prze­ko­na­ne, że po­mysł na bez­kosz­to­wy chów kota może po­wstać w głowach za­le­d­wie pro­mi­la społeczeństwa. Na tym chy­ba po­le­ga pro­blem or­ga­ni­za­cji pro­zwierzęcych oraz związa­nych z nimi lu­dzi: nie mają oni pojęcia, co wie o psach i ko­tach prze­ciętny Ko­wal­ski, który na­wet jeśli coś nie­coś usłyszał, to tę wiedzę od­py­cha od sie­bie, bo jest zbyt bo­le­sna.

Wy­po­sażenie domu Mai zdra­dzało całko­wi­te od­da­nie ko­tom. Już na pierw­szy rzut oka do­strzegłam skom­pli­ko­wa­ne za­baw­ki na ba­te­rie, dwa si­za­lo­we dra­pa­ki, krytą ku­wetę z fil­trem pochłaniającym za­pa­chy i pod­stawkę pod es­te­tyczną miską. Moja nieżyjąca już kot­ka Aura bawiła się sznur­kiem przy­wiąza­nym do klam­ki i kasz­ta­na­mi, pod miską cza­sem miała tek­turkę, prze­ważnie zaś gołą ku­chenną podłogę, dra­pała z pra­wej stro­ny moją ka­napę i ko­rzy­stała z ku­wety bez ele­ganc­kie­go wrąbka. Muszę jed­nak przy­znać, że z wyjątkiem może szczególnie roz­wi­jających za­ba­wek, do­sta­wała to samo co koty Mai. Za to ja mu­siałam nie­ste­ty myć podłogę, a nie podkładkę, spać na ka­napie, która z pra­wej stro­ny była pu­cha­ta, a z le­wej gładka, i sprzątać żwi­rek roz­sy­pa­ny wokół ku­wety. Stąd moje prze­ko­na­nie, że kot nie jest stwo­rze­niem szczególnie dro­gim w utrzy­ma­niu, chy­ba że komuś przyszło do głowy ku­po­wać di­zaj­ner­skie ko­cie ka­napy i naśla­dujące an­ty­ki ku­wetki. Ważne jest na­to­miast, by rze­czy prze­zna­czo­ne dla kota były wy­star­czająco trwałe, czy­ste i funk­cjo­nal­ne.

Skończyw­szy sesję na bal­ko­nie, przeszłyśmy do ciepłego wnętrza.

- Słyszałyśmy - za­gadnęła mnie Maja - że być może założysz dom tym­cza­so­wy. Dla nas to bar­dzo ważna wia­do­mość.

- Bar­dzo ważna - po­ki­wała głową Lena, jak zwy­kle wyglądająca na trochę zamyśloną.

- Dom tym­cza­so­wy jest na wagę złota, ale mu­sisz się do­brze za­sta­no­wić. Niektóre koty w nim zo­stają, bo albo nie ma na nie chętnych, albo chętni to­bie nie od­po­wia­dają, albo ty już nie chcesz oddać kota.

- Jeśli sama nie chcę, to nie widzę pro­ble­mu.

- Tak - po­wie­działa Maja z ociąga­niem, jak­by wcho­dziła na grząski grunt - ale po­dob­no po stra­cie po­przed­nie­go kota nie za­mie­rzasz brać żad­ne­go na stałe.

- To nie jest kwe­stia trau­my, lecz doświad­cze­nia. Przy­pusz­czam, że moja kot­ka umarła wcześniej, niż po­win­na, z po­wo­du mo­jej nie­uwa­gi. Ktoś inny pew­nie od razu roz­po­znałby ob­ja­wy cho­ro­by.

- Nie­ko­niecz­nie - stwier­dziła Maja. - Koty nie po­ka­zują po so­bie cho­ro­by, cza­sem nic nie wia­do­mo do ostat­niej chwi­li. Tak mogło być i w tym przy­pad­ku. A biorąc pod uwagę, że two­ja kot­ka była już se­niorką, możesz uznać za suk­ces, że przeżyła po­nad piętnaście lat. Wie­my, jak się czu­jesz - kon­ty­nu­owała. - Każdemu umarł kie­dyś kot. Jeśli jed­nak obar­czysz się winą, nie będziesz już w sta­nie za­przy­jaźnić się z żad­nym zwierzęciem, a to chy­ba ogrom­na stra­ta, praw­da?

Miała rację. Mimo to da­lej czułam się wo­bec Aury nie w porządku. Byłam też za­wsty­dzo­na. Po­sta­no­wiłam więc po­wie­dzieć coś sen­sow­ne­go.

- Zga­dzam się, że kot może nie po­ka­zać po so­bie, że coś go boli. Jed­nakże my, wiedząc o tym, chy­ba po­win­niśmy jakoś za­wcza­su działać?

- Ba­da­nia kon­tro­l­ne! Ta­kie, których zwy­kle od­ma­wiasz sa­mej so­bie, bo nie pamiętasz, bo nie te­raz, bo nie masz pie­niędzy, bo ci się nie chce, no, a przede wszyst­kim dla­te­go, że czu­jesz się zdro­wa i w ogóle nie bie­rzesz w ra­chubę, że coś złego mogłoby się stać? - Lena mówiła po­wo­li, jak o czymś, co znała z doświad­cze­nia, i to całkiem nie­daw­ne­go.

- No tak, ale pod­czas badań kon­tro­l­nych, tych ludz­kich, le­karz za­da­je nam py­ta­nia i coś może na pod­sta­wie od­po­wie­dzi wy­wnio­sko­wać, poza tym mie­rzy ciśnie­nie i ta­kie tam.

- Za­uważ, że kie­ru­je też na ana­li­zy. A wy­ni­ki ana­liz mówią same za sie­bie. Także w wy­pad­ku kota. Można więc zba­dać kotu krew, mocz, kał, obej­rzeć zwierzę, po­ma­cać, zaj­rzeć w uszy i w pysz­czek. A co do resz­ty trze­ba już za­ufać le­ka­rzo­wi. Nie ma rady. Do­brze jest mieć jed­ne­go spraw­dzo­ne­go we­te­ry­na­rza. Od dys­ku­sji, który lep­szy, pęka głowa.

Maja roz­lała do kie­liszków wino i po­wie­działa:

- Nie ma co się mar­twić na za­pas. Złapałam dziś pięć kotów do ste­ry­li­za­cji. Wy­pij­my za ten suk­ces i za nowy dom tym­cza­so­wy!

Po wyjściu od Maj­ki jesz­cze chwilę roz­ma­wiałyśmy z Leną przed do­mem. Lena sta­rała się utwier­dzić mnie w de­cy­zji o założeniu domu tym­cza­so­we­go. Może się mar­twiła, że okręcę się na pięcie?

- Lena, ale ja tak nie chcę - wy­du­siłam w końcu. - A ra­czej nie umiem.

- Cze­go nie chcesz? - zmar­twiła się.

- Tak zupełnie zmie­nić mo­je­go życia, mo­je­go domu. Oddać się tej spra­wie całym ser­cem. Nie je­stem pew­na, czy po­tra­fię za­dbać o sie­bie, a co do­pie­ro o koty. - Mówiąc to, bar­dzo się bałam, żeby Lena mo­je­go sprze­ci­wu nie od­czy­tała jako niechęci do lu­dzi zaj­mujących się ko­ta­mi, ale ona naj­wy­raźniej do­brze mnie zro­zu­miała.

- O Maję ci cho­dzi? Ona jest wyjątko­wa. Jako je­dy­na poświęca na wo­lon­ta­riat każdą wolną chwilę. Ja bym tak nie chciała. Można również in­a­czej. Na przykład tak jak Ania, od której wzięłam moją kotkę. Ona podcho­dzi do tego jak do ko­lej­nej spra­wy. Bie­rze kota na jakiś czas, od­da­je w do­bre ręce i tyle. A jeśli aku­rat re­ali­zu­je większy pro­jekt w pra­cy, to prze­cież go nie rzu­ci. Taką so­bie wy­zna­czyła gra­nicę i już. Jak się za­bie­rasz za tym­cza­sową opiekę, to mu­sisz od początku to i owo usta­lić, na przykład liczbę kotów. Pięć czy dzie­sięć, nie­istot­ne, ale to ty de­cy­du­jesz, a po­tem tego nie zmie­niasz. To samo do­ty­czy licz­by go­dzin, które chcesz poświęcić na rzecz fun­da­cji.

- To brzmi tak, jak­byś prze­strze­gała mnie przed nałogiem.

- No, nie wiem. Niektórzy tak to widzą. - Lena zamyśliła się i po chwi­li wy­du­siła z sie­bie prawdę: - Ja się boję "tym­cza­so­wa­nia", bo prze­cież mam te dwie moje klu­chy naj­uko­chańsze i po pro­stu nie chcę, żeby się sty­kały z cho­ro­ba­mi, z ko­ta­mi, które mogą być do nich wro­go na­sta­wio­ne. Nie chcę, żeby się stre­so­wały. To ego­izm, ale je­stem ego­istycz­na z uwa­gi na do­bro mo­ich re­zy­dentów. Poza tym, gdy­bym osza­lała i brała wszyst­ko, to mój mąż miałby na głowie więcej, niż byłby w sta­nie unieść.

- Chcesz po­wie­dzieć, że działasz w tym śro­do­wi­sku i nig­dy nie "tym­cza­so­wałaś"? - za­py­tałam cie­ka­wa, ja­kie są inne spo­so­by udzie­la­nia po­mo­cy zwierzętom.

- Raz i tyl­ko przez chwilę, bo szyb­ko zna­lazł się dom stały. Wolałabym jed­nak tego nie po­wta­rzać. Mam wy­ma­gającą pracę, obec­nie cien­ko przędę, jeśli "tym­cza­sy" trze­ba tyl­ko kar­mić, to okej, ale gdy mu­sisz z nimi latać do le­ka­rza, to nie dasz rady fi­nan­so­wo.

- Właśnie, jak to jest z cho­ro­ba­mi? Wspo­mniałaś, że się bo­isz, żeby nowo przyjęte koty nie za­ra­ziły sta­rych, praw­da? A jak Maj­ka so­bie z tym ra­dzi?

- Maja ma "tym­cza­sy" z na­szej fun­da­cji, czy­li szcze­pio­ne, od­pchlo­ne, od­ro­ba­czo­ne, po przeglądzie le­kar­skim, pod­czas go­je­nia po ope­ra­cji też po­zo­stające pod ob­ser­wacją. Myślę, że koty z tego źródła możesz brać bez oba­wy. O in­nych ta­kich miej­scach wiem nie­wie­le. Ogólnie mówiąc, wy­brałam zdal­ne działanie i je­stem z tego za­do­wo­lo­na. Ko­cham koty, ale w moim miesz­ka­niu uwiel­biam czy­stość, prze­strzeń i porządek. Ja nie kończę pra­cy po ośmiu go­dzi­nach, pra­cuję też w domu. A naj­więcej prze­by­wam w te­re­nie, choć na pew­no nie tyle, ile mąż - on ma pracę, która po­zwa­la mu swo­bod­nie się prze­miesz­czać przez cały dzień.

- O, szczęściarz!

- Praw­da? Ale wte­dy pra­ca nie ma końca. Nie jest tak, że wy­cho­dzisz z biu­ra i uff! Na­zy­wasz się już nie Ław­czyńska, lecz Lena. A co do męża. On jest aler­gi­kiem, więc cho­ciażby ze względu na nie­go nie mogę trzy­mać większej licz­by kotów. To, co osiągnęliśmy, za­wdzięcza­my kom­pro­mi­som - między mną i nim, między ro­zu­mem i ser­cem, między po­trze­ba­mi kotów i lu­dzi. Myślę, że za­cho­wuję równo­wagę.

- No nie, chy­ba żar­tu­jesz! To da się tak żyć z aler­gią?

- Owszem, da się żyć. Tak się bałam, że będę mu­siała wy­bie­rać, bo naj­pierw były koty, a po­tem mąż. Właści­wie to on wy­brał - wy­brał le­kar­stwa i mnie, i moje koty. Te­raz na­sze! Dla­te­go zre­zy­gno­wałam z to­wa­rzy­stwa zwierząt w sy­pial­ni. Od­ku­rza­my, on bie­rze leki i nie ma ataków. Cho­ciaż wca­le nie jest ide­al­nie. To ta­kie ba­lan­so­wa­nie na gra­ni­cy, poza którą już się komuś dzie­je krzyw­da.

- A dzie­je się?

- Ciągle się dzie­je, ale nie­zbyt do­tkli­wa. Każde z nas gdzieś ustąpiło.

Miałam wrażenie, że ustępstwa ze stro­ny męża były większe niż ze stro­ny Leny i kotów. Prze­cież on mógłby po­sta­wić tward­sze wa­run­ki. Tyl­ko ja­kie? Objąć "bez­ko­ciem" jesz­cze większą część miesz­ka­nia? Nadal byłoby to wspólne miesz­ka­nie z ko­ta­mi. Praw­do­po­dob­nie już po­lu­bił te dwa pu­szy­ste aler­ge­ny. Nic więcej w tej kwe­stii nie po­zo­stało do do­da­nia.

- Przez cały czas roz­ma­wiałyśmy u Mai o ko­tach i o domu tym­cza­so­wym, a ja ciągle nie wiem, co byście chcie­li, żebym pisała na blo­gu - za­py­tałam.

- Na­prawdę nie mu­sisz się spie­szyć - od­po­wie­działa Lena. - Pisz o wszyst­kim, co ci wpad­nie do głowy. Ot, choćby o ta­kim kon­flik­cie in­te­resów. Na­wet nie muszą to być po­ra­dy, wy­starczą luźne roz­ważania.

Po wi­zy­cie u Mai i roz­mo­wie z Leną wprost try­skałam po­mysłami. Przez cały week­end pisałam, zmie­niałam, po­pra­wiałam. Spra­wiało mi to niesłychaną frajdę, zwłasz­cza że Le­nie bar­dzo się wszyst­ko po­do­bało. Po­ka­załam swo­je wy­po­ci­ny również przy­ja­ciołom, uzy­skując pełną apro­batę. Wszyst­ko wska­zy­wało na to, że uda mi się w ten pośred­ni sposób po­ma­gać fun­da­cji.

Spraw­dzałam też na bieżąco, jak roz­wi­ja się hi­sto­ria Ma­ru­si: kot­ka zo­stała zo­pe­ro­wa­na i wszyst­ko wska­zy­wało na to, że nos ma udrożnio­ny.

Bałam się, co wy­nik­nie z szu­mu wokół mnie. Wie­działam, co może się wydać, i wciąż cze­kałam na mo­ment, kie­dy to nastąpi. Nie po­tra­fiłam robić nic szczególne­go. Owszem, pisałam po­praw­nie, ale nie wy­da­wało mi się, żebym po­sia­dała ja­ki­kol­wiek inny ta­lent, którym mogłabym wspomóc fun­dację. Próbowałam nad­ra­biać en­tu­zja­zmem, którego niewątpli­wie miałam aż nad­to.

Na szczęście Lena uchro­niła mnie przed po­pad­nięciem w ma­razm, skon­tak­to­waw­szy ze Strac­cia­tellą, która w fun­da­cji zaj­mo­wała się re­dakcją i ko­rektą. Nie mogłam tra­fić le­piej. Dziew­czy­na, z którą miałam współpra­co­wać, bar­dzo dla mnie miła, była po­dob­na do mnie, tyle że bar­dziej pew­na sie­bie, no i w za­awan­so­wa­nej ciąży. Po­nie­waż poród miał nastąpić lada chwi­la, sie­działa w domu i za­bi­jała czas, pisząc do mnie ki­lo­me­tro­we mej­le ujaw­niające osobę wszech­stronną i buńczuczną, we­ge­ta­riankę, a za­ra­zem sy­ba­rytkę. Trochę wściekłą, a jed­no­cześnie roz­ba­wioną ob­ser­wa­torkę. Strac­cia­tella pro­wa­dziła też dom tym­cza­so­wy. Za­py­tałam, mając w pamięci sprawę sy­be­ryj­skie­go kota z kli­ni­ki Ka­mi­li, czy nie oba­wia się ja­kichś in­cy­dentów między ko­ta­mi a nie­mow­la­kiem. Trochę się ob­ru­szyła, tłumacząc, że to ko­lej­ny szko­dli­wy mit.

Naj­ważniej­sze, że bawiły ją moje tek­sty, którymi miałam za­si­lać nie­mra­wy fun­da­cyj­ny blog. "Je­steś świet­na, gra­fo­ma­niacz­ko. Jest tam kil­ka kro­pek i kre­sek do prze­sta­wie­nia, ale zo­stawże te swo­je ta­bel­ki i za­cznij pisać o ważnych rze­czach" - tak na­pi­sała Strac­cia­tel­la, a ja cie­szyłam się jak głupia.

Rze­czy­wiście, moja pra­ca na określo­nym eta­pie wy­ma­ga układa­nia ta­be­lek. Ta­bel­ki nie są ta­kie złe. Przed­sta­wiają wy­ci­nek rze­czy­wi­stości, nie są sztuką dla sztu­ki, lecz od­zwier­cie­dle­niem faktów. Na przykład, że dwa­dzieścia osób w Ko­sza­li­nie pra­cu­je osiem go­dzin dzien­nie w maju, a w czerw­cu jed­na z nich już tyl­ko czte­ry. Py­ta­nie, co się z tą wiedzą zro­bi? Cza­sem marzę o obie­ra­niu ziem­niaków przez bite osiem go­dzin dzien­nie, gdyż pra­ca, której efekt spro­wa­dza się do pli­ku xls czy na­wet xlsx, może za­owo­co­wać szajbą. Kon­se­kwen­cje po­wsta­nia ta­bel­ki są dla jej au­tor­ki tak abs­trak­cyj­ne, że nie­mal całko­wi­cie ode­rwa­ne od rze­czy­wi­stości.

Tek­sty, które wysłałam, opo­wia­dały ko­lej­no o ste­reo­ty­pach, ko­tach i psach oraz spe­cy­ficz­nych "ko­ciar­skich" określe­niach, jak wspo­mnia­ne "tym­cza­so­wa­nie". Ko­niec końców, tyl­ko je­den - i to po znaczących zmia­nach - uj­rzał światło dzien­ne. Wszyst­ko dla­te­go, że na pierw­szy plan wy­sunął się po­mysł założenia domu tym­cza­so­we­go. Pisałam więc o swo­ich za­mia­rach, wątpli­wościach i mo­ty­wach. To był tyl­ko nie­wiel­ki ar­ty­ku­lik na fun­da­cyj­nym blo­gu, a jed­nak po tym, jak wcisnęłam gu­zik "pu­bli­kuj", ser­ce biło mi jak sza­lo­ne. Czy aby Strac­cia­tel­la się nie myliła? Czy czy­tel­ni­cy nie wyśmieją mnie i mo­je­go skrom­ne­go wkładu w po­moc zwierzętom? Stało się in­a­czej. Wpis Pierw­szy sto­pień za­ko­ce­nia miał tyl­ko trzy­sta trzy­dzieści dwa słowa i sie­dem­dzie­sięciu dwóch za­do­wo­lo­nych czy­tel­ników, a po pu­bli­ka­cji do­stałam sie­dem listów. Wszyst­kie te licz­by są dla mnie bar­dzo ważne, może dla­te­go że lubię licz­by, a może dla­te­go że pierw­szy raz odważyłam się coś opu­bli­ko­wać. Zmie­niło to zupełnie moje życie, przede wszyst­kim zaś życie pew­nej gru­biut­kiej, sre­brzy­stej kot­ki.

Obie­całam koleżan­kom i czy­tel­ni­kom blo­ga, że przyjmę do sie­bie kota, ale wca­le nie ze względu na tę obiet­nicę nie mogłam się wy­co­fać, lecz głównie ze względu na samą sie­bie - dłużej nie zniosłabym bez­czyn­ności. Ar­gu­men­ty w ro­dza­ju: "wszyst­kim nie pomożesz", w ogóle do mnie nie prze­ma­wiały. Czy ist­nie­je możliwość zro­bie­nia "wszyst­kie­go" w ja­kiej­kol­wiek dzie­dzi­nie? Otóż nie. A za­tem czy dwieście ura­to­wa­nych kotów, dwa tysiące prze­czy­ta­nych książek, trzy­sta ro­ze­gra­nych gier, czter­dzieści podróży uzna­my za wy­nik sa­tys­fak­cjo­nujący? A jeśli ura­tuję trzy­dzieści kotów, prze­czy­tam tysiąc książek, przejdę jedną grę i po­jadę do po­bli­skich Puław, to czy moje życie sta­nie się przez to mniej war­tościo­we?

Nie, nie za­mie­rzałam ni­cze­go pla­no­wać z wyjątkiem tego, że wezmę na prze­cho­wa­nie kota, pierw­sze­go i może je­dy­ne­go, i zo­baczę, co z tego wy­nik­nie. Mu­siałam tyl­ko oswoić się z myślą, że ten kot nie będzie mój, że nie zo­sta­nie u mnie na za­wsze i że nie mam pra­wa z ego­istycz­nych po­bu­dek go za­trzy­mać.

Za­nim jed­nak bez­i­mien­ny fun­da­cyj­ny pręgus tra­fił do mnie, otrzy­małam z dwóch źródeł jego zdjęcie. W klat­ce, na ga­ze­cie, sie­dział srebr­ny kot. Nie wyglądał na za­bie­dzo­ne­go znajdę, gapił się pro­sto w obiek­tyw i na­zy­wał się DSC­F3469.JPG. W liście, do którego przy­cze­pio­no fo­to­gra­fię, określono go jako "me­ga­mi­ziastą kotkę", która "po­win­na szyb­ko zna­leźć do­mek". Po­nie­waż słowo "do­mek" sko­ja­rzyło mi się z dom­kiem dla la­lek lub ptaków, którego zna­lezienie mogłoby ozna­czać dla kota (zwłasz­cza w tym dru­gim wy­pad­ku) szczęśliwy traf, wy­obraźnia pod­sunęła mi ma­ka­bryczną wizję. Ter­min "mi­zia­nie" z ko­lei przy­wiódł mi na myśl scenę z Ki­le­ra. To na tym fil­mie pierw­szy raz w życiu usłyszałam to słowo z ust Rysi, która pod­ty­kając tytułowe­mu bo­ha­te­ro­wi swo­je ponętne wdzięki, szep­tała zmysłowo: "Mi­ziaj mnie, Ki­ler, mi­ziaj mnie". A określa­nie kota mia­nem "mi­zia­ka" nie jest w śro­do­wi­sku zwie­rzo­lub­nych ni­czym no­wym ani szczególnym. Mi­ziak ozna­cza po pro­stu piesz­czo­cha.

Poza tym wszyst­ko wyglądało zachęcająco: i kot, i jego per­spek­ty­wy na przyszłość. Pro­ble­mem był brak cza­su: tego dnia, kie­dy kot­ka miała do mnie tra­fić, za­raz po pra­cy szłam na lekcję, a nie przy­go­to­wałam jesz­cze ko­cie­go oprzyrządo­wa­nia, bo wszyst­ko, co należało do Aury, roz­dałam lub wy­rzu­ciłam. Po­wstało kil­ka za­wi­ro­wań, w wy­ni­ku których kot­ka za­wi­tała do mnie nie­co później. Kie­dy już ku­we­ta zajęła swój sta­ry kąt w to­a­le­cie, a mi­secz­ka swo­je stałe miej­sce przy lodówce, po­ja­wiła się lo­ka­tor­ka. To samo bez­czel­ne spoj­rze­nie i ten sam luz jak na zdjęciu. Dała się pogłaskać i szyb­ko poszła na obchód miesz­ka­nia. Maja, która ją przy­wiozła, rozglądała się z nie­po­ko­jem.

- Gdzie ku­we­ta? - za­py­tała.

- W ubi­ka­cji - wyjaśniłam zdzi­wio­na.

- Może le­piej będzie, jak ją wy­sta­wisz, żeby kot­ka od razu ją za­uważyła.

Maja umieściła ku­wetę pod lu­strem w przed­po­ko­ju. Bar­dzo mi się nie spodo­bał po­mysł, że ko­cia ubi­ka­cja ma być zlo­ka­li­zo­wa­na w moim przed­po­ko­ju:

- Chy­ba nie na za­wsze, co? - upew­niłam się.

- Oczy­wiście, że nie. Stop­nio­wo będziesz sta­wiała ją co­raz bliżej wu­ce­tu, aż wresz­cie wróci na miej­sce.

Wie­działam, że nie posłucham. Rzecz ja­sna za­mie­rzałam po­zbyć się po­jem­ni­ka z przed­po­ko­ju do­pie­ro po wyjściu Mai, która była dziw­nie zde­ner­wo­wa­na.

- Wi­dzisz, jaka miła kot­ka? Akli­ma­ty­zu­je się. Wi­dzisz? - po­wta­rzała jak ka­ta­ryn­ka.

Nie miałam pojęcia, czym się tak nie­po­koiła. Kot bie­gał po domu, wyglądał na nie­spe­szo­ne­go no­wym miej­scem i no­wymi ludźmi. Prze­ciw­nie, za­cho­wy­wał się tak, jak­by wszyst­ko mu się po­do­bało i go cie­szyło.

- Myślę, że jest pod­eks­cy­to­wa­ny i tyle. - Uśmiechnęłam się, bo spodo­bał mi się re­zo­lut­ny zwie­rzak.

- Pod­eks­cy­to­wa­na. To kot­ka. Na­zwiesz ją? - spy­tała nadal z nie­po­ko­jem w głosie Maja.

- Na pew­no, ale jesz­cze nie wiem jak. - Skłamałam, bo coś już cho­dziło mi po głowie. Było ta­kie. treściwe i opi­so­we, nie­zdra­dzające żad­nych emo­cji. Nie chciałam, żeby Maja pomyślała, że nie za­mie­rzam "mi­ziać" kot­ki, co­kol­wiek by to zna­czyło. - W końcu ona będzie u mnie tyl­ko przez chwilę - dodałam.

- No, nie­ko­niecz­nie, bo oczy­wiście "tym­czas" zo­sta­je przez jakiś czas, ale prze­cież nie wiesz przez jak długi - de­li­kat­nie wykręciła... hm... kota ogo­nem Maja.

W ogóle mnie to nie za­sta­no­wiło. Myślałam, że kie­dy lu­dzie wiedzą, że masz u sie­bie prze­cho­wal­nię kotów, to po pro­stu mówią swo­im zna­jo­mym: "Zdro­wy, od­kar­mio­ny kot, tyl­ko od Kin­gi". I już po spra­wie. W końcu naj­ważniej­sze, by zwierzę nie tra­fiło na ulicę, resz­ta jakoś się ułoży. Choćby tak, jak ułożyło się z sy­bi­racz­kiem. Czy war­to więc w ogóle dawać imię kotu? Jesz­cze się do niej przez to imię za bar­dzo przy­wiążę? Nie wygłosiłam na szczęście tych mądrości przed Mają, bo może by bie­dacz­ka doszła do wnio­sku, że ma do czy­nie­nia z osobą nie­spełna ro­zu­mu, i za­brała mi kotkę. Za­miast więc po­cie­szać sie­bie, po­cie­szałam Majkę:

- Na­wet jeśli zo­sta­nie na dłużej, to wszyst­ko będzie do­brze. Umiem się zająć ko­tem.

Szyb­ko się jed­nak oka­zało, że chy­ba nie do końca, bo każda z ku­pio­nych prze­ze mnie rze­czy była w jakiś sposób niewłaściwa. Zła była ku­we­ta, bo za mała, żwi­rek nie nada­wał się do spusz­cza­nia w to­a­le­cie, je­dze­nie to ukry­ty mor­der­ca, a pla­sti­ko­wa mi­ska prze­my­cała do ko­cie­go or­ga­ni­zmu po­twor­ne tok­sy­ny. Wszyst­kie­go tego do­wie­działam się z lek­tur w sie­ci wia­do­mości złych, nie­istot­nych, błędnych i przekłama­nych. W rze­czywistości tyl­ko łopat­ka nie nada­wała się do obsługi ku­we­ty, co zresztą spo­strzegłam przy kup­nie, ale sklep aku­rat nie miał in­nych, więc machnęłam ręką. Osta­tecz­nie po­go­dziłam do­bre rady in­ter­ne­to­we z moim własnym zda­niem i wy­mie­niłam żwi­rek, łopatkę oraz karmę na nie­co droższą i trud­niej dostępną. Uznałam, że póki kot nie da mi do zro­zu­mie­nia, że ku­we­ta mu się nie po­do­ba, i póki sama od cza­su do cza­su ja­dam pla­sti­ko­wy­mi sztućcami z po­lie­stro­wej mi­ski, nie za­mie­rzam się przej­mo­wać. W końcu trak­tuję go nie go­rzej niż sie­bie, a na­wet le­piej, co mu­siałam uczci­wie stwier­dzić, patrząc na cenę ko­ciej kar­my.

Maja, wyraźnie uszczęśli­wio­na, wycałowaw­szy mnie i kotkę, po­je­chała do domu.

Na­tych­miast prze­sta­wiłam ku­wetę, za­niosłam do niej zwie­rza­ka i po­wie­działam:

- Patrz, ku­we­ta, pia­sek, wiesz, o co cho­dzi.

Kot po­pa­trzył mądrze, otrząsnął łapy ze żwir­ku i po­szedł z wes­tchnie­niem roz­ciągnąć się na łóżku mamy.

- Jest ślicz­na. Mam na­dzieję, że nie umrze - przeszła do rze­czy mama.

- Na­prawdę nie wiem, cze­mu uro­da ko­ja­rzy ci się ze śmier­cią - za­in­te­re­so­wałam się.

- Prze­cież Aura umarła - po­wie­działa mama, nadal zupełnie bez sen­su.

- Bo miała szes­naście lat, a nie dla­te­go, że była ładna. Po­patrz zresztą, ja­kie to żywot­ne stwo­rzon­ko, ani myśli umie­rać. To zde­cy­do­wa­nie nie-Aura.

- Po­dob­na na­wet.

Niby tak, kot w pa­ski i kot w pa­ski, ale Aura miała smukły, krótki tułów na dość długich no­gach i była nie­wiel­ka, a ten tu­taj całkiem słusznych roz­miarów, choć żaden ko­los. Łapy prze­ciętnej długości. Sze­ro­ka głowa, uśmiech­nięta pasz­cza. Wspa­niały da­chu­ra.

A jak się na­zy­wa?

Sza­ra - wy­po­wie­działam imię, które od początku cho­dziło mi po głowie.

Sza­rot­ka! - Mama i tak słyszała, co chciała. - Bar­dzo ład­nie. Na­wet taka mi­lut­ka, ak­sa­mit­na.

Sza­ra przez cały wieczór sie­działa z mamą. Zupełnie tak samo jak jesz­cze parę mie­sięcy wcześniej Aura. Nic więc dziw­ne­go, że mama wciąż na­zy­wała ją Aurą: "Aura, nie na stół. Oj, prze­pra­szam, no, jak ci tam? A! Szar­ciu!". Przekręca­nie imion i nada­wa­nie prze­zwisk w mo­jej ro­dzi­nie ma zresztą długą tra­dycję. Mama rzad­ko była na­zy­wana mamą, częściej Ma­setlą i Ma­tyldą, więc gdy­by Sza­ra miała ochotę u nas za­miesz­kać, mu­siałaby się do­pa­so­wać.

Sza­rotę bar­dzo in­te­re­so­wały mi­secz­ki. Trujące chrup­ki jadła z chęcią, te mniej trujące zresztą też, i bar­dzo dużo piła. Przez całą dobę jed­nak nie po­ja­wiło się nic w ku­we­cie. Byłyśmy z mamą prze­stra­szo­ne.

- No i po co ją prze­sta­wiłaś? Prze­cież ta pani mówiła wyraźnie, żeby nie. - Mama do­szu­ki­wała się przy­czyn.

- Okej, ale wi­dzisz coś gdzieś poza ku­wetą? - bro­niłam się.

- Do­brze, po­cze­kaj­my. Kot wygląda prze­cież na zdro­we­go.

Sza­ra była aż za bar­dzo pew­na sie­bie. Wszyst­ko jej się po­do­bało, mru­czała, ocie­rała się o łydki, sy­piała w różnych, ale za­wsze eks­po­no­wa­nych miej­scach. Nie bała się ob­cych, którzy przy­cho­dzi­li do domu. Przy­po­mi­nała ra­czej do­sko­nałego ro­bo­ta, który po­zba­wio­ny jest stra­chu, stre­su i pro­duktów prze­mia­ny ma­te­rii. W końcu jed­nak prze­stała zgry­wać ro­bo­ta, roz­wie­wając za­ra­zem na­sze oba­wy, że niby nie wie, gdzie znaj­du­je się ubi­ka­cja.

Patrząc na Szarą, myślałam, że nie chcę, by stała się pępkiem mo­je­go świa­ta, by wszyst­kie dro­gi pro­wa­dziły do niej, by kwe­stia jej ad­op­cji, jej życia i zdro­wia była dla mnie ważniej­sza niż wszyst­ko inne.